Dù đã kết thúc được vài ngày nhưng dư âm lễ trao giải Cống hiến vào tối 15-4 vẫn chưa hết. Tâm điểm tranh cãi nằm ở chiến thắng của Hương Tràm với hạng mục Album của năm.
Đây là lần đầu có một chiến thắng tại Giải thưởng Cống hiến (trước đây là Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến) gây bão dư luận như vậy.
Có tổng cộng hơn 25.000 lượt thả phẫn nộ với hai bài đăng mới nhất trên trang cá nhân của Hương Tràm sau khi cô giành chiến thắng hạng mục Album của năm với Phao cứu sinh. Ngoài ra, trên các nền tảng mạng xã hội, tranh cãi vẫn chưa dừng lại.
Điều này bắt nguồn từ việc có không ít người cho rằng so với các đề cử còn lại, đặc biệt là Giữa một vạn người (Phùng Khánh Linh) và Made In Vietnam (DTAP), thì chiến thắng của Phao cứu sinh có phần chưa thật sự thuyết phục.
Thậm chí album của Hương Tràm còn bị đưa ra so sánh với một album khác vắng mặt tại danh sách đề cử là album Giai nhân của Văn Mai Hương.
Đi cùng hàng vạn lượt thả phẫn nộ là nhiều bài viết mang tính châm biếm cũng như công kích đời tư xuất hiện, tạo nên một bức tranh tổng thể không lành mạnh dù ở phía nào đi chăng nữa.
Nếu xét riêng về âm nhạc, Phao cứu sinh đánh dấu bước chuyển trong sự nghiệp của Hương Tràm từ một ca sĩ chỉ hát sang một nghệ sĩ đa năng hơn, tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất; trong đó gần một nửa bài trong album này là do cô sáng tác.
Thay vì thế mạnh pop ballad, trong album này, Hương Tràm thử sức với những chất liệu mới như R&B, cho thấy cô muốn bước ra khỏi… vùng an toàn. Đây là điều đáng ghi nhận. Và thực ra chưa ai nghi ngờ về thái độ làm việc nghiêm túc của cô cả.
Tuy nhiên khi đặt lên "bàn cân" với những đề cử khác, đặc biệt hai "con tướng" Giữa một vạn người (Phùng Khánh Linh) và Made In Vietnam (DTAP), album của Hương Tràm lại có phần "lép vế" về độ lan tỏa.
Nếu album Made in Vietnam ca ngợi Việt Nam rực rỡ, có bài Nhà tôi có treo một lá cờ viral thì "album hiếm" (theo lời của nhạc sĩ Huy Tuấn) Giữa một vạn người lại cho thấy phong cách tác giả của Phùng Khánh Linh ngày một định hình và phát triển, trở thành một trong những nữ nghệ sĩ trẻ đáng chú nhất của nhạc Việt đương đại.
Song sòng phẳng mà nói, câu chuyện ồn ào này lại bị nhiều yếu tố chi phối. Ngoài chuyên môn còn có cơ chế giải thưởng đã có sự thay đổi, mở rộng thêm "quyền lực" của công chúng (thông qua cổng bình chọn mà thực ra là bỏ tiền mua lượt bình chọn) và cả một "background" dễ gây tranh cãi phía sau sự nghiệp dù Hương Tràm thuộc phái thực lực về giọng hát.
Không dễ để nói một cách rốt ráo, nhưng chắc chắn đây là một chiến thắng không dễ chịu với Hương Tràm. Và có vui cũng mất vui!
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long - Phó chủ nhiệm bộ môn truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam - cho rằng ở góc độ truyền thông, đây không chỉ là câu chuyện của một cá nhân nghệ sĩ, mà có thể là khủng hoảng niềm tin vào các giải thưởng nói chung, không riêng gì Cống hiến.
"Trong kỷ nguyên số, khi các chỉ số streaming (Spotify, Apple Music, YouTube…) và mức độ lan tỏa đa nền tảng (TikTok, Facebook, Instagram…) trở nên minh bạch, khán giả mặc định đó là thước đo chuẩn xác cho sự thành công", ông cho biết.
Khi kết quả từ hội đồng lệch pha với các chỉ số thị trường, công chúng lập tức có quyền nghi ngờ, biểu hiện rõ nét cho nghịch lý của sự minh bạch (The Transparency Paradox) - vốn là một điểm nghẽn sâu sắc trong truyền thông số khi sự minh bạch không tỉ lệ thuận với niềm tin.
Có một bộ phận khác nhìn sự vụ như một cuộc thi fanbase giữa Hương Tràm và Phùng Khánh Linh. Về điều này, ông Long cho nếu nhìn sự vụ chỉ là cuộc chiến giữa hai cộng đồng người hâm mộ (fandom) là một cách hiểu chưa đầy đủ.
"Thực tế sự phản ứng dữ dội lần này không chỉ gói gọn trong sự tranh chấp của những người hâm mộ trung thành (loyal fans) mà còn đến từ những người yêu nhạc vãng lai (casual fans) - nhóm đối tượng không thuộc bất kỳ "bộ lạc" nào nhưng lại có sự nhạy cảm sắc bén với thị trường", ông nêu.
Với họ, thành công của Phùng Khánh Linh hay DTAP trong năm qua là một thực tế hiện diện trong trải nghiệm nhạc số hằng ngày, trong khi album của Hương Tràm lại thiếu đi những "điểm chạm" thực tế với đời sống âm nhạc năm qua.
Khi kết quả cuối cùng lệch pha hoàn toàn với thực tế đời sống đó, nhóm khán giả này cảm thấy tính hợp lý về mặt chuyên môn của giải thưởng đã bị xâm phạm. Đó không còn là câu chuyện "cày vote" hay "dìm hàng", mà là thông điệp về sự bất tương xứng giữa kết quả giải thưởng và giá trị thực tế.
Ông đặt vấn đề: "Liệu đến lúc cần tích hợp các chỉ số dữ liệu số vào cơ cấu chấm giải? Nếu cứ tiếp tục duy trì một cơ chế tách biệt với dòng chảy thị trường, các giải thưởng sẽ dần trở nên vô hình trong mắt thế hệ khán giả trẻ - những người vốn coi sự công bằng của dữ liệu là tiêu chí quan trọng để đánh giá sự "cống hiến"?".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
