Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM bác bỏ quan điểm cho rằng phụ nữ TP.HCM nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung “lười sinh con”. Ông cho rằng đây là cách nhìn lệch bản chất, quy trách nhiệm cho phụ nữ thay vì nhìn thẳng vào những rào cản kinh tế – xã hội đang chi phối quyết định sinh con.
Ông nhận định phụ nữ hôm nay không quay lưng với thiên chức làm mẹ. Họ chỉ đang cân nhắc rất thực tế giữa khát vọng có con với áp lực cơm áo, nhà ở, công việc và chi phí nuôi dạy con: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
Ông Nhân nhấn mạnh mức sinh thấp không phải do phụ nữ “lười sinh con”, mà vì nhiều gia đình chưa có đủ điều kiện tối thiểu để sinh và nuôi con tử tế.
Khi người lao động chưa có mức lương đủ sống – tức mức lương thấp nhất cho phép một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con đàng hoàng, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề – thì việc họ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con là điều dễ hiểu.
Ông phân tích, ở nhiều nước, chỉ khoảng 55 – 65% lao động đạt mức lương bằng hoặc cao hơn lương đủ sống; còn lại 35 – 45% ở dưới ngưỡng này. Với nhóm thu nhập đó, chuyện sinh và nuôi đủ hai con đến 18 tuổi gần như vượt quá khả năng. Khi thu nhập không theo kịp chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và sinh hoạt, lựa chọn trì hoãn sinh con hoặc không sinh thêm không phải là sự ích kỷ, mà là một tính toán hợp lý.
Theo ông Nhân, phụ nữ còn bị ràng buộc bởi bất bình đẳng giới: thời gian làm việc kéo dài, gánh nặng việc nhà và chăm con vẫn chủ yếu dồn lên vai phụ nữ. Cùng với đó là nỗi lo việc làm bấp bênh, thu nhập tăng chậm, kết hôn muộn, sinh con muộn và môi trường lao động ở nhiều nơi chưa thật sự thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Dẫn lại khảo sát tại Nhật Bản, ông Nhân cho biết khi hôn nhân và sinh con đi kèm gánh nặng việc nhà, chăm con, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và nguy cơ ảnh hưởng con đường nghề nghiệp, nhiều phụ nữ sẽ suy giảm động lực kết hôn, sinh con. Bản chất của hiện tượng ấy không phải là “lười sinh con”, mà là phản ứng trước những áp lực xã hội và bất bình đẳng giới tích tụ trong thời gian dài.
Từ những phân tích đó, ông Nhân nhấn mạnh, đừng hỏi vì sao phụ nữ “lười sinh con”, mà phải hỏi vì sao xã hội vẫn chưa tạo đủ điều kiện để họ yên tâm sinh con.
Giáo sư Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán thu nhập thì rất khó kỳ vọng người dân sinh đủ 2 con, dù có thêm nhiều biện pháp hỗ trợ khác.
Ông phân tích, năm 2023, lương tối thiểu ở TP.HCM khoảng 4,96 triệu đồng/tháng; lương đủ sống khoảng 10 triệu đồng/tháng – tức cao gấp 2,14 lần lương tối thiểu. Khoảng cách này cho thấy mức lương sàn hiện nay về cơ bản chỉ đủ để một người lao động tự nuôi bản thân, không thể nuôi con cái.
Ông nhận định, muốn một gia đình đạt mức sinh thay thế (tức sinh đủ 2 con) thì mỗi người đi làm phải đạt mức lương đủ sống, nghĩa là một cặp vợ chồng cần tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng mới có cơ sở nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Để làm rõ vai trò của tiền lương, giáo sư dẫn số liệu tuyển dụng tại TP.HCM giai đoạn 2021 – 2024. Phần lớn việc làm vẫn tập trung ở nhóm thu nhập thấp, trong khi số vị trí có thu nhập cao chiếm tỷ lệ không nhiều. Từ mặt bằng lương đó, ông ước tính số con bình quân mà lực lượng lao động này có thể sinh và nuôi chỉ khoảng 1,4 – 1,45 con.
Đáng chú ý, mức sinh thực tế của TP.HCM từ 2021 – 2024 cũng chỉ quanh ngưỡng 1,4 con/phụ nữ. Theo ông Nhân, sự trùng khớp này cho thấy rất rõ: khi thu nhập chưa đạt mức lương đủ sống cho một gia đình 4 người, thì mức sinh của địa phương rất khó tăng.
Bên cạnh đó, giáo sư cho biết TP.HCM đang nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, thành phố đã triển khai chính sách hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đồng thời hỗ trợ 2 triệu đồng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người sống tại xã đảo khi thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh.
Theo ông, đây là sự khích lệ cần thiết. Tuy vậy, để cải thiện mức sinh một cách bền vững, cần đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nền tảng, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quyết định sinh con của người dân.
Từ kinh nghiệm của những nước có mức sinh thấp kéo dài như Nhật Bản, Hàn Quốc, ông chỉ ra nhiều quốc gia đã chi rất lớn để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Theo ông, nguyên nhân là người trẻ vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản: thu nhập không đủ nuôi 2 con, giá nhà quá cao, thiếu trường mầm non công lập, bất bình đẳng giới trong việc nhà và môi trường lao động chưa thân thiện với phụ nữ có con.
Ở chiều ngược lại, tại Indonesia, khi lo ngại mức sinh ở các đô thị lớn như Jakarta đã xuống 1,8 và có nguy cơ giảm sâu thì Indonesia bắt đầu triển khai hàng loạt chính sách thân thiện với gia đình.
Indonesia đã phát triển 3.700 trung tâm gia đình bền vững để tư vấn làm cha mẹ, khuyến khích người cha chia sẻ chăm con và việc nhà, hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho trẻ nhỏ và học sinh, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách gia đình… Đồng thời, thúc đẩy chương trình xây 3 triệu căn nhà mỗi năm để giảm áp lực nhà ở cho người trẻ.
Từ những kinh nghiệm đó, giáo sư Nhân cho rằng muốn thay đổi mức sinh một cách bền vững thì không thể chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo được nền tảng sống đủ vững cho người trẻ: thu nhập đủ sống, nhà ở phù hợp, dịch vụ giữ trẻ, an sinh y tế – xã hội và môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Ngày 8-4, Thường trực HĐND TP.HCM làm việc với các ban của HĐND TP, nghe báo cáo tình hình theo dõi, đôn đốc triển khai, cụ thể hóa thực hiện các nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển thành phố.
Đồng thời trao đổi về công tác nghiên cứu, đề xuất các nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND TP, phục vụ chuẩn bị các luận cứ pháp lý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ chủ trì buổi làm việc.
Buổi làm việc còn có sự tham dự của Phó chủ tịch HĐND TP Nguyễn Trường Nhật Phượng và lãnh đạo các ban của HĐND, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND TP.HCM.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM cho biết việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM bước đầu đạt nhiều kết quả quan trọng.
HĐND TP.HCM đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù.
Đối với nghị quyết 98/2023 của Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù phát triển TP.HCM, tới nay thành phố đã ban hành 53 nghị quyết, tập trung triển khai trong các lĩnh vực tài chính ngân sách, đầu tư, giao thông, môi trường.
Còn một số nội dung chưa thực hiện do vướng mắc pháp lý và chưa bảo đảm tính đồng bộ, chủ yếu trong các lĩnh vực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, cơ chế thu phí, thị trường tín chỉ carbon và kiểm soát khí thải phương tiện.
Đối với nghị quyết 260/2025 của Quốc hội (sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị quyết 98/2023), TP.HCM đã ban hành 6 nghị quyết để cụ thể hóa, liên quan đến quy hoạch, phát triển hạ tầng và cơ chế tài chính ngân sách. Các nhiệm vụ còn lại đang tiếp tục triển khai.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo các ban của HĐND TP.HCM báo cáo kết quả theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù, và rà soát các nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách cần được cụ thể hóa thành quy phạm pháp luật, phục vụ việc tổ chức hội thảo khoa học, lấy ý kiến chuyên gia nhằm góp ý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ kết luận buổi làm việc yêu cầu các ban của HĐND TP theo chức năng, nhiệm vụ được giao tiếp tục rà soát việc triển khai các nghị quyết của Quốc hội và nghị quyết của HĐND TP.HCM về cơ chế chính sách đặc thù về phát triển thành phố.
Đồng thời, các ban của HĐND TP cũng cần chủ động tham mưu đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách và định hướng khung pháp lý, góp phần xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, TP.HCM đang xây dựng báo cáo tổng kết, xây dựng nghị quyết mới thay thế nghị quyết 31 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, TP.HCM cũng được đồng ý để xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Qua đó nhằm tạo công cụ pháp lý cao hơn, với kỳ vọng tiếp tục phân quyền, tăng quyền để TP.HCM phát triển nhanh, bền vững hơn, đóng góp cho phát triển chung của đất nước.
Ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học sẽ được cơ quan chức năng tiếp thu trong quá trình xây dựng dự thảo luật. Dự kiến dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sẽ được cơ quan có thẩm quyền trình Quốc hội xem xét trong năm nay.
Sáng 18.4, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát hình sự. Buổi lễ do Bộ trưởng Bộ Công an, đại tướng Lương Tam Quang chủ trì.
Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, suốt 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát hình sự đã viết nên bản hùng ca bằng sự tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước, tận tụy phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; bằng mồ hôi, trí tuệ, bản lĩnh, sự dấn thân, hy sinh; vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, lập nhiều chiến công, thành tích đặc biệt xuất sắc.
"Mỗi vụ án được điều tra, khám phá thành công là một lần pháp luật được bảo vệ, công lý được thực thi và niềm tin xã hội được củng cố", Thủ tướng nhấn mạnh.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, trong khi tình hình tội phạm đang thay đổi nhanh chóng, phức tạp hơn, do đó nhiệm vụ đặt ra càng khó khăn, nặng nề hơn. Thủ tướng đề nghị lực lượng Cảnh sát hình sự tập trung thực hiện thật tốt 6 nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết là quán triệt, cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là các quan điểm mới về an ninh trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Đổi mới mạnh mẽ tư duy, vừa phòng ngừa, trấn áp tội phạm, vừa tạo thuận lợi tối đa cho phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng đó là nâng cao chất lượng đánh giá, dự báo tình hình; chủ động nhận diện sớm các xu hướng, phương thức, thủ đoạn mới; kiên quyết không để kẽ hở cho hoạt động tội phạm.
Thủ tướng cũng lưu ý việc gương mẫu, đi đầu trong thực hiện tinh thần "kỷ luật trách nhiệm", "kỷ luật thực thi", "lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả cụ thể"; quyết tâm kéo giảm bền vững tội phạm theo phương châm "chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở"; "lấy phòng ngừa là cơ bản, chiến lược, lâu dài; đấu tranh là trọng tâm, thường xuyên, cấp bách".
Đồng thời, tập trung chuyển đổi phương thức hoạt động sang ứng dụng khoa học, công nghệ, kết hợp nhuần nhuyễn, chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, bảo mật cao.
Đặc biệt là đẩy mạnh xây dựng lực lượng theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "xây dựng Cảnh sát hình sự Việt Nam trong giai đoạn mới vững chính trị, sắc nghiệp vụ, tinh thông pháp luật, làm chủ công nghệ; sẵn sàng dấn thân vì đất nước, vì Nhân dân"
Người chiến sĩ Cảnh sát hình sự phải có trái tim nóng yêu dân, thương dân, bảo vệ dân; có cái đầu lạnh để tỉnh táo, khách quan, thượng tôn pháp luật, nhân văn; có bàn tay sạch để giữ vững liêm chính, danh dự; có đôi chân vững chắc để bám địa bàn, bám thực tiễn; có trí tuệ mở để làm chủ công nghệ, pháp luật, ngoại ngữ.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tăng cường vai trò, vị thế của lực lượng Cảnh sát hình sự Việt Nam trong cộng đồng cảnh sát các nước trên thế giới…
Ngày 5/4, Trạm Cảnh sát giao thông Phú Lộc cho biết đã liên hệ biểu dương tài xế Lý Văn Tố, 31 tuổi, trú Đà Nẵng, sau khi video ghi lại hành động cứu bé gái lan truyền trên mạng xã hội. Đơn vị cũng thông tin tài xế không bị xử phạt nguội do dừng xe trong tình huống khẩn cấp để cứu người.
Khoảng 15h35 ngày 4/4, khi lái ôtô trên Quốc lộ 1A hướng từ TP Huế vào Đà Nẵng, đến khu vực xã Phú Lộc, tài xế Tố phát hiện bé gái khoảng 2 tuổi đang chập chững băng qua đường. Anh giảm tốc, liên tục bấm còi để cảnh báo các phương tiện xung quanh.
Khi bé đi qua khe hở dải phân cách, tài xế lập tức dừng xe, nhảy qua lan can giữa đường, bế bé sang phía an toàn rồi giao lại cho mẹ.
Đoạn quốc lộ nơi xảy ra sự việc có 4 làn xe, tốc độ tối đa cho phép 90 km/h.
