Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, hôm 11/4 thông báo bắt đầu quá trình “tạo điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz”.
Thông tin được công bố một ngày sau khi báo New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Thủy lôi về cơ bản là khối kim loại được nhồi thuốc nổ, được triển khai trên mặt nước hoặc dưới lòng biển, duy trì trạng thái neo lơ lửng hoặc chìm hẳn dưới đáy biển và bảo đảm hoạt động trong nhiều tháng. Chúng có thể kích hoạt bằng nhiều cơ chế, từ chạm nổ tới cảm ứng từ trường, âm thanh và áp suất.
Thủy lôi là một trong những vũ khí có sức tàn phá khủng khiếp nhất mà hải quân Mỹ từng đối mặt, gây hư hại cho nhiều tàu hơn bất kỳ phương thức tấn công nào khác kể từ Thế chiến II, theo báo cáo của Viện Hải quân Mỹ.
H. I. Sutton, chuyên gia hải quân tại viện nghiên cứu Hội đồng Địa chiến lược có trụ sở ở Anh, cho biết Iran sở hữu nhiều loại thủy lôi khác nhau.
Trong số đó có dòng Maham-3, được coi là “mối đe dọa chính ở vùng nước sâu” và có thể triển khai ở khu vực có độ sâu tới 100 m. Sau khi triển khai, Maham-3 sẽ nổi lên theo dây neo và lơ lửng ở độ sâu ngay dưới đáy các tàu đi ngang qua.
Nó thường được kích hoạt cách mục tiêu vài mét bằng cảm biến âm thanh, chủ yếu dựa vào tín hiệu tần số thấp do tàu thuyền phát ra. Loại thủy lôi này có thể được nâng cấp bằng cách trang bị cảm biến âm thanh định hướng, cũng như ngòi nổ từ tính để phát hiện và tấn công tàu ngầm.
Mỗi quả Maham-3 có khối lượng 383 kg, trong đó khoảng 120 kg là thuốc nổ mạnh, có đường kính 0,8 m và chiều cao 1,3 m.
Tiếp theo là thủy lôi neo Maham-1, được kích nổ bằng dòng điện khi mục tiêu va chạm với 5 gai tiếp xúc trên thân. Maham-1 có thiết kế đơn giản hơn nhiều so với Maham-3, nhưng vẫn được coi là mối đe dọa nghiêm trọng với phương tiện trên biển. Nó có tổng cộng 4 biến thể với khối lượng đầu đạn khác nhau từ 20-120 kg.
Một mẫu khác là thủy lôi đáy Maham-2, chuyên nằm dưới đáy biển và khó phát hiện hơn so với thủy lôi neo. Loại thủy lôi này mang đầu đạn nặng khoảng 320 kg, thường gài ở vùng nước nông để có thể gây sát thương hiệu quả. Nó được kích nổ dựa trên tín hiệu âm thanh hoặc từ trường của mục tiêu.
“Giống như các loại thủy lôi cảm ứng khác của Iran, nó có khả năng hoãn kích hoạt trong vài ngày và được trang bị bộ đếm tàu để bỏ qua số lượng phương tiện nhất định. Điều này khiến nỗ lực rà phá trở nên khó hơn nhiều”, chuyên gia Sutton cho hay.
Tehran còn sở hữu một loại thủy lôi đáy khác là Maham-6, được cho là phiên bản sao chép sát với dòng Manta do Italy sản xuất. Thiết kế hình nón giúp loại thủy lôi này khó bị phát hiện khi nằm dưới đáy biển, song đầu đạn 150 kg khiến nó chỉ phát huy hiệu quả tối đa ở những vùng biển nông.
Iran từng công bố hình ảnh của mẫu thủy lôi tự hành, có hình dáng tương tự dòng Maham-2, song được gắn thêm hệ thống động lực của ngư lôi. “Có khả năng nó được thiết kế để phóng từ tàu ngầm hoặc tổ hợp phòng thủ bờ biển. Tầm bắn không được công bố, song có lẽ là 10-20 km. Vũ khí này có thể dựa trên thủy lôi tự hành EM-56 của Trung Quốc”, Sutton nhận định.
Chuyên gia này nêu khả năng Iran nhập khẩu thủy lôi EM-52 Trung Quốc. Nó được trang bị động cơ rocket và đặt dưới đáy biển ở độ sâu tối đa 200 m. Khi cảm biến âm thanh phát hiện tàu di chuyển phía trên, quả đạn sẽ phóng lên và lao vào phần đáy mục tiêu.
Theo Sutton, Iran được cho là cũng nhập khẩu thủy lôi từ Nga, có thể là mẫu mìn đáy chuyên thả từ máy bay. Cũng có thông tin cho rằng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sử dụng pháo phản lực phóng loạt Fajr-5 cỡ nòng 333 mm để rải mìn đáy ở những vùng biển có độ sâu 30 m.
Báo Wall Street Journal cho biết Iran còn biên chế một số loại mìn gắn vào thân tàu mục tiêu bằng nam châm.
Mối đe dọa từ thủy lôi Iran dường như khiến Mỹ đang phải huy động nhiều lực lượng đến Trung Đông.
Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết USS Chief và USS Pioneer, thuộc lớp tàu quét mìn Avenger của Mỹ, đã cập cảng Ao Makham ở Thái Lan vào sáng 13/4, song chưa rõ điểm đến tiếp theo. Trang tin USNI của Viện Hải quân Mỹ cuối tuần trước cho biết hai tàu đã nhận lệnh đến khu vực tác chiến của CENTCOM.
USS Tulsa, tàu chiến đấu ven biển (LCS) được cấu hình cho nhiệm vụ quét mìn, hôm 3/4 di chuyển qua eo biển Malacca về hướng tây bắc và chưa rõ tung tích. Một chiếc khác là USS Santa Barbara dường như đang di chuyển trên Ấn Độ Dương ngày 19/3. Đây là 2 trong 3 tàu LCS quét mìn đồn trú ở Trung Đông, nhưng đã rút về Singapore chỉ vài ngày sau khi xung đột bùng phát.
“Rà phá thủy lôi là hoạt động chậm chạp, phức tạp và tiềm ẩn rủi ro đáng kể ngay cả trong môi trường an toàn. Nguy cơ với lực lượng rà phá mìn tại eo biển Hormuz còn nghiêm trọng hơn nhiều, nhất là khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran và có thể leo thang xung đột”, biên tập viên Joseph Trevithick của War Zone đánh giá.
Tin Gốc: Vnexpress
Israel nói Iran còn hơn 1.000 tên lửa, Hezbollah sở hữu tới 10.000 rocket
Những con số này được công bố trong các báo cáo quân sự và phỏng vấn với truyền thông Israel cuối tuần qua, cho thấy xung đột có thể còn kéo dài, theo Hãng tin Bloomberg.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã hiếm hoi ước tính công khai kho vũ khí của Tehran, qua đó cho biết Iran vẫn còn lượng lớn tên lửa đạn đạo.
Ngoài ra, Đài phát thanh Quân đội Israel cũng dẫn nguồn tin quân sự cho biết nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon hiện sở hữu khoảng 8.000 - 10.000 rocket tầm ngắn.
Sau hơn 5 tuần giao tranh, với tốc độ tấn công hiện nay từ Iran và Hezbollah, các đánh giá này cho thấy chiến sự có thể tiếp diễn trong nhiều tháng tới, dù Israel và Mỹ vẫn khẳng định đang đạt được các mục tiêu cốt lõi.
Cả Iran và Hezbollah đều không xác nhận quy mô kho vũ khí của mình, đồng thời chưa có dấu hiệu giảm cường độ tấn công.
"Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Và thành thật mà nói, điều đó sẽ không xảy ra", viên sĩ quan không quân Israel, mang cấp bậc trung tá tình báo, nói về khả năng loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa của Iran.
Trước khi nổ ra xung đột, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể vươn tới Israel. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được phóng trong thời gian qua, số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Theo các nguồn tin quân sự, Iran đang triển khai tên lửa từ hàng chục bệ phóng đặt trong hệ thống đường hầm ở các khu vực miền núi hẻo lánh - yếu tố khiến việc tấn công phủ đầu trở nên khó khăn.
Viên sĩ quan cũng thừa nhận Israel "không chắc có thể làm được nhiều hơn" để ngăn chặn hoàn toàn các đợt tấn công này.
Ở mặt trận phía bắc, Tel Aviv cũng tiến hành chiến dịch quân sự tại Lebanon nhằm đẩy lùi Hezbollah, lực lượng đồng minh thân cận của Iran. Giao tranh tại đây bùng phát trở lại chỉ hai ngày sau khi xung đột với Iran bắt đầu, với các loạt rocket vượt biên nhắm vào lãnh thổ Israel.
Hiện mỗi ngày có khoảng 200 - 250 rocket được phóng từ Lebanon, chủ yếu nhằm vào lực lượng Israel tại miền nam nước này. Những quả rocket vươn tới miền bắc Israel đã khiến hàng chục nghìn dân thường phải liên tục trú ẩn trong hầm tránh bom. Các khu vực trung tâm cũng hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Iran, dù với tần suất thấp hơn.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết nước này đang cải tiến hệ thống cảnh báo và phát hiện phóng rocket nhằm giúp người dân có thêm thời gian sơ tán - đôi khi chỉ tính bằng vài giây - trước khi các quả đạn rơi xuống.
Người Lebanon kiệt sức trong vòng lặp bom đạn
Tại cửa hàng nhỏ ở Beirut, đối diện với một tòa nhà vừa bị tên lửa Israel san phẳng, ông Qassem Saad cho biết đã quá chán cảnh xung đột lặp đi lặp lại. Ông hy vọng đàm phán có thể chấm dứt nhiều thập kỷ đau thương.
"Chúng tôi biết Israel sẽ mãi là kẻ thù, nhưng chúng tôi kiệt sức rồi", Saad, 49 tuổi, người bị thương nhẹ trong vụ không kích, nói.
Về mặt lý thuyết, Israel và Lebanon đã trong tình trạng chiến tranh suốt gần 80 năm qua vì hai nước chưa ký kết hiệp định hòa bình kể từ Chiến tranh Arab - Israel năm 1948.
Hezbollah, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, đã đối đầu dữ dội với Israel trong vài năm gần đây. Sau khi chiến sự Gaza nổ ra vào tháng 10/2023, Hezbollah phóng rocket vào Israel để bày tỏ đoàn kết với Hamas, khiến Israel đáp trả.
Tháng 10/2024, Israel đưa quân vào miền nam Lebanon. Một tháng sau, Israel chấp thuận một thỏa thuận ngừng bắn yêu cầu họ rút khỏi Lebanon. Tuy nhiên, lực lượng Israel vẫn không rút đi toàn bộ, với lý do Hezbollah vi phạm thỏa thuận.
Giao tranh giữa hai bên nối lại vào cuối tháng 2 khi Hezbollah nã pháo vào Israel để trả thù cho cái chết của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei. Quân đội Israel đáp trả bằng cách không kích và đưa quân sâu hơn vào lãnh thổ quốc gia láng giềng nhằm thiết lập vùng đệm tại miền nam Lebanon.
Đại sứ Lebanon và Israel sẽ gặp nhau tại thủ đô Washington của Mỹ vào ngày 14/4 để thảo luận về khả năng hai nước đàm phán trực tiếp. Chính quyền Lebanon muốn có một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah. Tuy nhiên, Israel bác bỏ khả năng này và yêu cầu Hezbollah phải giải giáp vũ khí, cho hay họ hiện chỉ muốn tập trung vào hòa đàm chính thức với chính phủ Lebanon.
"Với chúng tôi, điều cốt yếu là đạt được một thỏa thuận để có thể yên ổn nuôi dạy con cái. Nếu có một giải pháp hòa bình toàn diện, chúng tôi sẵn lòng ủng hộ, miễn là đôi bên tôn trọng và không xâm phạm lẫn nhau", ông Saad nói. "Chỉ cần Israel rút quân khỏi miền nam, trao trả tù nhân, khôi phục quyền lợi cho chúng tôi và cam kết không tiếp tục ném bom, tôi chắc chắn sẽ ủng hộ đàm phán".
Ở phía ngược lại, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã thẳng thừng bác bỏ đàm phán, yêu cầu hủy bỏ cuộc gặp và thề sẽ chiến đấu "đến hơi thở cuối cùng".
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt được lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Iran và bên trung gian là Pakistan khẳng định phạm vi thỏa thuận bao gồm Lebanon, nhưng Israel và Washington phủ nhận. Lebanon hôm 8/4 đã hứng chịu đợt tấn công dữ dội nhất trên cả nước kể từ khi giao tranh nổ ra, với hơn 350 người thiệt mạng.
Tại khu dân cư lao động Corniche al-Mazraa, một trong số các quận ở Beirut bị Israel ném bom tuần trước, người dân đang cố gắng thu gom những gì còn sót lại từ đống đổ nát của nhà cửa và cửa hàng.
Kamal Ayad, 49 tuổi, dừng tay nghỉ ngơi bên dưới một tòa nhà nơi ông đang sửa chữa hư hại. "Chúng tôi ủng hộ đàm phán nếu chúng phục vụ lợi ích của Lebanon, nếu chúng giải quyết được vấn đề, chấm dứt chiến tranh và để chúng tôi được sống yên ổn", Ayd nói.
"Chúng tôi muốn hòa bình và hy vọng Iran sẽ không cản trở điều đó", ông nói thêm. "Chúng tôi vô cùng mệt mỏi. Chúng tôi đã sống qua quá nhiều cuộc chiến và giờ chỉ muốn nghỉ ngơi".
Bộ Y tế Lebanon ghi nhận 2.089 người thiệt mạng trong đó có 166 trẻ em và 88 nhân viên y tế, kể từ khi cuộc chiến lan rộng sang Lebanon vào 2/3.
Đối với nhiều người dân Lebanon, đàm phán với Israel - quốc gia bị coi là kẻ thù, từ lâu đã là điều cấm kỵ, nhưng cuộc gặp vào 14/4 không phải là nỗ lực đầu tiên.
Hồi tháng 12/2025, các đại diện của Lebanon và Israel đã tổ chức cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ, nằm trong cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn năm 2024 để chấm dứt đợt giao tranh trước đó giữa Israel và Hezbollah. Trước đó, sau cuộc tấn công của Israel vào Lebanon năm 1982, hai nước cũng từng đàm phán thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, nhưng thỏa thuận này sau đó bị hủy.
"Phải có một giải pháp giữa Mỹ và Iran, nếu không đàm phán cũng vô ích", ông Joe Ghafari, 61 tuổi, cư dân quận Ashrafiyeh ở Beirut, nhận định. "Quyết định không nằm trong tay chúng tôi. Nếu được quyền, tôi sẽ ủng hộ đàm phán".
Ông Ghafari bày tỏ lo ngại về việc bùng phát xung đột nội bộ mới tại một quốc gia từng trải qua cuộc nội chiến đẫm máu từ năm 1975 đến 1990.
Những người ủng hộ Hezbollah hôm 11/4 đã tuần hành phản đối đàm phán, trước khi tổ chức này và đồng minh là Phong trào Amal kêu gọi thành viên kiềm chế biểu tình.
"Làm sao có thể làm hòa với Israel nếu một bộ phận người dân không muốn?", ông Ghafari đặt câu hỏi. "Nếu các cuộc đàm phán này tiến triển trong khi phía bên kia không muốn, chắc chắn sẽ có xung đột nội bộ. Mà Lebanon thì không thể chịu đựng thêm nội chiến nữa".
Tin Gốc: Vnexpress
