Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná (phía nam tỉnh Khánh Hòa) là một trong những dự án LNG (khí thiên nhiên hóa lỏng) đầu tiên được lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu quốc tế theo định hướng của Quy hoạch điện 8. Dự án góp phần hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Theo quy hoạch, Nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná có công suất 1.500 MW, sử dụng công nghệ tua-bin khí chu trình hỗn hợp, dự kiến cung cấp khoảng 9 tỉ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia. Dự án còn bao gồm hệ thống kho cảng LNG và tái hóa khí công suất từ 1 đến 1,2 triệu tấn/năm, bồn chứa dung tích 220.000 m³, bến cảng nhập LNG cùng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Tổng diện tích sử dụng đất và mặt nước của dự án khoảng 139,7 ha, trong đó phần đất hơn 28 ha và mặt nước hơn 111 ha. Tổng mức đầu tư dự kiến đạt 57.385 tỉ đồng. Theo kế hoạch, dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná sẽ hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành vào năm 2030.
Không chỉ dừng lại ở một nhà máy điện, dự án LNG Cà Ná còn được định hướng phát triển thành tổ hợp công nghiệp – năng lượng quy mô lớn tại khu vực nam Trung bộ. Với lợi thế cảng nước sâu và điều kiện tự nhiên thuận lợi, khu vực này được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển LNG, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành năng lượng Việt Nam.
Song song với dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná, tại buổi lễ cũng diễn ra ký kết hợp đồng tín dụng cho Dự án Khu bến cảng Cà Ná giai đoạn 1 – Cảng biển tổng hợp Cà Ná giữa chủ đầu tư và Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Tổng mức vốn huy động tối đa 3.000 tỉ đồng, với cam kết giải ngân trước ngày 30.6.2027.
Cảng biển tổng hợp Cà Ná được định hướng là cảng nước sâu, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn từ 300.000 đến 500.000 tấn. Khi hoàn thành, cảng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hệ thống logistics, phục vụ vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là các thiết bị siêu trường siêu trọng phục vụ ngành năng lượng, điện gió ngoài khơi.
Đại diện nhà đầu tư, ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch Tập đoàn Trung Nam, cho biết việc ký kết các hợp đồng lần này là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện thực hóa chuỗi dự án gồm cảng biển, kho LNG, nhà máy điện và khu công nghiệp xanh tại Cà Ná. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa cam kết của doanh nghiệp nội địa trong các dự án trọng điểm của khu vực và của đất nước theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW và chiến lược phát triển của tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn mới.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trịnh Minh Hoàng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, cho rằng việc triển khai Nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná không chỉ cung cấp nguồn điện nền ổn định cho khu vực nam Trung bộ và Tây nguyên, giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt điện năng mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng thời, dự án là bước tiến quan trọng nhằm thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 về giảm dần điện than và chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn.
“Về phía tỉnh Khánh Hòa, dự án sẽ tạo động lực lớn cho tổ hợp công nghiệp – cảng biển – năng lượng tại khu vực phía nam tỉnh. Khi đi vào vận hành, dự án không chỉ đóng góp quan trọng cho ngân sách mà còn tạo ra hàng nghìn việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, xanh và bền vững”, ông Hoàng nhấn mạnh.
Giá vàng lình xình, liệu có thể quay lại vùng đỉnh 5.600 USD/ounce?
Từ đầu năm tới nay, giá vàng thế giới biến động trồi sụt rất khó lường. Đầu năm, giá vàng tăng vọt lên mức cao nhất vào ngày 29.1 là gần 5.600 USD/ounce. Đầu tháng 3, giá vàng dao động 5.200 - 5.400 USD/ounce, sau đó có tăng, có giảm, xu hướng giảm là chính.
Giá vàng dần "thủng" các ngưỡng kháng cự quan trọng như 5.000 USD/ounce, 4.500 USD/ounce, thấp nhất ngày 23.3, có thời điểm ghi nhận giá dưới 4.200 USD/ounce.
Từ cú giảm sâu đó tới nay, giá vàng lình xình có lên, có xuống, song không quay lại mức 5.000 USD/ounce, cao nhất khoảng 4.800 USD/oune. Giá vàng đóng cửa tuần này ở 4.676 USD/ounce.
Nhìn lại lịch sử thị trường vàng, TS kinh tế Lê Bá Chí Nhân phân tích, có thể nhận diện một số chu kỳ điển hình "tăng đỉnh - sập sâu - đi ngang kéo dài".
Đợt thứ nhất là sau đỉnh năm 1980. Vàng khi đó tăng mạnh do lạm phát cao và bất ổn địa chính trị, nhưng bước ngoặt đến khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thực hiện chính sách thắt chặt quyết liệt, đẩy lãi suất lên mức rất cao. Kết quả, vàng sụp đổ mạnh, bước vào giai đoạn "ngủ đông" kéo dài gần 2 thập kỷ, đến đầu những năm 2000 mới thực sự hồi phục.
Đợt thứ hai là chu kỳ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Vàng đạt đỉnh lịch sử năm 2011 nhờ các gói nới lỏng định lượng (QE) và lãi suất thấp kéo dài.
Tuy nhiên, từ năm 2013, khi Fed phát tín hiệu thu hẹp QE, thị trường đảo chiều mạnh, vàng giảm sâu và mất khoảng 30 - 40% giá trị trong vòng vài năm, sau đó đi ngang tích lũy khá dài trước khi bước vào chu kỳ tăng mới.
Đợt thứ ba mang tính ngắn hạn hơn là giai đoạn 2020 - 2022. Sau khi đạt đỉnh trong đại dịch Covid-19 nhờ chính sách tiền tệ siêu nới lỏng, vàng nhanh chóng điều chỉnh khi lạm phát tăng cao buộc các ngân hàng T.Ư quay lại chu kỳ thắt chặt. Dù mức giảm không kéo dài hàng thập kỷ, nhưng vẫn cho thấy rõ tính nhạy cảm của vàng với lãi suất thực.
"Điểm chung của các chu kỳ này là vàng thường đạt đỉnh khi chính sách tiền tệ ở trạng thái nới lỏng cực độ, và sụt giảm khi chu kỳ thắt chặt bắt đầu. Sau cú sốc giảm, thị trường thường bước vào giai đoạn tích lũy dài do thiếu động lực tăng mới", ông Nhân nói.
Các đợt "sập giá" của vàng luôn có một số điểm tương đồng mang tính quy luật, nhưng bối cảnh hiện nay xuất hiện những khác biệt đáng lưu ý.
Vai trò của các ngân hàng T.Ư trong việc mua ròng vàng đang lớn hơn nhiều so với các chu kỳ trước, tạo ra lực đỡ dài hạn.
Cạnh đó, thế giới đang bước vào giai đoạn phân mảnh tài chính và xu hướng giảm phụ thuộc vào USD, khiến vàng tiếp tục được coi là tài sản dự trữ chiến lược, chứ không đơn thuần là công cụ đầu cơ.
Rủi ro địa chính trị hiện nay mang tính kéo dài, khó dự báo hơn, làm cho nhu cầu phòng ngừa rủi ro chưa thể suy giảm hoàn toàn.
"Kịch bản giá vàng sập sâu và đi ngang như sau năm 1980 hoàn toàn có thể lặp lại về mặt ngắn hạn hoặc trung hạn nếu lãi suất duy trì cao lâu hơn dự kiến. Tuy nhiên, xác suất xuất hiện một chu kỳ suy giảm kéo dài hàng thập kỷ thấp hơn, bởi nền tảng cầu của vàng hiện đã đa dạng, bền vững hơn", ông Nhân dự báo.
Về trung và dài hạn, theo ông Nhân, yếu tố chi phối mang tính quyết định tới giá vàng vẫn là chính sách của Fed.
Diễn biến gần đây cho thấy, khi lạm phát còn dai dẳng, Fed có xu hướng duy trì lãi suất cao hơn kỳ vọng, làm tăng lợi suất thực và gây áp lực lên vàng. Ngược lại, nếu chu kỳ nới lỏng quay trở lại vào cuối năm 2026, đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp vàng phục hồi. Các yếu tố hỗ trợ vàng dài hạn vẫn hiện hữu.
Đa số tổ chức lớn đang đưa ra vùng dự báo khá rộng cho năm 2026. Kịch bản cơ sở, giá vàng dao động quanh 4.000 - 5.000 USD/ounce; trong khi các kịch bản tích cực hơn có thể hướng tới 5.400 - 6.000 USD nếu xuất hiện chu kỳ giảm lãi suất và rủi ro địa chính trị leo thang. Ngược lại, nếu lãi suất duy trì cao kéo dài, vùng 3.800 - 4.200 USD sẽ đóng vai trò đáy cân bằng.
"Tóm lại, vàng vẫn được hỗ trợ trong dài hạn nhưng biên độ biến động sẽ lớn hơn, phụ thuộc chặt chẽ vào chu kỳ chính sách tiền tệ. Kịch bản lập đỉnh mới trong năm 2026 là khả thi, nhưng không còn mang tính một chiều như giai đoạn 2024 - 2025", ông Nhân nhận định.
TS Đào Lê Trang Anh, giảng viên cao cấp ngành tài chính (Đại học RMIT Việt Nam), cũng cho rằng, về dài hạn, các nền tảng hỗ trợ cho vàng vẫn còn, bao gồm bất ổn địa chính trị, rủi ro nợ công toàn cầu, nhu cầu đa dạng hóa dự trữ của ngân hàng T.Ư và vai trò phòng ngừa rủi ro hệ thống của vàng trong danh mục đầu tư.
"Năm nay, mặt bằng dự báo hiện khá phân hóa. Kịch bản thận trọng đặt vùng giá xoay quanh 4.600 - 5.000 USD/ounce. Trong kịch bản các rủi ro vĩ mô và chính sách tiếp tục hiện hữu, giá vàng hoàn toàn có thể kiểm định các vùng đỉnh mới. Vùng giá tiềm năng được nhiều nhà phân tích nhắc tới quanh 5.500 - 6.200 USD/ounce, dù biến động sẽ còn rất lớn", bà Trang Anh nói.
