Mục Lục
Toggle“Dựa trên những trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ đã yêu cầu tôi tạm dừng sử dụng lực lượng hủy diệt nhắm đã được điều đến Iran tối nay, và với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian 2 tuần”, Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social sáng 8.4 giờ VN, tức tối 7.4 giờ miền đông Mỹ, chỉ vài chục phút trước hạn chót mà ông đề ra.
Ông Trump gọi đây là thỏa thuận ngừng bắn hai chiều. Ông giải thích cho quyết định của mình rằng Mỹ đã đạt được toàn bộ những mục tiêu quân sự đề ra, thậm chí vượt xa mục tiêu đó, và tiến rất xa trong việc đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình tại Trung Đông.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã nhận được phản hồi gồm 10 điểm của Iran cho đề xuất hòa bình và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Theo ông, hầu hết những điểm bất đồng trước đây đã được hai nước nhất trí và thời hạn 2 tuần sẽ giúp hoàn thiện và thi hành thỏa thuận.
Cuối bài viết, ông Trump bày tỏ niềm vinh dự khi vấn đề tồn tại lâu năm này sắp được giải quyết.
Theo CNN, một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói rằng Israel cũng đã đồng ý với việc ngừng bắn tạm thời và hoãn chiến dịch oanh tạc trong khi đàm phán tiếp tục.
Trong khi đó, tờ The New York Times đưa tin rằng Iran đã chấp nhận đề xuất ngừng bắn 2 tuần của Pakistan sau nỗ lực ngoại giao khẩn trương. Các quan chức Iran được trích lời nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei phê chuẩn.
Mặt khác, truyền thông Iran đưa tin rằng cuộc đàm phán để hoàn tất thỏa thuận với Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 10.4 và có thể được kéo dài thêm.
Sau khi cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua không mang lại thỏa thuận với Iran, hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ 14h ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội) theo lệnh của Tổng thống Donald Trump.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị giám sát hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, cho hay lực lượng của họ sẽ chặn các tàu hàng đến hoặc đi từ các cảng của Iran.
Những tàu đến hoặc đi từ cảng của những nước khác sẽ được phép đi qua eo biển, tuyến huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Iran đã phong tỏa tuyến đường biển này để đáp trả chiến dịch tập kích mà Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2. Gần đây, Tehran tuyên bố thu phí với các tàu đi qua eo biển.
"Tôi đã chỉ thị cho hải quân tìm kiếm và ngăn chặn mọi con tàu tại vùng biển quốc tế đã trả phí lưu thông cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp mà có thể lưu thông an toàn trên biển cả", Tổng thống Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social tối 12/4, khi ông thông báo về lệnh phong tỏa.
Ông thêm rằng Mỹ cũng sẽ bắt đầu rà phá thủy lôi đã được rải ở eo biển, đồng thời cảnh báo về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tìm cách sử dụng xuồng tấn công nhanh cản trở lực lượng Mỹ.
"Bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.
Lệnh phong tỏa được thực thi thế nào
Tài liệu năm 2022 của Hải quân Mỹ về quy tắc tác chiến trên biển định nghĩa phong tỏa là "hoạt động của bên tham chiến nhằm ngăn chặn tàu thuyền, máy bay của mọi quốc gia, gồm cả đối phương và nước trung lập, ra vào cảng biển, sân bay hoặc khu vực ven biển thuộc sở hữu hay kiểm soát của một quốc gia đối địch".
Theo thông báo của CENTCOM mà BBC xem được, lệnh phong tỏa sẽ bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, "bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", đồng thời áp dụng cho tất cả tàu thuyền dù mang cờ nước nào ra vào cảng của Iran.
Trước khi lệnh phong tỏa bắt đầu, Mỹ cho phép các tàu trung lập có "thời gian ân hạn" để rời khỏi các cảng của Iran. Sau thời điểm đó, bất kỳ con tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực phong tỏa sẽ bị ngăn chặn, chuyển hướng hoặc bắt giữ.
CENTCOM cho hay sẽ cho phép các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu đi qua eo biển sau khi được kiểm tra.
John Ismay, cựu sĩ quan hải quân Mỹ và hiện là nhà bình luận của NY Times, cho hay các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở vịnh Oman có thể sử dụng hệ thống radar hiện đại của mình để giám sát các cảng của Iran, theo dõi tàu thuyền ra vào khu vực.
Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Mỹ phải triển khai lượng lớn tàu chiến trong khu vực để giám sát toàn bộ đường bờ biển phía nam của Iran. Những chiến hạm này khi hoạt động gần bờ biển có nguy cơ nằm trong tầm bắn của các loại tên lửa chống hạm và máy bay không người lái Iran, theo Lara Seligman, nhà phân tích của WSJ.
CENTCOM có thể giảm thiểu rủi ro bằng cách bố trí một nhóm tàu khu trục ở hai đầu eo biển Hormuz nhằm kiểm soát tàu bè qua lại, đồng thời sử dụng máy bay không người lái để liên tục theo dõi, giám sát các cảng của Iran, theo Ismay.
Theo phó đô đốc Kevin Donegan, người từng lãnh đạo các lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, Washington có thể theo dõi lộ trình của tàu thương mại bằng vệ tinh giám sát, radar quân sự và dữ liệu nguồn mở khi chúng rời vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz. Các quốc gia vùng Vịnh sở hữu máy bay không người lái và nền tảng giám sát hiện đại cũng có thể hỗ trợ nỗ lực này.
WSJ dẫn nguồn tin một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay CENTCOM đã khởi động chiến dịch phong tỏa bằng cách triển khai hơn 15 tàu chiến tới khu vực.
Khi một con tàu được xác định là "mục tiêu nghi vấn", tàu khu trục Mỹ sẽ được điều đến để ngăn chặn và kiểm tra. Khi tiếp cận với tàu mục tiêu, khu trục hạm Mỹ sẽ thiết lập liên lạc qua sóng vô tuyến VHF, tiến hành chất vấn theo quy trình. Họ sẽ yêu cầu tàu cung cấp các thông tin như điểm đến, cảng ghé gần nhất, loại hàng hóa đang chở và số lượng thuyền viên trên tàu.
Tàu chiến sau đó có thể yêu cầu con tàu chấp nhận cho một nhóm binh sĩ Mỹ lên tàu kiểm tra. Trong điều kiện lý tưởng, con tàu sẽ trả lời và chấp thuận yêu cầu bằng cách điều chỉnh hướng đi, tốc độ và thả thang dây để các binh sĩ Mỹ có thể tiếp cận an toàn, dễ dàng hơn.
Trong trường hợp con tàu phớt lờ các thông điệp của tàu chiến Mỹ và tìm cách bỏ chạy, tàu chiến Mỹ có thể triển khai xuồng cao tốc để tiếp cận. Binh sĩ sẽ sử dụng sào nối dài để móc, cố định thang dây vào mạn tàu rồi leo lên. Tuy nhiên, nhiệm vụ này trở nên phức tạp và nguy hiểm trong điều kiện biển động, vào ban đêm, hoặc khi tàu mục tiêu liên tục cơ động để né tránh.
Lựa chọn tốt nhất khi đó là triển khai trực thăng để lính Mỹ đu dây đổ bộ xuống tàu. Nếu có sẵn trực thăng và đội kiểm tra đã được huấn luyện bài bản, phương pháp này sẽ an toàn và nhanh chóng hơn nhiều so với việc cố gắng móc thang và leo lên tàu từ xuồng máy.
Theo quan chức CENTCOM, hải quân Mỹ có hỏa lực đáng kể trong khu vực để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa, bao gồm một tàu sân bay, nhiều tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một tàu đổ bộ tấn công và một số tàu chiến khác. Hầu hết các tàu này có khả năng triển khai trực thăng hỗ trợ hoạt động đổ bộ lên tàu kiểm tra. Mỹ cũng có thể đưa các đội kiểm tra từ đất liền lên tàu bằng trực thăng từ các quốc gia giáp vịnh Ba Tư.
Phó đô đốc John Miller, cựu tư lệnh hải quân thuộc CENTCOM, cho hay có khả năng các tàu treo cờ Iran sẽ cố gắng vượt qua eo biển và được xuồng cao tốc của IRGC bảo vệ trong quá trình này.
Trong trường hợp đó, Mỹ có thể tiến hành các cuộc không kích chính xác nhằm vào những xuồng này. Quân đội Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích như vậy nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Các cựu quan chức Mỹ cho hay khi đã đổ bộ lên tàu hàng và nắm quyền kiểm soát, lực lượng Mỹ có thể cần một thuyền trưởng và thủy thủ đoàn để điều khiển tàu nếu thủy thủ đoàn hiện tại không tuân thủ. Mỹ cũng sẽ cần một nơi để đưa tàu bị bắt vào neo đậu.
Kinh nghiệm của hải quân Mỹ
Sau Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Liên Hợp Quốc từng thiết lập hệ thống cho phép Iraq xuất khẩu dầu với điều kiện lợi nhuận phục vụ người dân, thường được gọi là chương trình "đổi dầu lấy lương thực".
Tàu chiến của hải quân Mỹ khi đó thường xuyên kiểm tra các tàu bị nghi đưa dầu Iraq ra khỏi Vịnh Ba Tư trái phép, trước khi tổng thống Mỹ George W. Bush ra lệnh tấn công Iraq vào năm 2003. Đại đa số cuộc kiểm tra đều diễn ra với sự hợp tác từ các tàu dầu.
Sau khi lính Mỹ bắt một con tàu bị phát hiện buôn lậu dầu Iraq, nhóm nhỏ thủy thủ Mỹ sẽ được giao điều khiển tàu đó đến khu vực tạm giữ được đặt mật danh như Fenway hay Comiskey. Cuối cùng, những con tàu này sẽ được đưa đến một cảng ở vịnh, nơi nước sở tại sẽ bán dầu để thanh toán chi phí cho việc kiểm soát tàu cùng thủy thủ đoàn. Tàu sau đó được bán đấu giá và không hiếm trường hợp lại được chính công ty mẹ từng sở hữu con tàu mua lại.
WSJ dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay mục tiêu của Tổng thống Donald Trump khi áp lệnh phong tỏa là gây thêm áp lực kinh tế lên Iran bằng cách cắt đứt một trong những dòng doanh thu còn lại của nước này.
"Iran sẽ không còn hoạt động kinh doanh nào và chúng tôi sẽ duy trì tình trạng đó", ông Trump nói tại Nhà Trắng ngày 13/4.
Mỹ hy vọng việc siết chặt kinh tế đối với chính quyền Iran sẽ buộc họ phải quay lại bàn đàm phán để tìm kiếm một giải pháp chính trị cho xung đột hiện tại. "Nếu không có nguồn thu nhập, tôi nghĩ chính quyền Iran sẽ rất khó để tiếp tục nắm giữ quyền lực", phó đô đốc Miller nói.
Nguy cơ Iran trả đũa
Shelby Holliday, nhà phân tích của WSJ, cho hay Mỹ không thực hiện chiến dịch phong tỏa như vậy từ đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng là vì hoạt động này vừa tiêu tốn nhiều nguồn lực vừa tiềm ẩn rủi ro cho các binh sĩ Mỹ.
Eo biển Hormuz hẹp và nằm sát đường bờ biển của Iran, bất kỳ hoạt động nào qua khu vực đều có thể bị đe dọa bởi thủy lôi, máy bay không người lái và xuồng tấn công của Iran.
Giới chức Mỹ cũng lo ngại Iran có khả năng đáp trả bằng cách bắt tàu chở dầu từ đối tác của Mỹ hoặc rải thủy lôi ở eo biển. Những động thái này sẽ khiến giá dầu tăng mạnh.
Mối lo ngại này vẫn hiện hữu. Quân đội Iran đã bị suy yếu đáng kể, nhưng vẫn giữ được hỏa lực đáng gờm để đe dọa bất kỳ con tàu nào cố gắng phong tỏa eo biển, theo nhà phân tích Holliday.
Iran được cho là vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa hành trình. WSJ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC, tương đương 1.800-3.000 chiếc, vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố việc Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz là "bất hợp pháp và là ví dụ về hành vi cướp biển". Lực lượng này đe dọa sẽ tấn công các cảng ven vịnh Ba Tư và biển Arab nếu an ninh của các cảng Iran bị đe dọa.
"Nếu Iran nổ súng vào tàu Mỹ đang thực hiện lệnh phong tỏa, hoặc nếu lực lượng Mỹ và IRGC xảy ra đấu súng trên một tàu chở dầu, điều đó có thể làm leo thang căng thẳng", Holliday cho hay.
Nhà phân tích của WSJ thêm rằng điều này sẽ tiềm ẩn nguy cơ ông Trump quyết định nối lại chiến dịch tập kích vào Iran, động thái mà ông đã thảo luận với các cố vấn hàng đầu gần đây.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner nói với CBS rằng lệnh phong tỏa là giải pháp cho tình hình. Tuy nhiên, thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, thành viên cấp cao của Ủy ban Tình báo Thượng viện, hoài nghi và nói rằng "tôi không hiểu làm thế nào việc phong tỏa eo biển lại có thể giúp thúc đẩy Iran mở cửa nó".
Tin Gốc: Vnexpress
Thế Giới
Rộ tin Mỹ mở "chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích" nghi bị Iran bắn hạ
Times of Israel đưa tin, hãng thông tấn Fars của Iran cho biết quân đội nước này đã tiến hành tìm kiếm phi công của một máy bay chiến đấu Mỹ bị trúng hệ thống phòng không.
Mỹ hiện chưa lên tiếng về những thông tin trên.
CNN đã liên hệ với Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ (CENTCOM) để yêu cầu bình luận về những hình ảnh do truyền thông Iran công bố nhưng chưa nhận được phản hồi.
Khi được AFP liên hệ, CENTCOM, chịu trách nhiệm về các hoạt động quân sự ở Trung Đông, đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận.
"Lực lượng quân sự đã tiến hành một chiến dịch tìm kiếm để cứu phi công máy bay chiến đấu Mỹ bị trúng đạn vào sáng nay", Fars cho biết.
Truyền thông nhà nước Iran phát sóng đoạn phim mà họ cho là mảnh vỡ của một máy bay phản lực Mỹ bị bắn rơi và chia sẻ hình ảnh trực tuyến về những gì dường như là máy bay Mỹ bay trên khu vực, bao gồm trực thăng, máy bay và máy bay không người lái.
Chiến dịch tìm kiếm của Mỹ có sự tham gia của trực thăng Black Hawk và máy bay vận tải C-130 Hercules. Tuy nhiên, theo phía Iran, những nỗ lực của Mỹ cho đến nay vẫn chưa có kết quả.
Theo một số thông tin, sau khi máy bay chiến đấu tiên tiến của Mỹ bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắn hạ vào sáng nay, phi công đã nhảy dù và tiếp đất xuống lãnh thổ Iran.
Trong khi đó, IRGC tuyên bố máy bay chiến đấu F-35 thứ hai của Mỹ đã bị hệ thống phòng thủ tiên tiến mới của lực lượng không quân IRGC phá hủy trên bầu trời miền Trung Iran. Họ cho biết máy bay chiến đấu gặp nạn thuộc phi đội Lakenheath.
IRGC cho biết máy bay chiến đấu của Mỹ đã bị phá hủy hoàn toàn và rơi xuống.
Kênh Telegram của hãng tin RT (Nga) đã đăng video được cho là ghi lại hoạt động trong chiến dịch tìm kiếm phi công của Mỹ.
Hãng tin RIA Novosti (Nga) cho hay, kênh truyền hình nhà nước Iran tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad thông báo bất kỳ ai bắt giữ được phi công lái máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn rơi trước đó sẽ nhận được phần thưởng.
Truyền thông địa phương đăng tải hình ảnh được cho là một ghế phóng được tìm thấy tại hiện trường vụ rơi máy bay chiến đấu của Mỹ.
Hình ảnh do truyền thông Iran đăng tải dường như cho thấy mảnh vỡ của một máy bay chiến đấu F-15E của Mỹ, chứ không phải F-35, theo Times of Israel.
Đài RT của Nga đồng tình với nhận định của báo Israel, cho rằng nhiều khả năng đây là 1 phần đuôi của tiêm kích F-15 chứ không phải F-35.
Tháng trước, một máy bay F-35 của Mỹ đã phải hạ cánh khẩn cấp tại một căn cứ ở Trung Đông sau khi bị trúng hỏa lực của Iran.
Ngày 22/3, Iran đã kích hoạt hệ thống phòng không sau khi phát hiện một tiêm kích F-15 xâm nhập không phận.
IRGC đã tuyên bố tiến hành chiến dịch trả đũa, nhắm vào các mục tiêu tại Israel. Các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar, Ả rập Xê út và UAE cũng bị tấn công.
Iran cho tới nay đã thực hiện 90 đợt tập kích trả đũa nhằm vào loạt mục tiêu của Israel và Mỹ trong khu vực. Ít nhất 16 máy bay, UAV Mỹ được cho đã bị phá hủy, theo tổng hợp của Bloomberg.
Iran được cho là đã đầu tư đáng kể vào việc hiện đại hóa năng lực phòng không tầm ngắn trong thời gian qua. Trước khi giao tranh xảy ra với Mỹ, Iran được cho đã ký với Nga thỏa thuận 580 triệu USD để mua 500 bệ phóng tên lửa phòng không vác vai 9K333 Verba cùng 2.500 tên lửa 9M336.
Theo Tasnim, RT
Ủy ban Đạo đức Hạ viện Mỹ đang mở cuộc điều tra đối với 4 nghị sĩ của đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Hai trong số này đã từ chức vào hôm qua (giờ VN) trước khi các kiến nghị khai trừ được trình lên hạ viện.
Đài NBC News hôm qua đưa tin hạ nghị sĩ Eric Swalwell của đảng Dân chủ ở bang California thông báo trên mạng xã hội về quyết định rời ghế sau khi nhiều phụ nữ cáo buộc ông tấn công tình dục. Cuối tuần qua, báo San Francisco Chronicle và Đài CNN đăng bài phỏng vấn 4 phụ nữ tố cáo ông có hành vi sai trái về tình dục. Ông Swalwell phủ nhận mọi cáo buộc, và chỉ thừa nhận đã xảy ra sai lầm trong phán đoán.
Vài giờ sau, hạ nghị sĩ Tony Gonzales của đảng Cộng hòa ở bang Texas cũng lên mạng xã hội chia sẻ kế hoạch về hưu sau khi thừa nhận có quan hệ tình ái với một cựu trợ lý, người sau đó đã tự thiêu và tử vong. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và các lãnh đạo đảng Cộng hòa tại quốc hội trước đó cũng thúc giục ông Gonzales không nên tái tranh cử nhiệm kỳ kế tiếp.
Không dừng lại ở đó, Hạ viện Mỹ cũng đang đối mặt hai vụ bê bối khác liên quan đến bộ đôi nghị sĩ đến từ bang Florida là bà Sheila Cherfilus-McCormick thuộc đảng Dân chủ và ông Cory Mills của đảng Cộng hòa. Cụ thể, nghị sĩ Cherfilus-McCormick đang đối mặt phiên điều trần sau khi Ủy ban Đạo đức Hạ viện liệt kê tổng cộng 25 sai phạm liên quan đến hoạt động cung cấp tài chính cho chiến dịch tranh cử. Bà cũng phải ra tòa hình sự liên bang vào năm sau.
Còn nghị sĩ Mills đang bị điều tra với nhiều cáo buộc, từ hành vi sai trái tình dục, bạo lực gia đình đến vi phạm tài chính, và ông cũng đã phủ nhận toàn bộ.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Byron Donalds (bang Florida) cho rằng những cáo buộc trên đã gây tổn hại cho tính liêm chính của Quốc hội Mỹ. Quyết định từ chức của ông Swalwell và ông Gonzales được đưa ra trước khi nghị quyết khai trừ được đưa ra trước hạ viện. Nghị quyết khai trừ bà Cherfilus-McCormick cùng ông Mills cũng đã được chuẩn bị và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ nhiều nghị sĩ lưỡng đảng.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh đảng Cộng hòa đang nắm đa số sít sao trước đảng Dân chủ với tỷ lệ 217 - 214 ghế. Vì thế bất kỳ ghế trống nào cũng sẽ dẫn đến bầu cử bổ sung, và thời gian tổ chức phụ thuộc vào quyết định của thống đốc các bang.
Điều đáng lưu ý là trong cả 4 trường hợp trên đều xuất hiện một bên là nghị sĩ đảng Dân chủ và bên còn lại một nghị sĩ đảng Cộng hòa, dẫn đến những đồn đoán về khả năng đang xảy ra "một cuộc thanh lọc cân bằng" về mặt chính trị. Cụ thể là một nghị sĩ Dân chủ đổi một nghị sĩ Cộng hòa, hoặc thậm chí mỗi đảng hai người.
Tin Gốc: Thanh Niên