Chia sẻ tại Hành trình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc (diễn ra cuối năm 2025 tại Quảng Châu, do Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Đông tổ chức), TS Trương Thị Bích Hạnh, Phó hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và nhân văn (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐHQG Hà Nội), đã đưa ra cách tiếp cận giàu chiều sâu lịch sử để lý giải nền tảng của tình hữu nghị và giá trị của giao lưu nhân văn giữa hai quốc gia.
Theo TS Trương Thị Bích Hạnh, nhìn lại lịch sử, đặc biệt là giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 – thời điểm mang tính bước ngoặt đối với cả hai dân tộc, có 3 điểm tương đồng cơ bản giữa hai nước Việt – Trung, được gọi là “3 chữ đồng”: đồng văn (cùng chung nền tảng văn hóa), đồng chủng (có sự gần gũi về nguồn gốc) và đồng bệnh (cùng đối mặt với nguy cơ mất nước và tình trạng lạc hậu). Chính những điểm tương đồng này đã tạo nên sự gắn bó tự nhiên, thúc đẩy các thế hệ yêu nước hai nước tìm đến nhau trong hành trình cứu quốc.
Bà Hạnh cho biết có 3 thế hệ người Việt Nam sang Trung Quốc tìm đường cứu nước. Từ những nhà lãnh đạo phong trào Cần Vương cuối thế kỷ 19, đến thế hệ Phan Bội Châu với nỗ lực xây dựng các tổ chức cách mạng, và sau đó là thế hệ do Nguyễn Ái Quốc dẫn dắt đã tìm ra con đường giải phóng dân tộc. Ở chiều ngược lại, nhiều nhà cách mạng Trung Quốc, tiêu biểu là Tôn Trung Sơn, cũng từng hoạt động tại Việt Nam, góp phần tạo nên sự giao thoa tư tưởng và hành động giữa hai dân tộc.
Theo TS Trương Thị Bích Hạnh, những thành công hay thất bại của các thế hệ đi trước đều để lại di sản quý giá, trong đó có nền tảng của tình hữu nghị Việt – Trung ngày nay. Đây chính là “gốc rễ” để hai nước tiếp tục phát triển giao lưu nhân văn trong bối cảnh hiện đại.
Từ nền tảng lịch sử đó, bà Hạnh cho rằng giao lưu nhân văn Việt Nam – Trung Quốc hiện nay có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển. Không chỉ dựa trên sự tương đồng về lịch sử và văn hóa, hai nước còn có quá trình đồng hành trong việc tìm kiếm con đường phát triển và thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1950.
Đặc biệt, TS Hạnh nhấn mạnh sự mở rộng từ “3 chữ đồng” trong lịch sử sang một “chữ đồng” mới trong hiện tại – đó là “đồng hành”, cùng hướng tới xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai. Qua đó, bà khẳng định các chương trình giao lưu nhân văn không chỉ mang ý nghĩa giao lưu đơn thuần, mà còn là sự tiếp nối lịch sử, góp phần củng cố hiểu biết, tăng cường tin cậy và làm sâu sắc hơn mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Là một học giả của Trung Quốc, ông Ngưu Khải Quân, Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế, ĐH Trung Sơn, cũng cho rằng Trung Quốc và Việt Nam có rất nhiều điểm tương đồng và liên kết về mặt văn hóa. Trong số các quốc gia Đông Nam Á, người Trung Quốc dễ dàng giao tiếp và thấu hiểu nhất chính là với người Việt Nam và người Singapore. “Xét từ góc độ này, nếu Trung Quốc muốn giao lưu và hợp tác sâu rộng với các nước Đông Nam Á, thì Việt Nam và Singapore sẽ là những cầu nối quan trọng nhất, cả về kinh tế, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân”, ông Ngưu Khải Quân nhận định thêm.
Theo ông Quân, hiện nay có rất nhiều sinh viên Trung Quốc sang Việt Nam học tập, khảo sát và cũng có rất nhiều lưu học sinh Việt Nam đang học tập tại Trung Quốc. Đồng thời, giao lưu học thuật giữa các chuyên gia, học giả hai nước cũng nở rộ và số lượng người Trung Quốc đang làm ăn, kinh doanh tại Hà Nội và TP.HCM cũng rất lớn. “Tôi cho rằng đây đều là những cầu nối quan trọng giúp hai nước Trung – Việt thấu hiểu nhau hơn”, Viện trưởng Ngưu Khải Quân nêu.
Nhận định về các biện pháp thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới, ông Ngưu Khải Quân kỳ vọng trong tương lai, Việt Nam sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối tích cực trong tăng cường hợp tác kinh tế cũng như đẩy mạnh giao lưu nhân văn giữa hai nước nói riêng và Trung Quốc – ASEAN nói chung. “Tôi cho rằng trước hết, hai bên có thể thúc đẩy hợp tác kinh tế. Một trong những khía cạnh hợp tác nhiều tiềm năng phải kể đến là lĩnh vực robot và năng lượng mới. Đây được coi là những thế mạnh của Trung Quốc hiện nay”, ông Quân khẳng định.
Ngoài ra, hai bên có thể thúc đẩy giao lưu văn hóa và giao lưu nhân dân. Theo Viện trưởng Quân, cả văn hóa và kinh tế đều còn rất nhiều dư địa để hai bên trao đổi, giao lưu và học hỏi. Khi được hỏi đánh giá của ông về Năm giao lưu nhân văn Việt – Trung 2025, ông Ngưu Khải Quân cho biết sẽ sử dụng 3 từ: thấu hiểu, tôn trọng, và giao lưu.
“Chỉ cần hai bên tăng cường giao lưu, thì chúng ta sẽ thấu hiểu nhau hơn, từ đó dẫn đến sự tôn trọng lẫn nhau. Và càng tôn trọng nhau, thì quan hệ hai nước sẽ càng tiến xa hơn và bền vững hơn. Như tôi đã đề cập, văn hóa hai nước Trung – Việt có rất nhiều điểm tương đồng. Trong số những người nước ngoài tôi từng tiếp xúc, người Việt Nam là những người mà tôi dễ dàng trao đổi sâu sắc nhất. Khi đã có sự tôn trọng và thấu hiểu lẫn nhau, những mâu thuẫn nhỏ giữa các quốc gia đều có thể giải quyết được. Giao lưu càng nhiều, quan hệ đôi bên sẽ càng bền vững và lâu dài”, ông Quân nhấn mạnh.
Có mặt trong Hành trình hữu nghị Việt – Trung, ông Nguyễn Việt Dũng, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu, đã cùng các đại biểu tham quan nhiều di tích mang dấu ấn sâu đậm của tình hữu nghị Việt – Trung như: Nghĩa trang Hoàng Hoa Cương, nơi có ngôi mộ liệt sĩ Việt Nam Phạm Hồng Thái. Ông Dũng đã có những chia sẻ sâu sắc về tầm quan trọng và ý nghĩa của hành trình thăm các “địa chỉ đỏ” đối với quan hệ hai nước.
Theo ông Nguyễn Việt Dũng, hành trình đỏ là nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại năng động. Việc đoàn đại biểu được thăm lại những di tích lịch sử gắn liền với quá trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các bậc tiền bối tại Trung Quốc là một trải nghiệm vô cùng xúc động. Đây là cơ hội để thế hệ trẻ thấu hiểu sâu sắc về tình đoàn kết, sự kề vai sát cánh giữa hai dân tộc trong những giai đoạn lịch sử gian khổ nhưng vẻ vang, từ đó tiếp thêm động lực để giữ gìn và phát huy tình hữu nghị truyền thống.
Cũng trong hành trình này, đoàn đại biểu đã gặp những học giả Trung Quốc yêu mến Việt Nam. Ông Phòng Vĩnh Phu, nghiên cứu viên cao cấp Trung tâm Đông Nam Á (ĐH Trung Sơn), là một trong những người gắn bó lâu dài với Việt Nam và nói tiếng Việt như người Việt. Ông đã hơn 30 lần đến Việt Nam, đi qua nhiều địa phương từ Lạng Sơn đến Phú Quốc. Năm 2012, dù đã cao tuổi, ông vẫn cố gắng về Nghệ An để thăm quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông cho biết mỗi ngày ông dành hơn một giờ để đọc tin tức Việt Nam. Ông bày tỏ ấn tượng với sự phát triển nhanh chóng của Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt là tinh thần cải cách và khát vọng vươn lên trong giai đoạn mới.
“Tôi đã tham gia giảng dạy cho nhiều sinh viên người Việt Nam, họ rất chăm chỉ, dễ mến, có chí tiến thủ. Các thế hệ thanh niên hai nước cần kiên trì đi theo con đường lý tưởng cách mạng của các bậc tiền bối, vun đắp cho tình hữu nghị giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”, ông Phòng Vĩnh Phu bày tỏ. (còn tiếp)
Tin Gốc: Thanh Niên
Hành trình về nguồn đặc biệt 'Từ ngòi pháo Chín tháng Giêng'…
Hành trình về nguồn đặc biệt này do Hội Sinh viên TP.HCM tổ chức với nhiều hoạt động ý nghĩa tại 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh từ ngày 2 - 5.4 vừa qua.
Trên fanpage của Hội Sinh viên TP.HCM ghi lại những dòng chia sẻ đầy cảm xúc của sinh viên thành phố mang tên Bác trong hành trình về nguồn đặc biệt này: "Nam Đàn ơi, chúng con đã về! Hành trình chạm vào ký ức thời niên thiếu của Người. Đoàn hành trình đã chính thức đặt chân đến mảnh đất Kim Liên, Nghệ An - nơi lưu giữ những nhịp thở đầu tiên của một nhân cách vĩ đại. Dưới cái nắng miền Trung sắt son, màu áo trắng của chúng con hòa cùng sắc sen ngát hương, tạo nên một khung cảnh thật xúc động và tự hào... Tại Làng Sen - quê nội trang nghiêm, trong không khí thành kính, toàn đoàn đã thực hiện nghi thức dâng hoa, dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đứng trước ngôi nhà lá năm gian mộc mạc, mỗi sinh viên thành phố Bác đều lặng mình suy ngẫm".
Hành trình cũng đưa các bạn đến với những cuộc gặp đầy xúc động với các mẹ Việt Nam anh hùng tại Nghệ An, Hà Tĩnh; về với quê hương của người đoàn viên Cộng sản đầu tiên Lý Tự Trọng; đến với khu di tích quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc gắn liền với 10 nữ thanh niên xung phong hy sinh anh dũng…
Trong khuôn khổ chương trình, đoàn hành trình đã trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học tại 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Bên cạnh đó, đoàn cũng tặng các bộ đèn năng lượng mặt trời tại Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn, tỉnh Nghệ An, thể hiện tinh thần trách nhiệm của sinh viên TP.HCM trong việc đền ơn đáp nghĩa, hỗ trợ cải thiện cơ sở vật chất tại các khu di tích lịch sử, nơi ghi nhớ công ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự độc lập, tự do của dân tộc.
Sau hành trình, Võ Nguyễn Hoàng Đa, nguyên Chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Sư phạm thể dục thể thao TP.HCM, bày tỏ: "Đặt chân đến các khu di tích lịch sử, mỗi bước đi không còn đơn thuần là tham quan, mà là hành trình trở về với cội nguồn. Những câu chuyện được kể lại - về chiến tranh, về sự hy sinh, về lòng yêu nước - không còn là những dòng chữ trong sách, mà trở nên sống động, chân thực đến nghẹn lòng. Có những khoảnh khắc, chúng tôi lặng đi không phải vì không hiểu, mà vì cảm xúc dâng trào đến mức chỉ có thể trả lời bằng những giọt nước mắt".
"Đây không chỉ là một chuyến đi, mà là một bài học lớn về lịch sử, về lòng biết ơn và về lý tưởng sống. Một hành trình để hiểu, để cảm và để trưởng thành", Hoàng Đa khẳng định.
Tranh cãi việc nhà trường yêu cầu học sinh phải quay video tự học mỗi ngày?
Trường được nhắc tới là Trường THPT Hàm Yên (xã Hàm Yên, Tuyên Quang; trước là TT.Tân Yên, H.Hàm Yên, Tuyên Quang). Trên fanpage của trường, một bài đăng ngày với trạng thái "video tự học ngày 6.4.2026" đã thu hút hàng ngàn lượt tương tác. Dưới phần bình luận có rất nhiều học sinh quay video tự học để nộp.
Chẳng hạn, có nữ sinh gửi video và bắt đầu bằng lời chào thầy hiệu trưởng, các thầy cô giáo bộ môn và nói "nộp video tự học môn lịch sử buổi tối ngày 6.4.2026". Nam sinh khác cũng "nộp bài tự học môn toán, lịch sử và tiếng Anh"… Không thể đếm xuể số lượng học sinh "gửi bài tự học". Tương tự, trạng thái "video tự học ngày 7.4.2026" cũng thu hút nhiều bình luận, có nhiều học sinh "nộp bài tự học" bằng những video.
Cách "nộp bài tự học" công khai lên mạng xã hội của học sinh Trường THPT Hàm Yên đã thu hút sự quan tâm của dân mạng, khiến nhiều người bất ngờ, tạo ra những tranh luận.
Tài khoản Tuan Anh Nguyen bình luận: "Nhà trường làm thế này không biết có học được cái gì không. Tôi thấy thế này vừa không hiệu quả vừa tốn thời gian. Tôi nghĩ nhà trường nên thay hoạt động này bằng cái khác hiệu quả và bớt giảm gánh nặng cho học sinh hơn".
Tài khoản Gia Huy viết: "Trường tạo ra cái trò tự học này không biết học sinh có học được gì không, chứ tôi thấy là rất tốn thời gian mà hiệu quả thì chả thấy. Đề nghị trường nên bỏ cái hoạt động này đi và thay bằng một cái khác hay và bổ ích hơn".
Ở chiều hướng ngược lại, có người ủng hộ cách làm của nhà trường. Tài khoản Hung Dinh Cong cho rằng: "Những phụ huynh như tôi rất nhất trí với những quyết định về quay video tự học như này".
Tài khoản Nguyễn Hoàng Dũng bình luận: "Tôi là phụ huynh và tôi thấy điều này rất đúng và rất cần thiết cho các cháu, để các cháu không lơ là việc học. Tôi thấy nên lan rộng tới tất cả các môn học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục".
Anh Trần Trọng Ánh, phụ huynh học sinh Trường THPT Diên Hồng (TP.HCM) nói: "Tôi thấy cách làm này hay, giúp cho học sinh tập trung ôn bài, không chủ quan. Nếu trường của con tôi có áp dụng, tôi sẽ ủng hộ, đồng tình".
Ông Châu Thanh Hải, phụ huynh học sinh Trường THPT chuyên Hùng Vương (Gia Lai) cho rằng: "Cái gì mới cũng sẽ có nhiều những ý kiến trái chiều, để thấy có hiệu quả hay không thì cần thời gian. Nhưng nên lập nhóm riêng tư để học sinh nộp bài thay vì nộp công khai như vậy, kẻo dẫn đến những hệ lụy".
Chiều 7.4, trao đổi qua điện thoại với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Văn Hanh, Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, cho biết: "Câu chuyện học sinh trường tôi quay video tự học mỗi ngày để nộp lên fanpage của trường, thực chất chỉ là hoạt động nhằm giúp học sinh nâng cao ý thức tự học, đồng thời phát triển ngôn ngữ tư duy cho học sinh. Fanpage của trường là một trang học tập cộng đồng, không có gì quá đặc biệt".
Đề cập đến những ý kiến, quan điểm trái chiều của dân mạng, ông Hanh cho hay: "Tôi biết có những ý kiến trái chiều trên mạng và tôi chấp nhận những điều đó. Điều quan trọng là tôi chỉ cần học sinh của tôi ngoan ngoãn, học tốt và có tương lai tốt".
Ông Hanh cho biết hoạt động này được triển khai trên cơ sở có sự đồng thuận từ giáo viên, phụ huynh, học sinh ngay từ đầu. "Nhà trường đã họp đảng ủy, có thống nhất trong tập thể, sau đó tổ chức hội nghị với đầy đủ giáo viên, phụ huynh và học sinh để lấy ý kiến. Chúng tôi đưa ra nhiều ý kiến, sau đó cùng phân tích, đánh giá kỹ lưỡng trước khi tổ chức hoạt động này. Nhiều phụ huynh phản ánh rằng khi ở nhà, các em học rất qua loa, chỉ học 1 – 2 phút rồi chuyển sang chơi điện tử mà phụ huynh không kiểm soát được. Vì vậy, nhà trường xây dựng nghiên cứu và thống nhất với phụ huynh là đưa khung giờ tự học, trong đó học sinh không đi học thêm mà tự học theo nội dung giáo viên giao", ông Hanh nói.
Ông Hanh giải thích thêm: "Cần hiểu rõ về việc học sinh quay video tự học mỗi ngày rồi gửi video. Đó là sau quá trình tự học, học sinh dành khoảng 10 phút hoặc hơn thì càng tốt để quay video trình bày lại những nội dung đã nắm bắt, đã hiểu được trong khung giờ tự học đấy. Chứ không phải quay cả quá trình học vài tiếng đồng hồ. Mà là quay phần trình bày sau khi đã nắm kiến thức trong quá trình tự học. Ví dụ, với học sinh lớp 12, các em luyện tập, làm bài thi thử trong 90 phút theo đúng quy định. Sau đó, các em dành thời gian trình bày lại những câu khó mà mình đã phải suy nghĩ để giải. Có những nội dung các em mất cả tiếng để hiểu, nhưng sau đó có thể trình bày lại trong video vài phút. Đấy là cách giúp các em củng cố kiến thức và phát triển khả năng diễn đạt".
Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên thông tin thêm: "Đảng ủy đồng thuận 100%, giáo viên trong trường đồng tình 100%, giáo viên, học sinh cũng thế. Nhưng chúng tôi có "mở ngoặc" là những trường hợp đặc biệt mà phụ huynh không muốn cho con mình bị áp lực bởi khung giờ học và phương pháp như thế này thì có ý kiến với giáo viên bộ môn, và giáo viên bộ môn sẽ không yêu cầu kiểm tra nội dung này nữa. Tới thời điểm này, chỉ có 2 ý kiến là không đồng ý. Hoạt động này nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh".
"Vì sao trường lại lựa chọn hình thức công khai trên mạng xã hội thay vì sử dụng những nhóm riêng tư?", ông Hanh cho biết: "Trước đây đăng trên Zalo các lớp. Sau đó chuyển sang Facebook do vấn đề về dung lượng quá nặng, không thể tiếp tục đăng trên Zalo".
Ông Hanh nhấn mạnh: "Mục tiêu cốt lõi của quy định là tạo ra một phong trào tự học cộng đồng, giúp học sinh tự giác có ý thức tự học thật tốt, không phụ thuộc vào học thêm. Thông qua việc tự học và trình bày lại bằng video, giúp chỉn chu về lời nói, về mọi mặt, cũng như giúp các em phát triển tư duy, kỹ năng nói, kỹ năng viết và hình thành thói quen tốt, kỹ năng sống tốt hơn".
