Tại họp báo Chính phủ chiều 4-4, phóng viên nêu vụ 300 tấn heo bệnh vào chợ, trường học gần đây, gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc thực phẩm bẩn vào bàn ăn, học đường, vượt qua mọi khâu quản lý, kiểm tra, câu hỏi đặt tới đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo về giải pháp ngăn chặn từ sớm, từ xa để thực phẩm “bẩn” không lọt vào môi trường học đường.
Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Đức Minh – Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) – cho biết trong thời gian qua, Bộ đã thực hiện chức năng của mình là tuyên truyền, giáo dục vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, phối hợp và chỉ đạo các cơ sở giáo dục về việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Với chức năng của mình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Y tế ban hành Thông tư hướng dẫn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, cùng đó là Thông tư về công tác y tế trường học, liên quan trực tiếp tới việc bảo vệ sức khỏe cho người học trong cơ sở giáo dục.
Hằng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đều đưa nội dung này vào công văn hướng dẫn nhiệm vụ của tất cả cấp học.
Trước tình trạng thực phẩm bẩn liên quan đến các trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo hôm 3-4 đã có công văn chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo và tất cả các cơ sở trong toàn ngành tiếp tục thực hiện tốt văn bản quy định về an toàn thực phẩm.
Đồng thời nhanh chóng rà soát hợp đồng liên quan đến đơn vị tổ chức bữa ăn và cung cấp thực phẩm cho các trường học.
“Yêu cầu phải thực hiện nghiêm, đúng quy định tất cả cam kết những nội dung có trong hợp đồng. Khi xuất hiện vi phạm phải chấm dứt ngay hợp đồng và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý các vi phạm”, theo ông Hoàng Đức Minh.
Một việc nữa được ông Minh nêu là phải công khai tất cả đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm cho các cơ sở giáo dục trên các trang thông tin điện tử, phương tiện thông tin đại chúng để phụ huynh, đơn vị chức năng và cộng đồng xã hội có thể giám sát, phối hợp phát hiện những đơn vi phạm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm cho toàn bộ thầy cô giáo, cán bộ quản lý, nhân viên nhà trường để thực hiện tốt vấn đề này, đặc biệt trong bếp ăn, căng tin của cơ sở giáo dục, trường học.
Mặt khác, ông Minh cho biết tới đây sẽ tăng cường sự phối hợp kiểm tra giữa cơ sở giáo dục, y tế và cơ quan chức năng trong giám sát, để phát hiện kịp thời, tham mưu biện pháp nhằm tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục khi để xảy ra vi phạm.
Dữ liệu phân tích mới nhất tại khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á chỉ ra gánh nặng lớn từ virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 5 tuổi. Cụ thể, Việt Nam có tỷ lệ trẻ nhiễm RSV trong số các ca bệnh nhiễm trùng hô hấp chiếm 35,5%, đứng sau Myanmar và New Zealand. Loại mầm bệnh này lưu hành liên tục quanh năm tại nước ta thay vì chỉ bùng phát theo mùa.
Thảo luận tại hội nghị khoa học "Hành trình miễn dịch trọn đời" vừa diễn ra tại Quy Nhơn với sự tham gia của hơn 400 chuyên gia y tế trong nước và quốc tế, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cảnh báo RSV là tác nhân hô hấp rất phổ biến ở trẻ nhũ nhi, có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè với tỷ lệ nhập viện cao hơn 5-16 lần so với cúm.
Mỗi năm có hàng chục triệu ca mắc RSV trên toàn cầu, với nguy cơ tử vong cao ở trẻ nhỏ, nhất là những bé có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bệnh thường khởi phát giống cảm lạnh nhưng có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp.
Thực tế cho thấy phần lớn các ca nhập viện rơi vào nhóm trẻ từ sơ sinh đến 6 tháng tuổi. Đây đa số là những em bé sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mắc bệnh. Tình trạng này không chỉ đe dọa sức khỏe của trẻ mà còn vắt kiệt tài chính của nhiều gia đình và tạo áp lực lên hệ thống y tế. Vì vậy, giáo sư Tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của nhận diện nguy cơ sớm, trao đổi thông tin với nhân viên y tế một cách liên tục, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ cho đến sau khi trẻ chào đời.
Bên cạnh trẻ nhỏ, các chuyên gia tại hội nghị cũng cảnh báo về rào cản dự phòng ở chiều ngược lại của vòng đời, tức nhóm người cao tuổi và người có bệnh nền. PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, nhận định quá trình lão hóa khiến hệ miễn dịch suy giảm nhanh. Người từ 65 tuổi rất dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp thể nặng. Đặc biệt, tình trạng đồng nhiễm cả virus và vi khuẩn có thể khiến bệnh tình chuyển biến xấu chớp nhoáng và đẩy nguy cơ tử vong lên mức cao.
Mặc dù rủi ro lớn, tỷ lệ người dân chủ động bảo vệ sức khỏe lại thấp. Khảo sát thực tế năm 2024 tại một cơ sở y tế ở Hà Nội cho thấy chỉ có 11,5% người lớn tiêm phòng phế cầu khuẩn. Thậm chí, theo khảo sát của Bộ Y tế năm 2023, chưa đến 6% người cao tuổi chủ động phòng ngừa cúm hàng năm.
Giáo sư Jana Shaw, Đại học Upstate, Mỹ, lý giải tỷ lệ dự phòng thấp không hẳn do thiếu dịch vụ y tế. Nguyên nhân đến từ tâm lý chần chừ và phân vân của người dân. Nhiều người trì hoãn việc phòng bệnh do chưa nhận thức đủ độ nguy hiểm của các loại virus, lo ngại về tính an toàn hoặc gặp rào cản về chi phí.
Để giải quyết bài toán này, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh ngành y tế cần chuyển dịch sang chiến lược "miễn dịch trọn đời". Khái niệm này đòi hỏi tiếp cận dự phòng theo vòng đời - tức xem xét rủi ro và nhu cầu bảo vệ sức khỏe theo từng giai đoạn phát triển, theo từng lứa tuổi và nhóm nguy cơ - thay vì chỉ nhìn theo từng bệnh riêng lẻ.
Một chế độ ăn hợp lý vừa giúp ổn định chỉ số glucose máu, vừa đảm bảo thể lực cho người bệnh tiểu đường.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Hải Yến, Bệnh viện đa khoa quốc tế Vinmec Smart City, bệnh tiểu đường là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose máu mạn tính, kết hợp với rối loạn chuyển hóa carbohydrat, protein và lipid. Tình trạng này kéo dài sẽ gây tổn thương, suy yếu chức năng của nhiều cơ quan, đặc biệt là tim, mắt, thận và thần kinh.
Trong quá trình điều trị, chế độ ăn là yếu tố quan trọng nhất nhằm điều chỉnh đường huyết, duy trì cân nặng lý tưởng và đảm bảo sức khỏe cho người bệnh. Trước đây, nhiều bệnh nhân thường ăn kiêng quá mức dẫn đến thiếu chất hoặc hạ đường huyết đột ngột, điều này cũng rất nguy hiểm. Do đó, một chế độ dinh dưỡng đúng đắn phải đạt được sự cân bằng, không gây tăng đường huyết sau ăn và cũng không gây hạ đường huyết khi xa bữa ăn.
Chế độ dinh dưỡng của người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất:
Theo bác sĩ Yến, để quản lý đường huyết và cân nặng, người bệnh nên nạp khoảng 30 kcal/kg trọng lượng mỗi ngày.
Cơ cấu bữa ăn cần tuân thủ theo tỷ lệ: Ưu tiên 50 - 60% chất bột đường (loại hấp thu chậm), 15 - 20% đạm để giữ cơ và 20 - 30% chất béo để bảo vệ tim mạch.
Không phải loại tinh bột nào cũng có tác dụng như nhau đối với đường huyết. Bác sĩ Yến khuyên người bệnh nên ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp (< 55%) như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì đen giúp đường huyết tăng từ từ. Ngược lại, cần hạn chế thực phẩm có GI cao (> 70%) như đường kính, bánh kẹo, nước ngọt, vải, nhãn và các loại tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bột dong).
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, mọi người nên ưu tiên kết hợp đạm từ thịt nạc, cá, trứng với các loại đậu, đỗ; đồng thời thay thế mỡ động vật bằng chất béo lành mạnh từ dầu thực vật hoặc cá.
Ngoài ra, cần bổ sung ít nhất 450 g rau xanh mỗi ngày và ưu tiên ăn rau trước bữa chính để làm chậm quá trình hấp thu đường. Với trái cây, nên chọn các loại ít ngọt như ổi, thanh long, bưởi và nên ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước để tận dụng tối đa lượng chất xơ quý giá.
Bác sĩ Yến cho biết, để tránh tình trạng đường huyết dao động quá lớn, người bệnh cần có kế hoạch phân bổ bữa ăn hợp lý, cụ thể:
Phân bổ bữa ăn: Duy trì 3 bữa chính đúng giờ. Bữa phụ chỉ cần thiết nếu người bệnh có nguy cơ hạ đường huyết về đêm hoặc tập luyện cường độ cao.
Vận động: Đi bộ nhanh hoặc aerobic tối thiểu 30 phút/ngày (ít nhất 150 phút/tuần). Không nên ngưng tập quá 2 ngày liên tiếp.
Thói quen sinh hoạt: Ăn nhạt (dưới 5 g muối/ngày), không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
Dinh dưỡng cho người tiểu đường không phải là một chế độ ăn kiêng hà khắc, mà là một lối sống khoa học. Việc làm chủ thực phẩm giúp người bệnh “sống chung” hòa bình với bệnh và ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng lâu dài.
Ngày 20-4, ông Nguyễn Văn Lợi - Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, Nghệ An - cho biết địa phương đã đình chỉ quán bánh mì S.Q. liên quan đến vụ hàng chục người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm.
Đồng thời, cơ quan chuyên môn cũng đã lấy mẫu thực phẩm ở đây gửi ra Hà Nội để xét nghiệm nhằm làm rõ nguyên nhân sự việc.
Sở Y tế Nghệ An đề nghị UBND các xã chỉ đạo các khối, xóm và hệ thống truyền thanh cơ sở khẩn trương thực hiện tuyên truyền đến người dân đã từng mua, sử dụng bánh mì kẹp thịt tại quán bánh mì ở xã Diễn Châu vào ngày 16 và 17-4 chủ động theo dõi sức khỏe và đến ngay các cơ sở y tế gần nhất khi có các dấu hiệu ngộ độc như: đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt...
Sở cũng đề nghị các xã thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trên địa bàn; tăng cường kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, chú trọng các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh quán ăn bánh mì trên địa bàn.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật; công khai các trường hợp vi phạm để cảnh báo cộng đồng, yêu cầu cơ sở vi phạm khắc phục ngay các tồn tại; đình chỉ hoạt động đối với trường hợp có nguy cơ cao gây mất an toàn thực phẩm.
Giám sát chặt chẽ tình hình phát sinh ca bệnh mới tại cộng đồng.
Tiếp tục phối hợp Phòng An toàn thực phẩm và các đơn vị liên quan tiến hành điều tra nguyên nhân vụ ngộ độc thực phẩm.
Như Tuổi Trẻ Online thông tin, sáng 17-4 đến sáng 18-4, có 25 bệnh nhân lần lượt được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu điều trị với các triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Trong số đó có 20 người cho biết ăn bánh mì ở xã Diễn Châu; 5 trường hợp còn lại có sử dụng các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào…
