TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển trả lời VnExpress về khả năng xuất hiện El Nino cũng như tác động đến Việt Nam.
– Các cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo khả năng xuất hiện “siêu El Nino” trong năm nay. Ông nhìn nhận thế nào về kịch bản này?
Cường độ El Nino được theo dõi bằng chỉ số ONI – trung bình trượt 3 tháng của dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 ở trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Theo phân loại, El Nino được chia thành yếu (0,5-0,9 độ C), trung bình (1-1,4 độ), mạnh (1,5-1,9 độ) và rất mạnh khi từ 2 độ C trở lên. Vì vậy, “siêu El Nino” thực chất là El Nino rất mạnh, với ONI khoảng từ 2 độ C.
Cập nhật từ các trung tâm dự báo lớn như Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ và Trung tâm Dự báo Thời tiết trung hạn châu Âu cho thấy khả năng chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm. Xác suất đạt ngưỡng rất mạnh vào cuối năm khoảng 25%. Tuy nhiên, các mô hình vẫn chưa thống nhất về cường độ cực đại nên cần tiếp tục theo dõi.
Nhìn chung, độ tin cậy đối với xu thế hình thành El Nino là khá cao, khi tín hiệu đại dương rõ rệt và điều kiện khí quyển thuận lợi cho quá trình ấm lên. Tuy nhiên, bất định vẫn lớn về cường độ cực đại do ENSO (dao động tự nhiên giữa đại dương và khí quyển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương) đang trong giai đoạn “rào cản mùa xuân”, thời kỳ kỹ năng dự báo suy giảm và biên độ dự báo giữa các kịch bản còn rộng.
– Nếu El Nino phát triển mạnh, ông đánh giá thế nào cường độ của nó (có thể so sánh các đợt lịch sử như 1997-1998 hay 2015-2016)?
– Nếu El Nino năm 2026 thực sự phát triển tới ngưỡng rất mạnh thì xét riêng về chỉ số ONI, nó có thể được xếp vào cùng nhóm với các sự kiện El Nino mạnh nhất trong chuỗi quan trắc hiện đại như 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, về mặt khoa học khí hậu cần đặc biệt thận trọng khi so sánh trực tiếp như vậy.
Cùng một giá trị ONI hoặc cùng được xếp vào nhóm rất mạnh không đồng nghĩa với việc các tác động khí hậu sẽ lặp lại theo cùng một cách. Nguyên nhân là tác động của ENSO không chỉ phụ thuộc vào biên độ nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Niño 3.4, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc không gian của dị thường nhiệt độ mặt biển trên toàn vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, thời điểm hiện tượng đạt cực đại, mức độ kết nối giữa tín hiệu đại dương và hoàn lưu khí quyển, cũng như trạng thái đồng thời của các dao động khí hậu khác.
Ngoài ra, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mối quan hệ giữa cường độ ENSO và các cực đoan khí hậu không mang tính tuyến tính đơn giản. Các cực đoan thực tế là kết quả của sự chồng lấn giữa dao động tự nhiên và một nền khí hậu đang nóng lên, với lượng hơi nước lớn hơn và điều kiện nhiệt – ẩm thay đổi. Vì vậy, cùng một mức ONI nhưng tác động đến nắng nóng, hạn hán, mưa lớn hay bão ở từng vùng có thể khác đáng kể giữa các thời kỳ.
Nói cách khác, nếu xét riêng về cường độ thì có thể tiệm cận nhóm lịch sử, nhưng về tác động thì không thể mặc định sẽ lặp lại kịch bản của các năm trước.
– El Nino tác động đến khí hậu toàn cầu?
– Về bản chất, El Nino làm thay đổi chênh lệch nhiệt độ mặt biển dọc xích đạo Thái Bình Dương, làm suy yếu sự khác biệt giữa phía tây và phía đông. Điều này kéo theo biến đổi đối lưu nhiệt đới và hoàn lưu Walker – hệ thống gió quy mô lớn chi phối vận chuyển không khí và độ ẩm.
Khi hoàn lưu Walker suy yếu hoặc dịch chuyển, các vùng mây đối lưu và mưa lớn thay đổi theo, đồng thời kéo theo sự điều chỉnh của các dòng xiết cận nhiệt và các sóng khí quyển quy mô hành tinh. Đây là cơ chế khiến các hình thái thời tiết bị xáo trộn về vị trí và thời điểm.
Tuy nhiên, tác động của El Nino không đồng nhất giữa các khu vực, do còn phụ thuộc vào cấu trúc vùng nước ấm, thời điểm đạt cực đại và tương tác với các hệ thống khí hậu khác, cũng như yếu tố địa hình và hoàn lưu khu vực.
– Với Việt Nam, El Nino sẽ tác động thế nào đến nắng nóng, lượng mưa, bão và các hiện tượng cực đoan?
– Đối với Việt Nam, El Nino thường liên quan đến xu thế nền nhiệt cao hơn trung bình, bốc thoát hơi mạnh hơn và mưa suy giảm trong một số thời kỳ, qua đó làm tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn, thiếu nước và suy giảm dòng chảy. Tuy nhiên, tác động không đồng đều giữa các vùng.
Tín hiệu thiếu mưa và hạn hán thường rõ hơn ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, trong khi miền Bắc thể hiện rõ hơn ở việc nền nhiệt cao hơn và số ngày nắng nóng tăng. Các dự báo hiện nay cũng cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường khoảng 0,5-1 độ C, nắng nóng có thể nhiều và gay gắt hơn.
Trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng không đồng nghĩa rủi ro giảm. Vẫn có thể xuất hiện các cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp. Đồng thời, El Nino cũng không loại trừ khả năng xuất hiện các hiện tượng cực đoan như giông mạnh, lốc, sét, mưa đá trong các thời kỳ chuyển mùa.
Nói cách khác, El Nino chủ yếu làm thay đổi nền xác suất khí hậu theo mùa, chứ không quyết định tuyệt đối từng đợt thời tiết cụ thể.
– Trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đang tăng cao, El Nino có thể làm gia tăng mức độ nắng nóng và rủi ro khí hậu ở Việt Nam thế nào?
– El Nino diễn ra trên nền khí hậu toàn cầu đã nóng lên rõ rệt trong nhiều năm gần đây. Nếu phát triển mạnh, hiện tượng này sẽ cộng hưởng với nền nhiệt vốn cao, làm tăng xác suất các đợt nắng nóng mạnh và kéo dài.
Tuy vậy, chưa thể tách bạch một con số cụ thể về mức tăng nhiệt do El Nino, vì cường độ nắng nóng còn phụ thuộc nhiều yếu tố như hoàn lưu khí quyển, áp thấp nóng phía tây, hiệu ứng phơn, độ ẩm và điều kiện nội mùa.
Điều có thể nói chắc hơn là El Nino làm tăng xác suất nền nhiệt cao hơn trung bình, còn biến đổi khí hậu làm nâng nền nhiệt xuất phát. Khi hai yếu tố này cộng hưởng, các đợt nóng có xu hướng gay gắt hơn, kéo dài hơn và tác động lớn hơn.
Nếu El Nino phát triển từ mùa hè và mạnh dần về cuối năm, rủi ro không xuất hiện đồng đều mà tăng theo mùa. Mùa hè và đầu thu 2026, nguy cơ chính là nắng nóng diện rộng, phụ tải điện tăng, thiếu nước cục bộ, nhất là ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Từ cuối hè sang mùa khô 2026-2027, rủi ro gia tăng ở Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ với thiếu mưa, suy giảm dòng chảy, hạn hán và xâm nhập mặn.
– Cần làm gì để giảm thiệt hại do El Nino:
– Để ứng phó với El Nino, tôi cho rằng điều quan trọng nhất là không chuẩn bị theo một kịch bản đơn tuyến chỉ có nóng và khô mà theo hướng đa rủi ro. Với nông nghiệp, cần điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và tưới tiết kiệm. Với tài nguyên nước, cần theo dõi cân bằng nước, tích nước sớm và xây dựng kịch bản cấp nước dự phòng. Với năng lượng, cần chuẩn bị cho rủi ro kép: phụ tải tăng vì nóng trong khi thủy điện có thể suy giảm vì thiếu nước.
Ở cấp địa phương, cần đồng thời chuẩn bị cho nắng nóng, cháy rừng, thiếu nước, nhưng cũng không lơ là với giông mạnh, mưa đá, mưa lớn cục bộ và bão mạnh có quỹ đạo phức tạp. Cách tiếp cận phù hợp nhất là quản trị rủi ro dựa trên dự báo khí hậu nhiều hạn và cập nhật thường xuyên khi ENSO vượt qua rào cản mùa xuân trong các tháng tới.
Tin Gốc: Vnexpress
Cháy lớn công ty sơn ở TP.HCM, lửa bùng dữ dội kèm nhiều tiếng nổ
Khuya 9.4, lực lượng Công an TP.HCM đang phối hợp các đơn vị liên quan khẩn trương khống chế đám cháy xảy ra tại một công ty sơn trên đường ĐT748, phường Long Nguyên (TP.HCM), đồng thời điều tra nguyên nhân vụ việc.
Theo thông tin ban đầu, khoảng hơn 20 giờ cùng ngày, ngọn lửa bất ngờ bùng phát trong khuôn viên công ty, kèm theo nhiều tiếng nổ lớn. Phát hiện sự việc, người dân và công nhân xung quanh nhanh chóng sử dụng bình chữa cháy mini, vòi nước để dập lửa tại chỗ.
Tuy nhiên, do bên trong chứa nhiều vật liệu dễ cháy nên đám cháy nhanh chóng lan rộng, bùng phát dữ dội.
Clip do người dân ghi lại cho thấy hỏa hoạn diễn biến rất nhanh. Ngọn lửa đỏ rực bao trùm khu nhà xưởng, liên tục phụt cao, kèm theo các cột khói đen cuồn cuộn bốc lên trời đêm. Nhiều tiếng nổ lớn vang lên từng đợt, nghi xuất phát từ các thùng sơn và dung môi bên trong, khiến đám cháy càng thêm dữ dội.
Lửa lan dọc theo mái tôn và khung nhà xưởng, tạo thành biển lửa kéo dài. Từ bên ngoài, người dân đứng cách xa theo dõi, một số người tỏ ra hoảng hốt khi chứng kiến cảnh tượng. Ánh lửa hắt sáng cả khu vực, khói dày đặc lan rộng ra xung quanh.
Nhận tin báo, lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an TP.HCM đã điều động nhiều xe chữa cháy cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường, triển khai các phương án dập lửa, ngăn cháy lan sang khu vực lân cận.
Đến 22 giờ 25, ngọn lửa vẫn còn cháy âm ỉ bên trong, công tác chữa cháy vẫn đang được tích cực triển khai.
Nguyên nhân và thiệt hại vụ hỏa hoạn đang được cơ quan chức năng thống kê, làm rõ.
Đáng chú ý, trước đó vào ngày 24.3, trên địa bàn TP.HCM cũng xảy ra một vụ cháy lớn tại kho chứa sơn ở phường Chánh Hiệp. Đám cháy khi đó bùng phát dữ dội, kèm nhiều tiếng nổ lớn do bên trong chứa hóa chất, dung môi dễ cháy. Lực lượng chức năng đã phải huy động 12 xe chữa cháy cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ để khống chế, thậm chí đám cháy còn bùng phát trở lại sau khi cơ bản được dập tắt.
Việc liên tiếp xảy ra các vụ cháy tại cơ sở sản xuất, lưu trữ sơn - một hóa chất dễ bắt lửa - tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về công tác đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy tại các khu nhà xưởng trên địa bàn.
Chánh án Nguyễn Văn Quảng: "Kiên quyết không để xảy ra oan sai"
Phát biểu nhậm chức sau khi được bầu giữ chức Chánh án TAND Tối cao, chiều 7/4, ông Nguyễn Văn Quảng gửi lời cảm ơn Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Quốc hội cùng cử tri cả nước đã tiếp tục tin tưởng, tín nhiệm giao cho ông trọng trách làm đại biểu Quốc hội khóa XVI và Chánh án TAND Tối cao.
“Tôi nhận thức sâu sắc rằng đây là vinh dự và trọng trách to lớn trước Đảng, trước Quốc hội và nhân dân”, ông Nguyễn Văn Quảng chia sẻ.
Ông cho biết trong những năm qua, nhất là nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, ngành tòa án đã có nhiều đổi mới, triển khai nhiều giải pháp quyết liệt và hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, ông Quảng nhấn mạnh các cơ quan tư pháp nói chung và tòa án nói riêng phải đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, thực chất, và hiệu quả hơn nữa, đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Trên cương vị là người đứng đầu cơ quan xét xử thực hiện quyền tư pháp, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp và lời hứa đã trình bày khi được bầu làm Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV.
Bước vào nhiệm kỳ mới, ông cam kết cùng tập thể đơn vị quyết tâm, quyết liệt trong hành động, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và không ngừng đổi mới trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối về cải cách tư pháp.
Trọng tâm được ông nhấn mạnh là tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế, phát huy vai trò của tòa án trong kiến tạo và phát triển.
Ngành Tòa án cũng sẽ chủ động tổng kết thực tiễn xét xử, phát hiện những bất cập, chồng chéo, mâu thuẫn trong các quy định của pháp luật để kịp thời kiến nghị, sửa đổi, hoàn thiện, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi nhằm khơi thông các nguồn lực, tháo gỡ các điểm nghẽn, phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trọng tâm tiếp theo, ông Quảng nói, là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động xét xử, lấy chất lượng, công bằng, nghiêm minh và nhân văn làm nền tảng xuyên suốt, bảo đảm áp dụng pháp luật thống nhất, kiên quyết không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm.
Cùng với đó, ông cho biết sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, cắt giảm các thủ tục hành chính tư pháp, hướng tới xây dựng tòa án điện tử hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp, phục vụ nhân dân tốt hơn.
Chánh án cam kết sẽ tập trung làm tốt công tác xây dựng Đảng gắn với công tác xây dựng ngành; sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả phù hợp với mô hình tòa án ba cấp; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xây dựng đội ngũ cán bộ, thẩm phán có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên nghiệp, liêm chính.
Ông Nguyễn Văn Quảng sinh năm 1969, quê ở Hải Phòng. Ông là Ủy viên Trung ương khóa XIII, XIV; Bí thư Trung ương Đảng khóa XIV. Ông có trình độ Tiến sĩ Luật.
Trưởng thành từ một điều tra viên, ông Nguyễn Văn Quảng có thời gian dài công tác gắn liền với ngành kiểm sát.
Ông từng kinh qua nhiều vị trí quan trọng trong ngành như Viện trưởng VKSND quận Lê Chân, Phó viện trưởng rồi Viện trưởng VKSND TP Hải Phòng; Vụ trưởng Vụ Kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự, VKSND Tối cao.
Giữa năm 2015, ông Quảng trở thành Viện trưởng VKSND cấp cao tại TPHCM, sau đó là Vụ trưởng Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, VKSND Tối cao.
Tháng 9/2018, ông Quảng được giao cương vị Phó Viện trưởng VKSND Tối cao và giữ cương vị này hơn 1 năm, trước khi được điều động giữ chức Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng, sau đó được bầu làm Bí thư Thành ủy Đà Nẵng.
Tháng 9/2025, ông Quảng được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Thanh tra Thường trực Thanh tra Chính phủ và chỉ 2 tháng sau, ông được chỉ định tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Đảng ủy và giữ chức Bí thư Đảng ủy TAND Tối cao nhiệm kỳ 2025-2030, sau đó được bầu làm Chánh án TAND Tối cao.
Tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, ông được bầu làm Ủy viên Trung ương, Bí thư Trung ương Đảng khóa XIV, sau đó tiếp tục được Quốc hội khóa mới tín nhiệm bầu giữ chức Chánh án TAND Tối cao nhiệm kỳ 2026-2031.
Tin Gốc: Dân Trí
