Nhiều người có xu hướng đặt nặng tình cảm trong cuộc sống. Họ có thể dành toàn bộ tâm trí và cảm xúc cho đối phương, sẵn sàng hy sinh nhiều thứ và đồng thời cũng mong muốn nhận lại sự đáp ứng tương xứng. Chính vì vậy, khi mối quan hệ gặp vấn đề, họ thường rơi vào trạng thái mất phương hướng trong một thời gian dài. Trong thực tế, tôi có quen một số người như vậy. Đời sống tình cảm của họ khá phức tạp và thường đi kèm với nhiều khổ đau. Tuy nhiên, không thể vì khía cạnh tình cảm mà đánh giá toàn diện con người họ. Ở những phương diện khác, họ vẫn là những người tốt: sống sòng phẳng, rộng rãi về tài chính và luôn sẵn sàng giúp đỡ khi cần.
Về phần mình, nhiều người nhận xét tôi thuộc kiểu phụ nữ lý trí hoặc sắt đá. Trong hôn nhân, tôi không đặt nặng yếu tố cảm xúc mãnh liệt mà coi trọng sự tôn trọng, đồng hành và xây dựng cuộc sống chung. Chúng tôi cùng nhau chăm lo gia đình, nuôi dạy con cái và cố gắng duy trì sự hài hòa trong sinh hoạt cũng như sở thích cá nhân. Khi chồng mệt, tôi chăm sóc; khi anh bận, tôi chủ động gánh vác công việc. Mục tiêu của tôi khá đơn giản: trong khoảng thời gian còn ở bên nhau, cả hai có thể sống vui vẻ và thoải mái nhất.
Trong giao tiếp hàng ngày, nếu chồng có lúc nóng nảy hoặc nói những lời không dễ nghe, tôi thường chọn cách giữ bình tĩnh và làm cho anh vui vẻ trở lại. Tôi hiểu rằng giữa nam và nữ luôn tồn tại những khác biệt nhất định về tâm lý và cách biểu đạt cảm xúc. Về cuộc sống hàng ngày, nếu anh ốm tôi sẽ hết lòng chăm chút, đi đâu thấy gì đẹp cũng mua cho anh, luôn động viên anh có những chuyến đi nghỉ riêng để trải nhiệm những điều anh muốn. Tôi cũng không có xu hướng kiểm soát đời sống cá nhân của chồng. Khi anh đi chơi hoặc giao lưu bạn bè, tôi không đặt ra những câu hỏi như đi với ai hay khi nào về, cũng không yêu cầu anh phải nộp lương hay gánh vác tài chính. Tôi có tiền, sẽ lo hết. Tôi hết tiền, sẽ báo rằng em không còn.
Đối với các mối quan hệ xã hội của anh, kể cả với nữ giới, tôi không dành thời gian để ý hay suy đoán, vì điều đó không cần thiết. Do môi trường làm việc và các mối quan hệ xung quanh, chồng thường xuyên tiếp xúc với những câu chuyện tiêu cực về ngoại tình, đôi khi anh có tâm lý thiếu tin tưởng. Trước những tình huống như vậy, tôi không phản ứng mạnh, nhìn nhận đó là hệ quả của môi trường và trải nghiệm của anh. Tôi cũng chia sẻ quan điểm rằng những câu chuyện như vậy không nên lan truyền hay bàn luận, vì đó là những vấn đề riêng tư và thường gắn với nhiều đau khổ, là nhân của người này nhưng quả của người kia. Tôi chỉ chia sẻ cùng anh rằng nếu có thể bàn luận về chuyện này, hoặc vô tình thấy ai đó mình quen đang có vợ chồng mà đi khách sạn với người khác, hãy chỉ nguyện cho họ mau mau tỉnh ngộ và dành toàn bộ những gì có thể để bù đắp, hoàn trả cho đối phương.
Nhờ có môi trường bạn bè và các mối quan hệ lành mạnh, tôi không hình thành sự nghi ngờ trong hôn nhân. Khi ở bên nhau, tôi sống chân thành, vui vẻ và thoải mái. Còn khi xa nhau, tôi không đặt nặng cảm xúc nhớ nhung, chỉ giữ cho mình trạng thái ổn định và cân bằng, tiếp tục đời sống cá nhân luôn tràn đầy năng lượng. Tôi đã đi tới nửa đời người, có thể những năm tháng đầu hôn nhân, anh từng nhậu quên lối về, từng ngồi vui bên bạn không biết thời gian, có những tư tưởng gia trưởng. Tôi chưa từng một lần nào giận hay thấy cần thay đổi, tranh luận phản biện với anh, một người đàn ông lớn lên ở một xã hội có mấy nghìn năm nho giáo, những huân tập của họ chắc chắn không ít, chưa kể xu hướng giới tính luôn khiến họ chứng minh bản lĩnh. Đối với tôi, dù anh thế nào, dù anh nói ra sao, vẫn là thái độ nguyên vẹn vui vẻ như chưa từng có gì, không bới móc, không dằn vặt, không đào bới sai lầm của nhau.
Cuộc đời nếu đến cả bạn đời, con cái, anh em ruột thịt mà chúng ta không thể cho nhau những niềm vui chân thật thì những thứ ngoài kia chỉ là diễn, là trăng trong nước mà thôi. Kết luận dễ dàng, tôi nhận ra các mối quan hệ khá nhẹ nhàng và không ràng buộc. Tôi có nhiều bạn bè nhưng không phụ thuộc vào họ. Khi họ gặp khó khăn, họ chia sẻ, tôi lắng nghe và giúp họ cảm thấy nhẹ lòng hơn trong khả năng của mình. Các mối quan hệ anh chị em trong gia đình cũng diễn ra êm ấm, tôn trọng lẫn nhau, không so đo hay để ý. Trong đời sống hôn nhân, chồng tôi có những buổi gặp gỡ bạn bè nhưng luôn giữ chừng mực, không sa đà và chủ động về nghỉ ngơi đúng giờ. Về tài chính, tôi chưa từng đặt nặng việc kiểm soát hay hỏi han chi tiết, anh luôn sẵn sàng hỗ trợ khi cần.
Đối với bản thân và gia đình, tôi không đặt áp lực phải đạt được một mức sống cố định. Khi có điều kiện, tôi sử dụng những dịch vụ tốt hơn; khi tài chính hạn chế, tôi sẵn sàng điều chỉnh xuống mức phù hợp. Tôi không quá quan trọng việc hình thức hay giá trị vật chất, miễn là cuộc sống gọn gàng, sạch sẽ và phù hợp với hoàn cảnh. Với nhiều người có thể tôi là một dạng điển hình của thất bại, tôi không có tài sản tích lũy. Tuy nhiên, ở góc độ khác, tôi lại thấy mình may mắn: có công việc ổn định đủ để chăm lo cho con cái, bản thân và gia đình, đồng thời vẫn có khả năng giúp đỡ người khác bất cứ khi nào. Tôi cũng không quá bận tâm đến những giả định về tương lai như bệnh tật, tuổi già hay sự phụ thuộc vào con cái. Những điều đó, với tôi, không phải là trọng tâm để suy tính hay lo lắng từ trước. Tôi lựa chọn sống đơn giản, tập trung vào hiện tại.
Ngoài ra, môi trường sống của tôi khá lành mạnh, mọi người xung quanh chân thành và tử tế, tôi ít khi phải tiếp xúc hay suy nghĩ về những câu chuyện phức tạp trong xã hội. Khi gặp những người đang gặp khó khăn hoặc rắc rối, tôi hiểu rằng họ đang ở trong trạng thái không ổn định. Tôi không thể thay họ giải quyết vấn đề nhưng mang lại cho họ tiếng cười hoặc vật chất khi cần thiết. Nếu trong cách sống và cách nhìn nhận của mình có phần nào chưa phù hợp hoặc có thể bị hiểu là thiếu thực tế, ngạo mạn, tôi xin được mọi người tha lỗi cho sự lôi thôi viển vông của mình. Xin chân thành cảm ơn.
Sau 4 lần sinh mổ, điều khiến tôi mỏi mệt nhất không phải là những vết đau mà là sự lặng lẽ trong chính cuộc hôn nhân của mình. Người ta thường nói phụ nữ có chồng, có con là đã có một mái ấm; tôi từng tin như vậy. Càng đi qua những năm tháng làm vợ, làm mẹ, tôi càng nhận ra có những người vẫn sống trong một gia đình đầy đủ nhưng lại phải tự đi qua gần như tất cả.
Tôi là mẹ của 4 đứa con, một trai, ba gái; cả 4 lần sinh đều là sinh mổ. Mỗi lần nằm trên bàn mổ là một lần đối diện với nỗi lo và sự bất định. Thế nhưng tôi chưa từng nghĩ nhiều cho bản thân, chỉ mong con được bình an. Chỉ đến khi bước ra khỏi phòng mổ, khi thuốc tê dần hết tác dụng, những cơn đau âm ỉ kéo dài, tôi mới cảm nhận rõ ràng cơ thể mình yếu đến mức nào. Việc ngồi dậy, bế con, hay chỉ là xoay người, với tôi cũng trở nên khó khăn.
Điều khiến tôi nhớ nhiều nhất không phải là những cơn đau mà là cảm giác phải tự mình vượt qua chúng. Có những đêm, tôi ôm con trong lòng, vừa dỗ dành, vừa chịu đựng cơn đau chưa kịp lành. Căn phòng yên tĩnh đến mức tôi có thể nghe rõ từng nhịp thở của con. Cũng trong những khoảnh khắc ấy, nước mắt tôi cứ thế lặng lẽ chảy ra, không ồn ào, không thành tiếng. Chỉ là một cảm giác tủi hờn rất sâu, rất khó gọi tên với cuộc sống hôn nhân mà mình đang có.
Tôi không khóc vì một điều cụ thể, chỉ là khi nằm bên con nhỏ, nhìn con ngủ, tôi thấy mình vừa mạnh mẽ, vừa cô đơn đến lạ. Thời gian trôi qua, cuộc sống của tôi dần trở thành một vòng quay không có điểm dừng. Sáng sớm đến tối muộn, tôi lo cho 4 đứa trẻ từ bữa ăn, giấc ngủ đến việc học hành. Những việc tưởng chừng nhỏ bé nhưng nối tiếp nhau không ngừng nghỉ. Có những ngày tôi không nhớ nổi mình đã ngồi xuống nghỉ được bao lâu. Tôi quen với việc phải gồng lên để làm mọi thứ, nhưng quen không có nghĩa là không mệt.
Chồng tôi dành nhiều thời gian cho công việc. Tôi hiểu và chưa từng phủ nhận những áp lực anh phải gánh. Cùng với thời gian, khoảng cách giữa chúng tôi dường như lớn dần. Những cuộc trò chuyện trở nên ít ỏi; khi có thì lại không trọn vẹn. Tôi nhớ có lần, sau một ngày dài mệt mỏi, chỉ nói rất nhẹ rằng mình cần anh chia sẻ nhiều hơn, cần một sự đồng hành rõ ràng hơn trong gia đình. Điều tôi nhận lại không phải là sự lắng nghe như mình mong đợi. Cuộc nói chuyện kết thúc nhanh chóng, để lại một khoảng lặng kéo dài mà tôi không biết phải bắt đầu lại từ đâu.
Những lúc căng thẳng, anh đôi khi không giữ được sự bình tĩnh. Sự nóng giận ấy, dù chỉ thoáng qua, cũng đủ làm không khí trong nhà trở nên nặng nề. Có những lúc, không chỉ tôi mà cả con trai cũng cảm nhận được điều đó. Là một người mẹ, tôi không khỏi chạnh lòng khi thấy con phải lớn lên trong những khoảnh khắc như vậy. Có lẽ, điều khiến tôi mỏi mệt không phải là việc phải làm quá nhiều mà là cảm giác mình không thực sự được thấu hiểu, không có một điểm tựa tinh thần để dựa vào khi yếu lòng.
Có những đêm, khi các con đã ngủ, tôi mới có một khoảng lặng cho riêng mình. Không còn tiếng nói cười, không còn công việc dang dở, tôi ngồi lại, nhìn một ngày đã qua và nhận ra mình đã cố gắng rất nhiều. Thứ tôi thiếu lại là một người có thể cùng mình chia sẻ những điều rất bình thường ấy. Tôi viết những dòng này không phải để kể khổ, bởi với một người mẹ, việc hy sinh cho con là điều tự nhiên. Nhưng tôi nghĩ, điều nhiều người phụ nữ như tôi mong mỏi không phải là được làm ít đi mà là được đi cùng, được có một người thật sự ở bên, không chỉ trong những lúc khó khăn mà cả trong những ngày rất đỗi bình thường.
Tôi vẫn cố gắng mỗi ngày vì các con của mình. Tôi cũng bắt đầu học cách lắng nghe chính mình để hiểu rằng, mình cũng cần được quan tâm, sẻ chia, được sống trong một không gian đủ bình yên để trái tim không còn nặng trĩu. Có thể mọi thứ chưa thể thay đổi ngay, nhưng ít nhất tôi không còn muốn giữ tất cả trong im lặng. Với tôi, việc dám nói ra như thế này không phải là yếu đuối mà là một cách để bắt đầu. Tôi bắt đầu nhìn lại, bắt đầu lựa chọn, hy vọng một ngày nào đó mình sẽ không còn phải lặng lẽ đi qua mọi mệt mỏi một mình nữa.
Tôi và bạn gái quen nhau được hơn một năm. Cô ấy làm văn phòng, tính cách nhẹ nhàng, sống tình cảm và khá chu đáo. Thời gian đầu quen nhau, mọi thứ diễn ra bình thường. Cô ấy thỉnh thoảng hỏi tôi đang làm gì, nhắn tin với ai, tôi nghĩ đó chỉ là sự quan tâm nên cũng không để ý nhiều.
Khoảng vài tháng sau, tôi bắt đầu nhận ra cô ấy hay kiểm tra điện thoại của tôi. Ban đầu chỉ là mượn điện thoại để xem giờ, xem ảnh rồi tiện tay lướt qua tin nhắn. Có lần tôi đi tắm, quay ra thấy cô ấy đang đọc các đoạn chat công việc trên ứng dụng nhắn tin. Tôi hơi khó chịu nhưng vẫn bỏ qua vì nghĩ chắc cô ấy chỉ tò mò.
Sau này, việc kiểm tra điện thoại diễn ra thường xuyên hơn. Hễ tôi để điện thoại trên bàn là cô ấy cầm lên xem, từ tin nhắn, danh sách bạn bè đến mạng xã hội. Có hôm cô ấy hỏi vì sao tôi kết bạn với một bạn nữ, hỏi cả nội dung cuộc nói chuyện. Tôi giải thích đó chỉ là đối tác của công ty, kết bạn để tiện trao đổi công việc, không có gì riêng tư.
Sau vài lần như vậy, tôi nói thẳng rằng việc kiểm tra điện thoại khiến tôi không thoải mái. Lúc đó cô ấy mới kể về chuyện cũ. Người yêu cũ của cô ấy từng phản bội, trong thời gian quen nhau vẫn nhắn tin với nhiều người khác. Khi phát hiện thì mọi chuyện đã đi quá xa, khiến cô ấy mất niềm tin một thời gian dài. Từ đó, trong các mối quan hệ sau này, cô ấy luôn có cảm giác bất an.
Tôi hiểu lý do nên cố gắng nhẹ nhàng hơn, chủ động nói về công việc, bạn bè để cô ấy yên tâm. Thỉnh thoảng tôi cũng đưa điện thoại cho cô ấy xem để tránh hiểu lầm. Tuy vậy, việc kiểm tra điện thoại vẫn lặp lại. Gần đây, cô ấy còn đề nghị tôi đưa mật khẩu mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin để cô ấy có thể yên tâm hơn. Cô ấy nói làm vậy để cả hai minh bạch, tránh nghi ngờ về sau.
Tôi biết cô ấy sợ bị tổn thương lần nữa, nhưng việc đòi mật khẩu khiến tôi khá khó xử, bởi vì ngoài việc nhắn tin với bạn bè, người thân, tôi còn phải trao đổi công việc, nhiều vấn đề riêng tư của công ty. Vả lại, nếu không liên quan tới công việc, thì việc đưa cho người khác mật khẩu mạng xã hội, kể cả đó là người yêu hay người thân cũng đều khiến tôi không thoải mái, cảm giác không còn riêng tư. Nếu chia sẻ suy nghĩ, tôi nghĩ bạn gái sẽ hiểu nhưng cô ấy sẽ lại bất an. Có phải tôi đang quan trọng hóa vấn đề không?
Tôi ngoài 40 tuổi, có hơn một thập kỷ làm việc ở nước ngoài. Có một thời gian dài, tôi tin mình là người gánh vác gia đình. Nhìn lại, tôi nhận ra mình đã sống như một người cho đi không giới hạn, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc. Tôi lớn lên với suy nghĩ phải sống có trách nhiệm, biết hy sinh. Những câu chuyện về lòng nghĩa khí khiến tôi tin nếu mình cố gắng đủ nhiều, đối xử đủ tốt, người bên cạnh sẽ trân trọng.
Tôi kết hôn với một người phụ nữ từng có gia đình riêng. Khi bước vào cuộc hôn nhân đó, tôi tự nhủ mình phải làm tốt hơn, bù đắp nhiều hơn để mọi thứ được trọn vẹn. Trong hơn 10 năm sống xa quê, tôi là người chu cấp chính cho gia đình. Tôi không tiếc tiền lo cho cuộc sống chung, cho việc học hành của các con, kể cả con riêng của vợ. Có những khoản chi mà đến bây giờ, khi ngồi tính lại, tôi mới thấy không hề nhỏ.
Điều khiến tôi day dứt không nằm ở tiền. Nó bắt đầu từ một chuyện xảy ra vài tháng sau khi cưới. Khi phát hiện một số tin nhắn không rõ ràng, thay vì đối thoại bình thường, mọi thứ lại trở thành cuộc tranh cãi mà tôi là người phải xuống nước để giữ hòa khí. Tôi đã chọn nhịn vì nghĩ đó là cách giữ gìn một cuộc hôn nhân còn quá mới. Nhìn lại, đó có lẽ là lần đầu tiên tôi chấp nhận đánh đổi lòng tự trọng để giữ một mối quan hệ. Khi bạn đã chấp nhận điều đó một lần, những lần sau sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Những năm sau đó, tôi tiếp tục làm việc, chu cấp, tin rằng chỉ cần mình cố gắng thêm một chút, mọi thứ sẽ tốt lên. Thế nhưng cảm giác mệt mỏi dần lớn hơn, khi những nỗ lực của mình không còn được nhìn nhận như trước mà trở thành điều "đương nhiên".
Có những lúc tôi tự hỏi: mình đang xây dựng một gia đình hay chỉ duy trì một guồng quay mà trong đó vai trò của mình chỉ gói gọn trong hai chữ "trách nhiệm tài chính"? Tôi từng tự trấn an rằng đó là bổn phận của người đàn ông, nhưng bổn phận không có nghĩa là không có giới hạn. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là khi nhận ra càng cho đi mà không có giới hạn, tôi càng đánh mất tiếng nói của mình. Không chỉ trong hôn nhân, mà cả trong gia đình lớn, tôi cũng quen với việc đứng ra lo liệu. Nhiều năm liền, tôi cố gắng làm tròn trách nhiệm với cha mẹ, người thân. Đôi khi, sự cố gắng đó lại không đi kèm với sự thấu hiểu như tôi từng kỳ vọng. Đến một lúc, tôi thấy mình mệt mỏi, không phải vì làm nhiều mà vì cảm giác những gì mình làm không còn mang lại ý nghĩa như ban đầu.
Bước ngoặt đến khi tôi buộc phải nhìn lại mọi thứ một cách thẳng thắn. Tôi nhận ra điều đơn giản nhưng trước đây đã bỏ qua: Không ai có thể bảo vệ mình tốt hơn chính mình. Tôi bắt đầu thay đổi, không còn cố gắng làm hài lòng mọi người. Tôi thiết lập lại ranh giới tài chính, rõ ràng hơn trong các quyết định, tập trung vào những gì thực sự quan trọng, đặc biệt là tương lai của con trai. Tôi không phủ nhận những gì mình đã làm trong quá khứ. Nhưng nếu được quay lại, tôi sẽ làm khác đi ở một điểm: biết dừng lại đúng lúc.
Từ câu chuyện của mình, tôi rút ra vài điều: Sự tử tế nếu không có ranh giới rất dễ bị hiểu thành nghĩa vụ. Một mối quan hệ chỉ bền khi có sự cân bằng. Khi một người cố gắng quá lâu, sự mệt mỏi là điều không tránh khỏi. Đừng dùng nỗi sợ "mất mặt" để giữ một cuộc sống khiến mình kiệt sức. Đôi khi, điều "hiệp nghĩa" nhất không phải là cố gắng cứu người khác mà là biết cách giữ lại chính mình. Tôi đã mất nhiều năm để hiểu điều đó. Hy vọng những ai đang ở trong hoàn cảnh giống tôi sẽ nhận ra sớm hơn.