Hội thảo thu hút nhiều nhà quản lý, nhà khoa học và người trong cuộc với hơn 100 tham luận gửi về. Không chỉ dừng ở câu chuyện chính sách, hội thảo đặt ra một vấn đề lớn hơn, đó là làm sao để quyền tiếp cận thực sự đi vào đời sống.
Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thành viên ban cố vấn dự án Vượt sóng – cho hay Việt Nam không thiếu quy định pháp luật liên quan đến người khuyết tật, thậm chí nhiều chủ trương đã tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên vấn đề nằm ở khâu thực thi.
“Chúng ta có luật, có quyền nhưng khoảng cách từ chính sách đến đời sống vẫn còn khá xa. Điều quan trọng lúc này không phải là ban hành thêm mà là tổ chức thực hiện sao cho hiệu quả, đồng bộ và minh bạch”, ông Vũ nhấn mạnh.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, khoa học xã hội và nhân văn càng cần được đề cao để giữ vững yếu tố con người.
“Quyền tiếp cận không chỉ là loại bỏ rào cản vật lý mà còn bao gồm khả năng tiếp cận thông tin, giáo dục, việc làm, dịch vụ công và cơ hội phát triển. Người khuyết tật phải được nhìn nhận như một chủ thể có đầy đủ quyền và năng lực tham gia vào đời sống xã hội”, bà Lan chia sẻ.
Điều này cũng đồng nghĩa mỗi chính sách công cần được thiết kế theo hướng bao trùm, không để bất kỳ nhóm yếu thế nào bị bỏ lại phía sau.
TS Lê Văn Công – Trưởng ngành công tác xã hội Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) – chỉ ra hàng loạt bất cập trong thực tiễn: từ thiếu nhân lực hỗ trợ giáo dục hòa nhập đến những rào cản tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người khuyết tật.
“Có những quy định pháp luật tưởng như hợp lý nhưng khi áp dụng lại trở thành rào cản. Ví dụ quy định lăn tay trong một số thủ tục hành chính có thể gây khó khăn cho người không có khả năng thực hiện”, ông Công dẫn chứng.
Ở lĩnh vực giáo dục, dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ nhưng tỉ lệ người khuyết tật tiếp cận được hệ thống đào tạo chính quy, đặc biệt là bậc ĐH vẫn còn rất thấp. Nguyên nhân đến từ nhiều phía như cơ sở vật chất chưa phù hợp, thiếu phương tiện di chuyển, thiếu tài liệu học tập chuyên biệt…
Các đại biểu tại hội thảo đều cho rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với người khuyết tật hiện nay là cơ hội việc làm. TS Võ Thị Hoàng Yến – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển năng lực người khuyết tật – nói bản thân là người khuyết tật vận động, được đi học nhiều nơi trong và ngoài nước nên nhận thấy rằng rào cản đối với người khuyết tật vẫn còn rất nhiều.
Để người khuyết tật tự tin hòa nhập vào xã hội, trước tiên là câu chuyện việc làm. Tại sao doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng đón nhận, tuyển dụng người khuyết tật còn doanh nghiệp trong nước thì rất hạn chế!
Một số ý kiến của các chuyên gia cũng nêu ra những kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam. Nội dung quan trọng của hội thảo là việc tham chiếu các mô hình quốc tế. Nhiều quốc gia đã thành công trong việc xây dựng môi trường không rào cản thông qua thiết kế bao trùm, chính sách đồng bộ và sự tham gia tích cực của người khuyết tật.
Các chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể học hỏi nhưng không thể sao chép nguyên mẫu. Điều quan trọng là phải điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội trong nước. Một trong những xu hướng được nhắc đến là phát triển các mô hình hỗ trợ dựa vào cộng đồng, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần. Thay vì tập trung toàn bộ vào hệ thống y tế chuyên sâu, việc nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người khuyết tật.
Theo thống kê được chia sẻ tại hội thảo, Việt Nam hiện có khoảng 7 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 6% dân số. Trong khi đó trên thế giới, con số này lên đến hơn 1,3 tỉ người. Tuy nhiên tỉ lệ người khuyết tật được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ cơ bản vẫn còn hạn chế. Đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, nhiều trường hợp có dấu hiệu trầm cảm, lo âu nhưng chưa được phát hiện và hỗ trợ kịp thời.
Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải xây dựng hệ thống hỗ trợ toàn diện, từ phòng ngừa, phát hiện sớm đến can thiệp và phục hồi, hướng tới một xã hội không rào cản. Từ các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo đã gợi mở nhiều hướng đi quan trọng.
Đó là hoàn thiện thể chế theo hướng bao trùm và dễ tiếp cận, tăng cường phối hợp liên ngành trong thực thi chính sách, phát triển hệ sinh thái việc làm cho người khuyết tật. Đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội, đảm bảo sự tham gia thực chất của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách.
Zhang Jining đã dùng gần như toàn bộ số tiền tích lũy suốt 6 năm để thanh toán tiền thuê nhà 10 năm. "Tôi có cảm giác vừa lo vừa nhẹ nhõm", cô nói.
Trước đó, vợ chồng cô dự định mua nhà tại Bắc Kinh, với ngân sách khoảng 4 triệu tệ. Tuy nhiên, với ngân sách đó, họ chỉ có thể mua căn hộ 60 m2, hai phòng ngủ và cách chỗ làm 30 phút di chuyển - một không gian quá chật chội. Bố mẹ hai bên đề nghị hỗ trợ tiền trả trước nhưng Zhang từ chối vì lo giá nhà giảm sẽ ảnh hưởng đến khoản tiết kiệm của cha mẹ, trong khi vẫn phải gánh khoản vay kéo dài nhiều năm.
"Nghĩ đến tiền lãi đủ mua một căn nhà ở thành phố, tôi thấy quá áp lực", cô nói.
Sau nhiều lần tính toán, họ dừng kế hoạch mua nhà và chuyển sang thuê căn hộ ba phòng ngủ rộng 80 m2 trong khu tập thể trường đại học nơi Zhang làm việc. Giá thị trường khoảng 12.000 tệ mỗi tháng, nhưng khi thanh toán một chỉ còn 8.000 tệ, tương đương gần một triệu tệ cho 10 năm. Hợp đồng được bổ sung điều khoản bồi thường cao để hạn chế chủ nhà đột ngột chấm dứt hợp đồng trước hạn.
Tại Thượng Hải, Ding Yuyuan lại chọn phương án giữ nhà nhỏ và đi thuê nhà lớn. Năm 2020, vợ chồng cô mua căn hộ cũ 36 m2, giá 3 triệu tệ. Khoản trả góp hàng tháng tương đương tiền thuê nhà cùng mức. Kế hoạch đổi nhà rộng hơn của họ trở nên cấp bách khi đứa con sắp chào đời.
Trong khi đó, giá nhà tại Thượng Hải tăng mạnh. Giải pháp của họ là cho thuê căn hộ cũ với giá 5.000 tệ mỗi tháng và bù thêm 2.000 tệ để có không gian sống rộng hơn, điều kiện tốt hơn mà không phải gánh thêm khoản vay.
"Việc thuê nhà mới giúp chúng tôi linh hoạt hơn trong tài chính và không bị ràng buộc bởi biến động giá bất động sản", Ding nói.
Tại Vô Tích, Shi Qi bán hai căn nhà vào năm 2024 sau khi nhận thấy thị trường giảm. Từ lúc đó, Shi không mua nhà nữa mà thuê biệt thự liền kề rộng 127 m2 với giá 3.500 tệ mỗi tháng. "Căn biệt thự tương tự có giá khoảng 2,8 triệu tệ, trong khi thuê 40 năm vẫn chưa hết 2 triệu tệ", cô nói.
Nhà mới có phòng khách rộng, nhiều ánh sáng tự nhiên, mùa đông vẫn ấm nhờ nắng chiếu trực tiếp cả ngày. Ban công trở thành nơi cả gia đình uống trà và thư giãn. Hai con trai của Shi thích không gian mới đến mức luôn gọi đây là "căn phòng đẹp nhất từng ở". Khoản tiền gửi tiết kiệm sau khi bán nhà cũng giúp gia đình giảm áp lực chi tiêu.
Li, môi giới bất động sản tại khu Vọng Kinh, Bắc Kinh, cho biết từ năm 2023 giá nhà tại khu vực này giảm 40-50%, trong khi giá thuê giảm khoảng 20%. Nhiều người có thu nhập 30.000-50.000 tệ mỗi tháng chọn bán nhà nhỏ hoặc không mua nhà mới, chuyển sang thuê căn hộ lớn hơn.
Anh từng hỗ trợ một cặp vợ chồng bán căn hộ hai phòng ngủ giá 5 triệu tệ và thuê căn ba phòng ngủ trong cùng khu với giá 12.000 tệ mỗi tháng, thay vì mua căn mới giá 8 triệu tệ. Họ dùng phần tiền còn lại để đầu tư và chi cho sinh hoạt.
Theo chuyên gia bất động sản, xu hướng "thuê nhà để cải thiện điều kiện sống" đang phổ biến trong nhóm trung lưu thành thị. "Thay vì dồn tiền vào một căn nhà, họ ưu tiên không gian sống và khả năng sử dụng vốn hiệu quả hơn", cô nói.
Dù nhiều lợi ích, thuê nhà dài hạn vẫn tiềm ẩn rủi ro. Huahua, từng thuê nhà ở Đại Lý nhưng bị chủ nhà chấm dứt hợp đồng sớm khiến cô mất hơn 100.000 tệ tiền cải tạo.
Theo các môi giới, nhiều chủ nhà có quy định cấm nuôi thú cưng, cấm sửa chữa hoặc đặt mức bồi thường (nếu chấm dứt hợp đồng sớm) thấp, khiến người thuê dễ bị thiệt hại. Vì vậy, mọi người thường ưu tiên hợp đồng dài 5-10 năm, điều khoản bồi thường rõ ràng và giao dịch qua môi giới chính quy để đảm bảo quyền lợi.
Với một số người, thuê nhà không chỉ là bài toán tài chính mà còn thay đổi quan niệm sống. Zhang Yue đã bán bốn bất động sản tại nhiều thành phố và chuyển sang thuê biệt thự tại ngoại ô Hàng Châu với chi phí khoảng 200.000 tệ mỗi năm, trong khi giá trị căn nhà tương tự khoảng 15 triệu tệ.
Anh cho rằng việc thuê nhà giúp gia đình linh hoạt hơn trong cuộc sống và không bị ràng buộc. "Nếu sau này con đi học ở nơi khác, chúng tôi có thể chuyển đến đó thuê nhà", anh nói.
Khoảng sân hơn 100 m2 được gia đình tận dụng trồng rau và nuôi thú cưng. Sau nhiều năm làm việc trong ngành Internet với cường độ cao, Zhang cho biết nhịp sống hiện tại giúp anh cân bằng.
Sự thay đổi này cho thấy quan niệm về nhà ở đang dịch chuyển trong tầng lớp trung lưu Trung Quốc. Thay vì coi nhà là tài sản bắt buộc phải sở hữu, nhiều người xem đó là một dịch vụ có thể sử dụng linh hoạt theo từng giai đoạn cuộc sống.
Thuê nhà không còn đồng nghĩa với tạm bợ, mà trở thành lựa chọn chủ động để tối ưu tài chính, nâng cao chất lượng sống và giảm áp lực dài hạn. Với nhiều người trẻ, căn nhà không còn là đích đến, mà chỉ là nơi để sống thoải mái trong từng giai đoạn của cuộc đời.
Anh Dũng kể khoảng 17h ngày 16/4 đang đi ngang phố Mạc Đăng Dung (phường Đông Mai) thì nghe người dân trên cầu tri hô có trẻ đuối nước tại đoạn Km11, quốc lộ 18. Phát hiện nạn nhân cách đó khoảng 500 m, anh để xe máy sát lề đường và nhảy xuống nước.
Dòng chảy không quá xiết nên anh Dũng bơi tới tiếp cận cháu bé khá nhanh. Với sự hỗ trợ của người dân trên bờ, bé trai được đưa lên bờ sau khoảng hai phút. Khi nạn nhân được sơ cứu tỉnh lại, anh Dũng cõng em lên đường lớn, nhờ một ôtô đưa đến Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh (phường Tuần Châu). Trên đường đi, anh gọi điện nhờ vợ ra hiện trường dắt chiếc xe máy về.
Sau khi cho nạn nhân nhập viện và đợi bố mẹ cháu đến, anh Dũng mới ra về để kịp giờ bán hàng buổi tối.
Nạn nhân là học sinh lớp 4, nhà cách hiện trường khoảng một km. Chiều cùng ngày, em cùng bạn ra mương chơi và trượt chân. "Lúc tôi thấy, cháu bé đang chìm dần, nếu chậm trễ sẽ nguy hiểm đến tính mạng", anh Dũng nói.
Nhận tin con gặp nạn khi chuẩn bị đi làm ca tối, anh Phạm Minh Hải chạy vào viện chăm sóc bé. Tối 17/4, gia đình đã đến nhà anh Dũng cảm ơn. "Anh Dũng đã cứu mạng con tôi. Khi cháu xuất viện, tôi sẽ đưa con đến gặp ân nhân để cảm tạ", anh Hải nói.
Do sinh sống tại khu vực này, anh Dũng quen thuộc địa hình. Hơn 10 năm trước, anh cho biết từng cứu một bé gái đuối nước tại đây.
Diễn đàn thanh niên Việt - Trung "Kế thừa nguồn gen đỏ" cùng đi tìm trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để những giá trị lịch sử và những giá trị truyền thống của hai nước tiếp tục sống trong không gian hiện đại, không gian số thông qua sự sáng tạo của thế hệ trẻ?
Diễn đàn diễn ra sáng 14-4 trong khuôn khổ hoạt động của Hành trình đỏ 2026 tại Trung Quốc với sự có mặt của gần 200 đại biểu thanh niên Việt Nam.
Anh Nguyễn Thành Trí - Giám đốc vận hành Zeit Media - cho rằng "gen đỏ" cần được nhìn như một dòng chảy giá trị đang vận động gồm lý tưởng phụng sự, tinh thần kỷ luật, ý thức cộng đồng và trách nhiệm với đất nước. Trong bối cảnh đó, thách thức chính là làm sao để những giá trị lớn không bị "trôi" giữa tốc độ của thời đại nội dung.
Thực tiễn triển khai các dự án truyền thông, anh Trí cho rằng việc kế thừa cần đi qua quá trình chuyển hóa từ ngôn ngữ biểu đạt đến cảm xúc và vai trò của người trẻ. "Khi lịch sử và lý tưởng được kể lại bằng hình thức phù hợp, người trẻ sẽ trở thành chủ thể sáng tạo và lan tỏa giá trị", anh Trí nói.
MC Phí Linh - biên tập viên ban văn hóa giải trí VTV - nói sự chuyển động đáng chú ý tại Việt Nam hiện nay là giới trẻ ngày càng chủ động đưa yếu tố văn hóa truyền thống vào các sản phẩm đương đại như âm nhạc, game, chương trình truyền hình hay các sự kiện biểu diễn quy mô lớn.
Những hình ảnh, chất liệu tưởng như thuộc về quá khứ được tái hiện bằng ngôn ngữ hiện đại, tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ và giúp văn hóa trở nên gần gũi hơn với công chúng.
Chị cho rằng việc hợp tác giữa thanh niên Việt - Trung để phát triển công nghiệp văn hóa số khá tiềm năng.
Trung Quốc là ví dụ đáng chú ý trong việc biến văn hóa thành động lực kinh tế qua các mô hình như giải trí đa nền tảng, thời trang truyền thống hay livestream di sản.
Việt Nam đang hình thành những xu hướng tương tự nên sự giao lưu giữa nghệ sĩ và người làm sáng tạo nội dung của hai nước sẽ không chỉ quảng bá văn hóa mà còn là quá trình học hỏi, chia sẻ cách kể chuyện và tư duy sáng tạo.
Sáng cùng ngày, anh A Đông - Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Trung Quốc - đã tiếp xã giao đoàn đại biểu thanh niên Việt Nam. Anh A Đông nói "Hành trình đỏ - Nghiên cứu, học tập của thanh niên Việt Nam tại Trung Quốc" là hoạt động tiêu biểu trong khuôn khổ Năm giao lưu nhân văn Việt - Trung và đề nghị tiếp tục thực hiện tốt chương trình này, mở rộng đối tượng tham gia để thế hệ trẻ kế thừa "nguồn gen đỏ", góp phần vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung.
Anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - nhận định chương trình là minh chứng sinh động cho chỉ đạo của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai Nhà nước về việc củng cố nền tảng xã hội vững chắc hơn, trong đó thanh niên hai nước là lực lượng nòng cốt.
Nội dung "Hành trình đỏ" năm nay được xây dựng phong phú, kết hợp hài hòa giữa hoạt động nghiên cứu lý luận, giáo dục truyền thống với trải nghiệm thực tiễn và giao lưu quốc tế.
Đoàn đại biểu có dịp tham quan nhiều "địa chỉ đỏ" gắn với lịch sử cách mạng của hai nước, tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trung Quốc. Đồng thời các diễn đàn, tọa đàm, đối thoại thanh niên nhiều chủ đề thiết thực, gần gũi và được tổ chức sinh động...
