Chính phủ đang xây dựng dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI. Một số nội dung dự kiến điều chỉnh cho phù hợp sau tinh gọn bộ máy.
Góp ý cho dự thảo, ông Đỗ Văn Thức, Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng, đề xuất bổ sung chính sách để giải quyết đến cùng bất cập với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) khi doanh nghiệp nợ đọng, nợ xấu BHXH khiến họ không được hưởng quyền lợi hoặc nhận hưu trí.
Ông đề xuất lập quỹ dự phòng xử lý rủi ro, chiếm 3-5% tổng Quỹ Bảo hiểm xã hội, hoặc trích từ khoản lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm, trốn đóng BHXH. Nguyên tắc và điều kiện chi trả căn cứ vào việc phân loại rủi ro kỹ lưỡng. Khi cơ quan quản lý chưa xử lý được ngay nợ đọng thì quỹ dự phòng trích trợ cấp cho lao động tương đương mức sống tối thiểu để đảm bảo an sinh.
Ông Thức nêu thực tế lao động mỗi tháng trích 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH nhưng đến khi làm thủ tục hưởng chế độ mới biết công ty chậm đóng, nợ đọng khiến họ bị treo quyền lợi, thậm chí không chốt được sổ để về hưu. Phần lớn nợ xấu không có khả năng chi trả, đặt giả thiết chủ doanh nghiệp có thể bị truy tố nhưng khoản nợ không thể thu hồi nên lao động vẫn chịu thiệt.
“Quyền lợi cuối cùng và quan trọng nhất của mỗi lao động khi tham gia hệ thống an sinh là được hưởng hưu trí. Lao động đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm với BHXH nhưng lại không được hưởng quyền lợi, giải quyết thế nào thì luật sửa đổi bổ sung phải trả lời được”, ông nói.
Theo ông Thức nên tập trung vào khâu phòng ngừa rủi ro bằng cách thông tin rõ cho lao động về tình hình tham gia BHXH hàng tháng, như gửi tin nhắn, email. Tiền điện, nước hàng tháng nếu người dùng chậm đóng liền nhận tin nhắn nhắc nhở ngay thì chế độ liên quan đến an sinh xã hội càng phải được chú trọng.
Quyền lợi lao động ở nơi không có công đoàn cơ sở
Dự thảo đề xuất thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, sau thai sản của lao động do người sử dụng lao động và Ban chấp hành Công đoàn cơ sở quyết định. Trường hợp hai bên có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định số ngày nghỉ trên cơ sở đề nghị của Công đoàn. Nếu đơn vị đó không có công đoàn cơ sở thì người sử dụng lao động được quyết định.
Sửa đổi nhằm phù hợp bộ máy sau tinh gọn, cơ quan hành chính, doanh nghiệp hưởng 100% lương ngân sách nhà nước, lực lượng vũ trang không còn công đoàn cơ sở; áp dụng bao gồm cả trường hợp chưa thành lập công đoàn cơ sở.
GS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, cho rằng nơi chưa có công đoàn cơ sở, để chủ sử dụng tự quyết thì khó đảm bảo quyền lợi cho lao động. Dự thảo vì thế cần quy định rõ hơn điều kiện mà người sử dụng lao động được quyền quyết định, có thể căn cứ vào đề nghị của phía lao động và hồ sơ y tế.
Lo ngại rủi ro khi mở rộng kênh đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội
Dự luật bổ sung danh mục đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội, ngoài các ngân hàng thương mại do Nhà nước chi phối như hiện hành thì có thể gửi tại nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ. Hiện Quỹ chỉ được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước, gồm Agribank, Vietinbank, Vietcombank và BIDV.
Đánh giá quy định dễ dẫn tới rủi ro khi liên quan đến an sinh, đặc biệt là hưu trí của hàng chục triệu người tham gia, GS Lê Minh Thông đề nghị bỏ đề xuất khỏi dự luật và giữ nguyên như quy định hiện hành khi chưa có đánh giá tác động.
TS Nguyễn Diệu Hồng cùng quan điểm, cho rằng Quỹ này có đặc thù riêng khi phải đảm bảo chi trả cho lao động trong dài hạn, thậm chí sau 30 năm. Việc mở rộng sang nhóm ngân hàng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% tiềm ẩn rủi ro cao, cơ quan soạn thảo cần xem lại để đảm bảo quyền lợi an sinh.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tới cuối 2024, Quỹ BHXH dư khoảng 1,29 triệu tỷ đồng với mức tăng trưởng bình quân 9% một năm. Tới năm 2027, dự kiến 24,6 triệu người tham gia BHXH; 18,8 triệu người đóng BHTN và 99,3 triệu người tham gia BHYT. Người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng trong bối cảnh mở rộng diện bao phủ.
Khoảng 8 năm trước, vào mùa mưa, anh A Hải (32 tuổi, làng Doch 1, xã Ia Ly) như thường lệ dậy sớm lùa bò ra bãi cỏ dưới chân núi Chư Pa, cách nhà hơn một km. Gần trưa, khi việc chăn thả tạm xong, anh rủ một người bạn vào rừng, men theo sườn núi tìm bắt dơi làm thức ăn.
Sau gần nửa giờ băng rừng, vượt quãng đường khoảng 5 km, cả hai phát hiện một cửa hang lớn nằm lưng chừng núi. Bên trong tối đen, ẩm ướt, nhiều lối nhỏ nối nhau tạo thành hệ thống dài hàng trăm mét. Anh Hải dùng đèn pin soi đường rồi tiến vào khám phá.
Đi sâu vài chục mét, anh nhận thấy dưới một hố sâu chừng 2 m có nhiều mảnh vải rải rác. Cảnh tượng lạ khiến cả hai dừng lại quan sát. Sau ít phút do dự, anh Hải quyết định xuống kiểm tra.
Dưới đáy hố là khoảng không tương đối rộng, giống căn hầm giữa lòng núi. Trên nền đất có nhiều vật dụng cũ như tăng, võng, vải dù, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin. Xen lẫn là các đồ dùng sinh hoạt như bàn chải, bát sắt, lọ thuốc. Đặc biệt, anh phát hiện nhiều mảnh xương đã mục theo thời gian. Từ những dấu vết này, anh cho rằng đây có thể là nơi bộ đội từng trú ẩn trong chiến tranh.
Chiều cùng ngày, anh trở về kể lại sự việc nhưng ít người tin. Nhiều người cho rằng câu chuyện "hang bí mật" là hoang đường. "Không ai tin, họ nghĩ mình nói quá", anh Hải nhớ lại.
Sáng hôm sau, anh chuẩn bị hương, hoa, trái cây rồi một mình quay lại hang. Tại đây, anh thu gom các mảnh hài cốt và di vật, đưa ra ngoài chôn cất gần gốc cây.
Từ đó, mỗi lần đi ngang khu vực, anh đều dừng lại thắp hương cho những người đã khuất. Việc làm lặng lẽ này kéo dài nhiều năm giữa núi rừng vắng vẻ, ít người biết đến.
Câu chuyện chỉ được nhắc lại vào năm 2020 khi Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tìm kiếm hài cốt ở địa bàn. Nghe người dân kể, họ tìm gặp anh Hải để xác minh. Người đàn ông sau đó trực tiếp dẫn đường đến vị trí đã chôn cất trước đó. Qua kiểm tra, khu vực núi Chư Pa được xác định từng là căn cứ hoạt động cách mạng trong thời chiến.
Từ thông tin ban đầu, lực lượng chức năng mở rộng tìm kiếm không chỉ tại nơi chôn cất mà còn trong hệ thống hang động. Kết quả, họ quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như tăng, võng, dép cao su và vật dụng sinh hoạt, góp phần khẳng định dấu tích bộ đội từng hoạt động tại đây.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do địa hình phức tạp, cây rừng rậm rạp, hang sâu ẩm ướt. Mùa mưa, nước đọng nhiều khiến công tác phải gián đoạn.
Đến tháng 4 năm nay, đội quy tập tiếp tục mở rộng phạm vi tại khu vực hang đá núi Chư Pa, phát hiện thêm 18 hài cốt cùng nhiều di vật. Tính từ năm 2020 đến nay, 64 hài cốt đã được tìm thấy tại khu vực này.
Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết quá trình tìm kiếm trong hang sâu rất khó khăn, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dây thừng, đèn pin và di chuyển thận trọng đảm bảo an toàn.
"Căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969", thượng tá Sáng nói, đồng thời cho biết đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại làng Doch 1, tránh bỏ sót các liệt sĩ còn nằm lại trong rừng sâu.
Theo tờ trình của UBND TP.HCM, vừa qua HĐND TP.HCM đã thông qua chủ trương đầu tư đối với 3 dự án gồm: Dự án đầu tư xây dựng cầu Cần Giờ; Dự án đầu tư xây dựng Cầu Phú Mỹ 2 và Dự án Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc theo phương thức đối tác công tư (Hợp đồng BT) với tổng mức đầu tư khoảng 182.016 tỉ đồng.
Hiện có một số nhà đầu tư đề xuất đầu tư một số dự án như: Tuyến đường sắt đô thị số 2 - đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và đoạn Thủ Thiêm - Long Thành; Tuyến đường và cầu kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu; Đường cao tốc Hồ Tràm- Long Thành; Nhà máy xử lý nước thải Tây Sài Gòn; Nhà máy xử lý nước thải Bắc Sài Gòn 1; Nhà máy xử lý nước thải Bắc Sài Gòn 2; Quảng trường Trung tâm TP.HCM và Trung tâm hành chính thành phố, Dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng Khánh Hội và cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn áp dụng theo phương thức đối tác công tư (Hợp đồng BT) với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 366.679 tỉ đồng.
Do nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án là rất lớn và tập trung trong cùng một giai đoạn, trong khi khả năng cân đối ngân sách của TP.HCM còn hạn chế; yêu cầu về tiến độ ngày càng cấp bách, đòi hỏi nhiều công trình phải được triển khai sớm để khắc phục tình trạng quá tải hạ tầng, tránh kéo dài và không làm chậm nhịp phát triển; đồng thời, áp lực phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm, đặt ra yêu cầu phải có cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực linh hoạt, hiệu quả hơn.
Mặt khác Chương trình hành động số 3 và các kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM, một số công trình hạ tầng cấp bách được định hướng triển khai theo phương thức hợp đồng BT để xử lý về tình trạng ô nhiễm môi trường, xử lý nước thải, chống ngập úng, kẹt xe.
Các dự án kể trên có tổng mức đầu tư lớn, yêu cầu phải có nguồn lực đối ứng tương xứng để bảo đảm tính khả thi của phương án tài chính. Do đó, việc chuẩn bị danh mục quỹ đất thanh toán không chỉ cần đủ về quy mô, mà còn phải là các khu đất có giá trị thương mại, khả năng khai thác cao, nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực, đồng thời bảo đảm nguyên tắc thanh toán ngang giá và hạn chế tối đa phát sinh nghĩa vụ ngân sách…
Cụ thể, trong danh mục 33 khu đất vừa được HĐND TP.HCM thông qua có một số khu đất có diện tích lớn như: Khu đất Nông trường dừa 134 ha (phường Long Trường); Khu đất đường Phạm Văn Đồng (khu công viên Waiter Pack cũ, phường Thủ Đức) 4,86 ha; Lô 2C (24,3 ha), Lô 3-14 (1,52 ha), Lô 2-8 (1,48 ha)…cùng ở Khu đô thị mới Thủ Thiêm, phường An Khánh…
Cùng với việc nâng đơn giá bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc, lãnh đạo tỉnh Gia Lai yêu cầu các xã huy động tổng lực, tuyên truyền vận động để người dân nắm bắt chủ trương, ý nghĩa dự án, tạo sự đồng thuận trong giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ dự án đường cao tốc Quy Nhơn - Pleiku.
Ngày 19-4, ông Lưu Nhất Phong - Giám đốc Ban Quản lý dự án các công trình giao thông và dân dụng tỉnh Gia Lai - thông tin dự án thành phần 2 của cao tốc Quy Nhơn - Pleiku dự kiến sẽ khởi công vào dịp 19-5 tới.
Theo ghi nhận, các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc đang được tỉnh Gia Lai triển khai quyết liệt sau thời gian khởi công xây dựng.
Tới hiện tại, các dự án thành phần 1 và thành phần 3 đang tăng tốc xây dựng theo tốc độ giải phóng mặt bằng của các địa phương.
Trong khi đó, dự án thành phần 2 - đoạn tuyến khó khăn nhất về kỹ thuật - cũng đang được khẩn trương giải phóng mặt bằng để chuẩn bị khởi công vào ngày 19-5 tới.
Được biết, hiện dự án thành phần 1 (km0 - km22) có 1.550 hộ dân nằm trong diện giải tỏa, tới nay đã phê duyệt phương án bồi thường cho 1.313 hộ và thực hiện chi trả cho 1.084 hộ. Các địa phương đã hoàn thành bàn giao mặt bằng 14,5/22km cho chủ đầu tư tổ chức thi công.
Dự án thành phần 2 (km22 - km90) có 1.712 hộ nằm trong diện ảnh hưởng, hiện đã tổ chức kiểm đến 1.358 hộ. Trong số này đã xác nhận nguồn gốc đất 1.132 hộ, đã phê duyệt phương án 435 hộ.
Còn dự án thành phần 3 (km90 - km125) hiện các địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường, tổ chức chi trả tiền và bàn giao hơn 23km cho chủ đầu tư triển khai xây dựng.
Theo Ban Quản lý dự án các công trình giao thông và dân dụng tỉnh Gia Lai (chủ đầu tư dự án thành phần 1 và dự án thành phần 2), hiện các địa phương trên tuyến đang phối hợp rất tốt với chủ đầu tư trong công tác bồi thường hỗ trợ, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên thời gian qua có tình trạng tăng giá vật liệu xây dựng, người dân có nhà cửa trong phạm vi dự án có nhiều tâm tư.
Cụ thể, người dân kiến nghị hiện giá vật liệu tăng cao, đơn giá bồi thường có kinh phí bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc thấp nên không đủ chi phí xây dựng nhà mới. Từ đó, việc vận động người dân nhận tiền bồi thường tại các địa phương rất khó khăn.
Các địa phương kiến nghị tỉnh điều chỉnh đơn giá bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc phù hợp thị trường để các hộ dân đủ tiền xây dựng lại nhà ở.
Trước tình hình trên, ông Nguyễn Tự Công Hoàng - Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - thông tin trên mặt bằng chung, hiện nay đơn giá bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại dự án rất tốt so với chuyển nhượng thực tế. Điều này góp phần quan trọng vào sự đồng thuận của nhân dân.
Nhưng ông cũng cho hay đơn giá cao sinh ra tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện nếu không xác định rõ nguồn gốc đất đai; làm không chặt chẽ thì thất thoát ngân sách, còn làm quá an toàn thì thiệt hại cho người dân. Trong giải phóng mặt bằng, tỉnh đã đề nghị các địa phương phải làm cẩn trọng, nhanh nhưng phải đúng, trúng, hiệu quả.
Hiện tại, việc giải phóng mặt bằng dự án thành phần 2 đang diễn biến chậm. Lãnh đạo tỉnh Gia Lai yêu cầu các xã tập trung đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng trước ngày 30-4 để khởi công xây dựng, đảm bảo cả 3 dự án thành phần đều hoàn thành khớp nối cùng lúc.
Với kiến nghị về đơn giá bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc, ông Hoàng thông tin hiện UBND tỉnh đã đồng ý chủ trương tăng giá bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc cho người dân. Việc này đang được cơ quan chuyên môn tham mưu và sẽ sớm phê duyệt, ban hành để áp dụng.
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các xã, phường huy động toàn bộ hệ thống chính trị, từ cấp xã xuống thôn buôn, làng bản, tuyên truyền, vận động để người dân nắm và hiểu được chủ trương, ý nghĩa dự án để tạo sự đồng thuận, chấp hành bàn giao mặt bằng. Xử lý các tồn tại, khác biệt ngay tại cơ sở, không để hình thành điểm nóng.
