“Mọi người nên lái xe ít lại và cố gắng tiết kiệm năng lượng. Dĩ nhiên đây là điều lúc nào cũng nên làm. Năng lượng là yếu tố thiết yếu đối với đời sống, nhưng chúng ta cũng cần tiết kiệm”, Andy Walz, giám đốc mảng lọc dầu, đường ống và hóa chất của tập đoàn năng lượng Mỹ Chevron, bình luận với CBS News về chi phí hiện nay các gia đình Mỹ phải bỏ ra cho xăng dầu.
Kể từ khi chiến sự Iran bùng phát vào ngày 28/2, giá dầu thô Brent trên thị trường quốc tế đã tăng vọt, dao động quanh mốc 100 USD mỗi thùng. Cuộc xung đột làm đảo lộn dòng chảy năng lượng toàn cầu và cũng tác động đến giá xăng tại Mỹ, dù nước này gần như không nhập dầu qua eo biển Hormuz.
Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.
Khi giá xăng liên tục tăng cao, người Mỹ thường có xu hướng chĩa mũi dùi chỉ trích vào các ông lớn xăng dầu trong nước. Động thái khuyên người dân giảm lái xe và tiết kiệm năng lượng của ông Walz dường như là biện pháp đề phòng sự phẫn nộ đó.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 12/4 bình luận rằng giá xăng “có thể giữ nguyên hoặc cao hơn một chút so với mức hiện tại” trong thời gian dài, thậm chí kéo qua cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
Walz cho rằng sẽ không có phép màu nào có thể giúp giảm giá xăng dầu tại Mỹ, khi mặt bằng giá trên khắp thế giới đều đang tăng.
“Chúng ta có dầu thô ở Mỹ và đang xử lý, sử dụng chúng. Đây là tấm đệm về giá xăng dầu cho người dân Mỹ. Tuy nhiên, thị trường dầu thô mang tính toàn cầu và nếu tình hình hiện nay kéo dài, mọi việc sẽ khó khăn hơn”, lãnh đạo Chevron nhận định.
Walz đồng thời nêu quan ngại về những hệ lụy từ chiến sự Trung Đông đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông phân tích rằng nhiều quốc gia khác trên thế giới phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông và đang chịu nhiều rủi ro hơn Mỹ, vốn chủ yếu dựa vào sản lượng nội địa. Ông cảnh báo viễn cảnh “bắt đầu cạn hàng” đã trở thành nguy cơ có thật với một số nước.
Theo khảo sát của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA) vào tháng 3, giá xăng vượt mốc 4 USD mỗi gallon có tác động đáng kể đến tâm lý người tiêu dùng, với khoảng 59% người phản hồi khảo sát cho biết họ sẽ thay đổi thói quen đi lại hoặc sinh hoạt vì giá cả leo thang.
Patrick Penfield, chuyên gia về chuỗi cung ứng tại Trường Quản lý Whitman thuộc Đại học Syracuse ở New York, dự báo giá xăng trung bình tại Mỹ có khả năng tăng đến mốc 4,3 USD mỗi gallon vào cuối tuần này. Trong trường hợp Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình trong tháng 4, giá xăng có thể tăng lên 5 USD mỗi gallon vào giữa tháng 5.
“Khi đàm phán hòa bình chưa đạt kết quả và các động thái leo thang mới xuất hiện hồi cuối tuần qua, người dân Mỹ nên chuẩn bị tinh thần cho một đợt tăng giá mới. Giá xăng và diesel có thể tăng trong tuần này, cho đến khi có những động thái thực chất nhằm khôi phục lưu thông ở eo biển Hormuz”, Patrick De Haan, lãnh đạo mảng phân tích thị trường xăng dầu của GasBuddy, cho hay.
Tin Gốc: Vnexpress
Thực tế mới đang hình thành ở Trung Đông
Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.
Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.
Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.
Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.
Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.
Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.
Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.
Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.
Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.
Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.
Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.
Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.
Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
