Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo Wall Street Journal ngày 5-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông cho Iran thời hạn đến tối 7-4 theo giờ Mỹ (tức sáng 8-4 theo giờ Việt Nam) để mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quan trọng.
“Nếu họ không làm gì trước tối 7-4, họ sẽ không còn bất kỳ nhà máy điện nào và cũng không còn cây cầu nào đứng vững” – ông Trump nói với tờ báo kinh tế hàng đầu.
Sau đó, ông Trump đăng trên mạng xã hội, không nhắc đến Iran hay chi tiết cụ thể nào: “Vào lúc 20h tối thứ Ba (7-4) theo giờ miền Đông!”.
Các đại diện của Nhà Trắng chưa bình luận về bài đăng này.
Trong một bài đăng khác trước đó cùng ngày, ông Trump cho biết Iran sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng nếu không mở eo biển trước ngày 7-4, nhưng không nêu giờ cụ thể.
Những ngày qua ông Trump liên tục dọa sẽ giáng đòn mạnh vào Iran và dời thời hạn do mình đặt ra.
Ngày 5-4, phía Nga cho biết một tàu chở hàng vận chuyển lúa mì đã bị chìm ở Biển Azov sau khi bị thiết bị không người lái (drone) của Ukraine tấn công, khiến một người thiệt mạng và hai người mất tích, theo Hãng tin Reuters.
Ông Vladimir Saldo, lãnh đạo do Nga bổ nhiệm tại các khu vực thuộc vùng Kherson (Ukraine) hiện do Nga kiểm soát, cho biết vụ tấn công xảy ra vào ngày 3-4 nhưng các thành viên thủy thủ đoàn không thể thông báo về sự việc cho đến ngày 5-4.
“Được biết nguyên nhân khiến tàu Volgo-Balt bị chìm ở Biển Azov là do một cuộc tấn công của chính quyền Kiev” – ông Saldo viết trên ứng dụng Telegram.
Ông thuật lại thủy thủ đoàn đã rời tàu và chỉ có thể vào được bờ vào ngày 5-4, gần làng Strilkove ở vùng Kherson.
Một trợ lý của thuyền trưởng đã thiệt mạng, hai người vẫn chưa rõ tung tích, và một cuộc điều tra về vụ việc đang được tiến hành. Thuyền trưởng đang hồi phục tại bệnh viện.
Ngày 5-4, cánh vũ trang của phong trào Hồi giáo Hamas nói rằng việc thảo luận về giải giáp nhóm này trước khi Israel thực hiện đầy đủ giai đoạn đầu của thỏa thuận ngừng bắn ở Dải Gaza do Mỹ làm trung gian là nỗ lực nhằm tiếp tục cái mà họ gọi là “diệt chủng” đối với người Palestine, theo Hãng tin Reuters.
Trong tuyên bố được phát trên truyền hình, người phát ngôn của cánh vũ trang Hamas, ông Abu Ubaida, nói rằng việc nêu vấn đề vũ khí “một cách thô thiển” là điều không thể chấp nhận.
“Những gì đối phương đang tìm cách thúc đẩy hiện nay chống lại lực lượng kháng chiến Palestine, thông qua các bên trung gian anh em của chúng tôi, là cực kỳ nguy hiểm” – ông nói.
Ông cho rằng các yêu cầu giải giáp “chẳng qua chỉ là nỗ lực công khai nhằm tiếp tục hành động diệt chủng đối với người dân của chúng tôi, điều mà chúng tôi sẽ không chấp nhận trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Vấn đề Hamas từ bỏ vũ khí là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán nhằm triển khai kế hoạch “Hội đồng Hòa bình” ở Dải Gaza do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất.
Hamas đã nói với các bên trung gian rằng họ sẽ không thảo luận về việc giải giáp nếu không có bảo đảm rằng Israel sẽ rút hoàn toàn khỏi Gaza, theo ba nguồn tin nói với Reuters.
Hiện chưa rõ liệu những phát biểu trên có đồng nghĩa với việc chính thức bác bỏ kế hoạch giải giáp hay không. Các quan chức chính trị của Hamas chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận.
Theo Hãng tin Reuters, Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã triệu tập cuộc họp hội đồng quốc phòng khẩn cấp vào ngày 5-4, sau khi phát hiện các chất nổ mạnh gần một đường ống dẫn khí đốt của Nga đến nước này ở Serbia.
Vụ việc đã gây ra sự chú ý của giới chính trị gia ở Hungary vào thời điểm nhạy cảm, chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử quốc gia, khi đảng của ông Orban đang tụt lại trong các cuộc thăm dò dư luận. Ông Orban đang nỗ lực giữ vững chiếc ghế quyền lực hơn 16 năm của mình.
Ông Orban cho biết Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic, một đồng minh thân thiết, đã gọi điện thông báo cho ông về phát hiện này ở khu vực bên ngoài thị trấn Kanjiza, gần biên giới Hungary – Serbia.
“Các đơn vị của chúng tôi đã tìm thấy chất nổ có sức công phá lớn. Tôi đã nói với Thủ tướng Orban rằng chúng tôi sẽ cập nhật cho ông về cuộc điều tra” – ông Vucic cho biết trên Instagram.
Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, ngày 5-4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov để trao đổi ý kiến về tình hình hiện nay tại Trung Đông.
Trong cuộc điện đàm, Ngoại trưởng Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh và Matxcơva, với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cần thể hiện lập trường công bằng trong các vấn đề mang tính nguyên tắc, đồng thời áp dụng cách tiếp cận khách quan, cân bằng và tranh thủ sự ủng hộ, đồng thuận rộng rãi hơn của cộng đồng quốc tế. Trung Quốc luôn chủ trương giải quyết các điểm nóng quốc tế và khu vực thông qua đối thoại và đàm phán.
Ông Vương Nghị nhấn mạnh tình hình Trung Đông hiện vẫn tiếp tục xấu đi, xung đột có xu hướng leo thang; nỗ lực giải quyết vấn đề tự do hàng hải tại eo biển Hormuz về cơ bản phụ thuộc vào việc sớm đạt được thỏa thuận ngừng bắn và chấm dứt chiến sự.
Trung Quốc sẵn sàng tiếp tục phối hợp với Nga tại Hội đồng Bảo an, duy trì trao đổi kịp thời về các vấn đề quan trọng, góp phần hạ nhiệt căng thẳng, bảo vệ hòa bình và ổn định khu vực, cũng như an ninh toàn cầu.
Về phần mình, Ngoại trưởng Lavrov bày tỏ Nga hết sức quan ngại trước chiều hướng leo thang không ngừng tại Trung Đông. Liên quan đến tình hình xung đột hiện nay và vấn đề eo biển Hormuz, Nga cho rằng cần lập tức chấm dứt các hành động quân sự, quay trở lại con đường chính trị và ngoại giao nhằm giải quyết tận gốc nguyên nhân của xung đột.
Ông nhấn mạnh Hội đồng Bảo an cần phát huy vai trò mang tính xây dựng. Nga sẵn sàng duy trì trao đổi, phối hợp chặt chẽ với Trung Quốc, tiếp tục đóng góp tiếng nói và nỗ lực thúc đẩy ngừng bắn, chấm dứt chiến sự.
Cơ quan Quản lý Di dân quốc gia Trung Quốc ban hành thông báo cho biết kể từ ngày 15-4 tới, nước này sẽ chính thức triển khai sử dụng “giấy thông hành khu vực biên giới” điện tử nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình làm thủ tục.
Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, việc triển khai được thực hiện theo các quy định của Quốc vụ viện về dịch vụ hành chính công trực tuyến và quy định quản lý giấy thông hành khu vực biên giới. Cùng với việc áp dụng hình thức bản điện tử, cơ quan chức năng sẽ ngừng cấp bản giấy nhưng các giấy tờ đã được cấp trước đó vẫn được sử dụng cho đến khi hết hạn.
Công dân Trung Quốc đại lục từ 16 tuổi trở lên có thể đăng ký xin cấp giấy thông hành điện tử với thời hạn không quá 3 tháng thông qua nền tảng dịch vụ công của cơ quan quản lý di dân, bao gồm ứng dụng “Di dân 12367” hoặc các chương trình nhỏ trên nền tảng WeChat và Alipay.
Trường hợp gặp khó khăn khi đăng ký trực tuyến, người dân có thể đến trực tiếp cơ quan quản lý xuất nhập cảnh từ cấp huyện trở lên, hoặc các đồn công an được chỉ định để làm thủ tục.
Đối với người dân tại Hong Kong, Macau, Đài Loan, Hoa kiều, người nước ngoài hoặc công dân Trung Quốc đại lục đi cùng trẻ em dưới 16 tuổi, nếu có nhu cầu xin cấp giấy thông hành điện tử thời hạn 1 năm thì phải đến đăng ký trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh hoặc các đơn vị được chỉ định.
Người xin cấp có thể lựa chọn nhận giấy thông hành điện tử qua thư điện tử hoặc được cơ quan cấp hỗ trợ tải xuống để in ra sử dụng.
Lý do Iran tin vào khả năng thắng Mỹ
Sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ "cận kề thắng lợi", đồng thời đe dọa sẽ ném bom Iran "về thời kỳ đồ đá", truyền thông nhà nước Iran đăng bản đồ đế chế Achaemenid từng bao trùm khắp Trung Đông cách đây hơn 2.500 năm, kèm thông điệp: "Bản đồ này cho thấy Iran đang ở thời kỳ đồ đá. Các vị có chắc là muốn chúng tôi quay lại thời kỳ đó không?".
Trong 5 tuần chiến sự, Iran hứng chịu thiệt hại đáng kể trước sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ và Israel, nhưng những thông điệp như vậy cho thấy giới chức nước này vẫn sẵn sàng đối đầu đến cùng, nhằm kết thúc xung đột theo những điều khoản do Tehran đưa ra, theo giới quan sát.
"Với niềm tin vào Thượng đế toàn năng, cuộc chiến này sẽ tiếp diễn cho đến khi các người bị bẽ bàng, nhục nhã, vĩnh viễn phải hối hận và buông vũ khí đầu hàng", Ebrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố hôm 2/4.
Theo các chuyên gia, niềm tin của Iran rằng họ đang giành ưu thế trong cuộc chiến không phải là không có cơ sở. Với Tehran, chiến thắng không nhất thiết đồng nghĩa với đánh bại hoàn toàn đối phương trên chiến trường, mà là buộc Mỹ, Israel phải thay đổi hành vi.
"Các căn cứ đã bị nhắm mục tiêu. Nhiều chỉ huy quân sự thiệt mạng. Nhưng từ góc nhìn của họ, họ đang thắng trong cuộc chiến", Saeid Golkar, phó giáo sư khoa học chính trị Đại học Tennessee, chuyên gia về Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói. "Họ có thể khiến ông Trump quay lại bàn đàm phán".
Chiến tranh bất đối xứng
Một trong những yếu tố then chốt giúp Iran duy trì niềm tin chiến thắng là chiến lược chiến tranh bất đối xứng. Thay vì đối đầu trực diện bằng sức mạnh quân sự đơn thuần, Tehran chọn đánh vào những điểm yếu mang tính hệ thống của đối phương.
Sau hơn 16.000 cuộc không kích từ Mỹ và Israel, trọng tâm cuộc chiến không còn nằm ở năng lực quân sự của Iran, mà chuyển sang tác động đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Iran coi biến động giá dầu là bằng chứng cho thấy chiến lược của họ phát huy hiệu quả, từ đó tạo ra hiệu ứng dây chuyền lan ra toàn cầu, buộc các cường quốc phải cân nhắc lại chiến lược.
Eo biển Hormuz đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này. Là tuyến vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới từ vùng Vịnh, Iran từ lâu đã công khai coi Hormuz là "át chủ bài". Không cần phải phong tỏa hoàn toàn, chỉ cần tạo ra rủi ro đủ lớn đối với hoạt động vận tải qua eo biển này, Tehran có thể gây sức ép đáng kể.
Tổng thống Trump cũng thừa nhận tình thế khó khăn ở eo biển Hormuz. Khi trả lời báo giới ngày 26/3, ông đưa ra một cách giải thích ngắn gọn về lý do trong hơn 40 năm qua, Iran luôn đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz nếu bị tấn công.
"Vấn đề với eo biển là thế này", ông Trump nói. "Giả sử chúng ta làm rất tốt, đạt tới 99%. Nhưng thiếu 1% còn lại là không thể chấp nhận được, bởi vì đó có thể là một quả tên lửa bắn trúng thân con tàu trị giá cả tỷ USD".
Chính "1% rủi ro" đó là nền tảng để Iran xây dựng chiến lược răn đe. Từ thập niên 1980, khi cuộc chiến với Iraq lan rộng từ trên bộ sang tàu dầu trên vịnh Ba Tư, Tehran đã đầu tư mạnh vào các phương tiện có thể gây gián đoạn vận tải biển như thủy lôi và xuồng cao tốc. Mục tiêu không phải là kiểm soát eo biển, mà là đảm bảo khả năng gây thiệt hại bất ngờ, đủ để đối phương phải dè chừng.
Song song với phong tỏa Hormuz, Iran còn triển khai hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) nhằm vào căn cứ Mỹ tại Trung Đông và cơ sở dầu khí ở các nước láng giềng. Những cuộc tấn công này góp phần đẩy lạm phát tăng cao, tạo áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông.
Kết quả, chính quyền Tổng thống Trump đã phải nới lỏng một phần trừng phạt đối với dầu thô Iran, cho phép dòng tiền trị giá 15 tỷ USD quay trở lại Tehran, đình chỉ trừng phạt với dầu thô Nga. Động thái này càng củng cố niềm tin rằng chiến lược gây sức ép kinh tế của Iran đang buộc Mỹ phải điều chỉnh hành vi.
Ý thức hệ mạnh mẽ
Trong khi đó, các nỗ lực của Mỹ và Israel nhắm vào đội ngũ lãnh đạo Iran lại tạo ra hiệu ứng ngược. Thay vì làm suy yếu chính quyền Iran, việc hạ sát Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và các quan chức cấp cao lại thúc đẩy hệ thống quyền lực tại Iran trở nên đoàn kết và cứng rắn hơn.
"Hệ thống lãnh đạo ở Iran mang tính ý thức hệ. Chính yếu tố này đã giúp bộ máy không tan rã, nhanh chóng tái cấu trúc và siết chặt quyền lực", phó giáo sư Golkar nói.
Bất chấp những cảnh báo từ Tổng thống Trump, Iran đã bầu Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei và có lập trường thậm chí cứng rắn hơn cả cha, làm tân Lãnh tụ Tối cao. Ông Mojtaba sau đó tiếp tục chọn những người cứng rắn trong IRGC làm cố vấn thân cận cho mình.
"Chế độ này cứng rắn hơn, ít sẵn sàng thỏa hiệp hơn và thể hiện sự gắn kết công khai hơn với IRGC", Mona Yacoubian, giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. "Các đòn hạ sát loạt lãnh đạo Iran không dẫn đến bất kỳ sự thay đổi sâu sắc nào về việc ai mới là người nắm quyền, cũng như lập trường của họ đối với Mỹ".
Điều này khiến triển vọng đàm phán trở nên phức tạp hơn. Những quan chức có xu hướng thực dụng hoặc có khả năng dung hòa giữa ý thức hệ và lợi ích quốc gia đã bị gạt ra bên lề hoặc thiệt mạng trong các cuộc không kích.
Khi những tiếng nói ôn hòa biến mất, không gian cho thỏa hiệp cũng bị thu hẹp lại. Ngay cả khi đàm phán diễn ra, khả năng đạt thỏa thuận linh hoạt cũng rất hạn chế. Thậm chí, xung đột có thể tiếp tục leo thang thông qua các lực lượng ủy nhiệm.
IRGC đã đe dọa cùng lực lượng Houthi ở Yemen mở rộng chiến sự sang eo biển Bab al-Mandab, đồng thời công bố danh sách các cơ sở năng lượng trong khu vực mà họ có thể nhắm tới nếu Mỹ tiếp tục tấn công.
"Họ sẵn sàng cho kiểu chiến tranh này", ông Golkar nói, thêm rằng hệ thống của Iran được thiết kế để tồn tại trong điều kiện chiến tranh kéo dài.
Tuy nhiên, niềm tin chiến thắng của Iran không đồng nghĩa với việc họ không phải đối mặt với khó khăn. Nền kinh tế chịu áp lực nặng nề, và dấu hiệu căng thẳng nội bộ đã xuất hiện.
Cựu ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif viết trong bài bình luận đăng trên tạp chí Foreign Affairs rằng nước này đang nắm "thế thượng phong" trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel, nhưng lập luận Tehran cần chấm dứt chiến tranh để tránh thêm thương vong dân sự và thiệt hại cơ sở hạ tầng.
"Iran nên tận dụng lợi thế của mình không phải để tiếp tục chiến đấu mà để tuyên bố chiến thắng và đạt được một thỏa thuận vừa chấm dứt xung đột này vừa ngăn chặn cuộc xung đột tiếp theo", ông Zarif viết hôm 2/4.
"Iran nên đề xuất áp đặt các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của mình và mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt. Thỏa thuận này Washington trước đây không chấp nhận, nhưng giờ có thể sẽ cân nhắc", cựu ngoại trưởng cho biết.
Như Tâm (Theo TIME, TRT World, Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ly-do-iran-tin-vao-kha-nang-thang-my-5058424.html
Ngày thảm họa của không quân Mỹ ở Iran
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3/4 thông báo bắn rơi một tiêm kích tàng hình F-35 ở miền trung nước này bằng "hệ thống phòng không tiên tiến". Tuy nhiên, dựa vào hình ảnh các mảnh vỡ do Tehran công bố, giới quan sát xác định máy bay bị hạ là tiêm kích F-15E Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, không phải F-35.
Truyền thông Mỹ sau đó dẫn lời các quan chức giấu tên nước này xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị Iran bắn rơi, hai phi công phải nhảy dù trên lãnh thổ đối phương. Quân đội Mỹ đã mở chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành công một phi công, song chưa tìm thấy người còn lại.
IRGC cho biết đang lùng sục ở khu vực gần nơi tiêm kích Mỹ rơi xuống ở tây nam Iran. Thống đốc vùng này cam kết khen thưởng cho ai bắt hoặc hạ được "lực lượng của kẻ thù". Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf mỉa mai rằng chiến dịch của Mỹ - Israel đã bị hạ cấp từ nhằm mục đích "thay đổi chế độ" xuống thành tìm kiếm phi công.
Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho rằng cục diện trên bàn đàm phán sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Iran tìm thấy phi công F-15E đang mất tích. Nếu bắt được tù binh là phi công, Iran hoàn toàn có thể đưa ra những điều kiện đàm phán bất lợi với phía Mỹ.
Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn tiếp tục khiến Mỹ hứng chịu tổn thất về khí tài.
Trong quá trình bay thấp để sẵn sàng yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm phi công chiếc F-15E, một cường kích A-10 Mỹ đã bị trúng đạn ở vùng trời phía nam Iran, NBC News dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết. Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran, bay về phía nam qua eo biển Hormuz để vào vùng trời Kuwait trước khi phóng ghế thoát hiểm và hiện an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightRadar24, một tiêm kích F-16CJ Mỹ đã bật mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, khi rời không phận Iran và Iraq.
Một máy bay tiếp dầu KC-135R Mỹ cũng phát tín hiệu khẩn nguy không lâu sau khi cất cánh khỏi thành phố Tel Aviv ở Israel. Chưa rõ nguyên nhân đến hai tình huống trên và tình trạng hiện tại của hai máy bay.
IRGC cùng ngày 3/4 còn tuyên bố bắn rơi thêm hai máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trên bầu trời tỉnh Isfahan. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD. Đài CBS tuần trước cho biết Mỹ đã mất ít nhất 16 phi cơ này kể từ đầu xung đột.
Những tổn thất này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị xóa sổ và Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến.
"Đây là ngày đen tối với không quân Mỹ", Press TV, kênh truyền thông bằng tiếng Anh của truyền hình nhà nước Iran, tuyên bố.
Không quân Mỹ trước đó từng mất 3 tiêm kích F-15E trong một ngày, song là vì bị đồng minh Kuwait bắn nhầm chứ không phải do Iran hạ. Sự việc hôm 3/4 được cho là lần đầu tiên máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo thống kê của CNN, Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay có người lái kể từ đầu xung đột. Ngoài số phi cơ nêu trên, một máy bay tiếp dầu KC-135 đã bị rơi tại Iraq và một phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại căn cứ không quân ở Arab Saudi.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.
Giới quan sát trước đó nhận định không quân Mỹ sẽ gặp nhiều nguy hiểm hơn sau khi bắt đầu thâm nhập sâu vào miền đông Iran, nơi tập trung nhiều hệ thống phòng không di động vốn "thoắt ẩn, thoắt hiện" và khó bị tiêu diệt.
"Các tổ hợp phòng không di động sở hữu khả năng xuất hiện ở gần như mọi nơi và khiến tổ bay có rất ít thời gian phản ứng. Những hệ thống này có thể ẩn mình rất kỹ và sẽ tiếp tục hiện diện trên chiến trường rất lâu sau khi những trận địa phòng không cố định bị phá hủy hoàn toàn", bình luận viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự War Zone cho hay.
Trước khi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 bị bắn rơi, một tiêm kích F-35A Mỹ cũng đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nghi do trúng hỏa lực của đối phương. Video do IRGC công bố cho thấy cảm biến hồng ngoại bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại.
Theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), chiến đấu cơ Mỹ hiện làm nhiệm vụ ở độ cao thấp hơn nên dễ bị tên lửa Iran nhắm mục tiêu. Taleblu cho rằng tiêm kích F-15E có thể đã bị xe phòng không của Iran nhắm bắn, song khả năng lớn hơn là Tehran đã sử dụng tên lửa phòng không vác vai.
Vũ khí này khó bị phát hiện hơn và là minh chứng cho thấy phòng không Iran vẫn "rất nguy hiểm", dù đã suy yếu nhiều sau các cuộc tập kích liên tục của Mỹ - Israel. "Đây là chính quyền đang phải chiến đấu để tồn tại", Taleblu cho hay.
Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên quân Iran, cho hay lực lượng nước này đang "săn lùng" máy bay Mỹ bằng "khí tài và phương pháp mới", nhưng không nêu cụ thể. "Điều này đã khiến kẻ thù bối rối và hoang mang", tướng Elhami nói.
Tuy nhiên, Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch của không quân Mỹ tới nay vẫn có thể coi là thành công về mặt quân sự, bất chấp những tổn thất trong ngày 3/4.
Ông cho biết tỷ lệ máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Đức trong Thế chiến II từng có thời điểm là 3%, tương đương khoảng 350 phi cơ trong cuộc chiến hiện nay tại Trung Đông. Tỷ lệ này được coi là "chấp nhận được" trong các cuộc giao tranh khốc liệt.
"Nhưng vẫn còn yếu tố chính trị, do người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến hầu như không có thương vong, chưa kể một bộ phận lớn dư luận không ủng hộ chiến dịch. Đối với họ, bất kỳ tổn thất nào cũng đều là không thể chấp nhận", Cancian cho hay.
Phạm Giang (Theo PressTV, Reuters, AP)
Nguồn: https://vnexpress.net/ngay-tham-hoa-cua-khong-quan-my-o-iran-5058507.html