Người bệnh nam, 19 tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương hay bệnh lý nền. Tuy nhiên, sau một thời gian dài duy trì thói quen ngồi khoanh chân khi học, làm việc, người bệnh bắt đầu xuất hiện cảm giác tê bì vùng bàn chân trái.
Ban đầu triệu chứng khá nhẹ nhưng nhanh chóng tiến triển thành yếu cơ: người bệnh không thể gấp cổ chân trái, đầu gối khó nhấc cao khi di chuyển. Dáng đi thay đổi rõ rệt, bàn chân quệt xuống đất gây khó khăn trong sinh hoạt, học tập và tiềm ẩn nguy cơ chấn thương.
Kết quả điện có tổn thương thần kinh mác sâu bên trái. Sau đó, người bệnh được nhập viện điều trị tại khoa y học cổ truyền với chẩn đoán liệt dây thần kinh mác – nguyên nhân gây ra hội chứng “bàn chân rủ”.
Theo bác sĩ Hoàng Kim Chung, khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, dây thần kinh mác có vai trò chi phối động tác gấp mu bàn chân và nghiêng trong bàn chân. Khi bị tổn thương, người bệnh không thể nâng bàn chân lên, phải nhấc cao gối khi đi. Đây là biểu hiện điển hình của “bàn chân rủ”.
Trong y học hiện đại, nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là chèn ép dây thần kinh kéo dài, thường gặp ở những người có thói quen vắt chéo chân, ngồi khoanh chân hoặc nằm bất động lâu.
Ngoài ra, bệnh lý cũng có thể xuất phát từ chấn thương vùng cẳng chân, đầu trên xương mác, sai khớp gối, tổn thương dây chằng, biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường hoặc do khối u chèn ép dây thần kinh.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, bác sĩ Chung cho tình trạng này thuộc phạm vi chứng tý hoặc nuy chứng, do khí huyết ứ trệ, kinh lạc bế tắc, khiến gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ. Phục hồi tích cực nhờ kết hợp châm cứu, bấm huyệt và phục hồi chức năng
Tại khoa y học cổ truyền, người bệnh được điều trị theo hướng kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, bao gồm sử dụng thuốc chống viêm, bổ sung vitamin nhóm B (B1, B6, B12).
Châm cứu, điện châm, xoa bóp, bấm huyệt vùng cẳng chân, cùng thuốc y học cổ truyền phù hợp thể trạng và tập phục hồi chức năng.
Không chỉ điều trị về thể chất, đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng còn đặc biệt chú trọng hỗ trợ tâm lý. Khi nhập viện, người bệnh có biểu hiện lo lắng, tự ti do dáng đi bất thường. Sau quá trình được động viên, tư vấn, tinh thần người bệnh đã ổn định, hợp tác tốt với điều trị.
Sau khoảng gần 2 tuần, tình trạng cải thiện rõ rệt. Người bệnh hết tê bì chân trái, không còn phải nhấc cao gối khi đi. Biên độ gấp cổ chân của người bệnh đạt khoảng 15 độ, gần tương đương chân lành và có thể chạy đoạn ngắn.
“Em cảm thấy đi lại mọi thứ thuận tiện hơn hẳn, chủ động trong sinh hoạt, không còn phải phụ thuộc vào người thân hỗ trợ, tự tin hơn khi tình trạng bệnh tình của mình được cải thiện”, nam sinh chia sẻ.
Các bác sĩ y học cổ truyền khuyến cáo thói quen ngồi vắt chân, khoanh chân lâu không chỉ ảnh hưởng đến tuần hoàn máu mà còn có thể gây chèn ép dây thần kinh, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như trường hợp trên.
Để phòng tránh, người dân cần: hạn chế ngồi vắt chéo chân, khoanh chân trong thời gian dài. Thay đổi tư thế thường xuyên khi ngồi học, làm việc. Tăng cường vận động, tập luyện nhẹ nhàng. Khi xuất hiện dấu hiệu tê bì, yếu cơ kéo dài, người bệnh cần đi khám sớm.
Ca bệnh là lời nhắc nhở với những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể gây ra hệ quả lớn đối với sức khỏe. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đặc biệt kết hợp hiệu quả giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, có thể giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng và hạn chế di chứng.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Ketan Bulsara, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ tại Cleveland Clinic (Mỹ), cơ chế liên quan giữa nắng nóng và đột quỵ là rất thực tế. Trong điều kiện nhiệt độ cao, cơ thể mất nước và muối khoáng nhanh chóng. Khi đó, máu trở nên cô đặc hơn, tâm thất và mạch máu phải làm việc nhiều hơn, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông - nguyên nhân chính gây ra đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Một nghiên cứu đăng trên Harvard Health Publishing (Mỹ) cũng ghi nhận rằng môi trường nhiệt độ cao có thể tác động xấu đến hệ tuần hoàn. Dữ liệu lớn được thu thập từ các bệnh viện trên khắp nước Mỹ cho thấy nguy cơ nhập viện vì đột quỵ tăng lên trong những ngày nắng nóng, đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường.
Bên cạnh đó, tiến sĩ - bác s Rebecca Fieles, chuyên gia thần kinh của University of Maryland Medical Center (Mỹ), cho biết nắng nóng còn có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não - một dạng đột quỵ nghiêm trọng khác.
Nhiệt độ cao khiến các mạch máu bị giãn nở và áp lực tuần hoàn thay đổi thất thường, nhất là ở người có vữa xơ động mạch. Sự mất cân bằng này có thể dẫn tới vỡ mạch, gây xuất huyết trong não.
Một tổng quan đăng tải trên tạp chí Frontiers in Neurology cũng chỉ ra rằng nhiệt độ thời tiết cực đoan (quá nóng hoặc quá lạnh) đều liên quan tới nguy cơ đột quỵ tăng lên, đặc biệt ở những người có bệnh nền từ trước. Sự mất nước, rối loạn điện giải và thay đổi huyết áp thất thường khi thời tiết nóng là những yếu tố làm não thiếu oxy nhanh hơn, từ đó tác động tới nguy cơ tai biến.
Không chỉ vậy, điều mà nhiều người hay bỏ qua là ”đột quỵ nhiệt” - tình trạng đột ngột suy giảm chức năng não do nhiệt độ cơ thể quá cao (trên 40 °C). Biến chứng này có thể xảy ra khi cơ thể không kịp thích nghi với nhiệt độ cao, dẫn đến tổn thương tế bào não và hệ thần kinh nếu không được sơ cứu kịp thời.
Các chuyên gia đều nhấn mạnh rằng nắng nóng không trực tiếp “gây” đột quỵ đối với người hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng ở những người có yếu tố nguy cơ (cao huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, tiền sử tim mạch hoặc đột quỵ), nhiệt độ cao là “chất xúc tác” nguy hiểm khiến bệnh tiến triển nhanh và biến chứng nặng.
Do đó, phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng - đặc biệt ở người cao tuổi - cần chú trọng:
Theo đó, chủ trương của thành phố Đà Nẵng sẽ nâng quy mô Trung tâm Y tế khu vực Sơn Trà lên khoảng 350 giường bệnh trong giai đoạn 2025-2030, hướng tới trở thành bệnh viện đa khoa khu vực thực hiện chức năng khám bệnh và điều trị nội trú.
Dự án sẽ mở rộng khuôn viên trung tâm về phía nam, giáp đường Vũ Văn Dũng. Sau khi mở rộng, diện tích khu đất khoảng 20.859m², gần gấp đôi so với hiện trạng. Thành phố dự kiến chi hơn 112,3 tỉ đồng để đền bù, giải phóng mặt bằng và bố trí 16 lô đất tái định cư tại các khu dân cư thuộc phường An Hải.
Theo quy hoạch, dự án sẽ xây dựng mới khối đa chức năng cao 9 tầng nổi và 1 tầng hầm với quy mô 160 giường bệnh; xây dựng khối lây nhiễm 3 tầng, nhà đại thể, quầy thuốc và hành lang nối giữa các khối nhà.
Bên cạnh đó, khối nhà 9 tầng hiện trạng với 180 giường và khối đông y - phục hồi chức năng cũng sẽ được cải tạo, nâng cấp đồng bộ về công năng, hạ tầng và trang thiết bị y tế.
Tổng mức đầu tư dự án gần 700 tỉ đồng từ ngân sách thành phố. Dự án dự kiến triển khai xây dựng trong giai đoạn 2026-2029. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng được giao làm chủ đầu tư kiêm quản lý dự án.
Trong khi các vận động viên đa môn phối hợp thường đánh giá thể lực qua những bài kiểm tra khắc nghiệt như bơi tính giờ, nâng tạ đến giới hạn hay đo công suất ngưỡng chức năng (FTP), Bryan Johnson, doanh nhân công nghệ 48 tuổi nổi tiếng với nỗi ám ảnh về sự trường thọ, lại đề xuất một phương pháp đơn giản và ít tốn sức hơn để đo lường mức độ lão hóa của cơ thể.
Tại sự kiện The Long Play của Business Insider diễn ra hôm 14/4 ở San Francisco, Johnson đã giới thiệu bài kiểm tra thăng bằng một chân, một chỉ số thay thế cho phép xác định liệu tuổi sinh học của một người có đang tương xứng với tuổi thực hay không.
Người thực hiện chỉ cần một chiếc đồng hồ bấm giờ và một không gian đủ để đứng bằng một chân trong trạng thái nhắm mắt. Cách thực hiện bài kiểm tra: Bắt đầu bấm giờ, nhắm mắt và đứng trên một chân; sau đó đo thời gian có thể duy trì tư thế này trước khi mất thăng bằng. Theo thang đo của Johnson, nếu chỉ duy trì được từ 0 đến 7 giây, cơ thể bạn đang tương đương với độ tuổi 60-80; từ 7 đến 15 giây tương ứng với độ tuổi 40-60 và nếu đạt từ 15 đến 30 giây, cơ thể bạn đang ở trạng thái của tuổi 20-40.
"Khi tuổi tác tăng cao, não bộ có xu hướng teo lại khiến khả năng giữ thăng bằng dần mất đi. Đó là lý do tại sao ở người cao tuổi, các sự cố té ngã thường dẫn đến những hệ lụy sức khỏe rất nghiêm trọng", doanh nhân giải thích.
Nhận định của Johnson nhận được sự đồng thuận từ giới khoa học. Một nghiên cứu quy mô nhỏ trên những người hơn 50 tuổi của Mayo Clinic, công bố năm 2024, cho thấy trong số các bài kiểm tra chức năng, khả năng giữ thăng bằng trên một chân là chỉ số bị ảnh hưởng mạnh mẽ nhất bởi quá trình lão hóa. Các nhà nghiên cứu tại Mayo Clinic nhận định đây là "thước đo có giá trị về tình trạng suy nhược, mức độ sống độc lập và nguy cơ té ngã của một cá nhân". Tuy nhiên, nghiên cứu này không tập trung vào nhóm người dưới 50 tuổi và cũng không đưa ra các số liệu cụ thể để đối chiếu trực tiếp thời gian thăng bằng với độ tuổi sinh học như cách Johnson đề xuất.
Bài kiểm tra thăng bằng không phải là khái niệm mới. Hệ thống y tế Cleveland Clinic khuyến cáo đây không phải là một bài đánh giá thăng bằng toàn diện và "còn lâu mới trở thành một chỉ số hoàn hảo để đánh giá tuổi thọ". Tuy nhiên, xét theo tiêu chuẩn của Johnson, nhiều người có thể tìm thấy sự an tâm khi kết quả kiểm tra, đặc biệt là trên chân thuận, vẫn phản ánh đúng phong độ thể chất cần thiết ở độ tuổi của họ.
Bryan Johnson là một triệu phú công nghệ nổi tiếng, doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí là tiêmmáu của con trai để trẻ hóa.
