Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các em có thể tiếp cận hàng nghìn đề thi thử, video bài giảng, khóa học trực tuyến và cả lộ trình ôn tập sẵn. Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại đặt ra câu hỏi lớn: đây là cơ hội mở hay một “ma trận” khiến người học dễ lạc lối?
Điểm tích cực rõ nhất là khả năng tiếp cận được mở rộng mạnh mẽ. Trước đây, tài liệu ôn thi chất lượng chủ yếu tập trung ở đô thị và các trung tâm lớn; nay, nhờ internet, học sinh (HS) ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể học cùng bài giảng, làm cùng đề thi như ở thành phố. Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, ít nhất về cơ hội tiếp cận tri thức – một bước tiến đáng kể về công bằng giáo dục.
Bên cạnh đó, sự phong phú của học liệu cho phép cá nhân hóa việc học. HS có thể chọn nội dung phù hợp với trình độ và mục tiêu: người yếu học lại từ nền tảng, người khá giỏi tiếp cận chuyên đề nâng cao. Đây là điều lớp học truyền thống khó đáp ứng trọn vẹn.
Ngoài ra, tài liệu miễn phí mở “cửa vào” cho HS khó khăn, trong khi tài liệu có phí – nếu được xây dựng bài bản – mang lại giá trị gia tăng như hệ thống hóa kiến thức, phân tích lỗi sai, theo dõi tiến bộ. Sự song song này, về lý thuyết, tạo nên một hệ sinh thái học tập đa lựa chọn và linh hoạt hơn.
Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại tạo ra nghịch lý: càng nhiều tài liệu, HS càng dễ mất phương hướng. Thứ nhất, nhiều em rơi vào tình trạng “sưu tầm” hơn là học. Một HS ôn thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM vừa qua, chia sẻ: “Em bị loạn giữa quá nhiều tài liệu, mỗi nơi một kiểu, không biết tin nguồn nào”.
Thứ hai, không ít HS tải hàng chục bộ đề, đăng ký nhiều khóa học nhưng không theo được lộ trình nào đến cùng. Việc học dàn trải, thiếu trọng tâm khiến hiệu quả giảm, học liệu từ công cụ hỗ trợ trở thành “nhiễu thông tin”.
Thứ ba, chất lượng tài liệu không đồng đều. Nhiều tài liệu miễn phí chưa được kiểm chứng, có thể sai lệch; trong khi tài liệu có phí không phải lúc nào cũng tương xứng. Thị trường thiếu chuẩn mực khiến “vàng thau lẫn lộn”.
Thứ tư, nguy cơ lệch hướng học tập ngày càng rõ. Khi học liệu ôn thi phát triển mạnh, việc học dễ bị thu hẹp thành luyện dạng, học mẹo, thay vì hiểu bản chất. Điều này đi ngược xu hướng đánh giá năng lực.
Thứ năm, yếu tố thương mại hóa tạo áp lực mới. Quảng cáo bị thổi phồng, nhiều gia đình bỏ ra chi phí lớn với kỳ vọng “mua” lợi thế, từ đó hình thành một dạng bất bình đẳng mới.
Trong “ma trận” học liệu, HS không thể tiếp tục học theo kiểu bị dẫn dắt mà cần chuyển sang học có chiến lược.
Cần nhớ không phải càng nhiều tài liệu càng tốt; một nguồn phù hợp, được học sâu, làm đi làm lại và phân tích lỗi sai kỹ lưỡng thường hiệu quả hơn việc “lướt” qua nhiều nguồn. HS cần biết chọn lọc để đánh giá độ tin cậy, so sánh và tự kiểm chứng tài liệu – đây là năng lực thiết yếu trong thời đại số. Ngoài ra, phải giữ mục tiêu học để hiểu; khi nền tảng vững, kết quả thi sẽ là hệ quả tự nhiên.
Trong bối cảnh học liệu tràn ngập, giáo viên cần giữ vững vai trò định hướng. Không chỉ dạy kiến thức, thầy cô cần giúp HS xác định học gì, học từ đâu và học như thế nào; đồng thời giới thiệu nguồn tin cậy, cảnh báo “bẫy” học liệu.
Nhà trường nên xây dựng “ngân hàng học liệu” riêng, được kiểm duyệt để làm chuẩn tham chiếu. Cùng với đó là tổ chức ôn tập bài bản: thi thử, tư vấn học tập, hướng dẫn kỹ năng làm bài. Khi nhà trường làm tốt, sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài sẽ giảm.
Ở cấp quản lý, cần một trục định hướng rõ ràng. Trước hết, Bộ GD-ĐT giao một đơn vị thuộc bộ chuyên trách xây dựng nền tảng học liệu quốc gia, cung cấp tài liệu chuẩn với chi phí thấp, đảm bảo công bằng tiếp cận.
Quan trọng hơn là đổi mới đề thi theo hướng đánh giá năng lực thực chất, hạn chế học tủ, học mẹo, học máy móc, không hiểu bản chất. Đồng thời, cần cơ chế kiểm soát chất lượng học liệu, đặc biệt với sản phẩm có phí, nhằm minh bạch thông tin, bảo vệ người học và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Hiện tượng “bùng nổ học liệu ôn thi” không chỉ có ở VN. Tại Mỹ, các kỳ thi như SAT, ACT đã tạo ra cả một ngành luyện thi; ở Hàn Quốc với CSAT hay Trung Quốc với Gaokao cũng tương tự. Điểm chung là ở đâu thi cử cạnh tranh cao, ở đó học liệu phát triển mạnh.
Tuy nhiên, điều đáng tham khảo là cách ứng xử. Các quốc gia nói trên không hạn chế học liệu mà tập trung định hướng. Tại Mỹ, College Board cung cấp tài liệu chính thức miễn phí, kết hợp với Khan Academy tạo một “chuẩn tham chiếu” rõ ràng. Nhờ đó, HS có điểm tựa đáng tin cậy, không bị lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn bên ngoài; đồng thời, đề thi được thiết kế theo hướng khó “luyện tủ”, buộc HS phải hiểu và vận dụng. Khi cách thi thay đổi, thị trường học liệu cũng phải điều chỉnh theo.
Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, nhà nước còn can thiệp để kiểm soát thương mại hóa, giảm áp lực và bất bình đẳng. Dù còn tranh luận, điều này cho thấy: không thể buông lỏng hoàn toàn, mà cần sự dẫn dắt để học liệu phục vụ đúng mục tiêu giáo dục.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không thể ngăn chặn sự bùng nổ học liệu, nhưng hoàn toàn có thể biến nó thành một hệ sinh thái lành mạnh. Vấn đề không phải là có bao nhiêu tài liệu, mà là có một “trục định hướng” đủ mạnh hay không.
Khi cơ quan quản lý giáo dục dẫn dắt, nhà trường tổ chức, giáo viên định hướng và HS chủ động, thì sự bùng nổ học liệu sẽ không còn là áp lực mà trở thành nguồn lực quý giá cho một nền giáo dục hiện đại.
Trước mắt, một số tỉnh, thành phố lớn có thể xây dựng hệ sinh thái ôn thi cho riêng địa phương mình, từ đó, sẽ phổ biến kinh nghiệm cho nhiều địa phương khác.
Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Nguyễn Văn Phong vừa ký và ban hành những quy định về việc tuyển sinh lớp 10 chương trình tiếng Anh tích hợp năm học 2026-2027 và hướng dẫn cụ thể số lượng nguyện vọng lớp 10 học sinh có thể đăng ký cho từng đối tượng.
Theo đó, năm học 2026-2027, TP.HCM có 10 trường THPT tổ chức giảng dạy chương trình tiếng Anh tích hợp bao gồm:
Nhóm 1: Học sinh có tham gia học chương trình tiếng Anh tích hợp cấp THCS phải thỏa các điều kiện: Tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Căn cứ điểm thi tuyển sinh và điểm trung bình của chương trình tiếng Anh tích hợp, những học sinh này sẽ được xét tuyển vào những trường có dạy chương trình tiếng Anh tích hợp.
Ông Nguyễn Văn Phong lưu ý: Thí sinh thuộc nhóm 1 có thể đăng ký cùng lúc các loại hình và số lượng nguyện vọng như sau:
Nhóm 2: Học sinh không tham gia học chương trình tiếng Anh tích hợp ở bậc THCS phải thỏa các điều kiện: Kết quả đánh giá rèn luyện và đánh giá học tập cả năm học lớp 9 từ loại khá trở lên. Học sinh có tham gia dự tuyển sinh lớp 10, ngoài 3 môn thi quy định là ngữ văn, toán, ngoại ngữ, học sinh phải đăng ký và dự thi thêm bài thi môn tiếng Anh tích hợp.
Như vậy, thí sinh thuộc nhóm 2 có thể đăng ký cùng lúc các loại hình và số lượng nguyện vọng như sau:
Thí sinh dự thi các bài thi theo lịch sau:
Điểm xét tuyển = điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm toán + Điểm trung bình của chương trình tiếng Anh tích hợp lớp 9 hoặc điểm bài thi môn tiếng Anh tích hợp (dành cho thí sinh thuộc Nhóm 2).
Căn cứ quy định điểm xét tuyển, xét từ cao xuống thấp để tuyển đủ chỉ tiêu được giao cho từng trường và theo từng loại hình tổ chức.
Quy trình xét tuyển sẽ diễn ra theo thứ tự ưu tiên các nguyện vọng đã đăng ký từ cao xuống thấp. Các nguyện vọng được xét ưu tiên theo thứ tự: nhóm trường chuyên (ưu tiên cao nhất), tiếp theo là nhóm trường có chương trình tiếng Anh tích hợp và cuối cùng là nhóm các trường THPT còn lại.
Thí sinh trúng tuyển nguyện vọng nào và đã quyết định nộp hồ sơ trực tuyến thì bắt buộc phải học tại trường đó với đúng loại hình đã đăng ký và không được xét các nguyện vọng thấp hơn.
Ban Chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp thành phố không giải quyết các trường hợp thay đổi thứ tự, nguyện vọng lớp 10 khi đã hết thời gian đăng ký theo quy định.
Nội dung trên nằm trong Thông tư sửa đổi một số điều của Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm, được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 8/4.
Cụ thể, thời lượng dạy thêm tối đa trong trường vẫn là 2 tiết/tuần/môn, áp dụng với ba nhóm học sinh chưa đạt, ôn thi học sinh giỏi và cuối cấp (miễn phí). Tuy nhiên, các trường được dạy vượt ngưỡng này nếu học sinh có nhu cầu. Khi đó, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ xem xét, dựa trên đề nghị của hiệu trưởng.
Điểm mới nữa là Bộ yêu cầu các trung tâm dạy thêm công khai, cập nhật thường xuyên môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức, danh sách học sinh và học phí. Trong quy định hiện hành, yếu tố "thường xuyên cập nhật" không được đề cập.
Giáo viên dạy ngoài trường cũng phải báo cáo hiệu trưởng các thông tin tương tự, kèm mối quan hệ với người tổ chức kinh doanh dạy thêm.
Ngoài ra, các xã, phường và trường học phải công khai số điện thoại đường dây nóng trên website hoặc niêm yết tại trụ sở, để tiếp nhận phản ánh của người dân về dạy thêm sai quy định.
Thông tư 29 hồi giữa tháng 2/2025 quy định các trường (THCS, THPT) chỉ được dạy thêm 3 nhóm học sinh và phải miễn phí. Giáo viên không được thu tiền học thêm từ học sinh trên lớp của mình.
Các quy định này gây tranh cãi suốt một năm qua. Nhiều chuyên gia đánh giá nó giúp giảm hiện tượng dạy thêm tràn lan, phụ huynh cũng không phải e dè khi không cho con học thêm giáo viên ở trường. Tuy nhiên, không ít người phản đối, bởi phụ huynh phải gánh chi phí tăng 2-4 lần so với học thêm trong trường, dù cùng thời lượng, sĩ số lớp.
Đầu tháng 3, tại Hội nghị tiếp xúc cử tri ở Hà Nội, ông Hoàng Minh Sơn, Quyền Bộ trưởng Giáo dục, khẳng định "đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh" trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác. Ông và Bộ sẽ nghiên cứu thấu đáo để vừa đảm bảo quyền được học tập của học sinh nhằm phát huy năng lực cá nhân; vừa tạo sự công bằng, hạn chế mức thấp nhất vấn đề tiêu cực.
Chiều 10.4, Ban giám hiệu Trường ĐH Cửu Long làm việc với lãnh đạo Công ty cổ phần TTH Group (TTH Group) về việc hướng nghiệp, hỗ trợ kinh phí đào tạo và tuyển dụng sau tốt nghiệp đối với sinh viên khối ngành khoa học sức khỏe của Trường ĐH Cửu Long.
Tại buổi làm việc, PGS-TS Lương Minh Cừ, Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, cho biết trường đào tạo đa ngành nghề, có 39 ngành, với khoảng 90 chuyên ngành đào tạo đại học chính quy thuộc 4 lĩnh vực: khoa học sức khỏe, khoa học xã hội và nhân văn, kinh tế tài chính, kỹ thuật công nghệ.
TTH Group là một trong những tập đoàn lớn mạnh về lĩnh vực y khoa. Trường ĐH Cửu Long vinh dự được kết nối và ký kết bản ghi nhớ hợp tác với TTH Group. Thời gian tới, hy vọng hai đơn cùng hợp tác phát triển, góp phần phục vụ tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân.
Sau khi trao đổi, hai bên đã thống nhất ký bản ghi nhớ hợp tác với các nội dung như: phối hợp hướng nghiệp, hỗ trợ kinh phí đào tạo và tuyển dụng sau tốt nghiệp đối với sinh viên khối khoa học sức khỏe của Trường ĐH Cửu Long. TTH Group có nhu cầu hướng nghiệp, đào tạo nhân lực y tế cho 236 nhân sự là sinh viên khối khoa học sức khỏe gồm: bác sĩ y khoa (63 sinh viên), bác sĩ răng - hàm - mặt (2 sinh viên), bác sĩ y học cổ truyền ( 25 sinh viên), cử nhân hộ sinh (11 sinh viên), cử nhân điều dưỡng (100 sinh viên), cử nhân kỹ thuật phục hồi chức năng (25 sinh viên), cử nhân kỹ thuật hình ảnh y học (5 sinh viên), cử nhân kỹ thuật xét nghiệm y học (5 sinh viên).
Về chế độ chính sách, sinh viên theo học theo đơn đặt hàng được hỗ trợ tiền sinh hoạt phí 2 triệu đồng/tháng (đối với sinh viên các ngành hệ cử nhân); 3 triệu đồng/tháng (đối với sinh viên các ngành bác si). Hỗ trợ 100% học phí theo quy định của cơ sở đào tạo.
Riêng với sinh viên học bác sĩ y khoa, bác sĩ răng - hàm- mặt và bác sĩ y học cổ truyền được tiếp tục hỗ trợ học phí sau đại học các chuyên khoa và các chứng chỉ/chứng nhận cập nhật kiến thức y khoa liên tục có liên quan đến phát triển chuyên môn.
Mức thu nhập khi về làm việc tại TTH Group hiện dao động từ 10 - 120 triệu đồng/tháng (tùy vị trí). Sinh viên theo đơn đặt hàng có nghĩa vụ học tập tốt và ra trường đảm bảo đúng thời gian quy định. Cam kết thời gian làm việc sau đào tạo 15 năm (đối với đối với các ngành hệ cử nhân), 25 năm (đối với các ngành hệ bác sĩ).
