Đi làm nhiệm vụ về, thấy người khuyết tật khó nhọc gom lúa, cảnh sát cơ động dừng lại giúp

Tháng 3/2024, CEO kiêm nhà sáng lập Nvidia - Jensen Huang gửi một thông điệp tới sinh viên Đại học Stanford: "Tôi mong các bạn nếm đủ nỗi đau và sự khổ cực".

Ông cho biết sự vĩ đại không đến từ trí thông minh, mà bắt nguồn từ tính cách được rèn luyện qua thử thách. Theo ông, tấm bằng đại học không phải là tấm vé đảm bảo cho thành công. Người đứng đầu một trong những công ty công nghệ lớn nhất thế giới thường tìm kiếm sự kiên cường, bền bỉ và quyết tâm ở ứng viên. Ông khuyên các nhà tuyển dụng nên đánh giá động lực và tư duy vượt khó của ứng viên thay vì chỉ nhìn vào danh tiếng trường đại học.

Jensen Huang cho rằng "người có kỳ vọng cao thường có khả năng phục hồi (sau thất bại) thấp". Trong khi đó khả năng phục hồi lại đóng vai trò lớn trong thành công. "Tôi không biết làm thế nào để dạy các bạn điều đó ngoại trừ hy vọng các bạn phải trải qua đau khổ", CEO Nvidia nói với các sinh viên.

Tại công ty, Jensen Huang thường dùng cụm từ "đau đớn và khổ cực" để rèn bản lĩnh nhân viên. Năm 2011, ông từng chia sẻ quan điểm tương tự tại Stanford, cho biết việc không dám chấp nhận thất bại sẽ triệt tiêu năng lực đổi mới.

Tuổi thơ gian khó

Quan điểm này xuất phát từ con đường sự nghiệp nhiều chông gai của Jensen Huang. Sinh năm 1963 tại Đài Loan, ông chuyển đến sống ở Thái Lan trước khi đến Mỹ năm 9 tuổi. Việc gia đình tìm kiếm cơ hội sống ở một môi trường mới đẩy ông vào nhiều tình huống bất định.

Tuổi thiếu niên của vị tỷ phú gắn liền với những thử thách thể chất và tinh thần. Khi học trường công lập ở Kentucky, mỗi ngày ông phải đi bộ qua một cây cầu treo thiếu an toàn để đến lớp. Trên tờ The New Yorker, ông kể từng đối mặt với nạn phân biệt chủng tộc, bị đe dọa thể chất và thậm chí bị bạn học đẩy khỏi cầu.

Công việc đầu đời của ông là rửa bát và dọn dẹp tại nhà hàng Denny's. Ông kể luôn làm việc với kỷ luật khắt khe. Dù ở vị trí rửa bát hay khi đã trở thành Giám đốc điều hành, ông luôn nỗ lực làm việc ở mức độ cao nhất.

Cũng tại nhà hàng Denny's, ông cùng Chris Malachowsky và Curtis Priem lên ý tưởng thành lập Nvidia - công ty công nghệ có mức vốn hóa hàng nghìn tỷ USD hiện nay. Sự tương phản giữa thành công hiện tại và quá khứ cơ cực là nền tảng cho lời khuyên của ông.

Triết lý từ áp lực

Quan điểm trọng sự kiên cường của CEO Nvidia tương đồng với châm ngôn tuyển dụng "PHD" (Poor, Hungry and Driven - Nghèo khó, Khát khao và Quyết tâm) nổi tiếng tại Phố Wall. Cả hai triết lý đều đánh giá cao động lực khao khát vươn lên hơn là thành tích học tập. Ứng viên từng vượt qua nghịch cảnh thường sở hữu tinh thần chiến đấu và sức chịu đựng cao trong môi trường kinh doanh khốc liệt.

Thử thách giúp con người gia tăng sự đồng cảm, xây dựng trí tuệ cảm xúc và thấu hiểu người khác. Từ đó, họ hình thành tư duy đa chiều, biết cách phân định ưu tiên và ra quyết định trong hoàn cảnh mơ hồ.

Góc nhìn của Jensen Huang đi ngược lại với kỳ vọng của những nền giáo dục tinh hoa - nơi thường bao bọc sinh viên bằng mạng lưới quan hệ và sự ổn định. Ông cho rằng, với người trẻ lớn lên trong nhung lụa, rủi ro lớn nhất không nằm ở tài năng, mà nằm ở việc thiếu kinh nghiệm xử lý cuộc khủng hoảng kéo dài.

Hạ thấp kỳ vọng và nếm trải khó khăn từ sớm đóng vai trò quan trọng, giúp người trẻ rèn luyện sức chịu đựng khi thực tế không đi đúng như kế hoạch ban đầu.

Tin Gốc: Vnexpress

Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.

Theo đó, vấn đề vì thế không còn là "có nên cho trẻ dùng Internet hay không", mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…

Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể "ảo", nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.

Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.

Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.

Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một "cái bẫy" tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.

Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.

Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những "vùng tối" khó nhận diện và khó can thiệp hơn.

Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .

Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.

Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.

Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.

Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.

Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.

Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.

Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.

Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.

Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy "ngăn chặn" sang "trao quyền". Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.

Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!

Nguồn: https://tuoitre.vn/bao-ve-tre-tren-mang-dang-cap-thiet-hon-bao-gio-het-20260403165917686.htm

Có những bậc thềm không cao, nhưng đủ để một người phải dừng lại. Đôi khi, bậc thềm ấy không chỉ nằm trước một cánh cửa - mà nằm ngay trên con đường dẫn đến sự hòa nhập.

Tôi từng đứng trước nhiều "bậc thềm" như thế - không chỉ ngoài phố, mà trong cả hành trình học tập, làm việc và sống giữa cộng đồng. Là một người khuyết tật vận động, tôi hiểu cảm giác khi con đường phía trước không hẳn là không có, nhưng lại chưa thực sự dành cho mình.

Muốn kể với mọi người 1 kỷ niệm gần đây khiến tôi nhớ mãi.

Tháng 1-2026, tôi được mời tham dự một hội thảo về thúc đẩy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật. Đó là một cơ hội tôi rất trân trọng.

Nhưng hội trường lại ở tầng 5 - và không có thang máy.

Tôi đã lưỡng lự. Có một khoảnh khắc, tôi nghĩ mình nên dừng lại. Nhưng rồi, tôi vẫn quyết định đi tiếp - nhờ sự hỗ trợ của mọi người.

Hôm đó, tôi phải nhờ hai người đỡ hai bên mới có thể lên được. Khi bước vào hội trường, tôi đã thực sự mệt.

Tôi ngồi đó, lắng nghe những chia sẻ rất tâm huyết về "xóa bỏ rào cản", nhưng không khỏi chạnh lòng.

Bởi ngay cả trong những không gian nói về hòa nhập, thì còn đó những "bậc thềm" cần được nhìn lại.

Và tôi nghĩ đến những người sử dụng xe lăn.

Nếu là họ, có lẽ họ đã phải dừng lại từ rất sớm - ngay từ cơ hội được tham gia.

Tôi là một nghệ nhân may thêu thủ công. Công việc của tôi bắt đầu từ những mảnh vải nhỏ, những đường kim tỉ mỉ - và trở thành cách tôi kể câu chuyện của mình.

Song song đó, tôi tham gia công tác xã hội trong lĩnh vực người khuyết tật, gặp gỡ nhiều người với những hoàn cảnh và dạng tật khác nhau.

Tôi nhận ra một điều rất rõ: Người khuyết tật không thiếu ý chí, không thiếu khả năng. Chúng tôi thường thiếu một môi trường phù hợp để phát huy.

Một bậc thềm, một cầu thang, một ánh nhìn ái ngại… Những điều tưởng như rất nhỏ, lại có thể giữ một người đứng lại rất lâu, thậm chí là dừng bước, dừng mong muốn, khát vọng.

Trong công việc của mình, tôi đã gặp nhiều người khuyết tật rất giỏi. Nhưng có người chưa từng đi xin việc, vì sợ bị từ chối. Có người đã thử, nhưng dừng lại sau vài lần không được nhìn nhận đúng.

Đôi khi, điều chúng tôi cần tưởng như vô cùng cơ bản nhưng lại hóa xa vời như một cơ hội được thử, một người nào đó tin rằng chúng tôi có thể làm được; một môi trường không khiến mình cảm thấy mình là gánh nặng.

Những điều đó giống như cách cộng đồng sẽ cùng giúp sức bỏ đi một "bậc thềm vô hình" trong cách nhìn nhận về chúng tôi

Và chúng tôi - cũng đang từng bước đi lên. Tôi hiểu cảm giác tự ti. Tôi cũng từng nghi ngại chính mình. Nhưng tôi chọn bước tiếp - từng chút một. Không phải vì con đường đã bằng phẳng, mà vì tôi tin rằng mỗi bước đi của mình cũng là một cách làm cho những "bậc thềm" phía trước thấp xuống.

Những chính sách hỗ trợ người khuyết tật ở Việt Nam đã và đang được cải thiện. Nhưng điều cần thiết hơn là sự thay đổi trong cách thực hiện, để từ "làm cho có" sang "làm để dùng được"; từ "hỗ trợ" sang "trao quyền".

Một hội trường có thang máy. Một con đường có thể đi qua. Một lớp học có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu. Một phương tiện giao thông công cộng tiếp cận. Một cơ hội việc làm công bằng.

Những điều đó không lớn - nhưng đủ để một người không phải dừng lại.

Tôi vẫn đang mỗi ngày ghép những mảnh vải nhỏ thành một bức tranh.

Và tôi nghĩ việc xóa bỏ rào cản cũng như vậy.

Bắt đầu từ việc bỏ đi một bậc thềm.

Rồi thêm một bậc thềm nữa.

Để một ngày nào đó, "hòa nhập" sẽ không còn bắt đầu bằng việc phải bước qua một trở ngại, mà là một con đường mở sẵn - cho tất cả mọi người.

PHẠM THỊ HIỀN

Tin Gốc: Tuổi Trẻ