Trong bài phát biểu tại Cameroon ngày 16.4, Giáo hoàng Leo XIV nói rằng thế giới đang “bị tàn phá bởi một vài bạo chúa” đã chi hàng tỉ USD cho chiến tranh. Người đứng đầu Tòa thánh Vatican lên án những lãnh đạo thế giới đã dùng tôn giáo để biện minh cho hành động bạo lực chống lại nước khác, theo tờ The Guardian.
Ông nói rằng có những người “lợi dụng tôn giáo và chính danh xưng của Chúa để phục vụ lợi ích quân sự, kinh tế và chính trị của riêng mình, kéo những điều thiêng liêng vào bóng tối và sự dơ bẩn”. “Họ nhắm mắt làm ngơ trước thực tế rằng hàng tỉ USD được chi cho việc giết chóc và tàn phá, trong khi các nguồn lực cần thiết cho việc chữa lành, giáo dục và phục hồi lại không hề có”, Giáo hoàng Leo XIV nói với đám đông tại Nhà thờ Thánh Giuse ở thành phố Bamenda, miền tây Cameroon.
Giáo hoàng Leo XIV, lãnh đạo Giáo hội Công giáo đầu tiên là người Mỹ, không nhắc đến cụ thể nhân vật nào trong bài phát biểu.
Trên máy bay bắt đầu chuyến công du châu Phi dài 11 ngày vào đầu tuần này, Giáo hoàng Leo XIV nói ông không phải là chính trị gia và không muốn tranh luận với Tổng thống Mỹ, song ông nhấn mạnh sẽ tiếp tục phản đối chiến tranh, thúc đẩy hòa bình và không sợ chính quyền ông Donald Trump
Trong ngày 16.4, Tổng thống Trump tiếp tục có phát biểu mới, cho rằng Giáo hoàng Leo XIV có quyền nói điều ông ấy muốn nhưng quan trọng là người đứng đầu giáo hội phải hiểu rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, theo Reuters.
Trước đó, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance, quan chức cấp cao nhất của Nhà Trắng theo Công giáo, đã can thiệp để bênh vực Tổng thống Trump và cho rằng giáo hoàng nên đứng ngoài chính trị và nên tập trung vào vấn đề đạo đức.
Ông Vance còn đặt vấn đề về quan điểm phản chiến của Giáo hoàng Leo XIV, khiến Hội đồng Giám mục Công giáo Mỹ đã ra một tuyên bố bảo vệ lãnh đạo Tòa thánh Vatican
Đài ABC News hôm qua đưa tin hơn 35 triệu người, trải dài ở các bang miền trung nước Mỹ, có nguy cơ đối mặt thời tiết cực đoan, gồm những trận bão và lốc xoáy nghiêm trọng. Một số tiểu bang đã ghi nhận những trận lốc xoáy làm hư hại nhà cửa. Tại Wisconsin, một người đàn ông tử vong sau khi bị sét đánh trúng hôm 15.4.
Các cơn bão hoành hành ở Mỹ tiếp tục đe dọa gây mưa lớn. Trung tâm Dự báo bão của Mỹ nâng cảnh báo lên cấp 4/5 đối với nhiều khu vực, đồng nghĩa những nơi này có nguy cơ xuất hiện những trận bão cường độ lớn và kéo dài, đi kèm nguy cơ lũ quét. Theo CNN, một luồng năng lượng mạnh kết hợp không khí ẩm ở vịnh Mexico được cho là nguyên nhân bùng phát lốc xoáy tại miền trung Mỹ.
Cơ quan khí tượng còn cảnh báo về khả năng xảy ra hiện tượng bão hiếm gặp với những cột mây khổng lồ. Đây là những cơn bão "supercell", ít phổ biến nhưng rất dễ gây ra hiện tượng thời tiết cực đoan. Khi bão supercell xuất hiện, những đám mây khổng lồ bao phủ một vùng rộng lớn. Nếu hội tụ đủ điều kiện, hiện tượng bão này có thể càn quét liên tục trong nhiều giờ liền, trút xuống những trận mưa đá khổng lồ, gió giật và tạo ra những trận lốc xoáy mạnh.
Tại Colombia, Reuters ngày 18.4 đưa tin lũ lụt trong 2 tháng đầu năm đã tàn phá hơn 1.200 ha chuối ở vùng Uraba, ảnh hưởng đến sản lượng chuối vốn là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ 3 ở nước này.
Ngoài ra, mưa lớn kéo dài ở khu vực Đảo Bắc New Zealand đã gây đợt lũ quét tại thủ đô Wellington trong ngày 18.4.
Ngoài mưa bão, nắng nóng gay gắt cũng đang trở thành mối lo ở nhiều khu vực. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) ngày 17.4 đã công bố tên gọi mới được thêm vào để phân loại những ngày nóng. Theo đó, từ "kokushobi", hay "ngày nóng gay gắt" sẽ được áp dụng với các ngày có mức nhiệt trên 40 độ C. Giới chức Nhật Bản đã có tên gọi cho các mức nhiệt thấp hơn, và động thái mới nhất phản ánh thực trạng ngày càng xuất hiện những đợt nắng nóng hơn 40 độ C những năm gần đây. Hồi tháng 2, JMA dự báo mùa hè năm nay sẽ nóng hơn mức trung bình.
Trong một nghiên cứu đăng trên chuyên san Environmental Research Letters hôm 7.4, các nhà khoa học chỉ ra dưới tác động lớn từ hiện tượng nóng lên toàn cầu, mùa hè đang đến sớm hơn, kéo dài và khắc nghiệt hơn so với trước. Phân tích từ 10 thành phố lớn trên thế giới, nhóm nhà khoa học cho rằng mùa hè hiện nay trung bình đã dài hơn khoảng 30 ngày so với thập niên 1960.
Ông Ted Scott, trưởng nhóm nghiên cứu, thuộc khoa Địa lý của Đại học British Columbia (Canada), nhận định nhiều thành phố vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với các đợt nắng nóng đến sớm, như việc bố trí các điểm làm mát và cập nhật cảnh báo. Hoạt động sản xuất, chất lượng sống cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng tiêu cực, đặt ra nhu cầu cấp thiết cần cắt giảm khí thải nhà kính và giải quyết tận gốc nguyên nhân gây nóng lên toàn cầu, nhóm nghiên cứu đề cập.
Theo Hãng tin AFP, Trung Quốc ngày 8-4 tuyên bố hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, trong khi Nga nhận định cách tiếp cận "tấn công đơn phương, hung hăng" của Washington đã chịu "thất bại nặng nề".
Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong hai tuần, đổi lại Tehran mở lại tạm thời eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển trọng yếu của dầu mỏ, khí đốt và phân bón toàn cầu. Ông Trump cũng ghi nhận Trung Quốc có vai trò trong việc đưa Tehran trở lại bàn thương lượng.
Thông báo này được đưa ra ngay trước thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề ra trước đó, trong đó ông từng đe dọa sẽ "xóa sổ toàn bộ nền văn minh" nếu Iran không chấp nhận đàm phán và mở lại eo Hormuz.
Phát biểu tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết Trung Quốc "hoan nghênh các bên liên quan đạt được thỏa thuận ngừng bắn", đồng thời khẳng định Bắc Kinh sẽ tiếp tục nỗ lực nhằm hạ nhiệt tình hình và thúc đẩy chấm dứt xung đột.
Đặc biệt, Bắc Kinh cho biết Ngoại trưởng Vương Nghị đã thực hiện 26 cuộc điện đàm với các nước liên quan, trong khi đặc phái viên Trung Đông của nước này liên tục di chuyển trong khu vực để thúc đẩy đối thoại.
Trong khi đó cùng ngày, Nga chỉ trích gay gắt chiến dịch quân sự của Washington, cho rằng hành động "tấn công đơn phương, hung hăng, vô cớ" nhắm vào Iran đã phải chịu "thất bại nặng nề".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh Matxcơva ngay từ đầu đã kêu gọi chấm dứt "hành động gây hấn" nhằm vào Iran và theo đuổi giải pháp chính trị, ngoại giao, đồng thời khẳng định không có giải pháp quân sự cho tình hình xung đột hiện tại.
Trong khi đó Israel ủng hộ quyết định của Mỹ, nhưng khẳng định lệnh ngừng bắn không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự của nước này tại Lebanon.
Về phía Iran và Mỹ, truyền thông gần đây cho biết hai nước dự kiến sẽ có cuộc đàm phán tại Pakistan vào ngày 10-4 sắp tới, thương lượng về đề xuất 10 điểm của Tehran để chấm dứt xung đột, bao gồm kêu gọi kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt.
Đáng chú ý, dù đồng ý ngồi vào bàn đàm phán, Iran khẳng định "hoàn toàn không tin tưởng phía Mỹ" vì đối phương đã "ba lần thất hứa". Nước này cảnh báo sẽ "đáp trả mạnh mẽ và khiến Mỹ hối hận" nếu Washington vi phạm cam kết.
Đồng thời Tehran kỳ vọng Nga, Trung Quốc cùng các nước trung gian như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò bảo đảm Mỹ không tái khởi động chiến sự.
Trong ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp ngày 5/4, ít nhất 28 hố va chạm đã xuất hiện dọc theo một số tuyến đường ở tỉnh Isfahan tại miền trung Iran, cách khoảng 20 km so với vị trí sân bay dã chiến được lực lượng Mỹ thiết lập để tập kết, sơ tán đặc nhiệm và phi công F-15E được giải cứu cùng ngày.
Các miệng hố có giãn cách tương đối đều đặn, mỗi hố rộng khoảng 9 m, đủ lớn để khiến những tuyến đường này bị chặn, cho thấy đây dường như là kết quả của loạt đòn đánh có chủ đích.
Đài CNN trước đó cho biết trong lúc đặc nhiệm Mỹ tiếp cận sườn núi nơi phi công F-15E đang ẩn náu, các máy bay đã không kích khu vực xung quanh để đảm bảo binh sĩ Iran không thể đến gần khu vực.
Một ảnh vệ tinh khác cho thấy miệng hố lớn, có đường kính khoảng 12 m, gần nơi lực lượng Iran thu được các mảnh vỡ tiêm kích F-15E trước đó hai ngày. Một số người đứng quanh hố, gần đó là hai ôtô màu trắng. Địa điểm này nằm cách sân bay dã chiến của Mỹ khoảng 30 km.
Chưa rõ đây là hố được tạo ra khi chiếc F-15E lao xuống đất, hay là hiện trường sau khi không quân Mỹ ném bom để ngăn Iran thu được những thiết bị nguyên vẹn trên tiêm kích bị bắn hạ.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về hình ảnh.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 5/4 lần đầu lên tiếng xác nhận tiêm kích đa năng F-15E bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran, hai ngày sau khi sự việc xảy ra.
Phi công buồng trước được sơ tán ngay sau đó. Sĩ quan điều khiển vũ khí ở buồng sau phải leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran. Người này ẩn nấp ở một khe núi và được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định vị trí.
Mỹ sau đó huy động hàng trăm binh sĩ và lính đặc nhiệm tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay để giải cứu quân nhân bị mắc kẹt tại Iran. Sau khi tiếp cận được mục tiêu, họ rút về sân bay dã chiến để lên máy bay rời khỏi Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến giới chỉ huy Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
