Đạp xe từ Hà Tĩnh vào Quảng Trị, bé trai 15 tuổi lạc nhà hơn 150 km

Hành trình ấy không phải mới bắt đầu, mà đã âm thầm diễn ra từ lâu, xuất phát từ đạo lý "uống nước nhớ nguồn", từ trách nhiệm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong việc đi tìm những người hùng chưa trở về.

Không phải ngẫu nhiên mà Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chọn Thành cổ Quảng Trị để tổ chức lễ phát động. Bởi nơi đây từng được ví là "nghĩa trang không mộ bia" lớn nhất cả nước, nơi nằm lại của các anh hùng liệt sĩ…

Đã rất nhiều lần, khi đặt chân đến Thành cổ Quảng Trị, tôi cố để trong đầu mình thôi văng vẳng những câu hát của nhạc sĩ Tân Huyền: Cỏ non Thành cổ một màu xanh non tơ/Nào có ai ngờ nơi đây một thời máu đổ…, nhưng chưa bao giờ làm được. Nhìn những thảm cỏ xanh mọc tràn ra cả lối đi, phất phơ theo từng đợt gió thổi từ bờ sông Thạch Hãn, lòng chợt tự hỏi: liệu có nơi nào cỏ xanh hơn mảnh đất này?

Quá khứ đã lùi xa, khi máu đã tan trong nước, xương đã quyện vào đất, bước trên những mét đất này giờ chỉ còn thấy màu cỏ xanh. Khu di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 1994. Do phải gánh chịu khối lượng bom đạn khổng lồ (riêng trận chiến Thành cổ được ước tính hứng chịu lượng bom tương đương sức công phá của nhiều quả bom nguyên tử), sau ngày hòa bình lập lại, nơi đây chỉ còn dấu tích của một số đoạn thành, lao xá, cổng tiền, cổng hậu…

Cách Thành cổ không xa là dòng sông Thạch Hãn, nơi những câu thơ của nhà thơ Lê Bá Dương dường như đã khắc sâu vào tâm khảm bao người: Đò lên Thạch Hãn, ơi… chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó, bạn tôi nằm/Có tuổi hai mươi thành sóng nước/Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm.

Ở Thành cổ, người ta bảo rằng mỗi nhát cuốc cũng có thể chạm phải hài cốt liệt sĩ. Vì thế, hầu như không có gia đình nào ở vùng đất này không lập bàn thờ vọng, bái vọng vong linh các anh hùng liệt sĩ, những người vì hoàn cảnh mà chưa được tìm thấy, chưa được trở về với gia đình hay chưa được nằm cạnh đồng đội nơi nghĩa trang linh thiêng.

Ở đây, cứ vào các dịp 30.4, 27.7, 2.9 và những ngày cận tết, người ta lại tìm thấy di hài của các anh. Bà con vẫn nói với nhau rằng các anh "về". Càng vào những ngày kỷ niệm, các anh lại "về" nhiều hơn, để những người đang sống nhận ra, quy tập, cất bốc và an táng các anh chu toàn.

Gần đây nhất, vào tháng 9.2025, trong quá trình cải tạo khuôn viên di tích lịch sử Trường Bồ Đề (khu phố 3, phường Quảng Trị), lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ. Sau khi nhận thông tin, Đội tìm kiếm hài cốt 584 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị) lập tức có mặt tại hiện trường. Các hài cốt được chôn sâu khoảng 60 cm, bọc trong tăng võng của bộ đội, cùng nhiều di vật như xẻng bộ binh, mũ cối, hộp tiếp đạn AK… Đây là khu vực gắn liền với chiến dịch Thành cổ Quảng Trị năm 1972.

Sau đó không lâu, cơ quan chức năng tiếp tục tìm thấy 32 hài cốt liệt sĩ trong khu vực khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị. Cụ thể, từ ngày 14.9 - 16.10.2025, trong quá trình tu bổ, tôn tạo các hạng mục tại đây, đơn vị thi công phát hiện nhiều di vật của bộ đội. Chính quyền địa phương đã báo cáo UBND tỉnh và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh để tổ chức khảo sát, tìm kiếm. Kết quả, Đội 584 đã quy tập được 32 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như mũ cối, xẻng bộ binh, hộp tiếp đạn AK…

Toàn bộ hài cốt sau đó được quàn tại Nhà tiếp đón khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp với cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể địa phương tổ chức hương khói, bảo quản chu đáo trước khi an táng.

Thêm 34 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy trong khu vực Thành cổ là thêm những mảnh ký ức thiêng liêng được nối lại. Mỗi hài cốt, mỗi di vật được trao trả là một sự trở về - trở về với đồng đội, với quê hương trong sự mong ngóng của người thân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 vẫn in đậm trong tâm khảm nhiều thế hệ. Nơi đây đã trở thành vùng đất linh thiêng, thấm đẫm máu xương của hàng vạn người con trên khắp mọi miền đất nước.

Dưới lớp cỏ xanh hôm nay, vẫn còn đó biết bao linh hồn chưa trở về với quê hương, gia đình. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vì thế trở thành hành trình tri ân sâu sắc đối với những người đã anh dũng hy sinh. Trên từng tấc đất Thành cổ, dấu tích chiến tranh vẫn còn hiện hữu. Công việc tìm kiếm chưa bao giờ ngơi nghỉ. Đó không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là lời tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trung tá Nguyễn Trung Thành, Phó đội trưởng Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, chia sẻ: "Tìm được hài cốt liệt sĩ ở khu vực này, chúng tôi rất xúc động. Đây vừa là nhiệm vụ, vừa là trách nhiệm để đền đáp công lao của các liệt sĩ đã hy sinh bảo vệ Tổ quốc…". Trong quá trình tìm kiếm không ngơi nghỉ đó, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng. Những di vật của người lính giải phóng quân vẫn còn nằm bên các anh, gần như nguyên vẹn. Mỗi di vật không chỉ là vật chứng, mà còn là minh chứng cho lịch sử, cho sự anh dũng của các thế hệ đi trước...

Dưới lớp cỏ non Thành cổ, vẫn còn những linh hồn bất tử nằm lại, nhắc nhở chúng ta về một thời hoa lửa không thể nào quên. Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục, với "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" và lâu hơn nữa, như một hành trình tri ân không dừng lại, như niềm tin rằng ngày trở về của các anh sẽ không còn xa.(còn tiếp)

Tin Gốc: Thanh Niên

Chiều 19.4, tại phiên họp toàn thể lần 2 Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Bộ VH-TT-DL đề xuất nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi để phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó có nội dung Nhà nước sẽ bảo đảm chi ngân sách cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước.

Theo Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Trịnh Thị Thủy, một trong những nội dung nổi bật của dự thảo nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam của Quốc hội mà Bộ này soạn thảo là bảo đảm chi ngân sách và ưu đãi thuế mạnh mẽ cho ngành văn hóa. Cụ thể, các hoạt động sản xuất, phát hành và phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật dự kiến được hưởng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5%.

Tổ chức, cá nhân đầu tư hạ tầng số và giải pháp công nghệ cao cho các ngành công nghiệp văn hóa (như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử...) sẽ được hưởng nhiều ưu đãi về thuế. Chẳng hạn, các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo. Chuyên gia, nhà khoa học làm việc cho doanh nghiệp cũng được miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân với mức tương tự.

Ngành văn hóa cũng được khuyến khích phát triển thông qua chính sách quỹ đất và mặt bằng. Theo dự thảo, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm ưu tiên bố trí quỹ đất công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư hoặc cho thuê làm không gian hoạt động văn hóa, thể thao.

Đặc biệt, dự thảo đề xuất miễn, giảm tiền thuê đất, tiền thuê bất động sản thuộc sở hữu nhà nước đối với nhà xuất bản, cơ sở sản xuất phim tài liệu và khoa học 100% vốn nhà nước.

Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là việc thí điểm thành lập quỹ văn hóa, nghệ thuật hoạt động theo mô hình hợp tác công tư. Quỹ này hoạt động như một quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro theo nguyên tắc thị trường để tài trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các dự án văn hóa có tính đột phá.

Để thu hút các dự án điện ảnh quốc tế, dự thảo quy định Nhà nước có chính sách hoàn trả chi phí hợp lệ (như thuê bối cảnh, thiết bị, nhân lực, hậu kỳ...) phát sinh tại Việt Nam của các tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Dự thảo cũng cho phép thí điểm áp dụng cơ chế khoán chi kinh phí từ ngân sách nhà nước đối với một số hoạt động sáng tạo sản phẩm văn hóa, áp dụng khoán chi đến sản phẩm cuối cùng hoặc khoán chi từng phần. Mặc dù tán thành chủ trương này nhằm tăng tính linh hoạt, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần quy định nguyên tắc thanh toán trong trường hợp phát sinh yếu tố khách quan dẫn đến không hoàn thành sản phẩm cuối cùng, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ ngân sách.

Theo ông Đặng Xuân Phương, Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Ủy ban nhận thấy, dự thảo nghị quyết quy định nhiều cơ chế, chính sách sẽ phát sinh nguồn lực tài chính lớn khi triển khai. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính phân tích, đánh giá tổng thể nguồn lực tài chính cần thiết để bảo đảm tính khả thi của các chính sách; tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá nhằm thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho phát triển văn hóa.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 18.4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Phan Văn Lợi và Phạm Trọng Nghĩa (cùng 40 tuổi, ở TP.HCM) để điều tra làm rõ về tội gây ô nhiễm môi trường xảy ra tại xã Lộc Thạnh.

Trước đó, theo điều tra, trong 2 tháng (10 và 11.2024), Lợi mua hơn 1.000 tấn da bò vụn phế thải về bán lại cho các nhà máy để kiếm lời. Do không tìm được nơi tiêu thụ, để lâu thì tốn tiền thuê kho bãi nên Lợi đã gọi Nghĩa tìm kiếm bãi đất trống thuê để tập kết lại, rồi tìm người bán kiếm lời chia nhau. Lợi cũng đồng ý trả cho Nghĩa 450.000 đồng/tấn chất thải da bò khi vận chuyển chất thải đến bãi tập kết.

Nghĩa sau đó đã thông qua người quen thuê bãi đất trống khoảng 4.000 m2 của một người dân ở ấp Thạnh Biên, xã Lộc Thạnh, tỉnh Đồng Nai với giá 15 triệu đồng/tháng để tập kết da bò phế thải về.

Sau khi vận chuyển hơn 567 tấn chất thải da bò từ khu vực tỉnh Long An (nay là tỉnh Tây Ninh) đến đổ ra bãi đất trống thuộc ấp Thạnh Biên, xã Lộc Thạnh, Lợi và Nghĩa đã bỏ mặc để đống chất thải trên nền đất, không có mái che và để phân hủy tự nhiên gây mùi hôi thối, ô nhiễm nguồn nước và môi trường xung quanh.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai thông báo đến các cá nhân đã được các bị can Lợi và Nghĩa thuê vận chuyển số chất thải trên biết và nhanh chóng đến đơn vị này để làm việc theo quy định.

Tin Gốc: Thanh Niên