Quán cà phê phong cách ‘Bưu điện TP.HCM’ cuốn hút người trẻ

Những hình thức affiliate marketing biến tướng ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng. Thời gian qua, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều trường hợp làm nội dung bất chấp để bán hàng online.

Ngày 10.2, báo chí đưa tin TAND khu vực 1 TP.HCM xét xử vụ khiêng quan tài trước chợ Bến Thành (tháng 3.2025), tuyên phạt 11 bị cáo từ 2 năm 9 tháng tù giam đến 2 năm tù treo về tội "Gây rối trật tự công cộng". Nhóm này dàn dựng clip gây sốc đăng TikTok nhằm bán quần áo, gây bức xúc dư luận.

Một vụ khác, ngày 7.4, trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết Công an xã Đạ Tẻh phát hiện kênh YouTube "Điều Muốn Nói" đăng video giật gân, hư cấu về môi trường quân ngũ. Nhóm vận hành thừa nhận dùng AI để câu view, kiếm tiền quảng cáo và bị xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng/người.

Những vụ việc này cho thấy một thực tế, là khi nội dung trở thành công cụ kiếm tiền, ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm pháp luật có thể bị xóa nhòa nếu người làm nội dung chạy theo lượt xem bằng mọi giá.

Theo chuyên gia thương mại điện tử Đinh Hồng Công (Công ty QuickNest, P.Khánh Hội, TP.HCM; trước là P.8, Q.4), thật đáng lo ngại là những hành vi khó nhận diện và chưa dễ xử lý, đang diễn ra mỗi ngày trên mạng xã hội.

"Nhiều fanpage hoạt động như trang tin tức liên tục đăng tải các nội dung giật gân, úp mở, đánh mạnh vào sự tò mò. Nhưng thay vì cung cấp thông tin, nội dung lại được giấu trong phần bình luận dưới dạng link. Người dùng tưởng tìm thông tin, thực chất bị dẫn sang sàn thương mại điện tử; chỉ cần một cú nhấp chuột, hệ thống affiliate (liên kết) đã ghi nhận và có thể phát sinh hoa hồng. Không cần bán hàng trực tiếp hay thông tin chính xác, thứ được tối ưu là lượt nhấp chuột. Khi đó, nội dung trở thành mồi nhử để dẫn dụ hành vi. Càng gây sốc, càng mập mờ càng dễ lan truyền, kéo theo cơ hội kiếm tiền. Đây cũng là điểm khởi đầu của vấn đề lớn hơn: nội dung không chỉ gây nhiễu mà còn thao túng cảm xúc, hành vi người dùng", ông Công nói.

Không chỉ dừng ở việc gây sốc hay phản cảm, nhiều nội dung còn được thiết kế để dẫn dắt hành vi người dùng. Thạc sĩ Trần Xuân Tiến, Phó trưởng bộ môn truyền thông, Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng có 3 cơ chế chính khiến các nội dung giật gân lan truyền mạnh.

"Thứ nhất, về nhận thức, con người có thiên kiến tiêu cực và phản xạ sinh tồn, nên các tín hiệu bất thường, nguy hiểm luôn được não bộ ưu tiên xử lý nhanh hơn thông tin trung tính. Thứ hai, về tâm lý xã hội, nội dung gây sốc kích hoạt cảm xúc mạnh như sợ hãi, phẫn nộ, từ đó thúc đẩy hành vi chia sẻ như một cách thể hiện quan điểm hoặc cảnh báo người khác. Thứ ba, về cấu trúc nền tảng, thuật toán mạng xã hội tối ưu cho tương tác chứ không phải độ xác thực. Nội dung càng gây phản ứng nhanh càng được lan rộng. Khi ba cơ chế này cộng hưởng, thông tin thiếu kiểm chứng sẽ lan nhanh như virus, vượt xa thông tin chính thống", ông Tiến nhận định.

Theo ông Tiến, việc chỉnh sửa nội dung để dẫn dụ click vào link affiliate là một dạng thao túng hành vi trong "nền kinh tế chú ý". Người làm nội dung sử dụng các tiêu đề mập mờ, thổi phồng rủi ro, tạo khan hiếm giả… để chuyển đổi hành vi thành doanh thu.

Ông Tiến cảnh báo, nếu cố tình sai lệch để tối đa hóa lợi nhuận, đó không còn là sáng tạo mà là thao túng. Hệ quả lâu dài là niềm tin bị xói mòn khiến người dùng dễ tin điều lặp lại nhiều lần. Từ đó chuyển sang nghi ngờ mọi thông tin và hình thành thói quen tiếp nhận thiên về cảm xúc, thiếu kiểm chứng…

Dưới góc độ pháp lý, các luật khẳng định người làm affiliate không thể viện dẫn lý do chỉ giới thiệu sản phẩm để né tránh trách nhiệm.

Thạc sĩ, luật sư Trần Thị Hàn Ni, Giám đốc Hãng luật Railaw (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho biết khoản 2 Điều 13 Luật Quảng cáo 2012 quy định rõ, là người thực hiện quảng cáo phải chịu trách nhiệm về nội dung do mình thực hiện.

Theo đó, việc sử dụng thông tin sai sự thật, giật tít, dựng chuyện hoặc thổi phồng công dụng nhằm thu hút người tiêu dùng là hành vi vi phạm pháp luật.

"Cụ thể, hành vi quảng cáo sai lệch hoặc gây nhầm lẫn có thể bị phạt từ 60–80 triệu đồng đối với cá nhân (gấp đôi với tổ chức), kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ và cải chính thông tin theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, hành vi này còn xâm phạm quyền được cung cấp thông tin chính xác của người tiêu dùng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, có thể bị xử phạt đến 100 triệu đồng. Việc đăng tải tin giả nhằm câu view còn vi phạm Luật An ninh mạng 2018, có thể bị phạt từ 10–20 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm", luật sư Hàn Ni cho biết.

Cũng theo vị luật sư này, hành vi tạo review giả, thao túng thông tin còn có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh 2018, với mức phạt lên đến 200 triệu đồng.

"Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi mang tính gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc thu lợi bất chính lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các tội danh như quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với mức phạt có thể lên đến tù chung thân", bà Hàn Ni nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, luật sư Mai Tiến Luật, Giám đốc Hãng luật BigBoss Law (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho rằng các sàn thương mại điện tử cũng không thể đứng ngoài cuộc.

Theo ông, khi nền tảng hưởng lợi từ lưu lượng truy cập, hoa hồng và doanh thu do các nội dung này tạo ra, thì cũng phải có trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng, tiếp nhận và xử lý vi phạm.

"Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Nghị định 55/2024/NĐ-CP đã xác định rõ tổ chức vận hành nền tảng số là chủ thể chịu trách nhiệm trong giao dịch trên không gian mạng, nhằm tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Đặc biệt, từ ngày 1.7.2026, Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực sẽ làm rõ hơn ranh giới trách nhiệm này, trong đó có quy định riêng về tiếp thị liên kết. Dù trực tiếp hay gián tiếp vận hành chương trình affiliate, nền tảng vẫn phải chịu trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm", luật sư Luật nói. (còn tiếp)

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo báo cáo mới nhất từ iPOS.vn và Nestlé Professional, mức chi cho bữa sáng bên ngoài của người Việt đang dịch chuyển rõ rệt lên các ngưỡng cao hơn so với năm 2024. Đáng chú ý, nhóm chi từ 21.000 đồng - 40.000 đồng ghi nhận mức tăng mạnh. Tại TP.HCM, xu hướng bữa ăn của người trẻ ở bên ngoài cao do đặc thù công việc và nhịp sống.

Đoàn Phú Thành (27 tuổi, diễn viên tự do), sống tại khu phố 7A, P.Long Bình, TP.Biên Hòa, Đồng Nai, mỗi ngày đều di chuyển lên TP.HCM từ sớm. Lịch trình dày khiến việc nấu ăn buổi sáng của Thành gần như không khả thi.

"Ăn ngoài vừa tiết kiệm thời gian, vừa đỡ phải dọn dẹp. Với mình, dưới 50.000 đồng cho một bữa sáng là hợp lý trong mặt bằng giá hiện tại, miễn là ăn ngon và đủ chất", Thành nói. Với anh, bữa sáng không chỉ là ăn cho no mà là để có năng lượng cho cả ngày làm việc kéo dài.

Không chỉ riêng Thành, nhiều người trẻ đang dần xem việc ăn ngoài là thói quen khó thay đổi. Anh Đào Minh Long (26 tuổi), ngụ ở đường Nguyễn Thượng Hiền, P.Bình Lợi Trung, TP.HCM, mỗi ngày di chuyển đến nơi làm việc khoảng 42 km bằng xe trung chuyển của công ty. Với quỹ thời gian buổi sáng hạn hẹp, Long chọn các món nhanh, rẻ như bánh mì, xôi với giá 15.000 đồng – 20.000 đồng. "Chủ yếu là nhanh với tiện, chứ để ngồi ăn sáng lâu thì không có thời gian", Long chia sẻ.

Ở nhóm sinh viên, câu chuyện chi tiêu cho bữa sáng còn mang tính "cân đo đong đếm" rõ rệt hơn. Phan Thái Thúy An, sinh viên Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, cho biết mỗi bữa sáng của An với khoảng 20.000 đồng – 25.000 đồng, chủ yếu mua trước cổng trường.

"Nếu hôm nào muốn ăn món giá cao hơn mức bình thường, em sẽ cắt bữa trưa hoặc tối để dành tiền ăn bữa đó. Kiểu bớt cảm giác tội lỗi khi chi tiêu lố", An nói. Việc "bù trừ" giữa các bữa ăn đang trở thành một cách quen thuộc để nhiều bạn trẻ kiểm soát chi tiêu.

Không phải ai cũng chọn ăn ngoài thường xuyên. Anh Võ Nguyễn Trường Giang (30 tuổi, kỹ sư xây dựng), ở P.An Phú Đông, TP.HCM, ưu tiên tự nấu ăn để đảm bảo sức khỏe. "Mình dậy sớm nấu ăn sáng và chuẩn bị luôn bữa trưa mang theo. Vừa kiểm soát được thực phẩm, vừa tiết kiệm lại có thời gian ăn cùng gia đình", anh Giang nói.

Tuy nhiên, trong những ngày bận rộn, anh vẫn chọn các bữa ăn nhanh và tiện lợi như bánh mì khoảng 20.000 đồng hoặc cơm phần 30.000 đồng – mức giá được xem là phổ biến hiện nay.

Ở góc nhìn người đã đi làm lâu năm, chị Lê Quỳnh Hương (32 tuổi, sống tại chung cư Phú Đông Sky Garden, số 24 An Bình, P.Dĩ An, TP.HCM), cho rằng chi tiêu ăn uống giờ đây cần tính toán kỹ hơn. Mỗi bữa sáng của chị dao động từ 50.000 – 60.000 đồng cho cả phần ăn lẫn cà phê. Nếu chi nhiều vào buổi sáng, chị sẽ chủ động giảm các bữa còn lại. "Có hôm ăn sáng hơn 40.000 đồng thì trưa chị không ăn nữa, kiểu bù qua sớt lại. Với mức lương văn phòng so với chi phí hiện tại, nếu không cân đối thì rất dễ hụt", chị Hương chia sẻ.

Từ những câu chuyện trên, có thể thấy bữa ăn của người trẻ chi nhiều hơn cho bữa sáng không đơn thuần là thay đổi khẩu vị hay nâng cấp chất lượng sống. Tuy nhiên, dưới góc nhìn dinh dưỡng, việc chi nhiều hơn chưa chắc đồng nghĩa với ăn tốt hơn. Thạc sĩ – bác sĩ Hồ Ngọc Lợi, giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM, nhận định xu hướng này phản ánh cả việc giá tăng lẫn nhu cầu tiện lợi, chứ không thể hiểu đơn giản là chất lượng dinh dưỡng đã tốt hơn.

Theo bác sĩ Lợi, nhiều người trẻ vẫn ưu tiên các món nhanh, rẻ, no như xôi, bánh mì. Nếu bữa sáng chủ yếu là tinh bột tinh chế, kèm thịt chế biến, nhiều chất béo nhưng ít rau và trái cây, bữa ăn dễ rơi vào tình trạng thừa năng lượng nhưng thiếu vi chất cần thiết. Vì vậy, dù chi tiêu tăng, chất lượng dinh dưỡng chưa chắc được cải thiện tương ứng.

Bác sĩ - CK1 Trần Thị Minh Nguyệt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu dinh dưỡng TP.HCM khuyến nghị trên website của viện này rằng bữa sáng nên cung cấp khoảng 1/4 – 1/3 năng lượng trong ngày, đồng thời đảm bảo đủ các nhóm thực phẩm cơ bản. Do vậy, việc bỏ bữa hoặc ăn qua loa nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.

Trong bối cảnh chi tiêu phải tính toán kỹ, các chuyên gia cho rằng người trẻ không nhất thiết phải ăn sáng "đắt tiền", mà quan trọng là ăn đúng và đủ.

Bác sĩ Lợi gợi ý, một bữa sáng hợp lý nên có tối thiểu các nhóm: tinh bột, đạm, chất béo, rau hoặc trái cây. Với mức chi vừa phải, người trẻ vẫn có thể chọn những phương án đơn giản như bánh mì trứng thêm rau, bún hoặc phở ít nhưng nhiều rau, hoặc kết hợp thêm sữa chua và trái cây. "Đừng chỉ ăn mỗi tinh bột cho no bụng. Chỉ cần thêm một nguồn đạm và một phần rau hoặc trái cây là chất lượng bữa ăn đã khác hẳn", bác sĩ nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

Huỳnh Nguyễn Hạo Nhi - nữ sinh trượt patin quốc tế học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Trãi (TP.HCM), cho biết cách đây 3 năm bắt đầu ra công viên trượt patin cùng bạn bè sau giờ học. Khi đó, Hạo Nhi chưa từng nghĩ những vòng lăn bánh xe giày trượt ấy là khởi đầu cho một hành trình thể thao nghiêm túc.

Nhi cho biết cảm giác gió lướt qua, tiếng bánh xe chạm mặt sân khiến nữ sinh nhanh chóng yêu thích bộ môn này. Từ những buổi chơi tự do, Nhi bắt đầu tập luyện thường xuyên hơn và dần xem patin là một phần trong cuộc sống.

Bước ngoặt đến khi Nhi tham gia một giải phong trào và được huấn luyện viên Hoàng Huy Hiếu chú ý. Nữ sinh cho biết sau đó được mời gia nhập câu lạc bộ Vietnam Roller - VRT để tập luyện bài bản. Chỉ sau 3 tháng, Nhi đã được tham gia Giải đua roller sport các đội mạnh quốc gia 2023 và giành 2 huy chương bạc.

Theo Nhi, quá trình tập luyện ban đầu không hề dễ dàng. Cô liên tục ngã khi làm quen với các kỹ thuật khó như giữ thăng bằng khi vào cua hay tăng tốc ở đoạn cuối. "Có những buổi tập xong, đầu gối bầm tím, khuỷu tay trầy xước. Có lúc mình rất mệt, nhưng nghĩ nếu không cố gắng thì sẽ không tiến bộ", Nhi chia sẻ.

Dù lịch trình luyện tập, thi đấu bận rộn, Nhi cho biết vẫn duy trì việc học ổn định. "Thể thao giúp mình có kỷ luật và tập trung hơn trong học tập", nữ sinh nói. Năm 2024, Nhi lần đầu thi đấu quốc tế tại Giải Melaka Open Speed Skating Challenge 2024 tại Malaysia. Cô đã bị ngã ở những vòng cuối nhưng vẫn cố gắng đứng dậy hoàn thành phần thi. Trải nghiệm này giúp Nhi rút ra nhiều bài học về kiểm soát tốc độ và tâm lý thi đấu. "Tại giải quốc tế, chỉ cần một chút mất tập trung là có thể ảnh hưởng kết quả", Nhi cho biết.

Một năm sau, tại giải Lishui ở Trung Quốc, Nhi vào top 6 nội dung 5.000 m với sự tham gia của 28 vận động viên đến từ 22 quốc gia. Đến giải Thái Lan mở rộng 2025, nữ sinh tiếp tục giành 2 huy chương đồng, trong đó có nội dung cá nhân 3.000 m.

"Mình thấy tự hào vì đã không bỏ cuộc. Mỗi lần té ngã là một lần học được cách đứng dậy", Nhi chia sẻ.

Nói về tương lai, Nhi cho biết muốn tiếp tục thi đấu quốc tế và hướng đến mục tiêu Olympic. Nếu không còn thi đấu, nữ sinh mong muốn trở thành huấn luyện viên để truyền đam mê cho các bạn nhỏ.

Tin Gốc: Thanh Niên