Bên ngoài khu trượt tuyết băng đồng tại thị trấn miền núi Tesero, Bắc Italy thuộc dãy Dolomite cuối tháng 2, những lá cờ Na Uy được treo phủ khắp các lan can, rực rỡ như trong một ngày quốc lễ. Người hâm mộ từ quốc gia Bắc Âu này đã dựng trại gần đó và lập một bảng tổng kết trực tiếp số huy chương mà các VĐV của họ giành được tại Olympic mùa Đông Milan-Cortina 2026. Sau mỗi chiến thắng, một nhãn dán vàng lại được trang trọng dán lên bảng.
Và bảng dán ấy liên tục được lấp đầy.
Giai điệu “Ja, vi elsker dette landet” (Vâng, chúng ta yêu đất nước này) đã vang lên kiêu hãnh 18 lần tại các địa điểm thi đấu từ Milan, Livigno đến Predazzo, Anterselva và Tesero. Tổng cộng, Na Uy giành 18 HC vàng – kỷ lục ở một kỳ Thế vận hội mùa Đông, cùng 12 HC bạc và 11 HC đồng. Với 41 huy chương các loại, quốc gia Bắc Âu cũng tự tay xô đổ kỷ lục do chính họ thiết lập ở PyeongChang 2018 (39 huy chương).
Tính từ kỳ Olympic mùa Đông đầu tiên năm 1924, Na Uy đã tích lũy được kho tàng đồ sộ gồm 445 huy chương, trong đó có 166 HC vàng, bỏ xa đối thủ bám đuổi là Mỹ (362 huy chương), đanh thép chứng minh trước cả thế giới rằng “xứ sở của những vịnh hẹp” vẫn là một siêu cường trên tuyết tại sự kiện thể thao mùa đông lớn nhất hành tinh.
Vậy, điều gì giúp một quốc gia với dân số khoảng 5,6 triệu người, tương đương với bang South Carolina của Mỹ, liên tục đánh bại các cường quốc như Trung Quốc (1,4 tỷ dân), Mỹ (342 triệu), Đức (84 triệu), Italy (59 triệu) và Canada (40 triệu)?
Cựu VĐV Katerina Neumannova, nhà vô địch Olympic người CH Czech, chỉ ra rằng cấu trúc tổ chức chính là nền tảng thành công của Na Uy. Ví dụ, trượt tuyết băng đồng là một trong những môn thể thao phổ biến nhất tại quốc gia thuộc bán đảo Scandinavian, với mạng lưới hàng trăm CLB và lượng lớn trẻ em tham gia tập luyện từ khi còn rất nhỏ.
“Khi có sự tham gia của đông đảo trẻ em, HLV và các CLB trên khắp đất nước, việc tìm kiếm tài năng trở nên dễ dàng hơn nhiều”, Neumannova chia sẻ với hãng tin AP. Bà cũng nhận định thêm rằng Na Uy đã hưởng lợi từ việc tuyển Nga bị cấm thi đấu, cũng như việc sở hữu đội ngũ chuyên gia hỗ trợ VĐV tài năng, và thậm chí là tình trạng thiếu tuyết ở các nước thuộc vĩ độ thấp tại lục địa châu Âu.
Đồng thời, bà khẳng định phong trào thể thao quần chúng sâu rộng đã tạo ra nguồn cung VĐV ưu tú ổn định. “Các quốc gia khác thường gặp vấn đề về khoảng trống giữa các thế hệ, nhưng tuyển Na Uy lại rất ổn định”, Neumannova nói. “Khi một VĐV giải nghệ, các tài năng trẻ đã sẵn sàng tiếp bước, như tre già măng mọc”.
Finn Dahl, một CĐV nhiệt thành từng làm công tác tiếp thị cho Olympic Lillehammer 1994 tại quê nhà, lý giải thành công của đất nước mình thông qua lối sống gắn liền với tuyết. Ông cho biết trẻ em Na Uy thường cùng gia đình đi nghỉ tại vùng núi, nơi trượt tuyết đơn giản là phương thức di chuyển thông thường. “Đó là cách di chuyển tự nhiên để đi từ ngôi nhà gỗ này sang ngôi nhà gỗ khác”, ông Dahl nói với AP. “Là một dạng tinh thần, nó đã nằm sẵn trong máu của mỗi người dân chúng tôi”.
Klaebo, người từng mơ ước trở thành cầu thủ bóng đá thời niên thiếu, nhớ lại việc anh nhận được đôi ván trượt đầu tiên vào dịp Giáng sinh khi mới hai tuổi từ người ông, mà sau này trở thành HLV của chính anh. “Ở Na Uy, người ta bảo rằng để trở thành một người đàn ông thực thụ, bạn phải thắng ở cự ly 50 km”, anh hóm hỉnh chia sẻ.
Trong khi đó, đồng đội của Klaebo trong cuộc đua chung kết nội dung tiếp sức đồng đội nam môn trượt tuyết băng đồng ở Olympic 2026 là Einar Hedegart, tân binh Olympic ở tuổi 24, cùng giành HC vàng ở nội dung tiếp sức relay trước đó và đoạt HC đồng ở nội dung 10 km xuất phát cách quãng.
Phần lớn ưu thế của Na Uy bắt nguồn từ truyền thống là “cái nôi” của các môn trượt tuyết Bắc Âu. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hai môn thế mạnh là không đủ để Na Uy vượt qua Mỹ, quốc gia đứng thứ hai chung cuộc với 33 huy chương, trong đó có 12 vàng.
Tại kỳ Thế vận hội 2026, Na Uy còn tỏa sáng ở nhiều nội dung khác, như nhảy xa trên tuyết (5 huy chương), trượt băng tốc độ (4), trượt tuyết phối hợp Bắc Âu (3), trượt tuyết đổ đèo (2), slopestyle (1) và big air (1). Những cái tên như Jens Luraas Oftebro (3 HC vàng trượt tuyết phối hợp Bắc Âu), VĐV nhảy xa trên tuyết Anna Odine Stroem thống trị cả hai nội dung đồi thường (normal hill) và đồi lớn (large hill), hay Brik Ruud và Henrik Kristoffersen đã trở thành những bảo chứng cho thành công.
Sự thống trị của Na Uy còn đến từ chiến lược tập trung nguồn lực hiệu quả. Họ tránh dàn trải vào các môn thể thao tự đánh giá là ít cơ hội cạnh tranh như xe trượt lòng máng, trượt băng nằm ngửa hay trượt băng nghệ thuật, vốn đòi hỏi đầu tư khổng lồ để đối đầu với tính chuyên nghiệp của người Mỹ hay kinh nghiệm dày dạn của người Đức.
Một quốc gia nhỏ bé không thể lãng phí những VĐV mà tài năng có thể chỉ thực sự bộc lộ ở độ tuổi cuối thanh thiếu niên. Các HLV ở Na Uy không có xu hướng nhầm lẫn giữa những đứa trẻ “nở sớm” với những tài năng thực thụ. “Tôi nhận thấy nhiều hệ thống thể thao lớn thường mải mê với việc loại bỏ người chơi ở độ tuổi trẻ, hơn là phát triển họ”, Giám đốc Thể thao Thành tích cao và Trưởng đoàn Na Uy ở Olympic 2026 Tore Ovebro giải thích với CNN Sports. “Tại sao tôi nói vậy? Tất cả nằm ở khâu tuyển chọn, mà tuyển chọn thực chất là một cách khác để loại bỏ con người. Chúng tôi có ít người, nên chúng tôi phải chăm sóc tất cả mọi người”.
Hệ thống đào tạo thể thao ở Na Uy không cố gắng xác định tài năng thật nhanh rồi “ép chín” VĐV để đạt thành công tức thì. Thay vào đó, nó tạo điều kiện để họ tự tìm ra con đường của riêng mình, đảm bảo rằng khi họ sẵn sàng bước vào chương trình chuyên nghiệp, họ sẽ phát huy tối đa tiềm năng. Trường hợp của Klaebo là ví dụ, khi anh nhận ra tiềm năng thực sự của mình nằm ở môn thể thao trên tuyết thay vì trên sân cỏ.
“Khi thử sức ở nhiều môn thể thao, bạn cũng tiếp xúc với những nền văn hóa khác nhau, nghĩa là bạn phát triển kỹ năng xã hội để làm việc với nhiều kiểu người”, ông Ovebro nói tiếp. “Đó là một nền tảng học hỏi rộng mở. Khi sở hữu những đứa trẻ như vậy, việc xây dựng một văn hóa hiệu suất cao sẽ dễ dàng hơn, tức chúng biết mình là ai và mình muốn gì. Chúng tôi muốn lũ trẻ cảm thấy rằng chúng tham gia thể thao là vì chính bản thân mình”.
Với dân số thấp, Na Uy ưu tiên tối ưu hóa những gì đang có, dựa trên một tinh thần thể thao cộng đồng và thị trường đồ thể thao cũ cực kỳ phát triển. Xã hội quốc gia này đề cao tính bình đẳng, nơi của cải và nguồn lực được phân bổ đồng đều. Ở đó, không có rào cản nào trong việc tiếp cận thể thao, không ai bị gạt ra ngoài chỉ vì gánh nặng tài chính.
“Chúng tôi chia sẻ nguồn lực để mọi trẻ em đều có thể chơi thể thao và cha mẹ có thể hỗ trợ chúng”, ông Ovebro nói với Reuters. “Chúng tôi cố gắng không đặt nặng vấn đề thắng thua quá sớm ở lứa tuổi nhỏ. Mục tiêu không phải là tạo ra những kẻ thất bại, mà là nuôi dưỡng những nhà vô địch trẻ tuổi. Chiến thắng thực sự là được tham gia và tìm thấy niềm vui. Thể thao ở Na Uy là để hướng tới một cuộc sống trọn vẹn”.
Tác giả Brad Stulberg, người vừa xuất bản cuốn sách The Way of Excellence (Đường tới sự ưu tú), thán phục trước mô hình của Na Uy, đặc biệt khi ông so sánh với trải nghiệm cá nhân là một phụ huynh và HLV tại Mỹ. “Tôi nghĩ người Mỹ có thể học hỏi rất nhiều từ mô hình Na Uy, nhất là việc ưu tiên sự vui vẻ và tinh thần tham gia hơn là thành tích thắng thua”, ông chia sẻ với CNN Sports. “Dữ liệu đã chứng minh rất rõ ràng lý do số một khiến trẻ em bỏ thể thao là vì chúng không còn thấy vui nữa. Lý do thứ hai là áp lực quá lớn”.
Khi Stulberg nêu bật những nguyên nhân dẫn đến thành công của Na Uy trong một bài đăng trên Instagram, ông cho biết một số phản hồi dưới phần bình luận tỏ ra khá gay gắt.
“Rất nhiều người Mỹ cảm thấy bị xúc phạm nặng nề bởi tư tưởng này”, ông giải thích. “Đó thường là những bậc phụ huynh cực đoan, những người cảm thấy bị ‘nhột’ vì chính họ là người đang đứng trên đường biên và gào thét vào mặt trọng tài trong một trận bóng chày của những đứa trẻ 8 tuổi. Điều đó thật phi lý. Cha mẹ cần phải đặt trẻ em lên hàng đầu. Nhiệm vụ của chúng ta là giữ cho thể thao luôn vui vẻ, giải tỏa áp lực và nuôi dưỡng tình yêu vận động. Có như vậy, các em mới gắn bó lâu dài với thể thao và đủ sức cạnh tranh khi trưởng thành”.
Số liệu thống kê nói lên tất cả. Đến năm 25 tuổi, có tới 93% dân số Na Uy từng tham gia một loại hình thể thao có tổ chức nào đó. Ngược lại, Học viện Nhi khoa Mỹ báo cáo vào năm 2024 rằng 70% VĐV nhí tại nước này bỏ cuộc trước tuổi 13, với nguyên nhân chính là chấn thương và kiệt sức. Bản báo cáo cũng nhấn mạnh: “Việc trẻ em bỏ bê thể thao là một trong những nguyên nhân khiến hơn 75% thanh thiếu niên tại Mỹ không đáp ứng được các khuyến nghị về hoạt động thể chất”.
Ngoài ra, tại Na Uy, triết lý “nước lên thì thuyền lên” được áp dụng triệt để. Dù là VĐV hay các chương trình đào tạo, họ luôn ưu tiên hợp tác với nhau lâu nhất có thể và chỉ đối đầu khi thực sự bắt buộc.
Giáo sư Tâm lý học và Bóng đá Geir Jordet tại Trường Khoa học Thể thao Na Uy ở Oslo, trả lời phỏng vấn trên CNN Sports rằng thành công thể thao của đất nước ông có thể tóm gọn trong ba từ: “Hợp tác, kết nối và quan tâm.”
Một khi các VĐV tiềm năng được xác định, họ sẽ được hỗ trợ để phát triển tối đa năng lực thông qua các chương trình ứng dụng kiến thức khoa học, công nghệ tiên tiến nhất, bao gồm cả tâm lý học thực tiễn.
“Trung tâm Thể thao Olympic hàng đầu chỉ cách Đại học Thể thao nơi tôi đang ngồi có 10 m”, ông Jordet nói, nhấn mạnh rằng quy mô nhỏ của Na Uy lại là lợi thế giúp thúc đẩy sự hợp tác trong cộng đồng thể thao đỉnh cao. “Na Uy có văn hóa sẻ chia rất mạnh mẽ giữa các môn thể thao, cũng như từ giới học thuật, khoa học sang thực tiễn thi đấu. Mọi thông tin kiến thức được truyền tải rất trực tiếp và nhanh chóng. Mọi cá nhân từ các bộ môn khác nhau cùng đến trung tâm đó, gặp gỡ, tập luyện, trao đổi và học hỏi lẫn nhau”.
Hoàng Thông tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/vi-sao-na-uy-thong-tri-tuyet-doi-o-olympic-mua-dong-5047018.html
Góc khuất của Tiger Woods
Cộng đồng golf luôn mong mỏi tên tuổi Tiger Woods chỉ gắn liền với những cú putt thần sầu, kỷ lục vô tiền khoáng hậu hay sự trở lại bền bỉ trên các thảm cỏ xanh. Nhưng suốt 15 năm qua, "hiệu ứng boomerang" luôn đeo bám Woods, khiến anh xuất hiện trên các chuyên mục kiểu "tin tức pháp luật" nhiều hơn những bản tin thể thao thuần túy.
Tuần trước, golfer 50 tuổi người Mỹ lại gây ra một vụ tai nạn giao thông tại đảo Jupiter, Florida, Mỹ. Woods chạy quá tốc độ giới hạn 40 km/h trên con đường hẹp và ngoằn ngoèo của khu dân cư siêu giàu nơi anh sinh sống. Chiếc Land Rover mất lái, va chạm mạnh với một chiếc xe tải đầu kéo trong lúc cố vượt và bị lật về phía ghế lái. Anh thoát ra ngoài qua cửa sổ phụ, và gọi điện thoại chờ cảnh sát đến. Dù kết quả kiểm tra nồng độ cồn là âm tính, cảnh sát nhận định Woods lái xe trong tình trạng "chịu ảnh hưởng của chất kích thích" và có "dấu hiệu suy giảm nhận thức rõ rệt".
Mặt "sáng" – "tối" của Woods
Từ những tín đồ của golf cho đến những người không biết gì về gậy và bóng, sức ảnh hưởng của Woods là rất lớn, không chỉ ở Mỹ mà trên toàn thế giới. Anh là golfer duy nhất có danh tiếng vượt ra ngoài biên giới hạn hẹp của môn thể thao này, người đã cách mạng hóa golf theo cách chưa từng có trong lịch sử thể thao.
Woods đã chinh phục 82 danh hiệu PGA Tour, 15 giải major, giữ vị trí số một thế giới trong 683 tuần – tức là hơn 13 năm, trong đó có 281 tuần liên tiếp từ tháng 6/2005 đến tháng 10/2010.
Là con trai của một người đàn ông da đen và một phụ nữ châu Á, Woods đã phá vỡ những rào cản sắc tộc trong một môn thể thao vốn mang nặng tính bảo thủ của người da trắng. Người ta thậm chí đã đúc kết một từ riêng để nói về anh, là "Cablinasian" – sự kết hợp giữa Caucasian (da trắng), Black (da đen), American Indian (da đỏ) và Asian (châu Á). Có lẽ khát vọng thống trị và trở nên độc nhất của anh bắt nguồn chính từ dòng máu ấy.
Cha của Woods, một cựu đặc nhiệm "Mũ nồi xanh", đã hướng con trai đến với golf khi mới vài tháng tuổi bằng cách đặt cậu lên xe đẩy để quan sát những cú swing. Khi còn nhỏ, Woods không có bạn bè cùng trang lứa vì thường dành thời gian với những người bạn chơi golf và bạn nhậu của cha – tất cả đều là cựu quân nhân.
Từ cha, Woods thừa hưởng một thái độ làm việc cuồng nhiệt đến mức cực đoan. Ở thời đỉnh cao, anh tập luyện 60-80 tiếng mỗi tuần, thường là 10-14 tiếng mỗi ngày và 6 ngày một tuần. Lịch trình khắc nghiệt đó gồm nhiều buổi tập bổ trợ và hàng giờ trên sân tập bắt đầu từ 6h sáng. Và hiện tại, ở tuổi 50, Woods vẫn sở hữu một bờ vai rộng, tấm lưng lực lưỡng và bắp tay cuồn cuộn. Anh luôn ám ảnh với việc giữ gìn vóc dáng, thậm chí từng tập luyện cùng biệt kích Navy Seals.
Tuy nhiên, Woods có một đời sống cá nhân thiếu lành mạnh. Sau lưng anh là một cuộc hôn nhân đổ vỡ với người mẫu Thụy Điển Elin Nordegren - người từng cầm gậy golf đuổi theo Woods ra tận cửa, vì không thể chịu đựng nổi hàng loạt vụ ngoại tình của chồng.
Cùng Nordegren, Woods có hai con. Cậu con trai Charlie đang nối nghiệp cha, và cô con gái Sam vốn yêu thích điền kinh hơn.
Trên cương vị một người cha, Woods không phải nhận những lời chỉ trích. Nhưng phần còn lại thì... khó nói. Danh sách 14 nhân tình từng được liệt kê, từ những tên tuổi lớn cho đến những người thuộc thế giới phù hoa của các hộp đêm và cả ngành phim người lớn, từ những mối quan hệ dài hạn hay chóng vánh. Woods thậm chí đã phải công khai xin lỗi về chứng nghiện tình dục trước mặt mẹ mình, đánh dấu điểm khởi đầu cho hành trình xuống dốc, khi hình ảnh bị rạn nứt vĩnh viễn trong mắt công chúng.
Sau khi tấm ảnh hồ sơ tội phạm của Woods hôm 27/3 được đăng tải, nhiều người có cảm giác "déjà vu" (thứ gì đó quen thuộc lặp lại). Đó là hành vi thiếu ý thức của một người không có trách nhiệm và không nghĩ cho người khác. Đây đã là lần thứ tư một sự cố giao thông làm rúng động câu chuyện đời tư của anh, cứ như thể, sự kết hợp giữa Woods và những chiếc ô tô luôn là một điềm xấu.
Năm 2009, sau khi bị vợ cũ Nordegren phát hiện ngoại tình và đuổi đánh, Woods lái chiếc Cadillac đâm sầm vào trụ nước cứu hỏa gần Orlando, trước khi đâm sầm vào một gốc cây.
Năm 2017, Woods bị phát hiện trong tình trạng mất phương hướng, ngất lịm sau tay lái giữa đêm khi đang di chuyển trên trục đường chính ở Palm Beach Gardens. Chiếc Mercedes của anh lao ra khỏi lòng đường và hư hại nặng nề. Anh bị bắt lần đầu tiên, thoát tội bằng cách thừa nhận lái xe thiếu thận trọng và phải nộp phạt 250 USD.
Video từ camera cảnh sát cho thấy một Woods mắt lờ đờ, quầng thâm sâu hoắm như một "hố cát", gương mặt sưng húp và không thể đi thẳng hàng. Đó cũng là lần đầu anh công khai sự lệ thuộc vào thuốc giảm đau để chống chọi với những cơn đau lưng, đặc biệt là ca mổ thoát vị đĩa đệm năm 2014.
Năm 2021, Woods suýt mất mạng. Chiếc SUV Genesis do anh cầm lái băng qua hai làn đường ngược chiều, lật nhiều vòng lao xuống vực và húc đổ một gốc cây ở ngoại ô Los Angeles khi chạy với tốc độ gấp đôi mức cho phép. Anh được cứu ra từ đống sắt vụn với chân phải nát tươm, khiến các bác sĩ từng nghiêm túc cân nhắc việc cắt bỏ chi này.
Trích xuất từ hộp đen cho thấy không hề có vết phanh và bàn đạp ga bị nhấn tới 99% cho đến giây cuối cùng, loại trừ khả năng anh ngủ quên hay xao nhãng vì điện thoại. Chi tiết ấy ám chỉ rằng đó không hẳn là tai nạn mà là một sự lựa chọn chủ đích, dù không một ai từng đề cập đến từ "tự sát".
Toàn bộ sự nghiệp của Woods là một chuỗi dài các chấn thương và phẫu thuật, chúng thực sự đã quật ngã một gã khổng lồ. Ở tuổi 50, ngay cả việc đi bộ cũng là một thử thách với Woods. Tháng 10/2025, anh đã phải trải qua ca phẫu thuật lưng lần thứ 7, bên cạnh hàng loạt ca mổ đầu gối trước đó. Cách đây một năm, gân Achilles bên phải của anh cũng bị đứt, hệ quả trực tiếp từ vụ tai nạn năm 2021. Cuộc sống của Woods vì thế không thể duy trì bình thường nếu thiếu đi thuốc giảm đau hàng ngày.
Báo cáo độc học năm 2017 tìm thấy 5 loại chất trong cơ thể Woods, đó là Ambien, Vicodin, Dilaudid, Xanax và THC (cần sa). Chúng như một ly "cocktail" gồm thuốc ngủ, thuốc giảm đau và chất gây nghiện. Việc anh từ chối xét nghiệm hôm 27/3 giống như một lời thừa nhận ngầm rằng bản thân vẫn chưa thể lật sang trang mới trong cuộc chiến với những cơn nghiện thuốc giảm đau. Báo Mỹ US Today thì bình luận rằng Woods cần sự giúp đỡ và nên "đi cai nghiện cho đến khi vượt qua được sự phụ thuộc của mình".
Woods đã không thi đấu một giải chính thức nào kể từ British Open 2024, nhưng chỉ vài ngày nữa giải Masters 2026 sẽ khởi tranh ở Georgia, Mỹ. Anh vẫn có tên trong danh sách đăng ký với tư cách là cựu vương từng 5 lần đăng quang (1997, 2001, 2002, 2005 và 2019), dù việc tham dự giờ đây như thể một giấc mộng xa vời, một nỗ lực tuyệt vọng của kẻ không muốn chấp nhận thực tại.
Ngay cả khi không ai tin Woods có thể ra sân tại Augusta, mọi người vẫn chắc chắn anh sẽ hiện diện tại "Bữa tiệc của các nhà vô địch", nơi quy tụ những huyền thoại từng khoác lên mình chiếc Green Jacket.
Hôm 17/3, Woods vẫn còn tái xuất trước công chúng, với vẻ ngoài thư thái và đầy ngẫu hứng tại vòng chung kết TGL – giải golf giả lập trong nhà do ông và Rory McIlroy sáng lập đang rất thành công tại Mỹ. Anh tung ra những cú đánh biểu diễn đầy uy lực mà không hề nhăn nhó vì đau, nhen nhóm hy vọng về việc tham dự giải Major đầu tiên trong năm.
"Cơ thể này không còn hồi phục như thời 24, 25 tuổi nữa", Woods chia sẻ đầy xót xa. "Nhưng điều đó không có nghĩa là tôi không cố gắng. Tôi đã nỗ lực suốt thời gian qua. Những chấn thương nghiêm trọng buộc tôi phải mất nhiều thời gian để vượt qua. Tôi vẫn muốn thi đấu. Tôi yêu giải đấu này và đã gắn bó với nó từ năm 19 tuổi. Dù thế nào tôi cũng sẽ có mặt tại đó".
Nhưng rồi, Woods lại một lần nữa lao khỏi "đường biên" cuộc đời. Cái giá phải trả sẽ đắt hơn nhiều so với chịu "phạt gậy". "Tôi rất tiếc cho cậu ấy. Woods là một người bạn thân thiết, một con người phi thường, một người đàn ông vĩ đại, nhưng đang trải qua giai đoạn khó khăn", Tổng thống Mỹ Donald Trump phản ứng về tai nạn gần nhất của golfer sinh năm 1975. Mối liên hệ giữa họ không chỉ là tình bạn, khi bạn gái hiện tại Vanessa Trump của Woods chính là vợ cũ của con trai cả vị Tổng thống.
Đầu tuần này, sân golf công cộng 9 hố The Loop at the Patch mà Augusta National vừa mua lại và Woods góp công thiết kế, sẽ được khánh thành. Đã có người mơ về việc thấy anh đứng đó, giữa đám đông.
Nhưng bây giờ, Woods sẽ làm gì? Liệu anh có đến dự bữa tiệc đó không? Woods sẽ nói gì với những người đồng đội, với Jack Nicklaus hay Rory McIlroy? Liệu anh có đủ can đảm để nhìn thẳng vào mắt họ và đọc thấy những câu hỏi mà có lẽ chính anh cũng chưa có lời giải: Anh thực sự là ai, Woods? Và liệu anh sẽ còn tự hủy hoại chính mình đến mức nào?
Nhiều tài liệu cho thấy Woods đã trở nên điềm đạm và ấm áp hơn trong những năm gần đây khi phải vật lộn với cơ thể đau yếu và cố gắng viết nốt chương cuối cho sự nghiệp thi đấu lẫy lừng. Từ bỏ đỉnh cao là điều khó khăn với bất kỳ VĐV ưu tú nào, chưa nói đến một người có khao khát và danh hiệu đồ sộ như vậy.
Nếu như trên cương vị một VĐV, Woods đã lái thẳng tới đỉnh Olympus, thì với tư cách một con người, anh dường như đang đạp lút ga trên con đường cao tốc dẫn xuống vực thẳm.
Hoàng Thông tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/goc-khuat-cua-tiger-woods-5056553.html
Lucescu - 'Ánh sáng' của bóng đá Romania đã tắt
"Lucescu là một trong những cầu thủ và HLV giàu thành tích nhất lịch sử Romania. Ông là người đầu tiên đưa ĐTQG lọt vào vòng chung kết Euro, năm 1984. Nhiều thế hệ người dân Romania đã lớn lên với hình bóng ông trong tim như một biểu tượng quốc gia. Cầu Chúa phù hộ cho ông!", thông cáo từ Bệnh viện Đại học Bucharest có đoạn.
Lucescu qua đời ở tuổi 80, chỉ vài ngày sau khi rời ghế HLV trưởng Romania. Trước đó, chỉ trong vài giờ sau khi từ chức, nhà cầm quân này trải qua hai cơn nhồi máu cơ tim liên tiếp. Tính từ tháng 12/2025, ông đã phải nhập viện ba lần.
Được mệnh danh là "Il Luce" (Ánh sáng) để tôn vinh tư duy chiến thuật tài ba, Lucescu có được vị thế tượng đài của bóng đá Romania suốt nhiều thập kỷ, dù sống trong môi trường thể thao đầy rẫy áp lực và biến động. Ở mọi nơi từng đi qua, ông luôn để lại dấu ấn sâu đậm, đặc biệt là trên băng ghế huấn luyện.
Sinh ngày 29/7/1945 tại Bucharest trong những ngày cuối cùng của Thế chiến thứ hai, Lucescu dành phần lớn sự nghiệp quần đùi áo số ở Dinamo Bucharest. Với nhãn quan sắc sảo ở vị trí tiền đạo cánh phải, ông đã thi đấu hơn 250 trận, giành 7 chức VĐQG và hai Cup Quốc gia Romania.
Với ĐTQG, ông đá 70 trận và mang băng thủ quân tại World Cup 1970, đánh dấu sự trở lại của Romania sau 32 năm. Ở giải đấu trên đất Mexico năm đó, Lucescu đã có khoảnh khắc đổi áo để đời với huyền thoại Pele, mà về sau ông khẳng định là chưa bao giờ giặt chiếc áo ấy.
Lucescu bắt đầu cầm quân từ năm 1979 tại Corvinul Hunedoara trong vai trò cầu thủ kiêm HLV. Hai năm sau đó, ông được bổ nhiệm làm HLV tuyển Romania và nhanh chóng giúp đội nhà lần đầu góp mặt tại một kỳ Euro, năm 1984.
Chính giai đoạn này, Lucescu đã trình làng cậu thiếu niên 18 tuổi Gheorghe Hagi, người sau này trở thành cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử Romania, khoác áo cả Real Madrid lẫn Barca. Lucescu tại vị đến năm 1986, đặt nền móng vững chắc giúp Romania góp mặt trong ba kỳ World Cup liên tiếp là 1990, 1994 và 1998, cũng như các kỳ Euro 1996 và 2000.
Với Lucescu, huấn luyện không chỉ là sắp xếp đội hình, mà là giúp cầu thủ thấu hiểu căn nguyên của từng đường chuyền, từng quyết định trên sân cỏ. Ông là một trong những nhà cầm quân từ Đông Âu đầu tiên áp dụng các phương pháp huấn luyện hiện đại, chú trọng vào tâm lý học và mối quan hệ mật thiết giữa cầu thủ với ban huấn luyện.
Lucescu thiết lập kỷ luật trong các tập thể dưới quyền không dựa trên sự sợ hãi, mà bằng sự tôn trọng. Đây là triết lý đưa ông trở thành một trong những HLV xuất sắc và được nể trọng nhất lục địa già. "Bất kỳ ai có thái độ tiêu cực đều không có chỗ trong đội của tôi", ông từng nói trên báo Tây Ban Nha El Pais. "Quan niệm về kỷ luật của tôi là đối thoại. Tôi không phạt tiền cầu thủ, tôi nói chuyện với họ một lần, hai lần rồi ba lần. Tôi muốn có tiếng nói cuối cùng trong việc chuyển nhượng và tôi tìm kiếm những người có cá tính, sự thông minh và tinh thần trách nhiệm. Về khâu chuẩn bị, nhiều người huấn luyện bằng các bài tập, còn tôi huấn luyện bằng các nguyên tắc".
Sau khi xây dựng một tập thể Dinamo Bucharest thống trị các giải quốc nội giai đoạn 1985-1990, Lucescu sang Italy thử sức tại Pisa, Brescia, Reggiana và cả Inter Milan. Ở đó, ông không chỉ mang về kết quả mà còn để lại một tư duy chơi bóng hiện đại. Chính Lucescu đã đôn Andrea Pirlo lên từ đội trẻ khi anh mới 15 tuổi và cho tiền vệ này ra mắt Brescia ngày 21/05/1995. Sau này, trong cuốn tự truyện Penso quindi gioco (Tôi tư duy, nghĩa là tôi chơi bóng), Pirlo miêu tả Lucescu như một người thầy vĩ đại.
Tại Brescia, Lucescu gắn bó suốt 5 mùa giải, và đến giờ, người hâm mộ nơi đây vẫn tôn sùng ông. Họ yêu quý ông không chỉ vì triết lý bóng đá mà còn bởi tính cách tinh quái, sắc sảo đầy thú vị. "Ông ấy là HLV lý tưởng cho bất kỳ CLB nào muốn kiếm tiền, vì Lucescu là bậc thầy trong việc biến những cậu nhóc tiềm năng thành các ngôi sao thực thụ. Không ai có thể so sánh với ông ấy, bởi Lucescu vừa đào tạo trẻ giỏi, vừa đảm bảo được thành tích, điều vốn dĩ không hề bắt buộc khi làm việc với các cầu thủ trẻ", cố Chủ tịch Brescia Gino Corioni và cũng là bạn thân của Lucescu, từng kể.
Trong mắt các học trò những năm 1990, ngoài ấn tượng về sự điềm tĩnh và chuẩn mực, Lucescu còn đi trước thời đại trong khâu chuẩn bị cho trận đấu và nghiên cứu đối thủ. "Trước trận tứ kết Champions League với Man Utd năm 1999, ông ấy phát cho mỗi chúng tôi hai cuốn băng video để về nhà nghiên cứu. Vào thời ấy, đó là một điều cực kỳ mới mẻ", cựu thủ môn Inter Gianluca Pagliuca kể.
Sau Italy, Lucescu sang Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp quản di sản của Fatih Terim tại Galatasaray và ngay lập tức đánh bại Real của những Raul Gonzalez và Luis Figo để giành Siêu Cup châu Âu. Năm 2002, ông lập kỳ tích khi đưa Besiktas lên ngôi vô địch, trở thành HLV ngoại đầu tiên vô địch Thổ Nhĩ Kỳ với hai đội bóng kình địch cùng thành phố Istanbul. Người hâm mộ Thổ Nhĩ Kỳ tôn thờ Lucescu bởi sự lịch lãm, điềm tĩnh trước áp lực và trí tuệ.
Năm 2004, Lucescu cập bến Shakhtar Donetsk khi lọt vào mắt xanh của tỷ phú Rinat Akhmetov. "Ông ấy đã cố chiêu mộ tôi ba lần và lần nào tôi cũng từ chối", Lucescu kể lại trên báo Italy Gazzetta dello Sport. "Đến lần thứ tư, ông ấy cử chuyên cơ riêng tới đón. Khi vừa hạ cánh xuống Donetsk, ông ấy giới thiệu tôi luôn là tân HLV đội bóng. Tôi còn biết làm gì khác đây!".
Lúc đó, ít ai tin rằng Lucescu có thể biến đội bóng vùng mỏ ở miền đông Ukraine thành thế lực tại trời Âu. Nhưng ông đã làm được điều đó cho Shakhtar bằng chiến lược táo bạo: chiêu mộ các tài năng trẻ Brazil, rèn giũa họ về mặt chiến thuật để tạo nên một tập thể "nhảy Samba trên nhịp điệu Đông Âu".
Tình cảm của Lucescu dành cho bóng đá lẫn các cầu thủ Brazil đã nảy nở từ dịp Giáng sinh 1967. Bấy giờ, ông vẫn còn là một tiền đạo cánh 22 tuổi. Sau một trận giao hữu tại Congo, khi chuẩn bị bay về Romania, ông nhận được lệnh khẩn khi lên chuyến bay dài sang Brazil để hội quân cùng ĐTQG trong chuyến du đấu Nam Mỹ.
"Tôi đã đi dọc Brazil từ Nam chí Bắc, từ Porto Alegre đến Fortaleza", Lucescu kể lại năm 2013 về cú sốc văn hóa trong cuộc phỏng vấn trên tạp chí Pháp France Football. "Đó là trải nghiệm không thể tin nổi. Hãy tưởng tượng sự ngưỡng mộ và mê hoặc mà một chàng trai đến từ một quốc gia Đông Âu cảm thấy khi đặt chân đến một thế giới mà trước đó anh ta chỉ biết qua bản đồ".
"Tôi đã khám phá ra bản chất của con người Brazil, chính là bóng đá, samba, bãi biển và tình dục. Tôi hiểu tại sao bấy nhiêu đó là đủ để họ sống hạnh phúc. Mọi thứ đều xoay quanh những điều ấy. Và tôi cũng không thể quên Brahma Chopp, loại bia tuyệt vời nhất ở đó. Sau này, tôi vẫn thường uống nó cùng Ronaldo de Lima khi dẫn dắt cậu ấy tại Inter cuối những năm 1990", Lucescu kể tiếp.
Shakhtar thời Lucescu luôn là đối thủ khó nhằn tại Champions League, với lối chơi tấn công biến hóa như tắc kè hoa. Ông linh hoạt áp dụng nhiều sơ đồ chiến thuật, buộc các cầu thủ phải tư duy về nhiều cách chơi khác nhau. Trong 12 năm gắn bó, ông mang về cho Shakhtar 22 danh hiệu, trong đó có 8 chức VĐQG và đỉnh cao chiếc Cup UEFA 2009. Dưới bàn tay nhào nặn của Lucescu, những Fernandinho, Willian hay Douglas Costa đều vươn tầm thế giới.
Ngay cả khi xung đột nổ ra tại Ukraine năm 2014 buộc đội bóng phải di tản, Lucescu vẫn tiếp tục giúp Shakhtar chiến thắng. Sau đó, ông dẫn dắt Zenit và ĐTQG Thổ Nhĩ Kỳ một thời gian ngắn, rồi gây sốc khi ký hợp đồng với Dinamo Kiev - đối trọng lớn nhất của Shakhtar - vào năm 2020 và lập tức đưa họ lên ngôi vô địch Ukraine.
Tình yêu bóng đá của Lucescu lớn đến mức ông không thể chấp nhận thất bại hay bỏ cuộc. Trước thềm chung kết play-off tranh vé vớt World Cup 2026 giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Romania, Lucescu còn tâm sự với báo Anh Guardian rằng dẫn dắt ĐTQG là "trách nhiệm thiêng liêng", và dù sức khỏe bấy giờ không được tốt, ông không thể rời đi như một kẻ hèn nhát.
Truyền thông Romania cho biết, việc không thể đưa Romania trở lại World Cup sau trận thua 0-1 đó khiến Lucescu tức giận tột độ. Đây cũng được cho là tác nhân chính dẫn đến những biến cố sức khỏe cuối cùng.
"Bóng đá Romania không chỉ mất đi một nhà chiến thuật lỗi lạc, mà còn mất đi một người thầy, một người có tầm nhìn xa trông rộng và một biểu tượng quốc gia, người đã đưa màu cờ sắc áo của chúng ta lên những đỉnh cao của thành công thế giới", LĐBĐ Romania viết trong thông báo về sự ra đi của Lucescu.
Hoàng Thông tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/lucescu-anh-sang-cua-bong-da-romania-da-tat-5059939.html
