Trường THPT Hàm Yên ở Tuyên Quang đang được nhiều người nhắc đến vì một quy định lạ. Mỗi tối, sau giờ tự học ở nhà, học sinh quay video trình bày lại kiến thức vừa nắm được rồi đăng lên phần bình luận trên fanpage công khai của trường để nộp bài.
Hàng trăm video xuất hiện dưới mỗi bài đăng hằng ngày, khuôn mặt và giọng nói của học sinh hiện diện trên không gian mạng không giới hạn người xem, không giới hạn thời gian lưu trữ. Dư luận chia làm hai luồng ý kiến. Phụ huynh khen hay. Một số chuyên gia giáo dục khen sáng tạo. Nhưng theo góc độ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền trẻ em, câu chuyện không đơn giản là cách làm này hay hay dở về mặt sư phạm. Điều cần xem xét là nhà trường có quyền pháp lý để làm điều này hay không.
Hiệu trưởng nhà trường khẳng định với báo chí rằng hoạt động này có sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh ngay từ đầu năm. Phòng Đảng ủy họp trước, sau đó tổ chức hội nghị có đầy đủ các bên, lấy ý kiến, phân tích, rồi mới triển khai. Chỉ có 2 người không đồng ý trong cả trường. Đây là cách đại diện nhà trường lý giải tính hợp lệ của quy định.
Nhưng lý giải đó đang nhầm lẫn giữa sự đồng thuận xã hội và sự cho phép của pháp luật. Đây là 2 phạm trù hoàn toàn khác nhau. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026, tức là đang có hiệu lực pháp lý đầy đủ tại thời điểm Trường THPT Hàm Yên triển khai hoạt động này vào tháng 4.2026.
Luật xác lập rõ các quyền dữ liệu cơ bản của công dân, trong đó có quyền đồng ý, quyền truy cập, và quyền yêu cầu xóa dữ liệu. Quan trọng hơn, việc im lặng không được coi là đồng ý xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định của luật này.
Hình ảnh khuôn mặt và giọng nói trong video là dữ liệu cá nhân. Khi học sinh đăng video lên fanpage công khai của trường theo yêu cầu, nhà trường đang là bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân của người dưới 18 tuổi. Theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em nhằm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của trẻ em và người đại diện theo pháp luật.
Sự đồng ý đó phải là sự đồng ý thực chất, cụ thể và có thể rút lại bất cứ lúc nào. Một cuộc họp đầu năm học trong đó đa số giơ tay tán thành không đáp ứng tiêu chuẩn đó. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy trình lấy đồng ý mà còn phải hỏi nhà trường dựa vào thẩm quyền nào để đặt ra yêu cầu bắt buộc trong thời gian học sinh ở nhà.
Điều 19 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định rằng các hoạt động giáo dục thực hiện theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, được tổ chức trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường, nhằm thực hiện chương trình các môn học và hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban hành. Yêu cầu quay video nộp lên mạng xã hội công khai không nằm trong bất kỳ chương trình giáo dục nào do Bộ GD-ĐT ban hành.
Do đó việc này là sáng kiến đơn phương của một hiệu trưởng và kéo theo hệ quả pháp lý mà người đưa ra dường như chưa nhận thức đầy đủ.
Từ thực tế này cần phân biệt rõ 2 việc. Thứ nhất là phương pháp sư phạm, thuộc về không gian tự chủ chuyên môn của giáo viên và nhà trường, vốn được pháp luật tôn trọng. Thứ hai là hình thức thực hiện phương pháp đó, khi nó đụng chạm đến quyền của người dưới 18 tuổi trên không gian mạng thì phải tuân thủ pháp luật.
Việc yêu cầu học sinh trình bày lại kiến thức sau giờ tự học là ý tưởng sư phạm hoàn toàn có thể ủng hộ. Nhưng nền tảng thực hiện ý tưởng đó là fanpage công khai thay vì nhóm riêng tư nội bộ thì đây không còn là vấn đề sư phạm nữa mà là vấn đề pháp lý.
Có thể hiểu vì sao nhà trường chọn fanpage công khai. Như hiệu trưởng giải thích, dung lượng video trên Zalo nhóm lớp bị giới hạn nên phải chuyển sang Facebook. Đây là lý do kỹ thuật, không phải lý do pháp lý. Lý do kỹ thuật không thể hợp thức hóa việc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định. Giải pháp đúng trong trường hợp này là tìm nền tảng phù hợp khác có khả năng kiểm soát quyền truy cập, chứ không phải dùng không gian công khai vì tiện lợi hơn.
Điều đáng lo ngại hơn là không có bất kỳ cơ quan nào lên tiếng về tính hợp lệ pháp lý của hoạt động này trước khi báo chí đưa tin. Khi vụ việc thành tin tức, phản ứng của các bên liên quan chủ yếu xoay quanh hiệu quả sư phạm, không ai đặt câu hỏi về vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là khoảng trống thể chế rõ ràng.
Bộ GD-ĐT đến nay chưa có bất kỳ hướng dẫn chuyên biệt nào về việc nhà trường được và không được làm khi thu thập, xử lý và công bố dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực hơn 4 tháng.
Vụ việc ở trường THPT Hàm Yên không phải là trường hợp cá biệt. Đây chỉ là trường hợp đủ lớn để dư luận quan tâm. Khắp nơi, nhà trường đang sử dụng Facebook, Zalo, YouTube để triển khai các hoạt động giáo dục mà không có khung pháp lý rõ ràng làm nền tảng. Sự đồng thuận của cộng đồng trong một buổi họp đầu năm không thể thay thế cho nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Và sự im lặng của cơ quan quản lý không có nghĩa là hành vi đó được phép.
Điều cần thiết lúc này không phải là phán xét hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, người đang hành động bằng thiện chí thực sự với học sinh. Điều cần thiết là Bộ GD-ĐT ban hành hướng dẫn cụ thể về việc nhà trường được phép sử dụng nền tảng mạng xã hội ở mức độ nào trong hoạt động giáo dục, với điều kiện gì và với những biện pháp bảo vệ dữ liệu nào cho học sinh. Bởi vì câu chuyện yêu cầu học sinh quay video tự học mỗi ngày ở Tuyên Quang hôm nay sẽ còn xảy ra ở nhiều nơi khác, với nhiều hình thức khác nhau, và “đa số đồng ý” sẽ không bao giờ là câu trả lời pháp lý đúng.
Tối 15-4, một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM xác nhận có sự việc 5 học sinh Trường tiểu học Lương Thế Vinh (phường Bến Cát) bị cô giáo phạt, yêu cầu các em tự dùng kim tiêm y tế chích vào tay vì nói chuyện trong lớp.
Theo thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, giáo viên bị đình chỉ dạy từ ngày hôm nay.
"Sở có nắm sự việc này và đang yêu cầu trường báo cáo. Sở cũng đề nghị trường tìm hiểu cặn kẽ vì sao giáo viên lại dùng hình phạt ảnh hưởng sức khỏe học sinh như thế.
Giờ sở chưa thể thông tin thêm vì chưa nhận được báo cáo, nhưng nếu hành vi của cô vi phạm đạo đức nhà giáo sẽ bị kỷ luật xử lý nặng. Việc này gây phẫn nộ cho phụ huynh, dư luận rất lớn", một lãnh đạo sở cho biết.
Trong khi đó lãnh đạo UBND phường Bến Cát, TP.HCM cho biết đã nắm thông tin, phối hợp với cơ quan chức năng liên quan để có biện pháp xử lý liên quan vụ việc.
Trước đó cô Nguyễn Thị Mỹ Hạnh - Hiệu trưởng nhà trường - thông tin với báo chí sự việc xảy ra cách đây hai ngày, ở lớp 3/6. Giáo viên chủ nhiệm phạt học sinh bằng cách để các em tự dùng kim tiêm chích vào tay. Số kim tiêm này cô giáo mua cho con trai bị bệnh nhưng chưa dùng.
Về tình hình sức khỏe 5 học sinh, hiện đã bình thường, trên tay có một vết đâm của kim tiêm, cô giáo đã xin lỗi phụ huynh về hành vi sai, xin trả phí khám bệnh cho 5 em.
Tại Hội thảo “hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non”, do Viện Khoa học Giáo dục tổ chức ngày 8/4, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, thời gian qua, Nhà nước đã có rất nhiều chế độ hỗ trợ phát triển giáo dục mầm non.
Tuy vậy, giáo viên mầm non vẫn đang quá tải, thời gian dành cho công việc trên trường rất lớn.
“Theo khảo sát cho thấy, họ làm việc khoảng 10 tiếng/ngày, đến trường từ khi mới mở cửa và ra về khi đã đóng cửa trường. Nhiều thầy cô phản ánh họ chỉ chăm sóc con người khác, không có thời gian chăm sóc con mình và gia đình”, theo lời GS Lê Anh Vinh.
Vì vậy ông cho rằng, cần phải thiết kế chế độ làm việc linh hoạt, phù hợp với nhóm giáo viên mầm non trên cả nước.
Hiện các tỉnh có điều kiện kinh tế tốt đề xuất đón trẻ linh hoạt, trả tiền trông trẻ ngoài giờ, đón muộn nhưng điều này không thể áp dụng với học sinh vùng khó khăn, các khu công nghiệp, khu chế xuất bởi phụ huynh không thể đáp ứng.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, giáo dục mầm non cần được nhìn nhận không chỉ là lĩnh vực giáo dục mà còn là câu chuyện chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ trong những năm đầu đời, bởi giai đoạn 0-6 tuổi được xem là giai đoạn vàng.
Chuyên gia này cho rằng, đây là giai đoạn nền tảng có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của mỗi con người. Những gì trẻ được tiếp cận trong giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lâu dài đến kết quả học tập, khả năng học tập suốt đời và năng suất lao động khi trưởng thành.
"Giáo dục mầm non phải là câu chuyện của tiếp cận sớm, cơ hội sớm và đầu tư sớm, không chỉ trong ngành giáo dục mà trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội", ông Vinh nhấn mạnh.
Trao đổi thêm về vấn đề trên, ông Lê Quang Tuấn, chủ Nhóm lớp mầm non độc lập Hoa Huệ Minh Hằng, Phú Thọ cho biết, giáo dục mầm non vô cùng khó khăn. Họ vừa làm cô, vừa làm bác sĩ vì nhiều bố mẹ gửi thuốc cho con uống hàng ngày, vừa thay vai trò bố mẹ, vừa làm lao công. Ngược lại, mức thu nhập cho giáo viên chưa xứng đáng, đặc biệt giai đoạn dịch bệnh hoặc giá cả tăng cao.
Tại hội thảo, bà Hoàng Thị Dinh, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non, Bộ GD&ĐT, cho biết đang triển khai chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non tại khu đô thị, khu công nghiệp, với mục tiêu đến năm 2035, 100% trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi là con công nhân, người lao động có nhu cầu sẽ được đến trường.
Dưới góc độ quản lý, bà nhấn mạnh sự cần thiết của việc triển khai đồng bộ chương trình quốc gia, chú trọng tại các địa phương có khu công nghiệp lớn.
Thí sinh muốn đăng ký vào các trường thành viên ĐH Quốc gia TP.HCM cần lưu ý các thành phần điểm bắt buộc trong công thức tính điểm xét tuyển.
Năm nay các trường thành viên của ĐH Quốc gia TP.HCM không còn tuyển sinh theo các phương thức tách biệt mà chuyển sang xét tuyển tổng hợp. Phương thức này sử dụng đồng thời nhiều nguồn dữ liệu đầu vào gồm điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM 2026 và kết quả học tập THPT (học bạ).
Bên cạnh đó, nhiều trường bổ sung tiêu chí khác như chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, giải thưởng học sinh giỏi hoặc hoạt động ngoại khóa để tăng khả năng phân loại thí sinh.
Điểm đáng chú ý là các thành phần này không còn tách thành các phương thức độc lập mà được tích hợp trong một công thức chung, đòi hỏi thí sinh duy trì kết quả đồng đều thay vì chỉ tập trung vào một kỳ thi.
Công thức tính điểm xét tuyển tổng hợp năm 2026 được ĐH Quốc gia TP.HCM xác định: Điểm xét tuyển tổng hợp = w₁ × điểm thi tốt nghiệp THPT + w₂ × điểm thi đánh giá năng lực + w₃ × điểm học bạ + điểm cộng/điểm thưởng (nếu có).
Trong đó w₁, w₂, w₃ là hệ số của từng tiêu chí và đều lớn hơn 0. Điều này đồng nghĩa cả ba yếu tố: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực và học bạ THPT đều có vai trò trong cấu thành điểm xét tuyển.
Tuy nhiên tùy từng trường ĐH thành viên, các hệ số có thể khác nhau. Việc xác định trọng số được căn cứ vào tỉ lệ nhập học theo các phương thức trong ba năm gần nhất hoặc dựa trên phân tích hồi quy giữa kết quả học tập ĐH của sinh viên và các tiêu chí xét tuyển những năm trước.
Theo Ban đào tạo ĐH Quốc gia TP.HCM, toàn bộ điểm xét tuyển sẽ được quy đổi về thang điểm 100 nhằm bảo đảm tính minh bạch, thuận lợi trong so sánh và xét tuyển.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Bách khoa, cho biết trường tiếp tục sử dụng điểm đánh giá năng lực như một căn cứ quan trọng trong xét tuyển, đồng thời kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT và học bạ.
Thí sinh được đánh giá theo thang điểm 100: Điểm xét tuyển = Điểm học lực + Điểm cộng + Điểm ưu tiên. Điểm học lực chiếm tỉ trọng lớn, được tính theo công thức: [Điểm học lực] = [Điểm năng lực] x 70% + [Điểm tốt nghiệp THPT quy đổi] x 20% + [Điểm học THPT quy đổi] x 10%. Trong đó, [Điểm năng lực] là điểm thi đánh giá năng lực (thang 1.500, quy đổi về 100), trong đó môn toán nhân hệ số 2.
"Phương thức xét tuyển tổng hợp của trường năm 2026 không thay đổi về nguyên tắc nhưng có một số điều chỉnh mới phù hợp với quy chế chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo và theo lộ trình cải tiến tuyển sinh của trường.
Điểm mới đáng chú ý nhất là năm nay trường nhân hệ số 2 điểm môn toán trong toàn bộ các thành phần dùng để tính điểm học lực. Nếu năm 2025, toán chỉ được nhân đôi trong bài thi đánh giá năng lực thì năm nay mở rộng sang cả điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học THPT. Đây được xem là bước tiếp theo trong lộ trình lấy toán làm trọng tâm đánh giá đầu vào của trường khối kỹ thuật", ông Thắng giải thích.
Trường ĐH Khoa học Tự nhiên xét tuyển tổng hợp kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 hay kết quả kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM 2026 với điểm học bạ ba năm lớp 10, 11, 12. Đáng chú ý là toàn bộ các loại điểm, gồm điểm thi THPT, điểm học bạ và điểm thi đánh giá năng lực đều được quy đổi về thang điểm 30 trước khi đưa vào công thức xét tuyển.
Về cách tính điểm phương thức tổng hợp, ThS Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng thông tin - truyền thông nhà trường, cho biết: "Điểm xét tuyển được cấu thành từ ba thành phần chính gồm điểm học lực, điểm cộng và điểm ưu tiên.
Trong đó điểm học lực được xác định bằng cách lấy giá trị cao nhất giữa hai phương án: kết hợp điểm thi THPT với học bạ hoặc kết hợp điểm đánh giá năng lực với học bạ. Nhà trường cũng quy định rõ cách tính điểm học bạ theo tổ hợp môn có lợi nhất cho thí sinh, đồng thời đưa ra nguyên tắc xử lý trong trường hợp thiếu dữ liệu điểm ở một số năm học".
Trường ĐH Công nghệ thông tin cũng xét tuyển tổng hợp. Công thức xét tuyển: Điểm xét tuyển = Hs1 × THPT + Hs2 × ĐGNL + Hs3 × HB + Điểm cộng (nếu có) + Điểm ưu tiên (nếu có). Xét tuyển tổng hợp được tính theo thang điểm 100, trong đó điểm xét tuyển được xác định bằng 47,5% điểm tốt nghiệp THPT, 47,5% điểm đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM và 5% điểm học bạ, kèm theo điểm cộng và điểm ưu tiên (nếu có)…
