Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran hôm 5/4 đăng hình ảnh những mảnh xác máy bay cháy đen trên mặt đất, được cho là hiện trường phi cơ Mỹ bị phá hủy sau chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại quốc gia Trung Đông.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố lực lượng nước này bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Trong khi đó, New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng hai vận tải cơ làm nhiệm vụ sơ tán lính đặc nhiệm và phi công đã mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay đến đón toàn bộ quân nhân Mỹ, đồng thời “cho nổ tung hai phi cơ gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay Iran”.
Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran hôm 5/4 đăng hình ảnh những mảnh xác máy bay cháy đen trên mặt đất, được cho là hiện trường phi cơ Mỹ bị phá hủy sau chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại quốc gia Trung Đông.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố lực lượng nước này bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Trong khi đó, New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng hai vận tải cơ làm nhiệm vụ sơ tán lính đặc nhiệm và phi công đã mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay đến đón toàn bộ quân nhân Mỹ, đồng thời “cho nổ tung hai phi cơ gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay Iran”.
Hình ảnh vận tải cơ Mỹ bốc cháy trong cuộc giải cứu phi công
Hiện trường máy bay Mỹ bốc cháy tại Iran ngày 5/4. Video: Tasnim
Dựa trên tư liệu được công bố, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định lực lượng nước này đã mất hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II và hai trực thăng AH/MH-6 Little Bird trong chiến dịch, chứ không phải hai vận tải cơ như thông tin ban đầu.
Dựa trên tư liệu được công bố, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định lực lượng nước này đã mất hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II và hai trực thăng AH/MH-6 Little Bird trong chiến dịch, chứ không phải hai vận tải cơ như thông tin ban đầu.
Theo tài liệu của Lầu Năm Góc, MC-130J Commando II là máy bay được phát triển riêng cho Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ (AFSOC). Nó được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ bí mật, như bay thấp và xâm nhập không phận đối phương, tiếp tế và giải cứu các đơn vị đặc nhiệm dưới mặt đất.
MC-130J cũng có thể đóng vai trò là máy bay tiếp dầu cho trực thăng và vận chuyển hàng hóa trong môi trường có nhiều mối đe dọa.
Theo tài liệu của Lầu Năm Góc, MC-130J Commando II là máy bay được phát triển riêng cho Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ (AFSOC). Nó được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ bí mật, như bay thấp và xâm nhập không phận đối phương, tiếp tế và giải cứu các đơn vị đặc nhiệm dưới mặt đất.
MC-130J cũng có thể đóng vai trò là máy bay tiếp dầu cho trực thăng và vận chuyển hàng hóa trong môi trường có nhiều mối đe dọa.
Tính đến đầu năm 2025, không quân Mỹ biên chế 57 máy bay MC-130J, mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 114 triệu USD.
Một trong những đặc điểm nổi bật của MC-130J là động cơ tua-bin cánh quạt với 6 lá cánh chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu composite, thay vì 4 lá cánh làm từ hợp kim nhôm như các dòng C-130 cũ hơn.
Tính đến đầu năm 2025, không quân Mỹ biên chế 57 máy bay MC-130J, mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 114 triệu USD.
Một trong những đặc điểm nổi bật của MC-130J là động cơ tua-bin cánh quạt với 6 lá cánh chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu composite, thay vì 4 lá cánh làm từ hợp kim nhôm như các dòng C-130 cũ hơn.
MC-130J được trang bị hệ thống điện tử hàng không và định vị kỹ thuật số tích hợp, kèm tổ hợp trinh sát hồng ngoại và quang – điện tử, radar bám địa hình và Hệ thống đối phó hồng ngoại cỡ lớn (LAIRCM) chuyên gây nhiễu tên lửa mang đầu dò tầm nhiệt.
Dù được trang bị nhiều biện pháp phòng vệ tiên tiến, những chiếc MC-130J chủ yếu thực hiện nhiệm vụ ban đêm nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và bắn hạ, theo không quân Mỹ.
MC-130J được trang bị hệ thống điện tử hàng không và định vị kỹ thuật số tích hợp, kèm tổ hợp trinh sát hồng ngoại và quang – điện tử, radar bám địa hình và Hệ thống đối phó hồng ngoại cỡ lớn (LAIRCM) chuyên gây nhiễu tên lửa mang đầu dò tầm nhiệt.
Dù được trang bị nhiều biện pháp phòng vệ tiên tiến, những chiếc MC-130J chủ yếu thực hiện nhiệm vụ ban đêm nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và bắn hạ, theo không quân Mỹ.
Trong khi đó, trực thăng AH/MH-6 được cho là thuộc biên chế Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 của lục quân Mỹ, còn có biệt danh là “Kẻ săn đêm”. Đơn vị này chuyên thực hiện các nhiệm vụ xâm nhập và giải cứu có độ rủi ro cao, cũng như hỗ trợ yểm trợ đường không cho bộ binh.
Trong khi đó, trực thăng AH/MH-6 được cho là thuộc biên chế Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 của lục quân Mỹ, còn có biệt danh là “Kẻ săn đêm”. Đơn vị này chuyên thực hiện các nhiệm vụ xâm nhập và giải cứu có độ rủi ro cao, cũng như hỗ trợ yểm trợ đường không cho bộ binh.
Trong cấu hình trực thăng vũ trang AH-6, những chiếc Little Bird có thể mang bệ phóng rocket và súng máy nòng xoay để bắn chế áp đối phương, yểm trợ lực lượng dưới mặt đất. Trong ảnh, trực thăng AH-6 khai hỏa súng máy và rocket trong cuộc diễn tập ở bang California hồi năm 2016.
Với cấu hình vận tải đa dụng MH-6, trực thăng sẽ trực tiếp tham gia tìm kiếm và sơ tán phi công.
Trong cấu hình trực thăng vũ trang AH-6, những chiếc Little Bird có thể mang bệ phóng rocket và súng máy nòng xoay để bắn chế áp đối phương, yểm trợ lực lượng dưới mặt đất. Trong ảnh, trực thăng AH-6 khai hỏa súng máy và rocket trong cuộc diễn tập ở bang California hồi năm 2016.
Với cấu hình vận tải đa dụng MH-6, trực thăng sẽ trực tiếp tham gia tìm kiếm và sơ tán phi công.
Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của vận tải cơ C-130 và sẵn sàng cất cánh chỉ vài phút sau khi được dỡ xuống.
Mỗi chiếc Little Bird có giá 2-7 triệu USD, tùy phiên bản và trang thiết bị đi kèm. Phiên bản vũ trang AH-6 thường có giá cao hơn, trong đó một số hợp đồng có trị giá lên tới 13 triệu USD mỗi chiếc.
Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của vận tải cơ C-130 và sẵn sàng cất cánh chỉ vài phút sau khi được dỡ xuống.
Mỗi chiếc Little Bird có giá 2-7 triệu USD, tùy phiên bản và trang thiết bị đi kèm. Phiên bản vũ trang AH-6 thường có giá cao hơn, trong đó một số hợp đồng có trị giá lên tới 13 triệu USD mỗi chiếc.
Trực thăng MH-6M và vận tải cơ MC-130J diễn tập tìm kiếm cứu hộ ở bang Wyoming, Mỹ, hồi năm 2023.
Nguyên nhân các trực thăng bị phá hủy chưa được xác định.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Trực thăng MH-6M và vận tải cơ MC-130J diễn tập tìm kiếm cứu hộ ở bang Wyoming, Mỹ, hồi năm 2023.
Nguyên nhân các trực thăng bị phá hủy chưa được xác định.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Thanh Danh (Theo War Zone, USAF, Aviationnist)
Iran tuyên bố bắn hạ ba máy bay Mỹ tham gia tìm phi công
Mỹ ‘giải cứu thành công’ phi công trên tiêm kích F-15 bị bắn hạ
Nhiều vụ nổ đã xảy ra trên đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng bậc nhất của Iran - trong bối cảnh xuất hiện thông tin Mỹ tiến hành tấn công vào khu vực này.
Theo Hãng tin bán chính thức Mehr của Iran, một số vụ nổ đã được ghi nhận trên hòn đảo này, song chưa có thông tin chi tiết về nguyên nhân hay mức độ thiệt hại.
Cùng thời điểm, trang tin Axios của Mỹ dẫn nguồn một quan chức cấp cao Mỹ cho biết quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg.
Đài NBC News đưa tin các cuộc tấn công này nhằm vào hàng chục mục tiêu quân sự trên đảo, bao gồm các đợt không kích dọc phía bắc đảo Kharg và không có sự tham gia của lực lượng bộ binh Mỹ trên thực địa.
Nguồn tin này cho biết các đòn tấn công không nhằm vào cơ sở dầu mỏ, mà tập trung vào các hầm trú ẩn quân sự, kho lưu trữ, hệ thống phòng không và các cơ sở quân sự khác.
Đảo Kharg đóng vai trò then chốt đối với ngành năng lượng Iran, là điểm trung chuyển 90 - 95% lượng dầu xuất khẩu của nước này ra thị trường quốc tế. Vì vậy bất kỳ sự cố nào tại đây cũng có thể gây tác động đáng kể đến nguồn cung dầu toàn cầu.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump trước đó nhiều lần đưa ra cảnh báo cứng rắn, bao gồm khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 30-3, ông cho biết Mỹ có thể phá hủy "các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg".
Theo Đài NBC News ngày 7-4, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo sẽ có hành động khiến Mỹ và các đồng minh mất nguồn dầu khí trong khu vực "trong nhiều năm", nếu Tổng thống Trump thực hiện lời đe dọa tấn công vào hạ tầng dân sự của Iran.
Trong tuyên bố mới nhất, lực lượng này khẳng định Iran "không khởi xướng tấn công vào các mục tiêu dân sự và sẽ không làm như vậy", nhưng nhấn mạnh sẽ "không do dự đáp trả các hành động tấn công đáng lên án nhằm vào cơ sở dân sự".
IRGC cho biết sẽ nhắm vào "hạ tầng của Mỹ và các đối tác" theo cách có thể khiến Washington và đồng minh bị tước đi nguồn dầu và khí đốt trong khu vực trong thời gian dài.
"Các đối tác của Mỹ trong khu vực cần hiểu rằng cho đến nay, chúng tôi đã thể hiện sự kiềm chế đáng kể vì quan hệ láng giềng tốt và đã cân nhắc trong việc lựa chọn mục tiêu đáp trả, nhưng từ nay mọi sự kiềm chế đó đã không còn", tuyên bố nêu rõ.
Theo Đài NBC News dẫn lời truyền thông nhà nước Iran, nhiều cây cầu và tuyến giao thông trọng yếu tại Iran đã trở thành mục tiêu trong các cuộc không kích diễn ra sáng 7-4 (giờ địa phương), khiến ít nhất hai người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Tại tỉnh Isfahan, một cây cầu đường sắt ở thành phố Kashan đã bị tấn công, khiến hai người thiệt mạng và ba người bị thương. Thông tin này được ông Akbar Salehi, Phó phụ trách an ninh của tỉnh, xác nhận với Nour News - cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Ngoài Isfahan, các cuộc không kích cũng được ghi nhận nhằm vào tuyến cao tốc Tabriz - Zanjan ở khu vực tây bắc và một tuyến đường sắt tại Karaj ở phía bắc Iran.
Trước đó một cây cầu quan trọng tại Qom, cách thủ đô Tehran khoảng 130km về phía nam, cũng được cho là đã bị tấn công, theo Đài truyền hình quốc gia IRIB.
Các diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã hoàn tất một "làn sóng không kích quy mô lớn" nhằm vào hàng chục mục tiêu hạ tầng trên khắp Iran. Tuy nhiên, phía Israel không nêu rõ các cây cầu có nằm trong danh sách mục tiêu hay không, đồng thời cho biết sẽ công bố thêm thông tin trong thời gian tới.
Qatar ngày 7-4 lên tiếng cảnh báo cuộc chiến tại Trung Đông đang tiến gần tới ngưỡng không thể kiểm soát, trong bối cảnh căng thẳng leo thang nhanh chóng liên quan đến tối hậu thư của Tổng thống Trump đối với Iran.
Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari cho biết Doha đã liên tục cảnh báo từ năm 2023 rằng nếu căng thẳng trong khu vực cứ tiếp tục leo thang, Trung Đông có thể rơi vào tình trạng vượt khỏi tầm kiểm soát.
"Hiện chúng ta đang rất gần điểm đó", ông nói, kêu gọi tất cả các bên khẩn trương tìm giải pháp nhằm chấm dứt xung đột trước khi quá muộn.
Iran đã kêu gọi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) lên án việc Israel đe dọa tấn công hệ thống đường sắt của nước này, theo Hãng tin ISNA.
Bộ trưởng Văn hóa Iran đã gửi thư chính thức tới UNESCO, đề nghị cơ quan này có lập trường rõ ràng nhằm ngăn chặn nguy cơ hành động quân sự nhằm vào tuyến đường sắt quốc gia.
Trong thư, phía Iran nhấn mạnh tuyến đường sắt xuyên Iran dài 1.394km - nối Biển Caspi ở phía đông bắc với vùng Vịnh ở phía tây nam - đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2021 nhờ quy mô và các công trình kỹ thuật vượt qua địa hình phức tạp.
Quan chức Iran cho rằng việc đe dọa tấn công tuyến đường sắt này không chỉ là hành động quân sự, mà còn là "cuộc tấn công vào di sản chung của nhân loại", qua đó kêu gọi UNESCO nhanh chóng đưa ra lập trường để răn đe các hành động tiếp theo.
Kẻ tấn công ngày 18/4 nổ súng vào dân thường trên đường phố tại quận Holosiivskyi, thủ đô Kiev, rồi lao vào một siêu thị gần đó bắt con tin và cố thủ, thị trưởng Kiev Vitali Klitschko cho biết.
Theo Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Ihor Klymenko, cảnh sát đã đàm phán với tay súng trong khoảng 40 phút và kẻ tấn công "hành động một cách hỗn loạn".
"Chúng tôi cố gắng thuyết phục anh ta", ông Klymenko nói. "Chúng tôi đề nghị đưa băng gạc vào để sơ cứu, vì biết bên trong có người bị thương. Nghi phạm đã sát hại một con tin nên lệnh tiêu diệt được đưa ra".
Kẻ tấn công bị bắn hạ trong lúc đấu súng với cảnh sát. 4 con tin được giải cứu. Sự việc khiến 6 người thiệt mạng, 14 người bị thương.
"Nghi phạm bắt con tin và thật không may là một người đã bị sát hại. 4 người thiệt mạng trên đường phố. Một phụ nữ bị thương nặng và tử vong tại bệnh viện", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết và gửi lời chia buồn đến gia đình các nạn nhân.
Công tố viên trưởng Ukraine Ruslan Kravchenko xác định tay súng là một người đàn ông sinh năm 1968 tại Nga. Vũ khí sử dụng là một khẩu súng trường tự động được đăng ký hợp pháp.
Giới chức Ukraine đang điều tra động cơ của kẻ tấn công. Phát ngôn viên Bộ Nội vụ Ukraine lưu ý rằng họ chưa xác nhận nghi phạm mang quốc tịch Nga hay không.
Tetyana, nhân viên siêu thị, nghe thấy nhiều tiếng nổ ở trong nhà kho, sau đó khách hàng bắt đầu hét lớn lên rằng "chạy đi!".
"Chúng tôi đã chạy đến nấp sau các tủ lạnh. Tại đó, tôi có thể nghe tiếng một người đàn ông bị thương đang rên rỉ", Tetyana kể lại với AFP.
Hàng xóm mô tả kẻ tấn công là người ít nói và đã sống ở khu vực "ít nhất 10 năm". Người này đã phóng hỏa căn hộ thuê gần siêu thị trước khi hành động.
Trong cuộc đua chạy bán marathon được tổ chức ở Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 19.4, robot mang tên Lightning (Tia chớp) đã cán đích ở thời gian 50 phút 26 giây. Thành tích này vượt xa kỷ lục của con người, đang thuộc về vận động viên người Uganda Jacob Kiplimo là 57 phút 20 giây, được thiết lập trong cuộc chạy ở Lisbon (Bồ Đào Nha) hồi tháng 3, Reuters đưa tin.
Robot Lightning - được phát triển bởi Công ty Honor, nhà sản xuất điện thoại và phụ kiện nổi tiếng của Trung Quốc - cũng đã chạy nhanh hơn khoảng 17 phút so với người chạy nhanh nhất trong cuộc đua ngày 19.4.
Ban tổ chức cho biết điểm đặc biệt năm nay có 105 robot tham gia cuộc đua, so với chỉ 21 con vào năm ngoái. Khả năng vận động và công nghệ cũng đã cải thiện rõ rệt, cho thấy bước phát triển nhanh chỉ sau 1 năm.
Ban tổ chức cho biết khoảng 40% robot tham gia có khả năng tự điều hướng, số còn lại được điều khiển từ xa. Một robot điều khiển từ xa khác cũng của Honor đã cán đích đầu tiên sau 48 phút 19 giây. Tuy nhiên, robot Lightning mới được trao chức vô địch do sử dụng hệ thống dẫn đường tự hành và nhận được điểm cộng theo quy tắc tính điểm của ban tổ chức.
Theo quy định, mỗi đội có thể dùng cùng một mẫu robot, với những điều chỉnh phần mềm và thuật toán khác nhau để phục vụ cuộc đua. Trong giải chạy ngày 19.4, ba vị trí robot dẫn đầu đều thuộc về mẫu robot Lightning của 3 đội khác nhau.
Giới quan sát cho rằng việc có đa dạng mẫu robot tham gia với kích thước, dáng đi khác nhau cho thấy sự tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực robot.
