Hôm nay là Tết Thanh minh. Dương lịch hôm nay là ngày chủ nhật cuối tuần, cũng là ngày thứ 95 của năm 2026. Theo lịch âm, ngày 5.4 là ngày 18 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Hôm qua 4.4, người Việt vừa trải qua ngày cuối cùng của tiết Xuân phân, tiết khí thứ 4 trong 24 tiết khí trong năm. Xuân phân là tiết khí quan trọng, đánh dấu khởi đầu mùa xuân thiên văn.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Môn. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự khi “xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt”.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5.4 khi kết thúc tiết Xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21.4 khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5.4 và kết thúc vào ngày 21.4. Nếu tính điểm Xuân phân là gốc (kinh độ mặt trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh thường được dân gian gọi là Tết Thanh minh.
Theo chuyên gia lịch pháp, Thanh minh có ý nghĩa là “trời trong sáng”. Dưới góc độ ngôn ngữ, “thanh” trong tiết Thanh minh mang nghĩa là “sạch sẽ” hay “trong lành”, không phải thanh mang nghĩa là “màu xanh lam”. Trong khi đó, “minh” mang nghĩa là “tươi sáng”.
Tết Thanh minh là một trong những dịp quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Tại Việt Nam, hoạt động quan trọng và có ý nghĩa nhất trong dịp này là tảo mộ, hay còn gọi là viếng mộ. Đây là dịp để con cháu sửa sang, chăm sóc phần mộ tổ tiên, dọn dẹp cỏ dại, lau chùi bia mộ, thay hoa và thắp hương tưởng niệm.
Những hoạt động trong ngày Tết Thanh minh thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người đã khuất, đồng thời tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam bao đời nay.
Về mặt thời tiết, theo kinh nghiệm dân gian tiết khí Thanh minh đánh dấu thời điểm mà trời đất giao hòa, thời tiết trở nên trong lành, bầu trời quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Trong đoạn clip đang được chia sẻ trên mạng xã hội, cụ bà tóc bạc, mặc áo dài, ngồi trên ghế khi 9 người con lần lượt tiến lên nhận món quà đặc biệt. Sau khi được mẹ tặng vàng, mỗi người đều không quên ôm, hôn mẹ như lời cảm ơn đầy yêu thương. Nhiều người bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tình cảm ấm áp của cụ bà dành cho con cháu. Ở tuổi 90, điều bà mong muốn vẫn là mang lại niềm vui và sự động viên cho gia đình.
Chia sẻ với Thanh Niên, chị Nguyễn Thị Huyền (30 tuổi, xã Yên Đồng, Ninh Bình) cho biết bà nội chồng là cụ Đào Thị Là (90 tuổi). Chị là con dâu của người con thứ bảy trong gia đình.
Cụ Là có 9 người con (5 trai, 4 gái), hiện sống cùng người con trai út. Việc trao vàng diễn ra cách đây ít ngày, đúng dịp giỗ của chồng cụ. Năm nay con cháu muốn tổ chức mừng thọ cho cụ nhưng cụ không đồng ý vì sợ tốn kém. Chính vì vậy, hành động bất ngờ tặng mỗi người con 1 chỉ vàng khiến cả đại gia đình xúc động.
"Từ khi về làm dâu, mình luôn cảm nhận bà là người sống rất tình cảm, hết lòng thương con cháu. Trong tủ của bà lúc nào cũng có bánh kẹo để các cháu đến chơi là bà mang ra cho", chị Huyền chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Mai (53 tuổi), con dâu út cho biết mẹ chồng luôn xem con dâu như con gái, nên mới có món quà đầy ý nghĩa như vậy.
Từ năm 2006, sau khi chồng qua đời, cụ Là sống cùng gia đình bà Mai. Số vàng tặng các con là khoản cụ tích góp nhiều năm, từ tiền con cháu biếu hoặc lì xì.
Dù bị viêm đa khớp từ khi còn trẻ, hiện cụ Là vẫn khỏe, có thể tự đi lại. Bà Mai cho biết mình chưa phải hỗ trợ mẹ chồng trong sinh hoạt hằng ngày.
Số vàng được tặng, bà Mai giữ lại như một kỷ vật, không sử dụng vào việc khác. "Bà muốn các con có thêm động lực làm ăn. Các con dâu đều được bà yêu thương như nhau, chưa bao giờ bà nói xấu hay thiên vị ai. Bà cũng có suy nghĩ rất hiện đại, không như nhiều cụ cùng thế hệ", bà Mai nói.
Theo bà, bí quyết giữ gìn sự hòa thuận trong gia đình là sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau. Cụ Là luôn lắng nghe, chia sẻ, còn các con dâu lúc nào cũng kính trọng và chăm sóc mẹ chồng như mẹ ruột. Nhờ đó, không khí gia đình luôn ấm cúng. Các anh em trong nhà sống gần nhau, thường xuyên qua lại, gắn bó.
"Tôi chỉ mong mẹ chồng luôn khỏe mạnh, gia đình bình an. Mẹ là tấm gương để chúng tôi noi theo", bà Mai bày tỏ.
Theo kết quả xổ số miền Nam ngày 5 tháng 4, dãy số trúng độc đắc của đài Tiền Giang là 983920 trùng hợp trúng thêm giải tám khi có 2 số cuối là 20. Vé trúng độc đắc trị giá 2 tỉ đồng (chưa trừ thuế) còn giải tám trúng 100.000 đồng/tờ. Ngoài ra, những từ có dãy số cuối 73715 thuộc đài Kiên Giang trúng giải ba mỗi tờ trị giá 10 triệu đồng trúng thêm giải tám khi có 2 số cuối là 15.
Xổ số ngày 5 tháng 4 còn có thêm đài Kiên Giang với dãy số trúng độc đắc là 627013 và đài Đà Lạt với dãy số trúng độc đắc là 578584.
Đại lý vé số Minh Trí ở phường Trà Vinh, Vĩnh Long thông báo bán 48 tờ trúng an ủi. Cụ thể, 48 tờ 778584, 878584 và 978584 thuộc đài Đà Lạt trúng an ủi trị giá 2,4 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
"Những tờ vé số trúng an ủi được đại lý giao cho bạn hàng bán, hiện chúng tôi đang chờ khách liên hệ đổi thưởng", đại lý vé số Minh Trí cho hay.
Đại lý vé số Phước Danh ở phường Trà Vinh (Vĩnh Long) vừa đổi thưởng cọc vé gồm 160 tờ trúng số. Cụ thể 160 tờ có dãy số cuối là 8074 thuộc đài Tiền Giang trúng giải sáu, mỗi tờ trị giá 400.000 đồng.
Theo kết quả xổ số miền Nam ngày 4 tháng 4 chiều qua, 2 dãy số trúng giải năm đài Hậu Giang gồm 79044, 41844 đồng thời cũng trúng giải tám khi có hai số cuối là 44. Dân mạng nhanh chóng truy tìm những tờ vé số đẹp 444444 trúng số đài này, xem đây là may mắn trong ngày 4 tháng 4.
Trong khi đó, chị Trần Ngọc Diễm, đại lý vé số Hải Diệu I ở Đồng Nai cũng thông báo bán trúng 16 tờ giải khuyến khích đài Bình Phước. Cụ thể những tờ vé có dãy số may mắn 577134 được chị bán cho khách ở địa phương.
Phạt nguội đang trở thành xu hướng tất yếu trong quản lý giao thông tại TP.HCM khi vừa minh bạch, vừa góp phần thay đổi hành vi người tham gia giao thông. Tuy nhiên, bên cạnh sự đồng thuận cao, không ít người dân vẫn gặp khó khi tra cứu, nộp phạt.
Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết đang triển khai hàng loạt giải pháp để tháo gỡ và chuẩn bị nâng cấp hệ thống theo hướng ứng dụng AI.
Trao đổi với PV Thanh Niên, thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó trưởng phòng CSGT Công an TP.HCM, cho biết hình thức phạt nguội hiện nay nhận được sự ủng hộ lớn từ người dân.
Theo thượng tá Bình, điểm mạnh lớn nhất của phạt nguội là tính công khai, minh bạch. Mọi hành vi vi phạm đều được ghi nhận bằng hình ảnh rõ ràng, giúp người vi phạm "tâm phục khẩu phục", hạn chế tranh cãi.
Không chỉ dừng ở xử phạt, phạt nguội còn góp phần thay đổi thói quen lâu nay của một bộ phận người tham gia giao thông chỉ chấp hành luật khi thấy lực lượng CSGT trên đường.
"Việc giám sát bằng camera khiến người dân ý thức hơn, tự giác hơn, từ đó góp phần kéo giảm vi phạm và tai nạn giao thông", thượng tá Nguyễn Văn Bình nhấn mạnh.
Dù được đánh giá cao, quá trình triển khai phạt nguội vẫn tồn tại nhiều vướng mắc trong thực tế. Một trong những vấn đề phổ biến là thông tin chủ phương tiện không còn chính xác. Nhiều trường hợp xe đã mua bán qua nhiều đời chủ nhưng chưa sang tên, hoặc người dân thay đổi nơi ở nhưng không cập nhật địa chỉ. Điều này khiến việc gửi thông báo vi phạm gặp khó khăn.
Không ít người chỉ "ngỡ ngàng" biết mình vi phạm khi đi đăng kiểm, đi cấp đổi giấy phép lái xe, thi sát hạch và bị từ chối dịch vụ.
Bên cạnh đó, rào cản công nghệ cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, chưa quen tra cứu thông tin vi phạm trên website hoặc ứng dụng.
Việc sử dụng Cổng dịch vụ công quốc gia để nộp phạt cũng gây khó khăn cho một số người do lỗi thao tác, nhập sai mã quyết định hoặc gặp trục trặc trong quá trình thanh toán.
Trước thực tế này, Phòng CSGT TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Đáng chú ý là việc xử lý phạt nguội tại nơi cư trú. Theo đó, người vi phạm tại TP.HCM nhưng sinh sống ở tỉnh, thành khác không cần quay lại TP.HCM để giải quyết.
Dữ liệu vi phạm sẽ được chuyển về đơn vị CSGT nơi người dân cư trú để lập biên bản và ra quyết định xử phạt. Cách làm này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại.
Song song đó, dữ liệu vi phạm được tích hợp trên hệ thống của Cục CSGT và ứng dụng VNeTraffic, giúp người dân chủ động tra cứu, theo dõi và nhận thông báo vi phạm.
Ngoài ra, các đường dây nóng và tổ hỗ trợ trực tiếp tại trụ sở Đội/Trạm CSGT cũng được thiết lập để hướng dẫn người dân thao tác trên điện thoại, từ tra cứu đến nộp phạt.
Không dừng lại ở đó, TP.HCM đang chuẩn bị bước sang giai đoạn mới với việc nâng cấp toàn diện hệ thống phạt nguội.
Theo Phòng CSGT, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu triển khai hệ thống camera giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên diện rộng.
Khác với hệ thống hiện tại chủ yếu ghi hình, các camera mới sẽ có khả năng phân tích hành vi giao thông phức tạp, nhận diện biển số (ANPR) với độ chính xác cao trong nhiều điều kiện như ban đêm, mưa lớn hoặc lưu lượng xe dày đặc.
Đặc biệt, hệ thống phần mềm tại trung tâm giám sát sẽ được tự động hóa tối đa trong các khâu như trích xuất dữ liệu, nhận diện vi phạm, lập hồ sơ ban đầu. Điều này không chỉ giúp giảm tải công việc cho lực lượng CSGT mà còn rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả quản lý.
Việc đẩy mạnh phạt nguội kết hợp công nghệ AI được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giao thông không còn "vùng trống giám sát".
Khi mọi hành vi vi phạm đều có thể bị phát hiện, người tham gia giao thông sẽ buộc phải thay đổi hành vi theo hướng an toàn, văn minh hơn. Tuy nhiên, để hệ thống này phát huy hiệu quả tối đa, bên cạnh nỗ lực của cơ quan chức năng, ý thức tự giác của người dân vẫn là yếu tố then chốt.