Ngồi nép dưới tán cây trước một siêu thị ở đại lộ Bình Dương (P.Thuận An, TP.HCM; trước là P.Thuận Giao, TP.Thuận An, Bình Dương), tài xế công nghệ Đặng Thành Vũ (28 tuổi), vừa uống hết chai nước suối vừa nói: “Từ 11 giờ đến 14 giờ là tôi tắt app. Chạy không nổi đâu, nắng nóng như đổ lửa, người mệt rã rời”.
Vũ cho biết trước đây anh thường tranh thủ chạy xuyên trưa để tăng thu nhập. Nhưng chỉ sau vài lần đuối sức, Vũ buộc phải thay đổi thói quen. “Có hôm đang chở khách mà hoa mắt, phải tấp vô lề. Từ đó là sợ, không dám liều nữa”, Vũ kể.
Không riêng Vũ, nhiều tài xế công nghệ tại TP.HCM đang có chung một “chiến lược sinh tồn”, đó là chạy sớm hơn vào buổi sáng, nghỉ trưa dài hơn, rồi quay lại hoạt động vào cuối chiều và tối. “Sự thay đổi này kéo theo thu nhập giảm sút, nhưng đổi lại là cảm giác an toàn hơn”, anh Trịnh Minh An (31 tuổi, tài xế xe ôm công nghệ, ngụ ở đường Tôn Đản, P.Khánh Hội, TP.HCM; trước đây thuộc P.4, Q.4) nói.
Ghi nhận tại nhiều tuyến đường ở TP.HCM như: Điện Biên Phủ, Nguyễn Thị Minh Khai, xa lộ Hà Nội… không khó để bắt gặp hình ảnh các tài xế tụ tập dưới những tán cây có bóng râm, trong công viên nhỏ, hay trước cửa hàng tiện lợi có máy lạnh.
Anh An chia sẻ: “Chỗ nào có bóng mát là tụi tôi tấp vô. Có hôm đông quá phải ngồi chen nhau, nhưng còn hơn là phơi ngoài nắng”.
Một số người chọn cách vào quán cà phê giá rẻ, gọi ly nước 15.000 – 20.000 đồng/ly để được ngồi trong không gian mát mẻ. “Mỗi ngày mất thêm tiền, nhưng không còn cách nào khác. Không vào thì chịu không nổi. Đúng là với những người như tài xế công nghệ, khoản chi này không hề nhỏ. Nhưng giữa cái nóng gay gắt, sức khỏe trở thành ưu tiên hàng đầu”, anh Nguyễn Ngọc Lành (32 tuổi, ngụ ở hẻm 220 Bùi Đình Túy, P.Bình Thạnh, TP.HCM; trước đây thuộc P.12, Q.Bình Thạnh) kể.
Anh Trần Gia Bảo (35 tuổi, tài xế công nghệ ở đường Âu Cơ, xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM; trước là P.Tân Tạo, Q.Bình Tân), cho biết không phải đồng nghiệp nào cũng kịp né nắng nóng. “Mới tuần trước, tôi đã chứng kiến một đồng nghiệp ngất xỉu ngay giữa trưa trên đường. Bản thân tôi cũng từng rơi vào tình trạng tương tự. Có lần tôi thấy người nóng ran, đầu óc quay cuồng. May là kịp dừng lại, không thì không biết chuyện gì xảy ra”, anh Bảo nói.
Trên nhiều hội, nhóm dành cho tài xế công nghệ, shipper, những người trẻ làm nghề này chia sẻ cho nhau dấu hiệu kiệt sức vì nắng nóng như: chóng mặt, buồn nôn, da nóng, mồ hôi ra nhiều…
Đỗ Thế Anh (28 tuổi, ngụ ở đường Tạ Quang Bửu, P.Chánh Hưng, TP.HCM; trước đây là P.4, Q.8), thừa nhận thu nhập của anh giảm khoảng 20 – 30% so với trước đây do phải nghỉ trưa. “Trước kia chạy xuyên trưa là giờ vàng, đơn nhiều. Nhưng giờ không dám nữa. Kiếm tiền mà đổ bệnh thì còn tốn hơn”, Anh nói.
Một số tài xế khác cũng chia sẻ họ đang phải “tái cấu trúc” thời gian làm việc: dậy từ 5 – 6 giờ sáng để tranh thủ chạy sớm, nghỉ trưa dài hơn, rồi chạy lại từ 16 – 22 giờ.
“Tối mát hơn, khách cũng nhiều. Dù mệt nhưng còn chịu được, chứ trưa là thua”, Anh nói thêm.
Dù đã chủ động nghỉ trưa, nhiều tài xế công nghệ vẫn chịu áp lực từ hệ thống tính điểm, thưởng của các ứng dụng. Anh Nguyễn Minh Tài (32 tuổi, ngụ ở đường Trịnh Thị Búp, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM; trước là P.Tân Chánh Hiệp, Q.12), cho biết: “Có những ngày nếu không đạt đủ số cuốc thì không có thưởng. Nhưng nếu cố chạy trưa thì lại nguy hiểm. Nhiều khi phải cân nhắc dữ lắm”.
Theo anh Tài, một số tài xế vẫn chấp nhận “cố thêm vài cuốc” trong khung giờ nắng nóng để đủ chỉ tiêu. “Biết là nguy hiểm, nhưng không chạy thì thu nhập thấp. Mỗi người một hoàn cảnh. Riêng tôi, chấp nhận không có thưởng để tắt app vào buổi trưa nắng nóng gay gắt”, anh Tài nói.
Anh Tài mong cần có những “khoảng nghỉ an toàn”, các “điểm trú nóng” cho người lao động ngoài trời, trong đó có tài xế công nghệ.
“Không cần gì lớn, chỉ cần có mái che, ghế ngồi, nước uống miễn phí là đã giúp được rất nhiều”, anh Tài đề xuất.
“Một số mô hình như trạm nước miễn phí, điểm nghỉ chân tại các cây xăng, cửa hàng tiện lợi… đã xuất hiện, nhưng vẫn còn hạn chế. Nếu những điểm miễn phí này xuất hiện nhiều hơn thì giới tài xế công nghệ sẽ vui lắm”, anh Tài nói.
Vũ Minh Khánh (28 tuổi, ngụ ở hẻm 44 đường Nguyễn Văn Đậu, P.Bình Lợi Trung, TP.HCM; trước là P.5, Q.Bình Thạnh) hy vọng sẽ có chính sách linh hoạt hơn trong những ngày nắng nóng cực đoan, nhằm giảm áp lực cho tài xế. “Giữa cái nắng như thiêu đốt, việc tắt app vài tiếng đồng hồ không phải do chúng tôi “lười”, mà là cố gắng giữ được sức khỏe nhằm giữ lấy kế sinh nhai của mình”, Khánh nói.
Lấy cảm hứng từ kiến trúc của Bưu điện TP.HCM, không gian nơi đây gợi nhớ về Sài Gòn xưa với gam màu trầm ấm và những góc check-in đậm chất thời gian.
Không chỉ là nơi thưởng thức cà phê, quán còn là "cỗ máy quay ngược ký ức" khiến bất cứ ai ghé qua cũng phải chậm lại, tận hưởng một TP.HCM rất khác.
Đại diện quán cho biết tiền thân của tòa nhà đã mang dáng dấp giống một tòa bưu điện cũ. Thay vì thay đổi hoàn toàn, quán đã giữ lại cái "hồn" vốn có của nó và cải tạo thêm để làm quán đậm chất "Bưu điện TP.HCM" hơn một chút.
"Chúng tôi muốn thiết kế này gìn giữ những giá trị kỷ niệm xưa, những bức tranh về lịch sử, con tem qua các thời kỳ... hướng tới khách hàng trẻ muốn lưu giữ những kỉ niệm, thích góc cổ xưa", đại diện quán nói và cho biết quán mở 24 giờ, muốn nơi này giống như một "chỗ dừng chân" luôn bật đèn, luôn sẵn sàng đón mọi người bất cứ lúc nào. Có thể là một buổi tối chạy deadline mệt quá, một ngày buồn không biết đi đâu, hay đơn giản là cần một nơi để ngồi yên một chút.
Nguyễn Thị Tuyết Ngưng, sinh viên Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, chia sẻ: "Không gian rộng rãi, thoải mái, giống như một bảo tàng thu nhỏ lưu giữ dấu ấn của một bưu điện cũ, không chỉ đẹp mà còn thích hợp là nơi làm bài, làm việc cho gen Z".
Chọn quán là điểm đến thường xuyên của mình, Trần Phương Khanh, sinh viên năm 3 Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, bày tỏ: "Em thường xuyên đến quán để học và giải trí vì không gian hoài cổ đúng sở thích của bản thân; cũng khá yên tĩnh để học tập, chưa kể giá các loại nước rất phù hợp với túi tiền của sinh viên".
Sẵn sàng chi tiền triệu mỗi tháng cho spa, thuốc men hay thậm chí chấp nhận chia đôi gói mì tôm lúc ngặt nghèo, xu hướng người trẻ nuôi thú cưng đang trở thành một nét mới trong đời sống đô thị.
Gần 18 giờ, Trương Tiểu Linh (30 tuổi), phường Bình Quới, TP.HCM, nhắn bạn ra trông quán bánh để cô chạy về nhà cho chó, mèo ăn. Nhà trọ của Tiểu Linh bị vỡ ống nước, nên đi làm mà Linh luôn thấp thỏm lo cho "con nhỏ" ở nhà.
Trong căn phòng trọ chừng 20 m2, Linh sống cùng 1 người bạn và một con chó, một con mèo. Thấy Linh về, chó, mèo quẫy đuôi tíu tít. Linh lấy khăn lau khô chỗ nước bị thấm ra sàn do vỡ đường ống, rồi mang đĩa hạt cho thú cưng ăn.
Chỉ vào con chó nhỏ, Linh cho biết dù chuyển qua không biết bao nhiêu nhà trọ, nhưng nó vẫn gắn bó 11 năm nay. Linh nuôi cho, mèo sạch sẽ nên được chủ nhà trọ thương, không làm khó.
"Có đợt nhà còn mỗi gói mì tôm, tôi ăn một nửa, chia cho con chó một nửa. Con mèo thì sau này tôi mới nuôi. Nó đi lạc, suýt bị xe tông, tôi cứu được, rồi nó theo tôi tới giờ", Tiểu Linh nói.
Mỗi tháng, Tiểu Linh dành 2 đến 3 triệu đồng nuôi tụi nhỏ. Công việc buôn bán giai đoạn này khó khăn hơn, nhưng không vì vậy mà cô bỏ bê "đàn con". Nhìn con mèo ăn ngũ cốc ngon lành, Linh cho biết hồi đầu mới về, nó có dấu hiệu nhiễm giun sán. Cô đưa mèo ra nhà thuốc chữa bệnh, vệ sinh tắm rửa sạch sẽ, kiểm tra sức khỏe hết 500.000 đồng
"Tụi nó ngoan. Tôi thấy biết cách nuôi thì không tốn lắm. Nhiều lúc tôi buồn, nó biết hết, nó chạy tới cọ cọ tựa vào người tôi rồi dụi dụi. Ở một mình, có chó, mèo bớt cô đơn, tụi nó chạy tới chạy lui", Tiểu Linh mỉm cười. Tiểu Linh chưa lập gia đình. Công việc của cô thường kéo dài tới gần 12 giờ đêm. Cô thuê điểm bán hàng gần nhà để thi thoảng chạy về trông chó, mèo.
Nguyễn Nhân Nghĩa Lễ (27 tuổi) bạn Linh nói ban đầu anh biết tới 2 con chó và con mèo trong nhà từ lời nhờ cậy giúp đỡ khi cô bạn thân đi vắng. Sau này biết Linh đi xa, Lễ chạy qua nhà chủ động chăm sóc, cho chó mèo ăn dùm bạn.
Nguyễn Hương Trà (33 tuổi) hiện đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội, cho biết một trong những lý do khiến cô từ bỏ công việc văn phòng, thu nhập ổn định là để có thời gian chăm sóc đàn cún cưng ở nhà. Hiện tại, Hương Trà nuôi 5 con cún.
Trà nói rằng nuôi cún cưng cho đỡ buồn. Từ ngày nuôi cún, Trà đã hết buồn nhưng chuyển sang "tiền đình" bởi mỗi tháng tốn 5 kg gạo, 15 kg ức gà, 5 kg hạt, 2 lần mời riêng nhân viên spa tại nhà, hàng chục giờ dọn vệ sinh chất thải cùng vô số lần tiêm phòng, uống thuốc trị ve rận, chưa kể bệnh tật ốm đau…
"Chi phí mỗi tháng nuôi tụi 5 con cún cưng khoảng 5 - 7 triệu đồng, chiếm khoảng 1/5 thu nhập. May mắn tôi có chồng đồng hành, ủng hộ và chia sẻ. Xưa tôi làm văn phòng 8 đến 10 tiếng/ngày, áp lực công việc, cuối ngày gần như chẳng còn sức. Tôi nghĩ, nếu cứ như vậy sức khỏe mình không trụ được, chỉ có thể bỏ việc hoặc bỏ cún cưng. Bỏ cún cưng thì tôi bỏ không được nên tôi bỏ việc", Hương Trà trò chuyện với người viết qua điện thoại.
Theo chia sẻ của cô gái Hà Nội, ăn uống là nguồn chi phí lớn nhất bởi cún cưng cần chế độ ăn riêng.
"Nếu không có thời gian chế biến thì tôi cho chó ăn hạt. Bên cạnh đó, còn có chi phí tắm rửa, spa, mỗi con khoảng 250.000 đồng đến 350.000 đồng/lần. Tôi cũng tắm được nhưng không thể chuyên nghiệp như ở spa, cún được chăm sóc kỹ… Mỗi tháng ít nhất mình đưa cún cưng đi spa 1 đến 2 lần. Đó là chưa kể quần áo, đồ chơi, xương gặm… tùy theo tháng không phải tháng nào cũng như nhau", Hương Trà nói.
Hai vợ chồng Hương Trà có nhà riêng nhưng nhỏ, không đủ chỗ cho đàn cún sinh hoạt, nên hiện vợ chồng cô đang cho thuê. Cô lấy tiền đó để thuê căn nhà khác xa trung tâm nhưng rộng rãi hơn, gần công viên, hàng xóm khá thưa thớt… để cún cưng có không gian vui đùa.
"Nhờ có cún cưng, tôi học được sự kiên nhẫn. Nhiều khi tụi nó nhìn mặt mình là biết mình vui hay buồn để biết ứng xử. Thấy mình stress là tụi nó tự động tránh xa, không gây sự, khi thấy an toàn mới đến gần. Chó, mèo cũng như con người, chỉ là không biết nói để giãi bày tâm sự", Hương Trà trải lòng.
Với nhịp sống bận rộn, đặt đồ ăn qua ứng dụng trở thành thói quen của không ít người trẻ, nhưng cách họ chọn quán đã có nhiều thay đổi.
Leo Thị Ngọc Ánh (29 tuổi), ngụ tại Vinhome Grand Park (đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình, TP.HCM) cho biết mỗi ngày đều đặt đồ ăn ít nhất một lần qua ứng dụng. Ánh chia sẻ: "Mình thường nhìn hình món ăn trước để xem có sạch sẽ, bắt mắt không, sau đó mới xem review của người mua trước. Gần như mình tin vào đánh giá trên app, nên quán nào điểm thấp hoặc bị chê nhiều là bỏ qua ngay".
Cô cũng có xu hướng quay lại những quán quen, một phần vì ngại thử cái mới, phần khác là nếu thấy ổn thì muốn tiếp tục ủng hộ. Tuy vậy, Ánh cho biết vẫn có những lần nhận món không như kỳ vọng do đánh giá ảo, nhưng cách xử lý của Ánh khá đơn giản: "Không đổi cách chọn, chỉ là né luôn quán đó về sau".
Văn Vũ Thùy Linh (22 tuổi), ngụ tại đường Lê Văn Chí, P.Linh Xuân, TP.HCM, cho biết cô chủ yếu ăn những quán quen vì đã chọn lọc từ trước, hợp khẩu vị, giá ổn và đảm bảo vệ sinh. "Với những quán mới, mình thường quan sát lượng khách và mức độ sạch sẽ rồi mới quyết định vào ăn, đồng thời đặt ra nguyên tắc không ăn nếu phải đợi quá lâu hoặc thấy không gian, khu vực chế biến không đảm bảo. Mình không muốn no bụng mà sau đó lại gặp vấn đề về tiêu hóa", Linh nói.
Một số người chọn cách hạn chế ăn ngoài, ưu tiên tự nấu để kiểm soát tốt hơn. Chị Trần Thị Đức Minh (31 tuổi), sống tại chung cư Hoàng Anh Gia Lai 3, đường Nguyễn Hữu Thọ, X.Nhà Bè, TP.HCM), cho biết hiện nay chủ yếu nấu ăn tại nhà, nếu có ăn ngoài thì chỉ chọn quán quen hoặc quán đông khách để yên tâm hơn. Theo chị, những quán này thường có chất lượng ổn định, giá hợp lý và phù hợp khẩu vị, ăn xong cũng không bị vấn đề gì. So với trước đây, chị Minh thừa nhận bản thân đã thay đổi, cẩn thận hơn để an toàn hơn.
Với sinh viên, chi phí vẫn là yếu tố quan trọng, nhưng không còn là duy nhất. Phạm Thành Duy (sinh viên năm 4, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) cho biết trước đây tiêu chí đầu tiên vẫn là rẻ và hợp khẩu vị, thậm chí từng chọn giá rẻ thay vì cảm giác an toàn. Tuy nhiên, hiện nay Duy cho rằng nếu thấy quán không sạch sẽ, cách chuẩn bị món không gọn gàng thì "dù rẻ cũng không ăn".
"Em thường tham khảo trên TikTok và các nền tảng review khác, nhưng không tin hoàn toàn mà sẽ đọc thêm bình luận để lọc thông tin trước khi quyết định thử", Duy chia sẻ.
Với một số người, chỉ một trải nghiệm không tốt cũng đủ để thay đổi cách ăn uống. Nguyễn Ngọc Vân Uyên (23 tuổi, ngụ trên đường Phan Đình Phùng, P.Cầu Kiệu, TP.HCM) kể từng ăn một quán vỉa hè được review rầm rộ trên TikTok, lúc ăn thấy ngon nhưng sau đó lại bị đau bụng, tiêu chảy, mệt kéo dài đến hôm sau. "Từ sau lần đó, mình thay đổi luôn tiêu chí chọn nơi ăn uống, ưu tiên các quán trong nhà, sạch sẽ từ khu chế biến đến khu vực khách, đồng thời tránh những địa điểm gần khu vực kém vệ sinh. Với những quán từng có trải nghiệm không tốt, mình sẽ loại luôn và không thử lại", Uyên nói.
Dù mỗi người có cách lựa chọn khác nhau từ đọc review, chọn quán quen đến tự nấu ăn, điểm chung là họ không còn dễ dãi với chuyện ăn uống như trước. Việc ăn ngoài giờ đây không chỉ để no hay tiện, mà còn là một quyết định cần cân nhắc, khi cảm giác yên tâm trở thành yếu tố được đặt lên hàng đầu.
