Ngay sau khi bài viết Dự báo dân số Việt Nam năm 2200 còn 46 triệu người, ‘siêu già’ từ năm 2040 đăng trên Báo Thanh Niên (ngày 9.4.2026) – chủ đề này đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của độc giả với hàng trăm lượt tương tác trên fanpage của báo cùng nhiều bình luận dưới bài viết và trên mạng xã hội. Đáng chú ý, câu chuyện dự báo dân số giảm mạnh vẫn tiếp tục là chủ đề chưa hạ nhiệt được đông đảo bạn đọc bàn luận.
Bên cạnh mối quan tâm về dự báo dân số Việt Nam và xu hướng già hóa dân số tại nhiều quốc gia phát triển trong tương lai, không ít bạn đọc đã thẳng thắn chia sẻ về bài toán sinh con, nuôi con giữa bối cảnh chi phí ngày càng cao.
Đáng chú ý, bạn đọc “CK Nguyen” đưa ra một phép tính khá chi tiết về chi phí nuôi dạy con tại đô thị lớn như TP.HCM. Theo bạn đọc này, ngay cả trong kịch bản chi tiêu tiết kiệm, để nuôi 1 con từ nhỏ đến hết đại học, gia đình cũng phải chuẩn bị khoảng 1,2 – 1,8 tỉ đồng; nếu nuôi 2 con, số tiền có thể lên tới 2,4 – 3,6 tỉ đồng.
Trong đó, giai đoạn 6 – 18 tuổi được xem là tốn kém nhất, với tổng chi phí ước tính khoảng 600 triệu – 1,2 tỉ đồng, chưa kể những khoản khác như học thêm, học ngoại ngữ, kỹ năng, thiết bị học tập hay chăm sóc sức khỏe. Riêng 4 năm đại học, học phí và sinh hoạt cũng có thể tiêu tốn thêm khoảng 200 – 500 triệu đồng.
Từ phép tính này, bạn đọc CK Nguyen cho rằng đây mới chỉ là mức chi tối thiểu, qua đó bày tỏ nỗi lo trước áp lực tài chính kéo dài trong hành trình sinh con, nuôi dạy con.
Bạn đọc “Minh Nguyen” chia sẻ rất yêu trẻ nhưng chần chừ trước quyết định sinh con. Theo bạn đọc này, nuôi con không chỉ là lo ăn học, mà còn cần thời gian, công sức để đồng hành, dạy dỗ con nên người. Đồng thời, bạn đọc cho rằng việc sinh con không thể trông chờ vào suy nghĩ “trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
“Có những điều không thể giải quyết chỉ bằng tiền. Phải lo được cho con thì tôi mới dám sinh, không chỉ đủ điều kiện kinh tế, mà còn phải có thời gian để chăm sóc, đồng hành và dạy dỗ con”, bạn đọc bày tỏ.
Trong khi đó, bạn đọc “Hung Cuong” nhắc đến thực tế thu nhập còn thấp là rào cản lớn khiến nhiều người không dám sinh con. Theo bạn đọc này, với mức thu nhập khoảng 6 triệu đồng/tháng, việc trang trải cuộc sống cá nhân đã không dễ, nên chuyện lập gia đình, sinh con và bảo đảm điều kiện nuôi dạy con càng trở thành bài toán khó. “Ngay cả nuôi bản thân còn chật vật nên chuyện sinh con càng khó tính toán”, bạn đọc bày tỏ.
Chị Ái Trinh (30 tuổi, ở phường Thủ Đức, TP.HCM) hiện đã có 2 con nhỏ, cho biết từng nghĩ đến chuyện sinh thêm con thứ ba. Thế nhưng, mong muốn ấy phải gác lại trước áp lực áp lực kinh tế và thời gian.
Theo chị Trinh, nỗi lo lớn nhất không chỉ là chuyện sinh thêm một đứa trẻ, mà là làm sao bảo đảm điều kiện nuôi dạy con chu đáo trong bối cảnh chi phí sống ở đô thị ngày càng đắt đỏ.
“Vợ chồng tôi đều đi làm, thu nhập không thấp nhưng chi phí nuôi 2 con đã rất lớn, từ học hành, ăn uống đến các khoản phát sinh. Nếu sinh thêm, tôi không chắc có đủ thời gian chăm sóc con hay không, chưa kể áp lực công việc và nguy cơ ảnh hưởng thu nhập”, chị Trinh nói.
Còn bạn đọc Trung Nguyên chia sẻ: khi bàn về chuyện sinh con, điều nên đặt lên trước là làm sao để một đứa trẻ được sinh ra trong hạnh phúc, chứ không phải sinh con như một chỗ dựa để cha mẹ thấy yên lòng hơn về sau. Theo bạn đọc này, đó là hai cách nghĩ hoàn toàn khác nhau…
Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng chuyện sinh con ngày nay không còn chỉ là việc riêng của mỗi gia đình, mà gắn trực tiếp với quy mô lao động, quy mô dân số và sự phát triển bền vững của đất nước. Theo ông, người lao động có “vai trò kép”: vừa trực tiếp tạo ra của cải cho xã hội, vừa tạo ra thế hệ lao động tiếp theo cho đất nước.
Ông nhấn mạnh, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thu nhập không theo kịp chi phí nuôi con. Theo phân tích của ông, tại nhiều nước vẫn còn khoảng 35 – 45% người lao động có mức lương dưới ngưỡng đủ sống tối thiểu – tức mức lương thấp nhất để một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề. Với mức thu nhập đó, họ không đủ điều kiện tài chính để sinh và nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Theo ông Nhân, cái gốc của câu chuyện ngại sinh con nằm ở chỗ đã sinh thì phải nuôi được, dạy cho tử tế. Người trẻ sẽ không sinh hoặc chỉ sinh 1 con nếu chưa có đủ những điều kiện cần thiết như thu nhập đủ sống và chỗ ở phù hợp.
Ông nêu rõ: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ. Nhưng khi mà một đất nước trên dưới 40% số gia đình hoặc phụ nữ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con, còn hầu hết các gia đình còn lại chỉ sinh 2 con, thì mức sinh bình quân của cả nước không bao giờ đạt mức thay thế 2,1 con. Tỷ lệ tái tạo lao động của đất nước luôn nhỏ hơn 100%”.
Ông cũng phân biệt rõ giữa lương tối thiểu và lương đủ sống tối thiểu. Nếu lương tối thiểu chỉ giúp người lao động tự nuôi bản thân, còn muốn yên tâm sinh con, nuôi con và duy trì một gia đình ổn định, phải có mức lương đủ sống cho cả gia đình.
Bên cạnh đó, từ việc khảo sát hàng loạt công bố, ông Nhân cho rằng mức sinh thấp kéo dài không chỉ do gánh nặng chi phí sống, thiếu dịch vụ chăm trẻ, thời gian làm việc quá dài hay điều kiện lao động chưa thuận lợi cho phụ nữ, mà còn bắt nguồn từ sự suy giảm cả động lực cá nhân lẫn động lực xã hội đối với hôn nhân và sinh con.
Ông chỉ ra xu hướng “3 không” trong một bộ phận thanh niên: không kết hôn, không sinh con, không thấy có trách nhiệm phải kết hôn và sinh con. Từ đó, ông Nhân cho rằng các chính sách khuyến sinh sẽ khó hiệu quả nếu không xử lý đúng các điểm nghẽn cốt lõi.
Theo ông, nhiều Chính phủ đã chi hàng tỉ, chục tỉ USD mỗi năm để khuyến khích kết hôn và sinh con, nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Nguyên nhân là các chương trình hỗ trợ này có tác dụng rất hạn chế, do mức hỗ trợ quá nhỏ so với nhu cầu tài chính để nuôi dạy 2 con đến tuổi trưởng thành.
Ông lý giải, nhiều Chính phủ đã chi rất nhiều chi phí để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng hiệu quả vẫn hạn chế do mức hỗ trợ còn quá nhỏ so với gánh nặng thực tế, trong khi các vấn đề nền tảng chưa được giải quyết. Đó là thu nhập của một bộ phận người dân không đủ nuôi 2 con ăn học đàng hoàng tới 18 tuổi; thiếu trường mầm non công lập với chi phí vừa phải; chi phí nhà quá cao; bất bình đẳng giới tồn tại dai dẳng trong việc nhà và trả lương.
Bên cạnh đó là điều kiện làm việc khắc nghiệt với phụ nữ, khiến cơ hội thăng tiến bị ảnh hưởng tiêu cực khi họ có con; chi phí điều trị vô sinh cao, vượt quá khả năng chi trả của nhiều cặp vợ chồng; môi trường xã hội chưa thân thiện với trẻ em và phụ nữ làm mẹ.
Ngoài ra, nhiều nơi cũng chưa có nội dung giáo dục về trách nhiệm công dân đối với tương lai, sự phát triển của đất nước, cũng như giáo dục về hạnh phúc gia đình và cách xây dựng gia đình hạnh phúc.
Lo ngại lương hưu thấp khi chỉ đóng BHXH 15 năm
Trước khi làm nhân viên văn phòng, chị Vương Thu Hương có thời gian dài ở nhà chăm con và không tham gia BHXH. Khi quay lại thị trường lao động ở tuổi trung niên, chị bắt đầu lại từ đầu với công việc chuyên viên văn phòng, thu nhập ổn định nhưng không cao.
Mỗi ngày của chị Hương bắt đầu từ sáng sớm với lịch họp dày đặc, xử lý hồ sơ, tổng hợp báo cáo và theo sát tiến độ công việc đến cuối giờ chiều. Công việc đều đặn nhưng áp lực không nhỏ, trong khi mức lương hiện tại của chị chỉ hơn 8,5 triệu đồng/tháng.
Với mức thu nhập này, mỗi tháng chị đóng BHXH chưa đến 900.000 đồng, khiến chị không khỏi băn khoăn về quyền lợi lâu dài. "Tôi dự tính năm tới đủ 15 năm đóng BHXH là có thể nghỉ hưu theo quy định mới, nhưng thu nhập hiện tại chỉ ở mức trung bình, khi về hưu áp lực chi tiêu, đặc biệt là chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe, sẽ trở thành gánh nặng", chị Hương chia sẻ.
Theo quy định hiện hành, lao động nữ đóng đủ 15 năm BHXH sẽ được hưởng 45% mức bình quân tiền lương đóng. Nếu lấy mức lương hiện tại của chị Hương khoảng 8,5 triệu đồng/tháng để ước tính, thì lương hưu mỗi tháng chỉ vào khoảng gần 3,8 triệu đồng. Trên thực tế, do mức bình quân tiền lương được tính cho toàn bộ quá trình đóng BHXH, trong đó nhiều năm trước có thu nhập thấp hơn, nên con số này có thể còn thấp hơn.
"Tính ra mỗi tháng nhận chưa đến 4 triệu đồng thì rất khó xoay xở, nếu không có sự điều chỉnh về mức đóng hoặc thời gian đóng, nhiều người lao động như tôi sẽ rơi vào tình cảnh lương hưu không đủ đảm bảo mức sống tối thiểu", chị Hương bày tỏ.
Tương tự, chị Vũ Ngọc Anh (Hà Nội) cho biết, khi nghe tin Nhà nước cho giảm năm đóng BHXH từ 20 năm xuống 15 năm để được nhận lương hưu chị mừng lắm vì mình sắp đủ điều kiện để về hưu, nhưng chị lại lo vì mức lương hưu thấp, có thể sẽ phải bán hàng online hoặc đi làm thêm để có thêm thu nhập.
"Ai cũng muốn đóng BHXH ở mức cao để được hưởng lương cao nhưng rất khó vì cơ quan chỉ đóng theo lương cơ bản, không phải tổng thu nhập", chị Ngọc Anh nói.
Theo BHXH Việt Nam, trong nhiều năm qua, điều kiện phải đóng đủ 20 năm BHXH mới được hưởng lương hưu đã trở thành rào cản với nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm tham gia muộn hoặc có quá trình đóng gián đoạn. Không ít trường hợp dù đã đóng nhiều năm nhưng vẫn phải nhận BHXH một lần, đồng nghĩa rời khỏi hệ thống an sinh khi về già.
Luật BHXH năm 2024 đã điều chỉnh thời gian đóng tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm, nhằm mở rộng diện bao phủ và tạo cơ hội cho nhiều người đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đại diện BHXH Việt Nam cho rằng, việc giảm thời gian đóng tối thiểu đã trực tiếp tháo gỡ "nút thắt", giúp gia tăng đáng kể số người có thể tiếp cận lương hưu, phù hợp với thực tế thị trường lao động có nhiều biến động.
Trước lo ngại mức hưởng sẽ thấp khi thời gian đóng ngắn, cơ quan này cho rằng cách nhìn này chưa đầy đủ. Bởi ngoài khoản lương hưu hằng tháng, người hưởng còn được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng cao, giúp giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao.
Bên cạnh đó, người hưởng lương hưu còn được đảm bảo các chế độ tử tuất như trợ cấp mai táng, trợ cấp cho thân nhân. Lương hưu cũng được Nhà nước điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế nhằm đảm bảo giá trị thực.
Theo các chuyên gia, với nhóm lao động trung niên, lao động tự do hoặc tham gia BHXH không liên tục, quy định mới mang lại cơ hội "ở lại hệ thống", thay vì bị loại bỏ như trước đây.
Dù vậy, nguyên tắc "đóng - hưởng" vẫn là cốt lõi của chính sách. Người tham gia đóng càng cao, thời gian càng dài thì mức lương hưu càng lớn. Việc giảm thời gian xuống 15 năm không nhằm khuyến khích tham gia ngắn hạn, mà mở rộng cơ hội tiếp cận, trong khi người lao động vẫn nên duy trì đóng lâu dài để tối ưu quyền lợi khi về già.
Theo BHXH Việt Nam, trong năm 2025, số người hưởng BHXH một lần giảm 24,43% so với năm 2024. Trong 2 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục giảm 28,29% so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nhiều năm trước đó, tình trạng rút BHXH một lần có xu hướng gia tăng. Các chuyên gia nhận định, người lao động đang dần cân nhắc kỹ hơn, lựa chọn ở lại hệ thống để đảm bảo an sinh lâu dài.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/lo-ngai-luong-huu-thap-khi-chi-dong-bhxh-15-nam-185260406120357618.htm
Con đường 9 km đỏ rực ớt ở Quảng Ngãi
Tháng 4, đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc) ở Quảng Ngãi đỏ rực trong mùa phơi ớt. Tuyến đường dài gần 9 km, rộng 36 m - được xem là đẹp nhất tỉnh, có khoảng 3/4 chiều dài phủ kín ớt, khi người dân xã An Phú tận dụng vỉa hè phơi khô. Năm nay giá ớt tươi năm nay giảm mạnh, chỉ còn khoảng một phần mười so với năm trước.
Tháng 4, đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc) ở Quảng Ngãi đỏ rực trong mùa phơi ớt. Tuyến đường dài gần 9 km, rộng 36 m - được xem là đẹp nhất tỉnh, có khoảng 3/4 chiều dài phủ kín ớt, khi người dân xã An Phú tận dụng vỉa hè phơi khô. Năm nay giá ớt tươi năm nay giảm mạnh, chỉ còn khoảng một phần mười so với năm trước.
Buổi sáng, xe tải nhỏ chở ớt ra vỉa hè đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc), Quảng Ngãi để phơi. Ớt tươi chủ yếu xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc, song năm nay nhu cầu giảm, chi phí vận tải tăng khiến giá chỉ còn 5.000-7.000 đồng mỗi kg, người dân vì thế phơi ớt nhiều hơn mọi năm.
Buổi sáng, xe tải nhỏ chở ớt ra vỉa hè đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc), Quảng Ngãi để phơi. Ớt tươi chủ yếu xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc, song năm nay nhu cầu giảm, chi phí vận tải tăng khiến giá chỉ còn 5.000-7.000 đồng mỗi kg, người dân vì thế phơi ớt nhiều hơn mọi năm.
Dưới nắng 35°C, phụ nữ dùng cào tản đều ớt trên vỉa hè đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc), Quảng Ngãi để nhanh khô; công nhật khoảng 300.000 đồng.
Bà Võ Thị Loan ở xã An Phú cho biết, giá ớt tươi xuống thấp khiến chủ vựa vẫn thu mua nhưng bán tươi khó bù chi phí.
Dưới nắng 35°C, phụ nữ dùng cào tản đều ớt trên vỉa hè đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc), Quảng Ngãi để nhanh khô; công nhật khoảng 300.000 đồng.
Bà Võ Thị Loan ở xã An Phú cho biết, giá ớt tươi xuống thấp khiến chủ vựa vẫn thu mua nhưng bán tươi khó bù chi phí.
Dưới nắng 35°C, phụ nữ dùng cào tản đều ớt trên vỉa hè đường Trường Sa (bờ nam sông Trà Khúc), Quảng Ngãi để nhanh khô; công nhật khoảng 300.000 đồng.
Bà Võ Thị Loan ở xã An Phú cho biết, giá ớt tươi xuống thấp khiến chủ vựa vẫn thu mua nhưng bán tươi khó bù chi phí.
Tuyến đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi có lòng đường rộng 22 m, xe thưa thớt nên việc phơi ớt trên vỉa hè ít ảnh hưởng giao thông.
Lãnh đạo xã An Phú cho biết, dù không phù hợp quy định, người dân vẫn tận dụng vỉa hè do chi phí sấy khô cao khi giá ớt xuống thấp; địa phương đã khuyến cáo chỉ phơi ở những đoạn ít ảnh hưởng việc đi lại và trong thời gian ngắn.
Tuyến đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi có lòng đường rộng 22 m, xe thưa thớt nên việc phơi ớt trên vỉa hè ít ảnh hưởng giao thông.
Lãnh đạo xã An Phú cho biết, dù không phù hợp quy định, người dân vẫn tận dụng vỉa hè do chi phí sấy khô cao khi giá ớt xuống thấp; địa phương đã khuyến cáo chỉ phơi ở những đoạn ít ảnh hưởng việc đi lại và trong thời gian ngắn.
Cuối ngày, người dân dùng cào thu gom ớt đã phơi khô thành đống, xúc vào bao trên vỉa hè đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. Theo người dân, để ớt khô giòn cần phơi liên tục khoảng 5 ngày.
Cuối ngày, người dân dùng cào thu gom ớt đã phơi khô thành đống, xúc vào bao trên vỉa hè đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. Theo người dân, để ớt khô giòn cần phơi liên tục khoảng 5 ngày.
Cuối ngày, người dân dùng cào thu gom ớt đã phơi khô thành đống, xúc vào bao trên vỉa hè đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. Theo người dân, để ớt khô giòn cần phơi liên tục khoảng 5 ngày.
Người dân đạp xe tập thể dục qua "con đường ớt" trên tuyến Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. "Đường màu đỏ đẹp nhưng là cái đẹp từ mồ hôi nước mắt của nông dân”, anh Hùng Anh nói.
Người dân đạp xe tập thể dục qua "con đường ớt" trên tuyến Trường Sa ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. "Đường màu đỏ đẹp nhưng là cái đẹp từ mồ hôi nước mắt của nông dân”, anh Hùng Anh nói.
Dù lượng xe chở ớt tươi giảm so với năm ngoái, một số xe tải vẫn đậu dọc đường Trường Sa, Quảng Ngãi chờ gom đủ hàng để vận chuyển ra các cửa khẩu phía Bắc. Ớt được đóng gói kín, trung chuyển từ xe tải nhỏ sang container.
Dù lượng xe chở ớt tươi giảm so với năm ngoái, một số xe tải vẫn đậu dọc đường Trường Sa, Quảng Ngãi chờ gom đủ hàng để vận chuyển ra các cửa khẩu phía Bắc. Ớt được đóng gói kín, trung chuyển từ xe tải nhỏ sang container.
Dù lượng xe chở ớt tươi giảm so với năm ngoái, một số xe tải vẫn đậu dọc đường Trường Sa, Quảng Ngãi chờ gom đủ hàng để vận chuyển ra các cửa khẩu phía Bắc. Ớt được đóng gói kín, trung chuyển từ xe tải nhỏ sang container.
Bên đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, người dân xã An Phú trồng luân canh, xen canh ớt với các loại hoa màu khác để thích ứng theo mùa và giảm rủi ro.
Bên đường Trường Sa ven sông Trà Khúc, người dân xã An Phú trồng luân canh, xen canh ớt với các loại hoa màu khác để thích ứng theo mùa và giảm rủi ro.
Bà Đặng Thị Xí, thu hoạch ruộng ớt 750 m2. Do giá thấp, bà nhờ hàng xóm hỗ trợ thu hoạch rồi trả công, để giảm chi phí.
Bà Đặng Thị Xí, thu hoạch ruộng ớt 750 m2. Do giá thấp, bà nhờ hàng xóm hỗ trợ thu hoạch rồi trả công, để giảm chi phí.
Bà Đặng Thị Xí, thu hoạch ruộng ớt 750 m2. Do giá thấp, bà nhờ hàng xóm hỗ trợ thu hoạch rồi trả công, để giảm chi phí.
Sau khi thu hoạch, ớt được đưa về các vựa ở Quảng Ngãi để lặt cuống trước khi phơi. Toàn tỉnh có khoảng 1.000 ha ớt vụ Đông Xuân; trước đầu ra phụ thuộc thị trường Trung Quốc, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề xuất phát triển vùng sản xuất tập trung, tăng kết nối doanh nghiệp và xây dựng chuỗi liên kết nhằm giảm rủi ro giá cả.
Sau khi thu hoạch, ớt được đưa về các vựa ở Quảng Ngãi để lặt cuống trước khi phơi. Toàn tỉnh có khoảng 1.000 ha ớt vụ Đông Xuân; trước đầu ra phụ thuộc thị trường Trung Quốc, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề xuất phát triển vùng sản xuất tập trung, tăng kết nối doanh nghiệp và xây dựng chuỗi liên kết nhằm giảm rủi ro giá cả.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/con-duong-9-km-do-ruc-ot-o-quang-ngai-5061079.html