Giữa tháng 3, xã Sơn Lộ, tỉnh Cao Bằng chào đón đoàn tình nguyện “Kỷ yếu trên bản” bằng một trận mưa rừng. Con đường đất dẫn vào xã vốn đã khó đi, nay biến thành những rãnh bùn đỏ quạch. Những chiếc ôtô chở gần 100 thành viên phải nhích từng mét. Nhiều lần họ phải xuống đẩy xe vượt vũng lầy.
“Cảnh chúng tôi hay gặp trong 7 năm đi chụp ảnh ở vùng cao”, Lưu Minh Khương, 32 tuổi, trưởng đoàn nói. “Mỗi lần thấy mệt mỏi, tôi lại nhớ nụ cười của đám trẻ khi thấy mình trong khung hình làm động lực”.
Khương là người dân tộc Tày, quê ở bản Cây Thị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Bắc Ninh), làm nhiếp ảnh tự do tại Hà Nội. Năm 2019, trong chuyến đi săn ảnh tại Y Tý (Lào Cai), anh mang theo chiếc máy in ảnh. Thấy đám trẻ vây quanh, anh chụp và in tặng vài tấm.
“Hôm đó tôi chỉ mang đủ giấy in 5 tấm ảnh. Những đứa trẻ còn lại chạy theo xe, ánh mắt hụt hẫng khi thấy bạn có ảnh còn mình thì không khiến tôi áy náy”, chàng trai 32 tuổi kể. Anh tự hứa sẽ quay lại để tất cả đều có ảnh.
Từ tiếc nuối đó, Khương nảy ra ý tưởng chụp ảnh kỷ yếu cho mọi học sinh từ mầm non đến trung học cơ sở vùng cao. Thời gian đầu chỉ có anh và mấy người bạn cùng làm. Với thu nhập của thợ ảnh tự do, việc tự túc kinh phí cho những chuyến đi dài ngày là bài toán khó. Anh dành dụm tiền lương, tranh thủ ngày trống lịch khách để lên đường. Họ thường chỉ đến được một, hai trường mỗi năm. Có chuyến, Khương một mình chạy xe máy hàng trăm km, mang theo máy ảnh, máy in lên với lũ trẻ. Anh thường xin ngủ nhờ tại các điểm trường để tiết kiệm.
“Có đêm nằm lại bản, tôi trằn trọc về những điểm trường tiếp theo sẽ làm thế nào, tự hỏi liệu việc này có thay đổi được gì không. Nhưng chính những cái ôm của đám trẻ khi nhận ảnh là động lực cho tôi bước tiếp”, chàng trai Bắc Giang nói.
Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi các video về hành trình của Khương lan truyền trên mạng xã hội, hút hàng triệu lượt xem. Hơn 1.000 người từ mọi miền đã đăng ký làm tình nguyện viên, đồng hành cùng anh. Dự án “Kỷ yếu trên bản” ra đời với đội ngũ nòng cốt 20 người và hàng trăm tình nguyện viên thay đổi theo từng mùa. Kinh phí đi lại do các thành viên tự túc, chi phí in ấn, khung ảnh do cộng đồng đóng góp.
Khương kể khó khăn nhất khi chụp trẻ vùng cao là các em chưa quen ống kính. Thấy máy ảnh, nhiều bé bỏ chạy. Để tiếp cận, nhóm tổ chức nấu trà sữa, bày gian hàng quà bánh. Khi các em bắt đầu chơi đùa, những chiếc máy ảnh mới hoạt động.
“Chúng tôi không yêu cầu các bé tạo dáng, thậm chí giữ nguyên những vệt lấm lem trên tay hay đôi má nẻ. Đó mới là vẻ đẹp”, Khương nói. Ảnh được chỉnh sửa, in và đóng khung ngay tại chỗ.
Gắn bó hơn ba năm với dự án, anh Minh Phụng, 38 tuổi, thợ ảnh ở Tuyên Quang, cho biết chuyến đi xã Sơn Lộ hồi tháng 3 là mùa kỷ yếu đặc biệt nhất. Nhóm phải di chuyển lên điểm lẻ Thôm Ngàn của trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Sơn Lập, cách trường chính hơn 15 km. Đường đi chỉ vừa lọt một bánh xe máy, một bên vách đá, một bên vực sâu. Giữa núi rừng không sóng điện thoại, cả nhóm phải vừa đi vừa hỏi đường dân bản.
“Mất gần ba tiếng đến nơi, quần áo đầy bùn đất nhưng thấy đám trẻ mặc đồ đẹp đợi sẵn giữa sân, mệt mỏi tan biến”, anh Phụng nói. Chuyến đi này, nhóm còn vào nhà chụp ảnh chân dung tặng các cụ già và cựu chiến binh, những người mà bức ảnh rõ nét nhất họ có là căn cước công dân.
Ông Đàm Văn Thắng, Phó bí thư Đảng ủy xã Sơn Lộ, cho biết đây là lần đầu học sinh địa phương được chụp kỷ yếu. Sơn Lộ là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với 5 dân tộc thiểu số chung sống. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 45%; 3 xóm và 12 nhóm hộ chưa có điện lưới quốc gia. “Nhiều gia đình nhận được ảnh, trân trọng treo ở vị trí cao nhất trong nhà”, ông Thắng nói.
Cầm tấm hình trên tay, Hoàng Thị Phương, học sinh lớp 8A trường Sơn Lập, khóc. Trong ảnh, Phương mặc đồ dân tộc Mông đứng giữa sân trường. “Nhà không có điện thoại chụp hình. Em sẽ giữ bức ảnh này vì có thể đây là lần duy nhất em được chụp”, cô bé nói.
Bảy năm qua, hơn 10.000 khung ảnh từ “Kỷ yếu trên bản” được trao đi khắp các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang. Những lá thư tay viết lời nhắn “Cháu nhớ chú lắm”, “Chú đợi cháu đậu đại học xuống dưới xuôi nhé” là động lực để cả nhóm tiếp tục hành trình.
“Mong mỏi của tôi là sau này đi xa bản làng, các em nhìn lại ảnh để nhớ mình có một tuổi thơ nơi vùng cao”, Khương nói.
Nga Thanh
Tin Gốc: https://vnexpress.net/chang-trai-chup-10-000-anh-ky-yeu-cho-tre-vung-cao-5059700.html
Lớp học 'nhập gia tùy tục' cho người nước ngoài ở Hà Nội
17h30 ngày 2/4, Emma kết thúc giờ làm việc, vội chạy xe từ phường Tây Hồ sang lớp học giao tiếp tiếng Việt trên đường Hoàng Quốc Việt, phường Cầu Giấy.
Đây là buổi học đầu tiên của cô giáo viên mầm non 25 tuổi sau ba tháng sống tại Hà Nội. Trong căn phòng nhỏ mượn tạm của một quán cà phê quen, Emma cùng năm học viên khác đến từ Nga, Đức, Anh bắt đầu bài học về cách chào hỏi, giới thiệu bản thân và kỹ năng mặc cả khi đi chợ.
Đến Việt Nam với vốn tiếng Việt bằng không, Emma từng hoang mang khi không biết cách sang đường giữa dòng xe cộ, hay ngạc nhiên trước cảnh đồng nghiệp ngủ trưa ngay tại văn phòng.
"Ở lớp, tôi được giải thích người Việt ngủ trưa để tái tạo năng lượng. Tôi cũng được hướng dẫn cách giơ tay xin đường để xe máy chủ động nhường lối", cô kể. Cuối buổi, Emma lẩm nhẩm câu: "Món này đắt quá, bớt chút đi", ghi cẩn thận vào sổ tay chuẩn bị cho buổi đi chợ sáng mai.
Lukas, 27 tuổi, người Đức, thừa nhận dù sống ở Hà Nội gần ba năm vẫn chưa rành quy tắc ứng xử. Anh lấy ví dụ ở Đức, hỏi về hôn nhân hay lương thưởng bị coi là thiếu tế nhị, nhưng ở Việt Nam lại là cách bắt đầu câu chuyện.
"Tôi từng sốc khi hàng xóm mới gặp đã hỏi chuyện vợ con, đồng nghiệp thì đòi mai mối. Học ở lớp này tôi mới hiểu đó là sự quan tâm, kết nối chứ không phải soi mói", Lukas nói.
Với chàng trai người Đức, khó khăn lớn nhất là sáu thanh điệu của tiếng Việt. Để không biến "bún chả" thành "bùn chà", anh mua trọn bộ sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 5 để tự rèn luyện ở nhà.
Lớp học của Emma và Lukas thuộc dự án Hanoi Exploring, do Lê Huy Khánh, sinh viên năm cuối Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sáng lập đầu năm 2024. Rời Kon Tum ra thủ đô trọ học, Khánh thấu hiểu cảm giác lạc lõng. Thấy nhiều người nước ngoài tự "cô lập" vì rào cản ngôn ngữ, nam sinh nảy ý tưởng tạo không gian giao lưu văn hóa miễn phí.
Theo Khánh, thách thức lớn nhất là duy trì động lực cho nhân sự vì khối lượng công việc nhiều nhưng không có thù lao. Ban đầu, dự án có 6 thành viên, không có địa điểm cố định, thường thuê, mượn địa điểm. Số học viên nước ngoài cũng chỉ lác đác vài người. "Nhưng nhìn các học viên hứng thú mỗi khi tới lớp, say mê tìm hiểu văn hóa Việt, chúng tôi lại dặn lòng cố duy trì hoạt động", anh nói.
Những ngày đầu, nhóm đối mặt với bài toán giáo trình. Anh Trần Thế Thành, 25 tuổi, cựu sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết nhóm mất nhiều tháng để thay đổi phương pháp. Thay vì dạy đánh vần hay ngữ pháp hàn lâm khiến học viên dễ nản, nhóm chuyển sang tiêu chí: Đơn giản và ứng dụng cao.
Mỗi khóa học gồm 6 buổi, dạy trực tiếp những câu giao tiếp ngắn theo chủ đề thực tế: đi chợ, mặc cả, chỉ đường, gọi món ăn. "Mục tiêu là bước ra khỏi cửa lớp, họ phải tự gọi được một cốc cà phê sữa đá. Có như vậy học viên mới có động lực đi đường dài", Thành chia sẻ.
Việc dạy ngôn ngữ có thanh điệu luôn là thử thách. Nguyễn Minh Hằng, tình nguyện viên 21 tuổi, tiết lộ nhiều học viên tỏ ra chật vật trước các cặp nguyên âm "ô-ơ", "u-ư", hay phải mất hàng tuần mới phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. Để khắc phục, Hằng xây dựng các tình huống thực tế và lồng ghép giải thích "cú sốc văn hóa" ngay trong bài giảng.
Để duy trì hoạt động, nhóm của Khánh được một chủ quán cà phê ở quận Cầu Giấy hỗ trợ không gian vào các tối cuối tuần. Từ sáu thành viên ban đầu, đến nay dự án có 20 tình nguyện viên là những sinh viên sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ cao. Dự án đã hỗ trợ hơn 200 người nước ngoài hòa nhập cộng đồng.
Aleksandra, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, đã gắn bó với lớp từ tháng 10 năm ngoái. Tốt nghiệp khóa học, tuần nào cô cũng nán lại để giao lưu. "Tết Nguyên đán vừa rồi, tôi được cùng mọi người gói bánh chưng, học ý nghĩa mâm ngũ quả và tục xông đất. Tình cảm của mọi người giúp tôi vơi đi nỗi nhớ nhà khi ăn Tết xa quê", cô chia sẻ.
Nga Thanh
Tin Gốc: https://vnexpress.net/lop-hoc-nhap-gia-tuy-tuc-cho-nguoi-nuoc-ngoai-o-ha-noi-5058607.html
Chàng trai Việt cưới sếp Nhật nhờ mắc kẹt thời Covid
Phải tiếp tục ở lại làm việc trong xưởng mì ở Kanagawa khiến Thắng, 28 tuổi, quê Hà Tĩnh thất vọng.
Đầu năm 2021, bộ phận của anh tiếp nhận một quản lý mới tên Mizuma Natsuki. Cô gái người Nhật bằng tuổi Thắng chưa thạo việc nên thường phải nhờ đồng nghiệp hướng dẫn. Cô ấn tượng nhất với chàng nhân viên người Việt vì sự chủ động và chăm chỉ. Thắng luôn làm việc tận tụy mà không cần nhắc nhở, khác với một số lao động thường trốn việc khi thiếu giám sát.
"Dù lúc nào anh cũng đeo khẩu trang, tôi vẫn cảm mến giọng nói trầm ấm và đôi mắt sáng", Natsuki kể lại.
Cô chủ động tiếp cận anh nhiều hơn. Nhiều lần thấy Thắng vẫn cặm cụi thái thịt trong bếp khi mọi người đã tan ca, cô đến nhờ anh hướng dẫn. Hôm sau, lúc anh đang rửa rau, Natsuki lại đến phụ giúp. Thấy cô gái Nhật thân thiện, Thắng mạnh dạn hỏi: "Bạn đã ăn đồ Việt Nam bao giờ chưa?". Cô gái lắc đầu rồi rủ luôn: "Ngày mai chúng mình đi ăn nhé!".
Buổi hẹn đầu tiên tại một quán bánh xèo Việt Nam, Thắng lần đầu nhìn rõ khuôn mặt của Natsuki khi cô tháo khẩu trang. Anh kéo ghế cho cô ngồi, hướng dẫn cách thưởng thức món mới và chủ động thanh toán. Natsuki nhớ lại: "Tôi chưa từng gặp chàng trai nào lịch thiệp như anh ấy".
Sau lần hẹn đó, cả hai luôn mong ngóng đến ca làm để được gặp nhau. Chàng trai thường nán lại đợi cô gái cùng về khi tan ca muộn. Họ kết bạn qua mạng xã hội, nhắn tin mỗi ngày và thành đôi mà không cần lời tỏ tình.
Yêu nhau, Natsuki càng nhận ra mình đã chọn đúng người. Cùng làm ca đêm nhưng được về trước, Thắng thường đạp xe 20 phút đến phòng trọ của bạn gái, nấu sẵn những món cô thích, đặt trên bếp rồi mới về ngủ. Cuối tuần, cô gái Nhật được nghỉ ngơi vì đã có bạn trai lo chuyện bếp núc.
Ngược lại, Thắng phục nhất khả năng quản lý tài chính của bạn gái. Natsuki hiếm khi mua sắm đồ hiệu, hạn chế dùng mỹ phẩm và luôn lập kế hoạch chi tiêu cụ thể, dành tới 60-70% thu nhập để tiết kiệm.
Biết Thắng phải gửi phần lớn tiền lương về Việt Nam để trả nợ chi phí đi xuất khẩu lao động, Natsuki thường chủ động trả tiền mỗi lần hẹn hò. Cô còn phụ đạo tiếng Nhật giúp anh tìm thêm cơ hội thăng tiến. Sau nửa năm gắn bó, họ quyết định về chung một nhà.
Yêu một người ngoại quốc, rào cản lớn nhất là văn hóa và ngôn ngữ. Những lúc giận dỗi, họ phải chuyển từ nói chuyện trực tiếp sang nhắn tin để tránh hiểu lầm. Natsuki sợ những món ăn cay nồng hay có mắm tôm, nước mắm của bạn trai, còn Thắng lại không hảo ngọt như cô. Nhưng qua thời gian sống chung, khẩu vị và tính cách của họ dần trung hòa.
"Thấy cô ấy luôn đưa mình vào mọi dự định tương lai, tôi tự nhủ phải nghiêm túc và che chở cho người con gái này", Thắng nói.
Sau dịch, Thắng lao vào làm thêm ba công việc cùng lúc không có ngày nghỉ. Từ một nhân viên bình thường, anh vươn lên thành quản lý khu chế biến topping của công ty. Thu nhập cải thiện, anh đưa bạn gái đi du lịch nhiều nơi để bù đắp.
Bố mẹ Natsuki vốn là những người coi trọng sự ổn định, ban đầu lo lắng khi biết con yêu một chàng trai Việt là tu nghiệp sinh. Nhưng nhìn thấy nỗ lực làm việc của chàng rể tương lai, họ dần yên tâm.
Năm 2023, trong một buổi cắm trại, Thắng chính thức cầu hôn Natsuki. Họ tổ chức đám cưới theo phong tục truyền thống của cả hai quốc gia.
Cuối năm 2025, Thắng quyết định bán các khoản đất đầu tư tại Việt Nam. Cộng với số tiền tích lũy của vợ, cặp vợ chồng trẻ đã tự mua được một ngôi nhà hai tầng và ôtô tại Yokohama - quê hương của Natsuki. Sự tự lập này khiến bố vợ anh - ông Mizuma, 61 tuổi, tự hào và bất ngờ.
Tết năm nay, sau gần 10 năm xa xứ, lần đầu tiên Thắng đưa vợ về Hà Tĩnh. Cô vợ Nhật của anh gây bất ngờ với người thân, họ hàng khi có thể trò chuyện nhiều bằng tiếng Việt, dù nhiều lúc không hiểu tiếng địa phương. Natsuki nhanh chóng thích nghi với văn hóa nhà chồng, học gói bánh chưng, theo mẹ chồng ra đồng cho gà vịt ăn và còn tự trả giá khi đi mua đào, quất.
Nhìn các con hạnh phúc, bà Nguyễn Thị Hằng (mẹ Thắng) mới trút được gánh nặng trong lòng. Từng mất ngủ nhiều đêm vì lo cho tương lai bấp bênh của con trai nơi xứ người, giờ đây bà tin anh đã chọn đúng đường.
Nhìn lại hành trình đã qua, Thắng nhận ra biến cố năm 2020 không phải là vận rủi, mà là cơ duyên đưa anh đến với người phụ nữ của đời mình. Cô gái không chỉ mang lại cho anh tình yêu mà cả động lực thay đổi cuộc đời. Hai vợ chồng đang lên kế hoạch để năm nay có thể chào đón thành viên mới.
"Giờ nước Nhật không còn là xứ người. Đây đã là quê hương thứ hai, nơi cho tôi một gia đình trọn vẹn", anh nói.
Phạm Nga
Tin Gốc: https://vnexpress.net/chang-trai-viet-cuoi-sep-nhat-nho-mac-ket-thoi-covid-5058596.html