Kết quả kiểm 98,15% tổng số phiếu trong cuộc bầu cử ngày 12/4 tại Hungary cho thấy đảng Tisza của ông Peter Magyar sẽ nắm 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, vượt mức đa số 2/3 cần thiết để tự thành lập chính phủ mà không cần xây dựng liên minh cầm quyền, cũng như có thể thông qua các thay đổi lớn về luật và hiến pháp. Đảng Fidesz của Thủ tướng Viktor Orban giành khoảng 55 ghế.
Thủ tướng Orban, 62 tuổi, cùng ngày thừa nhận thất bại, mô tả đây là “kết quả đau đớn”, cho thấy đảng Fidesz “không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo”. Kết quả này khép lại 16 năm cầm quyền của ông Orban, và ông Magyar, 45 tuổi, dự kiến là Thủ tướng tiếp theo của Hungary.
Magyar sinh năm 1981 trong một gia đình luật sư truyền thống bảo thủ. Ông quan tâm đến chính trường khi mới 9 tuổi, từng dán ảnh các chính trị gia Hungary kín tường trong nhà ở Budapest. Trong số này có ông Orban, một luật sư trẻ tuổi nổi bật trong phong trào dân chủ tại Hungary lúc đó.
“Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã bị cuốn theo bầu không khí náo nhiệt quanh sự thay đổi chính quyền”, ông Magyar chia sẻ trên podcast Fokuszcsoport năm 2025.
Magyar học trung học tại một trường nam sinh Công giáo danh tiếng gần trung tâm Budapest, rồi học ngành luật tại Đại học Công giáo Pazmany Peter, tốt nghiệp năm 2004. Trong thời gian học đại học, Magyar gặp Judit Varga, một ngôi sao đang lên của Fidesz, đảng mà ông gia nhập năm 2002.
Magyar kết hôn với Varga năm 2006 và có ba con trai. Cả gia đình đến Brussels, Bỉ sinh sống khi bà Varga được chọn làm cố vấn chính sách cho các nghị sĩ Hungary tại Nghị viện châu Âu giai đoạn 2009-2018.
Ông Magyar mô tả bản thân là người có đức tin, thích nấu ăn và chơi bóng đá cùng bạn bè và các con. Những người quen biết Magyar cho rằng ông là người cầu toàn, dễ nóng nảy, nhưng cũng sẵn sàng xin lỗi khi nhận ra thiếu sót của mình.
Bà Varga trở về Hungary năm 2018 và được Thủ tướng Orban bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp một năm sau đó, trong khi ông Magyar làm việc cho một ngân hàng quốc doanh, rồi lãnh đạo một cơ quan cho sinh viên vay vốn.
Ông Magyar ly hôn với bà Varga năm 2023. Cùng năm, bà Varga rời cương vị Bộ trưởng Tư pháp để đại diện Fidesz tham gia tranh cử vào Nghị viện châu Âu diễn ra vào tháng 6/2024. Tuy nhiên, kế hoạch này đã sụp đổ khi Fidesz vướng bê bối làm rung chuyển đảng cầm quyền ngay đầu năm 2024.
Tổng thống Hungary khi đó là bà Katalin Novak đã ân xá một cựu quan chức bị kết án vì giúp che đậy hành vi lạm dụng trẻ em tại một trại trẻ mồ côi. Diễn biến khiến hình ảnh mà ông Orban xây dựng rằng chính phủ là lực lượng bảo vệ các giá trị gia đình bị ảnh hưởng. Những người có liên quan đến lệnh ân xá, trong đó có bà Varga, từ chức.
“Đây chính là lúc Hungary có nhu cầu tìm kiếm một người có thể thách thức ông Orban”, Peter Kreko, nhà khoa học chính trị tại viện chính sách Political Capital, trụ sở Budapest, nói với CNN. “Và ông Magyar đã tiến ra chính trường”.
Tháng 2/2024, Magyar có cuộc phỏng vấn gây chú ý với hãng tin Partizan, trong đó ông cáo buộc Thủ tướng Orban cùng các đồng minh “trốn sau váy phụ nữ” trong bê bối ân xá. Magyar còn tiết lộ những thông tin mà ông nói là “có được nhờ thời gian làm việc thân cận với giới cầm quyền”.
“Vài gia đình đang kiểm soát một nửa đất nước”, ông Magyar nói. Video cuộc phỏng vấn thu hút gần 3 triệu lượt xem tại một quốc gia chưa đến 10 triệu người.
Tháng 3/2024, Magyar cho biết ông muốn tham gia cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu, nhưng không kịp lập đảng mới. Ông chọn gia nhập Tisza, đảng được thành lập từ năm 2020 nhưng không mấy nổi bật, và nhanh chóng thăng tiến, trở thành lãnh đạo đảng này. Tisza sau đó giành gần 30% số phiếu trong cuộc bầu cử, giúp đảng có 7 ghế tại Nghị viện châu Âu.
Magyar ngày càng nổi bật với cam kết chống tham nhũng và cải thiện dịch vụ công. Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.
Trong chiến dịch tranh cử, Magyar tập trung vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng, còn ông Orban lại chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới.
Theo chuyên gia Kreko, ông Orban đã không tìm được một chiến lược hiệu quả để đối phó với Magyar. Hiểu rõ cách hệ thống vận hành, Magyar có thể “đi trước một bước” và ngăn chặn các đòn công kích trước khi chúng phát huy tác dụng.
Hồi tháng 2, Magyar cáo buộc Fidesz muốn hạ bệ ông bằng cách dọa công bố một video quay lén ông trong “một khoảnh khắc riêng tư với bạn gái” năm 2024.
“Vâng, tôi là một người đàn ông 45 tuổi, tôi cũng có đời sống tình dục. Với một bạn gái đã trưởng thành. Những người hèn nhát ở Fidesz, hãy cứ việc tung hết ra”, ông Magyar viết trên Facebook, giúp dập tắt bê bối.
Đồng thời, Magyar khiến Fidesz khó có thể gán cho ông hình ảnh một chính trị gia theo khuynh hướng tự do. Trong khi Thủ tướng Orban liên tục công kích Ukraine, Magyar cũng có cách tiếp cận tương tự, nhưng tránh thảo luận sâu về chính sách đối ngoại.
Sự im lặng này khiến một số người lo ngại Hungary dưới thời Magyar có thể sẽ cản trở các nỗ lực của Liên minh châu Âu trong việc hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, ông Mujtaba Rahman, giám đốc phụ trách châu Âu của Eurasia Group, cho rằng nhiều người ở Brussels hiểu ông Magyar đơn giản đang tìm cách tránh tạo ra “điểm yếu” để Fidesz khai thác.
Chiến thắng của đảng Tisza có thể tác động đến quan hệ giữa Hungary và EU, trong đó có khả năng thúc đẩy những tiến trình hợp tác và giải quyết bất đồng tồn tại trước đây.
Tuy nhiên, nhiều người dân Hungary, thậm chí cả phe phản đối ông Orban, vẫn tỏ ra thận trọng với ông Magyar.
“Ông Magyar đã tập hợp được một liên minh rất rộng, từ cánh hữu bảo thủ cho đến những người theo chủ nghĩa tự do cấp tiến và cánh tả cứng rắn”, ông Kreko nói. “Liệu Magyar có thể duy trì được liên minh này hay không vẫn còn là điều chưa thể biết trước”.
Dữ liệu của trang theo dõi hàng hải dân sự Marine Traffic cho thấy khoảng 20 tàu hàng bắt đầu di chuyển về phía eo biển Hormuz tối 17/4, sau khi Iran thông báo mở cửa tuyến hàng hải này. Đây là nhóm tàu lớn nhất tìm cách đi qua khu vực kể từ khi Iran gần như đóng cửa eo biển để đáp trả chiến dịch tấn công của Mỹ - Israel từ cuối tháng 2.
Tuy nhiên, các tàu nhanh chóng dừng lại, một số chiếc còn quay đầu mà chưa rõ nguyên nhân. Trong số này có 3 tàu container do tập đoàn vận tải biển CMA CGM của Pháp vận hành, song doanh nghiệp này từ chối bình luận.
Đến rạng sáng nay, phần lớn nhóm tàu đã quay đầu.
Dữ liệu theo dõi sau đó cho thấy một số tàu mới, chủ yếu là tàu chở dầu, đang tiếp tục hướng về eo biển Hormuz.
Nils Haupt, phát ngôn viên tập đoàn vận tải Hapag-Lloyd của Đức, doanh nghiệp có tàu bị mắc kẹt ở vùng Vịnh, nói với AFP rằng mở cửa Hormuz "nhìn chung là tin tốt". Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các hãng vận tải biển vẫn cần thông tin chi tiết về tuyến đường mà tàu thuyền có thể đi và thứ tự di chuyển, đề cập lo ngại về thủy lôi.
"Một nghìn tàu không thể ngay lập tức đi vào eo biển, điều đó sẽ gây hỗn loạn. Iran cần đưa ra thông tin rõ ràng. Chúng tôi sẽ sẵn sàng rời đi nếu một số câu hỏi được giải đáp trong cuối tuần này", ông nói.
Hiệp hội Chủ tàu Na Uy cho hay một số vấn đề quan trọng chưa được giải quyết, gồm rà phá thủy lôi, các điều kiện của Iran và cách thực thi trên thực tế.
Tập đoàn vận tải biển BIMCO cảnh báo thành viên không nên vội vã qua eo biển, viện dẫn mối đe dọa từ thủy lôi. Một cảnh báo của hải quân Mỹ mà Reuters xem được cũng nhắc đến nguy hiểm do loại vũ khí này gây ra.
Matt Wright, nhà phân tích vận tải hàng đầu tại công ty phân tích dữ liệu Kpler, cho biết vẫn chưa chắc chắn các tàu có thể đi theo tuyến đường nào để rời khỏi vùng Vịnh.
Dữ liệu của Bloomberg cho thấy có khoảng 770 tàu thương mại đang bật bộ phát đáp tín hiệu trong vịnh Ba Tư vào ngày 16/4, trong đó khoảng 360 tàu chở dầu khí. Trước khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, số lượng tàu thuyền qua eo biển trung bình mỗi ngày là khoảng 120 chiếc, theo Lloyd's List.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng tất cả tàu thương mại, gồm cả tàu mang cờ Mỹ, đều có thể đi qua eo biển Hormuz, song hành trình phải được phối hợp với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Tàu thuyền cũng sẽ bị giới hạn trong các luồng hàng hải được Iran coi là an toàn, trong khi tàu quân sự vẫn bị cấm.
"Cũng như các máy bay không người lái của Iran giáng đòn nhanh như chớp nhằm vào Mỹ và Israel, lực lượng hải quân của chúng ta cũng sẵn sàng gây ra thất bại cay đắng mới cho kẻ thù", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được đọc trên truyền hình Iran ngày 18/4.
18/4 là ngày thành lập quân đội Iran. Trong thông điệp, ông Khamenei mô tả các lực lượng vũ trang Iran đã "dũng cảm bảo vệ lãnh thổ, vùng biển và lá cờ của mình" trước các động thái quân sự của Mỹ cùng Israel.
"Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và người dân, quân đội Iran đã đối đầu hai thế lực bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới", Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết.
Ông Khamenei nói rằng Iran cần nỗ lực thúc đẩy đà phát triển của quân đội, đồng thời cho biết các biện pháp cần thiết sẽ sớm được ban hành.
Cảnh báo được Lãnh tụ Tối cao Iran đưa ra khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa nước này và Mỹ sẽ hết hạn vào ngày 22/4. Cuộc đàm phán đầu tiên giữa hai nước hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan đã không đạt được kết quả về các vấn đề then chốt, như quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Nguồn thạo tin nói Mỹ đề xuất Iran đình chỉ mọi hoạt động hạt nhân trong vòng 20 năm, trong khi Tehran có thể chấp nhận mức 3-5 năm. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tối 18/4 cho biết Mỹ và Iran "đã có tiến triển trong đàm phán, nhưng hai bên vẫn còn khoảng cách lớn".
Các bên trung gian đang thúc đẩy để Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump ngày 17/4 cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA hôm nay thông báo nước này đã tiến hành hàng loạt đợt thử nghiệm vũ khí ngày 6-8/4, trong khuôn khổ kế hoạch thường kỳ nhằm nâng cấp và phát triển các hệ thống khí tài. Trong số vũ khí được khai hỏa có tên lửa đạn đạo chiến thuật Hwasong-11Ka trang bị đầu đạn chùm.
"Cuộc thử nghiệm đã xác nhận rằng loại tên lửa này sở hữu khả năng biến tất cả mục tiêu trong diện tích 65.000-70.000 m2 thành tro bụi. Đã có một vụ phóng để kiểm tra khả năng chịu tải tốt đa của động cơ, trong đó sử dụng vật liệu chi phí thấp", KCNA cho biết.
Quân đội Triều Tiên còn xác minh độ tin cậy khi tác chiến của một hệ thống phòng không tầm ngắn, cũng như thử hệ thống vũ khí điện từ và bom giả làm bằng sợi carbon, được KCNA mô tả là "những khí tài đặc biệt mang tính chiến lược".
Hãng thông tấn không công bố hình ảnh của những cuộc thử nghiệm.
Quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên hôm 8/4 khai hỏa loạt tên lửa đạn đạo tầm ngắn trong hai đợt khác nhau ra vùng biển phía đông. Các tên lửa trong đợt đầu tiên bay được khoảng 240 km, trong khi một quả đạn đã bay hơn 700 km ở đợt thứ hai. Trước đó một ngày, "một quả đạn chưa xác định" cũng được khai hỏa từ khu vực thủ đô Bình Nhưỡng của Triều Tiên.
Theo hãng thông tấn AFP, các vụ phóng là động thái mới nhất của Triều Tiên nhằm bác bỏ những nỗ lực hàn gắn quan hệ trên bán đảo. Hàn Quốc hôm 6/4 bày tỏ lấy làm tiếc về sự việc máy bay không người lái dân sự xâm phạm không phận Triều Tiên, hành động được Bình Nhưỡng đánh giá là "sáng suốt".
Dù vậy, một quan chức cấp cao Triều Tiên sau đó vẫn mô tả Hàn Quốc là "quốc gia thù địch nhất", cụm từ từng được lãnh đạo Kim Jong-un sử dụng.
Dòng Hwasong-11, phương Tây gọi là KN-23, xuất hiện từ năm 2018 và từng đạt tầm bắn 800 km trong các đợt thử nghiệm, mang được nhiều loại đầu đạn với khối lượng 500-1.500 kg. Hình dạng của Hwasong-11 tương đồng với tên lửa đạn đạo Iskander-M Nga và Hyunmoo-2B Hàn Quốc, nhưng vẫn có một số điểm khác biệt.
Triều Tiên cuối năm ngoái công bố phiên bản Hwasong-11Ma, được lắp phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) thay vì đầu đạn truyền thống.
Đầu đạn chùm có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của đạn chùm. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bản đồ đánh dấu.
Đạn con vẫn giữ nguyên cơ chế kích hoạt và có thể phát nổ khi ai đó chạm vào, ngay cả khi chiến sự đã kết thúc nhiều năm. Điều này gây ra nguy cơ đặc biệt lớn với trẻ em, vốn không có kiến thức về các loại vũ khí quân sự.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Triều Tiên không tham gia công ước này.
