Chiều 8/4, tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Luật Thủ đô cần được thiết kế như một thiết chế pháp lý đặc thù, đủ năng lực dẫn dắt, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, nhưng đồng thời phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nguyên tắc xuyên suốt là phân cấp, phân quyền triệt để hơn, song đi kèm trách nhiệm giải trình rõ ràng và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tránh buông lỏng quản lý.
Ông chỉ ra những điểm nghẽn lớn của Hà Nội hiện nay nằm ở quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị và cơ chế huy động nguồn lực. Trong đó, quy hoạch phải được tiếp cận với tầm nhìn dài hạn, ổn định, không điều chỉnh theo từng nhiệm kỳ. Người dân và doanh nghiệp cần nhìn thấy rõ định hướng phát triển để đồng thuận và chủ động tham gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng các mô hình không gian phát triển dài hạn, xác định rõ khu đô thị, khu bảo tồn văn hóa di sản, khu công nghiệp, trường học, dịch vụ. Thực trạng hiện nay cho thấy quy hoạch còn phân tán theo từng dự án nhà ở, thiếu đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông và hệ thống thoát nước, dẫn đến tình trạng “xây dựng đến đâu, tắc đường đến đó”.
Từ đó, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển các đô thị vệ tinh và các phường mới theo tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ về nhà ở xã hội, bệnh viện, trường học, công viên và hệ thống giao thông công cộng như đường sắt đô thị, tàu điện trên cao. Đây là điều kiện then chốt để giãn dân khu vực nội đô, giảm áp lực hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị một cách bền vững.
“Khi các thành phố vệ tinh có đầy đủ tiện ích và kết nối giao thông thuận tiện, người dân sẽ sẵn sàng rời bỏ những căn gác xép chật hẹp trong phố cổ để ra ngoài sinh sống”, ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, quản trị để phục vụ phát triển. Luật cần tập trung vào các nguyên tắc khung, tạo không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai chính sách phù hợp với đặc thù, trong khi các nội dung linh hoạt nên giao cho Chính phủ và chính quyền thành phố quy định.
Một nội dung then chốt khác là cơ chế phân cấp, phân quyền phải thực chất, rõ ràng, gắn với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Việc giao quyền phải đi liền điều kiện thực hiện, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ nguồn lực, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý và thực thi.
Đối với các cơ chế thí điểm khác với quy định hiện hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ phạm vi, chỉ áp dụng với lĩnh vực thực sự đặc thù, có đánh giá đầy đủ và kiểm soát chặt chẽ. Hà Nội có lợi thế về nguồn lực, nhân lực chất lượng cao và hệ thống nghiên cứu nên cần được trao không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo, nhưng không để việc thí điểm kéo dài thiếu kiểm soát hoặc trở thành cách hợp thức hóa bất cập. Đồng thời, luật cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm đi kèm ràng buộc trách nhiệm.
Ông cũng đề nghị rà soát các chính sách về khoa học công nghệ, tài chính ngân sách, đầu tư hạ tầng và liên kết vùng để bảo đảm tính đột phá, tránh trùng lặp với cơ chế chung. Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, trong khi nhiều dự án hạ tầng lớn như các tuyến vành đai hay sân bay nằm trên địa bàn các địa phương lân cận, đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả về quy hoạch và nguồn lực. Mọi chính sách phát triển cần bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, không đánh đổi quyền lợi cơ bản của người dân để lấy tăng trưởng.
“Sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là hoàn thiện khung pháp lý mà còn là lựa chọn mô hình phát triển và quản trị. Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội và khi thí điểm phải kiểm soát được rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và nhấn mạnh Hà Nội cần trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm, từ đó lan tỏa kinh nghiệm cho cả nước.
Đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô cần đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, khi nhiều luật đã được Quốc hội khóa trước thông qua với các cơ chế, chính sách vượt trội. Cơ quan soạn thảo cần rà soát các quy định ưu đãi ở các luật liên quan để bảo đảm thống nhất, tránh tình trạng chồng chéo.
Ông cũng đề nghị đối chiếu dự thảo với các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị như về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa…, bảo đảm cùng một hướng phát triển và không tạo ra độ vênh chính sách. “Dự thảo chưa thể hiện đầy đủ nội dung về quốc phòng, an ninh, trong khi đây là yêu cầu đặc thù của Thủ đô”, ông nói, cho rằng cần bổ sung cơ chế bảo vệ, đầu tư ngân sách cho lực lượng vũ trang và gắn với không gian vùng để bảo đảm an ninh tổng thể.
Liên quan phát triển đô thị, ông cho rằng các cơ chế về nhà ở và cải tạo đô thị chưa phản ánh đầy đủ tinh thần các nghị quyết đã ban hành. Hai vấn đề lớn là giao thông và nhà ở cần có giải pháp cụ thể, đủ mạnh để tạo chuyển biến thực tế, trong đó có thể xem xét lại điều kiện đồng thuận của người dân khi triển khai các dự án cải tạo để tránh tình trạng kéo dài, không thực hiện được.
Ông Trịnh Xuân An đánh giá các khái niệm không gian tầm cao và không gian ngầm là hướng tiếp cận mới, nhưng hiện chưa có nền tảng pháp lý đầy đủ. Do đó, ông đề xuất nghiên cứu quy định cụ thể hơn, thậm chí xây dựng khung pháp lý riêng, để bảo đảm có thể triển khai đồng bộ, tránh vướng mắc khi thực hiện.
“Cần làm rõ mối quan hệ giữa Luật Thủ đô với các nghị quyết đặc thù đang áp dụng cho thành phố, cũng như cơ chế chuyển tiếp khi luật có hiệu lực, nhằm tránh xung đột pháp lý và bảo đảm tính thống nhất, khả thi”, đại biểu nhấn mạnh.
Ngày 7.4, TP.HCM ra quân "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư" tại xã Hiệp Phước, xã Đất Đỏ và xã Bắc Tân Uyên. Đây là mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới mà trước đó phường Xuân Hòa là nơi làm điểm đầu tiên.
Trong ngày ra quân, nhân viên y tế của các đội chăm sóc sức khỏe mang túi dụng cụ đến từng nhà dân, đo huyết áp cho người cao tuổi, tư vấn cho người bệnh mạn tính, rà soát nhóm nguy cơ, cập nhật hồ sơ sức khỏe…
Tại các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư, đội trưởng chịu trách nhiệm quyết định kế hoạch chăm sóc và kết nối hội chẩn tuyến trên. Điều dưỡng chịu trách nhiệm điều phối lịch chăm sóc tại nhà và quản lý hồ sơ sức khỏe. Dược sĩ đảm bảo cung ứng thuốc thiết yếu và hướng dẫn sử dụng an toàn. Nhân viên y tế công cộng và các cộng tác viên sức khỏe cộng đồng là những "cánh tay nối dài" nắm rõ từng hộ gia đình để sàng lọc nguy cơ kịp thời.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, đây chính là tinh thần của một mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới. Chuyển từ "nơi khám bệnh" sang "nơi quản lý sức khỏe người dân", từ "thụ động" sang "chủ động", từ "dịch vụ đơn lẻ" sang "chăm sóc liên tục". Đây cũng là bước đi cụ thể để đưa y tế cơ sở trở thành nền tảng thực sự của hệ thống y tế.
Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư xã Hiệp Phước và xã Bắc Tân Uyên thăm khám cho người dân cao tuổi ngay tại nhà vào ngày 7.4
ẢNH: S.Y.T
"Thành công bước đầu của mô hình tại 3 địa phương này đến từ sự vận hành nhịp nhàng của 3 trụ cột chiến lược. Đó là sự vào cuộc của chính quyền; tinh thần dấn thân của y tế cơ sở và sự dẫn dắt chuyên nghiệp của ngành y tế", lãnh đạo Sở Y tế nhận định.
Mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới này không chỉ dừng lại tại các xã điểm, mà sẽ nhanh chóng lan rộng ra tất cả các phường, xã trên địa bàn TP.HCM.
Theo Tổng LĐLĐ Việt Nam, những ngày qua, nhiều công đoàn cơ sở, người lao động và cả cán bộ, công chức đã kiến nghị xem xét phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và lễ 30.4 - 1.5 liền mạch, không bị ngắt quãng.
Trên cơ sở đó, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam phát hành phiếu thăm dò ý kiến nhằm tổng hợp, đánh giá mức độ đồng thuận trước khi đề xuất phương án cụ thể. Thời gian lấy ý kiến trên Fanpage Công đoàn Việt Nam đến 10 giờ ngày 9.4.2026.
Trong phiếu khảo sát lần này, Tổng LĐLĐ Việt Nam tập trung vào việc đo lường nhu cầu thực tế của người lao động đối với việc hoán đổi ngày nghỉ. Theo đó, người tham gia được lựa chọn các mức độ từ "rất mong muốn", "mong muốn", "bình thường" đến "không mong muốn".
Bên cạnh đó, khảo sát cũng phân loại đối tượng theo hình thức làm việc, gồm: làm 5 ngày/tuần, làm 6 ngày/tuần và lao động làm việc theo ca kíp hoặc đặc thù khác. Đây là yếu tố quan trọng bởi mỗi nhóm lao động sẽ chịu tác động khác nhau nếu thực hiện hoán đổi ngày làm việc.
Phiếu thăm dò đưa ra 3 phương án chính để người lao động lựa chọn.
Phương án 1: giữ nguyên lịch nghỉ theo quy định, không thực hiện hoán đổi, với ngày nghỉ bù vào 27.4.
Phương án 2: đề xuất hoán đổi ngày 27.4 sang 29.4, qua đó giúp người lao động có thể nghỉ liên tục 3 hoặc 5 ngày, tùy theo lịch làm việc từng đơn vị.
Phương án 3: hoán đổi ngày 27.4 sang 2.5, nhằm tạo điều kiện cho nhóm làm việc 6 ngày/tuần có thể nghỉ liền 4 ngày.
Ngoài ra, người tham gia khảo sát có thể nêu thêm ý kiến khác, giúp mở rộng thêm các kịch bản xem xét.
Việc đưa ra nhiều phương án cho thấy cơ quan tổ chức đang tính toán để hài hòa lợi ích giữa các nhóm lao động. Trong đó, phương án hoán đổi sang 29.4 được đánh giá phù hợp với số đông, nhất là người làm việc theo chế độ 5 ngày/tuần, khi có thể tận dụng kỳ nghỉ dài để nghỉ ngơi, du lịch.
Trong khi đó, phương án hoán đổi sang 2.5 lại hướng đến nhóm lao động làm việc 6 ngày/tuần, vốn ít có cơ hội nghỉ dài ngày.
Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, việc lấy ý kiến lần này nhằm có thêm cơ sở thực tiễn, đồng thời đối chiếu với quy định pháp luật để trao đổi với các cơ quan chức năng về phương án hoán đổi phù hợp.
Kết quả khảo sát được kỳ vọng sẽ phản ánh sát nhu cầu của người lao động, qua đó góp phần đề xuất lịch nghỉ lễ tháng 4.2026 linh hoạt hơn, nhưng vẫn đảm bảo không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trước đó, ngày 7.4, trao đổi với Thanh Niên, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, chia sẻ nhiều công đoàn cơ sở, người lao động và cả cán bộ, công chức đã có kiến nghị với Tổng LĐLĐ Việt Nam nên nghiên cứu về việc hoán đổi để tạo kỳ nghỉ liền mạch giữa nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và dịp lễ 30.4 - 1.5.
"Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ lắng nghe ý kiến từ phía người lao động, đồng thời nghiên cứu quy định của pháp luật và trao đổi với Bộ Nội vụ trước khi đưa ra đề xuất chính thức", ông Hiểu nói.
Ông Hiểu cũng cho hay, để đưa ra đề xuất chính thức Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng phải cân nhắc đồng thời 3 yếu tố, gồm: nguyện vọng của người lao động, quy định của pháp luật và sự hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan.
Một trong những vướng mắc theo ông Hiểu đó là là quy định nghỉ bù phải liền kề ngay sau ngày nghỉ lễ. Điều này khiến việc "nối" 2 kỳ nghỉ gần nhau trở nên khó khăn. Đây là tình huống đặc biệt mà luật chưa tính đến.
"Đây là vấn đề cần bàn bạc kỹ, bởi hiện chưa có sửa đổi luật, nên mọi phương án đều phải cân nhắc thận trọng", ông Hiểu nhấn mạnh", ông Hiểu nói thêm.
Trưa 5.4, anh Nguyễn Trọng Tấn, hướng dẫn viên du lịch tại đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng, cho biết trong lúc cùng nhóm ngư dân đi lặn bắt cá, anh bất ngờ phát hiện đàn cá voi với số lượng lớn hiếm thấy.
Theo anh Tấn, đàn cá voi xuất hiện cách Hòn Tranh (một đảo nhỏ sát đảo Phú Quý) khoảng 500 m. Nhiều cá thể liên tục ngoi lên mặt nước, bơi sát mũi ca nô rồi tung mình, tạo nên khung cảnh sống động. Khi nghe tiếng reo hò từ trên ca nô, đàn cá phản ứng rõ rệt, nhảy lượn nhiều hơn và dàn thành từng cụm trên mặt biển.
Trên ca nô có nhiều thợ lặn địa phương, một số người đã trực tiếp xuống nước để ghi hình. Dù có sự xuất hiện của con người, đàn cá vẫn di chuyển tự nhiên, không có dấu hiệu sợ hãi.
Ngư dân tại Phú Quý nhận định, việc bắt gặp đàn cá voi với số lượng lớn như vậy là rất hiếm. Những hình ảnh ghi lại được xem là khoảnh khắc may mắn giữa biển khơi, đồng thời là “điềm lành” theo quan niệm của ngư dân địa phương.
Đáng chú ý, cũng trong cùng ngày, nhóm của anh Tấn còn phát hiện 3 cá thể cá voi xanh (loài đặc biệt quý hiếm) dài khoảng 17 m, bơi ngang qua ca nô. Khoảng hơn 30 phút sau, đàn cá voi lớn hàng chục con tiếp tục xuất hiện.
Theo ngư dân ở đây, sự hiện diện của cá voi gần bờ là dấu hiệu rõ ràng về môi trường biển sạch, nguồn thức ăn dồi dào và hệ sinh thái biển phong phú. Cá voi là loài động vật có vú vốn nhạy cảm, chỉ xuất hiện ở những vùng nước ít ô nhiễm và còn giữ được cân bằng sinh học.
Hiện tượng đàn cá voi xuất hiện hàng chục con gần Hòn Tranh, đảo Phú Quý mở ra kỳ vọng về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái biển tại đặc khu Phú Quý, nếu được bảo vệ và khai thác đúng hướng.