Đây là mức xử phạt cao nhất đối với hành vi phá thai do lựa chọn giới tính, quy định tại Nghị định 90/2026 Chính phủ vừa ban hành. Nghị định này được cho là quy định xử phạt nghiêm khắc việc lựa chọn giới tính thai nhi, với các mức chế tài tăng dần tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Cụ thể, người mang thai tự nguyện phá thai vì lý do lựa chọn giới tính có thể bị phạt từ 5 đến 7 triệu đồng. Trường hợp dụ dỗ, lôi kéo người mang thai thực hiện hành vi này, mức phạt tăng lên 7-10 triệu đồng.
Nếu hành vi mang tính ép buộc, mức xử phạt cao hơn. Người đe dọa, uy hiếp tinh thần để buộc phá thai vì lựa chọn giới tính bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng; còn sử dụng vũ lực sẽ bị phạt từ 15 đến 20 triệu đồng.
Các hành vi liên quan đến cung cấp hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc, hóa chất để phá thai khi biết rõ mục đích lựa chọn giới tính có thể bị phạt từ 20 đến 25 triệu đồng. Mức phạt cao nhất, từ 25 đến 30 triệu đồng, áp dụng đối với người trực tiếp thực hiện hành vi phá thai trong trường hợp biết rõ lý do lựa chọn giới tính.
Các cá nhân, tổ chức vi phạm có thể chịu hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề từ 3 đến 12 tháng, tùy hành vi. Cơ sở kinh doanh dược có thể bị đình chỉ hoạt động từ một đến ba tháng nếu vi phạm quy định liên quan.
Các quy định này nhằm tăng cường kiểm soát, ngăn chặn tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, đồng thời bảo vệ quyền và giá trị nhân văn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Bên cạnh đó, các hành vi liên quan đến chẩn đoán, tiết lộ và can thiệp nhằm lựa chọn giới tính thai nhi cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Nhiều mức xử phạt được quy định nhằm ngăn chặn tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Cụ thể, hành vi bói toán để xác định giới tính thai nhi có thể bị phạt từ 5 đến 7 triệu đồng. Các hình thức chẩn đoán như bắt mạch, siêu âm, xét nghiệm để tiết lộ hoặc cung cấp thông tin về giới tính thai nhi nếu không thuộc trường hợp pháp luật cho phép, bị xử phạt nặng hơn, từ 7 đến 15 triệu đồng. Đồng thời, người vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề từ 1 đến 3 tháng.
Các hành vi như hướng dẫn, chỉ định sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các chế phẩm nhằm tác động đến quá trình thụ thai để lựa chọn giới tính; cung cấp các sản phẩm, dụng cụ phục vụ mục đích này; hoặc nghiên cứu phương pháp lựa chọn giới tính trái phép có thể bị xử phạt từ 20 đến 25 triệu đồng.
Thực tế, tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta ngày càng nghiêm trọng. Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách và giải pháp để kiểm soát nhưng tình trạng chưa được khắc phục. Từ năm 2021 đến 2024, tỷ số này lần lượt là 109,5; 109,7 và 110,7 bé trai trên 100 bé gái, liên tục vượt xa mức tự nhiên. Tình trạng mất cân bằng chủ yếu tập trung tại các tỉnh phía Bắc, đặc biệt vùng Đồng bằng sông Hồng.
Bác sĩ Mai Xuân Phương, Phó Vụ trưởng Truyền thông – Giáo dục, Tổng Cục Dân số, nay là Cục Dân số (Bộ Y tế), cho hay nhiều người Việt vẫn mang tâm lý chuộng con trai trong bối cảnh mức sinh giảm mạnh, hiện chỉ còn 1,91 con/phụ nữ trong khi con số lý tưởng là 2,1. Nhiều gia đình, khi chỉ sinh một con, đã tìm mọi cách để lựa chọn giới tính thai nhi.
Ngoài ra, văn hóa Nho giáo với quan niệm cần con trai để nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên, cùng sự đánh giá thấp vai trò của nữ giới trong gia đình, xã hội, càng làm gia tăng chênh lệch giới tính. Việc tiếp cận dễ dàng các dịch vụ y tế để chẩn đoán hoặc lựa chọn giới tính thai nhi cũng dẫn đến tình trạng nạo phá thai vì lý do giới tính.
Việt Nam đặt mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, dưới 109 bé trai/100 bé gái vào năm 2030. Các chuyên gia cho rằng để đạt mục tiêu này cần thay đổi nhận thức và hành vi của người dân, khuyến khích sinh con theo quy luật tự nhiên.
Đồng thời, cần xây dựng chính sách hỗ trợ nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng, xã hội. Bên cạnh đó, cần thực thi nghiêm các quy định pháp luật về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.
Không chỉ sống trong ký ức người thân, cô O.S.W. (19 tuổi, quốc tịch Anh) còn "hồi sinh" theo một cách đặc biệt trong nhịp tim, hơi thở của những con người xa lạ. Sự cho đi đã biến mất mát thành hy vọng, nối dài những hành trình sống còn dang dở.
Đây là ca hiến tạng nước ngoài thực hiện đầu tiên tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Theo gia đình, chuyến đi này diễn ra khi W. vừa hoàn thành việc học và đang trong năm "gap year" (khoảng thời gian nghỉ) trước khi nhập học đại học vào tháng 9 tới.
Cô đến Việt Nam cùng người thân và bạn bè, coi đây là một trong những hành trình đáng nhớ nhất của tuổi trẻ. Chẳng may trong chuyến đi định mệnh này, tuổi trẻ của W. đã dừng lại nơi đất khách.
Tuy nhiên từ giây phút chia ly ấy, những "sự sống cuối cùng" của cô gái 19 tuổi được trao đi. Gia đình cô đã quyết định đầy nhân văn: hiến tạng của con tại Việt Nam, để trái tim, hơi thở và hy vọng của cô được hồi sinh trong những con người khác.
"Con bé liên tục nói rằng con yêu đất nước này, yêu con người và những trải nghiệm ở đây đến nhường nào", ba của W. xúc động chia sẻ trong giờ khắc tiễn biệt.
Nén chặt nỗi đau, mẹ của bệnh nhân bày tỏ: "Chúng tôi biết con bé sẽ muốn như vậy. Khi cuộc sống của con bị lấy đi, con sẽ muốn trao lại sự sống cho người khác".
Với gia đình, khi con gái mình có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều người không chỉ là niềm an ủi, mà còn là niềm tự hào sâu sắc. "Không có món quà nào lớn hơn việc trao đi tình yêu. Chúng tôi tin rằng con sẽ tiếp tục sống trong những con người mà con đã cứu", bà trầm giọng.
"Đó là một bi kịch đối với chúng tôi. Nhưng chúng tôi thấy Việt Nam là một đất nước xinh đẹp. Con bé sẽ có một phần tự do ở đây, tiếp tục hành trình của mình theo một cách khác", gia đình chia sẻ.
Suốt cuộc đời sống giữa nhịp sống hối hả, O.S.W. luôn tràn đầy năng lượng, yêu sự chuyển động và khám phá. Và giờ đây, theo cách riêng, cô vẫn đang tiếp tục hòa vào nhịp sống ấy trong những cuộc đời khác.
"Chúng tôi vô cùng tự hào về con gái mình. Con vẫn đang sống, theo một cách thật đẹp", người mẹ nói và gửi lời cảm ơn các y bác sĩ và những người đã đồng hành cùng gia đình. Bà nghẹn ngào cho biết con gái mình đã có những ngày cuối đời được yêu thương, trân trọng. "Đây là cách chúng tôi nói lời cảm ơn", bà chia sẻ.
Từ nguồn tạng hiến của cô gái trẻ, các bác sĩ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ghép cho ba bệnh nhân, mở ra cơ hội sống mới.
Sự ra đi của W. ở tuổi 19 là mất mát không gì bù đắp, nhưng từ quyết định hiến tạng của gia đình cô, hành trình của cô gái trẻ không dừng lại mà được nối dài trong những cuộc đời khác.
Một chuyến đi khép lại, nhưng lòng nhân ái vẫn ở lại lặng lẽ lan tỏa, tiếp tục sống trong những cuộc đời được hồi sinh. Gia đình cô cũng gửi lời cảm ơn các y bác sĩ đã tận tình chăm sóc bệnh nhân trong những ngày cuối cùng.
Trong đó, bệnh nhân 30 tuổi chấn thương nặng vùng đầu, ngực và tay. Ảnh chụp X-quang ghi nhận gãy hở và gãy kín nhiều đoạn xương tay, gãy kín xương vai, gãy hai xương sườn và chấn thương thận phải. Người này được Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy (TP HCM) khuya 6/4.
Hơn một giờ sau, bệnh nhân 19 tuổi cũng được chuyển vào Chợ Rẫy trong tình trạng lơ mơ, sốc đa chấn thương phức tạp, gãy hở đùi phải, gãy xương cẳng chân và cánh tay, xuất huyết dưới nhện, dập phổi và tràn dịch màng phổi.
Bệnh viện Chợ Rẫy kích hoạt báo động đỏ, huy động y bác sĩ 7 chuyên khoa mổ cấp cứu ngay trong đêm. Hai ca mổ song song kéo dài hơn 8 tiếng đến sáng 7/4 thì hoàn tất, bệnh nhân được theo dõi hậu phẫu.
BS.CK2 Quách Tiến Dũng, Khoa Ngoại thần kinh, cho biết đến chiều cùng ngày bệnh nhân 30 tuổi đã tỉnh táo, không yếu liệt và được chuyển lên Khoa Ngoại thần kinh tiếp tục điều trị. Bệnh nhân 19 tuổi huyết áp ổn định hơn lúc nhập viện nhưng vẫn còn lơ mơ, tình trạng nặng, tiếp tục thở máy và theo dõi sát tại Khoa Hồi sức Cấp cứu.
Hai bệnh nhân thuộc nhóm 15 thợ lặn sò đi ôtô khách 29 chỗ từ cảng La Gi về nhà cách đó gần 150 km, chiều 6/4. Trên đường gần khu vực ngã ba Hòa Thắng, xe bất ngờ mất lái lao qua lề đường rồi rớt xuống vực sâu hơn 10 m gần hồ Bàu Trắng, 4 người tử vong tại chỗ, 11 người bị thương.
Hai bệnh nhân trên bị thương nặng nhất, sau sơ cứu được chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy. Những nạn nhân còn lại điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận.
Những khuyến cáo này nhằm giúp người dân chủ động phòng tránh tình trạng mất nước và duy trì cân bằng điện giải cho cơ thể trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo HCDC, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể dễ mất nước do tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt.
Tuy nhiên, nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, trong khi đây đã là dấu hiệu cho thấy cơ thể bắt đầu thiếu nước.
Để duy trì trạng thái cân bằng, người trưởng thành cần uống khoảng 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày và tăng thêm khi làm việc trong môi trường nóng hoặc vận động nhiều.
Việc uống nước nên được chia đều trong ngày, từng ngụm nhỏ, thay vì uống dồn vào một thời điểm.
Đối với người lao động ngoài trời, việc bổ sung nước định kỳ, khoảng 100 -150 ml mỗi 15-20 phút là cần thiết để hạn chế nguy cơ mất nước. Nước đun sôi để nguội và nước sạch vẫn là lựa chọn phù hợp nhất.
Bên cạnh nước, cơ thể còn mất đi các muối khoáng quan trọng khi đổ nhiều mồ hôi. Nếu chỉ bù nước đơn thuần, cơ thể có thể rơi vào tình trạng rối loạn điện giải, gây mệt mỏi, chuột rút hoặc nặng hơn.
Trong những trường hợp này, việc sử dụng dung dịch bù điện giải như Oresol có thể giúp phục hồi cân bằng nước và khoáng chất hiệu quả.
Tuy nhiên, dung dịch này cần được pha đúng theo hướng dẫn, không tự ý điều chỉnh nồng độ. Khi không có sẵn, có thể tạm thời sử dụng dung dịch tự pha từ nước, đường và muối với tỉ lệ phù hợp để hỗ trợ bù nước.
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể thích nghi với nắng nóng.
Việc tăng cường rau xanh và trái cây tươi không chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất mà còn cung cấp thêm lượng nước tự nhiên cho cơ thể. Trong bữa ăn, các món canh nên được duy trì để hỗ trợ bù nước và giúp ăn uống dễ dàng hơn khi thời tiết oi bức.
Ngược lại, cần hạn chế sử dụng rượu, bia do có thể làm tăng tình trạng mất nước. Các loại đồ uống chứa caffeine hoặc nhiều đường như cà phê đậm, nước ngọt có gas cũng không được khuyến khích vì có thể gây lợi tiểu. Đồng thời, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm trong những ngày nắng nóng cũng có thể làm tăng sinh nhiệt trong cơ thể, khiến cảm giác mệt mỏi rõ rệt hơn.
Một số nhóm cần được lưu ý đặc biệt trong thời tiết nắng nóng là trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được bú mẹ hoàn toàn, vì sữa mẹ đã cung cấp đầy đủ nước và dưỡng chất cần thiết.
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần uống đủ nước mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Trong mọi trường hợp nghi ngờ say nắng, say nóng, không nên tự ý sử dụng thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
HCDC nhấn mạnh, chủ động bù nước và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa các vấn đề sức khỏe do nắng nóng. Thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Việc uống nước đúng cách, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, không chỉ giúp cơ thể duy trì thể trạng mà còn góp phần phòng ngừa say nắng, say nóng hiệu quả.