Tìm thấy 2 hài cốt liệt sĩ cùng tăng võng, cúc áo, gương soi

Theo sử sách triều Nguyễn, năm 1864, vua Tự Đức bắt đầu tiến hành xây dựng Vạn Niên Cơ ở khu vực gần đồi Vọng Cảnh, phường Thủy Xuân ngày nay để làm nơi nghỉ ngơi. Khu vực này được bao phủ rừng thông, gần với sông Hương.

Nhà vua giao việc xây dựng Vạn Niên Cơ cho Bộ Công tiến hành, Thị lang Nguyễn Bỉnh cùng Biện lý Nguyễn Văn Chất cùng thống chế Lê Văn Xa chỉ huy xây dựng. Theo kế hoạch của Bộ Công, công trình dự kiến mất khoảng 6-7 năm hoàn thành, với sự tham gia khoảng 3.000 lính và thợ, các lính và thợ sẽ được thay phiên nhau nghỉ 3 tháng một lần.

Năm 1865, Nguyễn Văn Chất và Lê Văn Xa đã tâu xin vua Tự Đức đẩy nhanh tiến độ, xây dựng công trình xong trong vòng 3 năm. Việc đẩy nhanh tiến độ đã vắt kiệt sức thợ không được nghỉ ngơi, xảy ra cuộc khởi nghĩa của lính và thợ do anh em Đoàn Hữu Trưng, Đoàn Tư Trực, Đoàn Hữu Ái lãnh đạo. Binh khí nghĩa quân sử dụng là chày vôi, đánh thẳng vào hoàng cung. Sau khi dập tắt cuộc khởi nghĩa, vua Tự Đức đã cho đổi tên Vạn Niên Cơ thành Khiêm Cung.

Khiêm Cung cơ bản hoàn thành vào năm 1867 với quy mô hơn 50 hạng mục lớn nhỏ như cung điện, đình tạ, hồ nước, đảo cảnh và các công trình phục vụ sinh hoạt, nghỉ dưỡng của nhà vua.

Trong đó, Minh Khiêm Đường được xây dựng vào năm 1865, là một trong những công trình đặc biệt nhất. Nhà hát này được thiết kế chuyên biệt để phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của vua Tự Đức, người nổi tiếng yêu văn chương, âm nhạc và sân khấu. Vua Tự Đức thường xuyên lui tới đây nghỉ ngơi. Trong những lần ngự giá lên Khiêm Cung, vua Tự Đức thường tổ chức biểu diễn nhã nhạc, ca múa và đặc biệt là tuồng, loại hình sân khấu đạt đến đỉnh cao dưới triều Nguyễn.

Hơn 40 năm trước, nhà nghiên cứu Phan Thuận An khảo cứu, đánh giá Minh Khiêm Đường là tòa nhà ba gian hai chái, hai hiên, dựng trên nền hình chữ nhật dài 27,57 m, rộng 18,15 m, nền cao 0,65 m, lát gạch Bát Tràng và bó vỉa đá thanh. Phần nền chái phía tây cao hơn phía đông 0,2 m, nơi đặt ngự tọa cho vua xem. Hai mặt trước sau có 5 hệ thống bậc cấp bằng đá, chạm khắc hình kỷ lân mềm mại. Công trình cao khoảng 7 m, với hệ thống cột gồm 6 hàng dọc, 8 hàng ngang.

Điểm đặc sắc nằm ở trần gỗ rộng khoảng 40 m2, được trang trí thành một "bầu vũ trụ" với mặt trời, mây và khoảng 50 vì tinh tú bằng đồng bọc thủy tinh, tạo hiệu ứng ánh sáng lung linh khi thắp đèn.

Bao quanh nhà là tường gạch che ba mặt chái, mở 7 cửa sổ và 3 cửa lớn thông thoáng. Hai mặt trước sau của gian giữa lắp hệ cửa gỗ. Mái lợp ngói ống thanh lưu ly, bờ nóc trang trí hình bát quái bằng đồng, hai đầu đắp hình lá hóa rồng bằng sành sứ, đầu hồi gắn họa tiết khánh men xanh.

Theo nhà nghiên cứu Phan Thuận An, không gian nội thất Minh Khiêm Đường được chia thành ba phần gồm sân khấu, hậu trường và khán đài. Sân khấu nằm ở ba gian giữa với một gác nhỏ, sàn cao 2,7 m, phía trước có lan can, phía sau có cầu thang cho diễn viên lên xuống. Các móc sắt phía trước dùng để kéo màn.

Phía sau là hậu trường, gồm các phòng hóa trang, đặt kệ và đạo cụ phục vụ biểu diễn.

Đối diện sân khấu là khán đài dành cho vua và đoàn tùy tùng, đặt trên một bục thấp ở chái phía tây. Ngự tọa nằm chính giữa, dưới tấm hoành phi đề tên công trình, hướng thẳng ra sân khấu, tạo góc nhìn thuận lợi để thưởng thức các buổi diễn.

Sau khi vua Tự Đức qua đời năm 1883, Khiêm Cung được đổi tên thành Khiêm Lăng theo di nguyện của nhà vua. Nhiều phi tần của vua Tự Đức cũng lên khu vực Khiêm Lăng sinh sống để hương khói.

Nhà nghiên cứu Phan Thuận An lúc đó đánh giá, trước năm 1975, các công trình kiến trúc khác trong lăng Tự Đức được tu sửa khá nhiều lần song trong những danh sách ghi tên các hạng mục công trình kiến trúc được trùng tu, bấy giờ lại không thấy có Minh Khiêm Đường. Do đó, vào thời điểm năm 1975, nhà hát này ở trong tình trạng hư hỏng khá nặng, mái bị dột, một vài cột chính trong nhà bị mục đã phải chống đỡ tạm thời. Nhiều pano trang trí bằng gỗ trên các liên ba đã bị bong rơi và mất hẳn từ lâu về trước.

Năm 1978, Pierre Pichard, một chuyên gia của UNESCO, khi đến tìm hiểu tình hình di tích ở Huế, đã ghi nhận rằng Minh Khiêm Đường bấy giờ đang ở trong tình trạng hư hỏng 60%. Ông Pierre Pichard đánh giá rất cao về nhà hát Minh Khiêm Đường nên đến năm 1978, ông đã đưa Minh Khiêm Đường vào hạng ưu tiên I trong danh sách các di tích Huế sẽ được tu sửa đợt đầu tiên do UNESCO vận động sự tài trợ của quốc tế.

Sau đó, Ban Quản lý Di tích Huế đã cho triệt giải phần mái trên 3 gian chính và lợp tạm lại bằng tôn do UNESCO viện trợ để bảo đảm phần khung gỗ còn lại bên trong, chờ ngày tu sửa. Cơ quan quản lý di tích Huế đã nhiều lần dùng hàng chục cây gỗ và cây tre để chống đỡ cấp thiết, chằng chéo tạm thời để cho ngôi nhà đứng vững.

Dù đã gia cố như thế, nhưng vì tuổi thọ của tường gỗ khá cao, cho nên tình trạng di tích này xuống cấp nhanh, có thể sập đổ bất cứ lúc nào. Có thời điểm, trước cửa Minh Khiêm Đường phải gắn thêm biển cấm không cho du khách vào tham quan trong nội thất, để tránh nguy hiểm. Năm 1990. Minh Khiêm Đường được đánh giá hư hỏng khoảng 80%.

Sau hàng chục năm gồng mình, tháng 6/2024 Minh Khiêm Đường cùng với điện Hòa Khiêm, Ôn Khiêm đường được hạ giải để trùng tu. Trước lúc trùng tu, đơn vị thi công là Công ty CP Tu bổ di tích Huế đã đánh dấu các cấu kiện gỗ Minh Khiêm Đường để so sánh. Việc trùng tu Minh Khiêm Đường ngoài hiện trạng công trình, đơn vị thi công cũng tham khảo các hình ảnh tư liệu.

Sau gần hai năm trùng tu, đơn vị thi công đã hồi sinh Minh Khiêm Đường theo dáng vẻ ban đầu. Song tranh cãi xảy ra khi đơn vị thi công bịt kín hai cánh cửa ở chái đông, khi cho rằng dưới thời vua Tự Đức, khu vực này không có hai cửa lớn. Tuy nhiên, việc bịt kín hai cánh cửa chái vấp phải sự phản bác của các nhà nghiên cứu văn hóa. Một số nhà nghiên cứu văn hóa cũng băn khoăn hệ thống hoa văn trên trần nhà Minh Khiêm Đường sau trùng tu chưa chuẩn xác.

Trong cuộc họp với đơn vị thi công cùng các nhà nghiên cứu văn hóa, ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho rằng, dưới thời vua Tự Đức hai cánh cửa ở phần chái đông của Minh Khiêm Đường là nơi các diễn viên ra vào trước và sau khi biểu diễn.

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, đã yêu cầu Ban Quản lý dự án di tích Huế, Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế điều chỉnh, lắp lại hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm đường như trước khi hạ giải. Ông Trung cũng yêu cầu điều chỉnh các chòm sao trang trí trên trần Minh Khiêm Đường, song đại diện Công ty CP Tu bổ di tích Huế, đơn vị thi công từ chối. Giám đốc công ty cho rằng khi hạ giải công trình, trên trần nhà hay ảnh tư liệu, đơn vị thi công không thấy những vì tinh tú làm bằng thủy tinh xung quanh bọc đồng nên rất khó để tu bổ, phục hồi.

Việc thiết kế, thi công những vì tinh tú trên trần nhà Minh Khiêm Đường được ông Trung giao lại cho Ban Quản lý dự án di tích Huế hoàn thiện.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 17/4, lực lượng quy tập tìm thấy xương, răng cùng nhiều di vật của bộ đội trong hang đá tại khu vực núi Chư Pa (làng Doch 1). Riêng đợt này, 6 hài cốt được phát hiện.

Sáu hài cốt vừa phát hiện nằm cách vị trí 12 hài cốt được tìm thấy trước đó hàng chục mét, sau tin báo của người dân.

Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận nhiều di vật gắn với sinh hoạt và chiến đấu của bộ đội như tăng, võng, vải dù, băng đạn AK, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin, bàn chải, lọ thuốc, quân hiệu, bát sắt...

Theo thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969.

Từ năm 2020 đến nay, lực lượng này đã tìm kiếm, quy tập được 64 hài cốt tại khu vực núi Chư Pa.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 18.4, Bộ Y tế phối hợp Bộ Quốc phòng, Ủy ban Paralympic Việt Nam, UBND TP.HCM và Đại sứ quán Hoa Kỳ tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Bứt phá giới hạn - Vươn tới ước mơ - Tự tin tỏa sáng”.

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh chăm lo, bảo vệ và phát huy quyền của người khuyết tật là chủ trương nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước.

Theo bà Hương, chủ đề Ngày Người khuyết tật Việt Nam năm nay thể hiện rõ định hướng chuyển từ tiếp cận “y tế - chăm sóc” sang “xã hội - hòa nhập”, nhằm xóa bỏ định kiến, giảm bất bình đẳng, mở rộng cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật.

Bà đánh giá, thời gian qua, công tác chăm lo người khuyết tật đạt nhiều kết quả toàn diện. Hệ thống pháp luật, chính sách dành cho người khuyết tật ngày càng được hoàn thiện, góp phần bảo đảm quyền con người, với tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Chính sách trợ giúp xã hội tiếp tục được mở rộng: từ trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí đến hỗ trợ giáo dục, học nghề. Mức trợ cấp được điều chỉnh phù hợp với thực tế, giáo dục hòa nhập được mở rộng; nhiều mô hình hỗ trợ việc làm, khởi nghiệp được nhân rộng.

Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay, công tác người khuyết tật sẽ tiếp tục đẩy mạnh: giảm số người khuyết tật mới thông qua các giải pháp về y tế, an toàn giao thông, lao động và môi trường; hoàn thiện chính sách theo hướng hòa nhập; bảo đảm trẻ khuyết tật được đến trường và học tập; mở rộng cơ hội việc làm, sinh kế…

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết TP.HCM xác định trách nhiệm của cả hệ thống chính trị trong việc đồng hành, chăm lo người khuyết tật.

Thành phố tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về quyền của người khuyết tật; triển khai các giải pháp hỗ trợ, tạo điều kiện để người khuyết tật hòa nhập cộng đồng, tiếp cận đầy đủ cơ hội phát triển.

Trong đó, phong trào thể dục thể thao người khuyết tật được xác định là điểm sáng. Năm 2025, TP.HCM tổ chức cho người khuyết tật tham gia nhiều giải đấu cấp thành phố và quốc gia. Năm 2026, thành phố tiếp tục cử đoàn 111 thành viên tham dự Đại hội Thể thao người khuyết tật Đông Nam Á lần thứ 13 tại Thái Lan với 11 bộ môn.

“Mỗi vận động viên khuyết tật là một câu chuyện truyền cảm hứng. Mỗi thành tích không chỉ là niềm vui của cá nhân, gia đình mà còn là niềm tự hào của thành phố và cả nước”, ông Cường nói.

Ông nhấn mạnh, TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường chăm lo cho cộng đồng người khuyết tật. Ông bày tỏ tin tưởng người khuyết tật sẽ tiếp tục phát huy nghị lực, không ngừng bứt phá giới hạn, theo đuổi ước mơ và khẳng định bản thân.

Thiếu tướng Nguyễn Đình Hiền, Tư lệnh Binh chủng Hóa học, cho biết hiện có hơn 4,8 triệu người bị phơi nhiễm chất độc da cam, dioxin, trong đó khoảng 3 triệu người được cho là chịu ảnh hưởng trực tiếp. Theo ông, điều đáng trân trọng là nhiều người khuyết tật đã nỗ lực vượt qua nghịch cảnh, vươn lên trong cuộc sống.

Người khuyết tật hào hứng tham gia Ngày Người Khuyết tật Việt Nam

ẢNH: HOÀI NHIÊN

“Họ có thể không nhìn thấy ánh sáng nhưng lại tỏa sáng bằng ánh sáng của nghị lực. Không đi lại bình thường nhưng lại đi rất xa trong ý chí. Không nói tròn vành rõ chữ nhưng lại truyền đi những thông điệp mạnh mẽ nhất của cuộc sống”, ông bày tỏ.

Vận động viên cử tạ Lê Văn Công, đoạt Huy chương Vàng môn cử tạ tại Đại hội thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á năm 2026, Huy chương Bạc giải Vô địch cử tạ Người khuyết tật châu Á - châu Đại Dương năm 2026 là một trong những tấm gương truyền cảm hứng mạnh mẽ.

Anh chia sẻ: “Khuyết tật có thể làm hạn chế một phần cơ thể nhưng không thể giam cầm khát vọng vươn lên và chinh phục ước mơ”.

Theo anh, người khuyết tật hoàn toàn có thể vượt qua nghịch cảnh, chiến thắng bản thân và tỏa sáng theo cách riêng. Với anh, sự tỏa sáng còn là khi mỗi người dám sống tự tin, không đầu hàng số phận và truyền cảm hứng tích cực đến cộng đồng.

Tin Gốc: Thanh Niên