Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là “bumping” (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này “mọi lúc”.
“Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay”, ông nói.
Ai là người dễ bị “mời” xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
“Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách “bumping”. Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ”, ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
“Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng”, ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị “bumping” hãy lên tiếng. “Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu”, ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
Làm gì để tránh bị “mời” xuống máy bay
– Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
– Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được “chốt”. Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
– Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
– Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị “mời” ở lại.
– Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Ngày 8-4, nền tảng dịch vụ du lịch trực tuyến Booking.com đã vinh danh Mũi Né là một trong top 10 điểm đến xu hướng toàn cầu năm 2026.
Danh sách này gồm Mũi Né (Việt Nam), Bilbao (Tây Ban Nha), Barranquilla (Colombia), Philadelphia (Mỹ), Quảng Châu (Trung Quốc), Sal (Cape Verde), Manaus (Brazil), Münster (Đức), Kochi (Ấn Độ) và Port Douglas (Úc).
Ông Branavan Aruljothi, Giám đốc Booking.com tại Việt Nam, chia sẻ đây là năm thứ 10 Booking.com đưa ra báo cáo xu hướng du lịch toàn cầu. Các dữ liệu của nền tảng này cho thấy du khách ngày càng có xu hướng tìm kiếm các trải nghiệm cá nhân hóa trong chuyến đi của mình và quan tâm hơn đến các yếu tố du lịch bền vững, thân thiện môi trường.
Mới đây, Booking.com vừa khảo sát trên 25.000 du khách tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, du khách không chỉ quan tâm đến việc đi đâu làm gì, du lịch theo kiểu "check-list" (đi cho đủ điểm đến) mà chuyển sang tìm kiếm trải nghiệm bản thân thực sự yêu thích để khám phá chính mình.
Trong danh sách các điểm đến được tìm kiếm nhiều nhất tại Việt Nam trong năm nay không chỉ có những cái tên quen thuộc như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng… mà còn có Mũi Né và cuối năm 2025 là Phú Quốc. Điều đó cho thấy, du khách đến Việt Nam sẽ không còn đi theo các trải nghiệm theo lối mòn.
Theo dữ liệu tìm kiếm và đặt phòng trên Booking.com trong 6 tháng đầu năm 2026 (từ tháng 1 - 6) cũng cho thấy Mũi Né là điểm đến mới nổi được du khách quốc tế quan tâm. Hiện xếp ở vị trí thứ 8, Mũi Né ghi nhận mức tăng trưởng 20% so với cùng kỳ năm trước.
Tượng tự, đối với thị trường nội địa, Mũi Né cũng nằm trong top 10 điểm đến nội địa được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất với xếp hạng thứ 9 - tăng một bậc so với năm trước.
Theo ông Branavan Aruljothi, việc Mũi Né trở thành một trong những điểm đến xu hướng toàn cầu năm 2026 phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu du lịch, khi du khách ngày càng tìm kiếm những điểm đến giao thoa giữa thiên nhiên và trải nghiệm phiêu lưu.
Tại Mũi Né, du khách có nhiều trải nghiệm thú vị từ nghỉ dưỡng truyền thống đến mạo hiểm như tham quan bảo tàng nước mắm, khám phá đồi cát trắng, đồi cát đỏ, trải nghiệm làng chài Mũi Né hay lướt trên những con sóng với bộ môn lướt ván diều.
Ngày 8-4, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk phối hợp UBND xã Ô Loan tổ chức hội nghị khởi động dự án "Thúc đẩy quản lý bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển" tại danh thắng quốc gia Hòn Yến.
PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia UNDP/GEF SGP - cho hay vùng biển gần bờ Phú Yên có khoảng 182 loài san hô, tạo lợi thế lớn cho phát triển du lịch và nghề cá bền vững.
Riêng tại danh thắng quốc gia Hòn Yến có 12,7ha rạn san hô với 17 loài san hô sinh sống, phát triển tốt trên nền đá núi lửa bazan.
Tuy nhiên các rạn san hô tại đây đang bị suy thoái nghiêm trọng do tác động kép của thiên tai, biến đổi khí hậu và con người như ô nhiễm môi trường, khai thác san hô, giẫm đạp và săn bắt hải sản quá mức.
"Các rạn san hô ven bờ, quy mô nhỏ được ví như nồi cơm Thạch Sanh. Ta giữ được thì thế hệ hôm nay được ăn và thế hệ con cháu chúng ta cũng còn có cái để ăn", PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhận định.
Bà Nguyễn Thị Phấn, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch Hòn Yến, cho hay đơn vị xác định văn hóa làng biển và rạn san hô được xem như "linh hồn" của du lịch, trong đó hợp tác xã ưu tiên chất lượng trải nghiệm, thay vì chạy theo số lượng khách.
Là "cầu nối"giữa chính quyền, dự án và người dân, hợp tác xã tập hợp ngư dân, hộ kinh doanh vào chuỗi dịch vụ thống nhất, hạn chế tình trạng tranh giành khách, "chặt chém", đồng thời xây dựng các tour trải nghiệm như "Một ngày làm ngư dân", "Thưởng thức ẩm thực làng chài" và khám phá san hô có trách nhiệm.
Tuy nhiên trước lượng khách đến Hòn Yến ngày càng tăng nhưng còn thiếu đầu mối quản lý, cần xây dựng khu đón khách tập trung để thuận tiện kiểm soát, bảo đảm an ninh và nâng chất lượng phục vụ. Cùng với đó, địa phương cần quy hoạch lại khu vực lồng bè nuôi thủy hải sản để tránh gây mất mỹ quan.
"Các thành viên hợp tác xã đang trực tiếp bảo vệ rạn san hô, vệ sinh môi trường xung quanh Hòn Yến nhưng không có kinh phí hoạt động và mặt bằng đón khách. Vì vậy phải minh bạch hóa quyền lợi và gắn liền nguồn thu với trách nhiệm quản lý. Nếu không có kinh phí tái đầu tư, hợp tác xã không thể duy trì hoạt động bền vững" - bà Phấn nói.
Giám đốc hợp tác xã cũng nói cần đẩy mạnh tuyên truyền về du lịch cộng đồng để người dân cùng tham gia bảo vệ rạn san hô, nhất là thời điểm thủy triều rút. Dự án cũng cần hỗ trợ các khóa tiếng Anh giao tiếp cơ bản cho thành viên hợp tác xã nhằm nâng cao khả năng phục vụ, kết nối với khách quốc tế...
Kết luận hội nghị, bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, đề nghị các cấp, ngành và địa phương cần chuyển từ nhận thức sang hành động phát huy vai trò chủ thể của phụ nữ và người dân địa phương thông qua đào tạo kỹ năng du lịch, quản lý homestay, chăm sóc và bảo tồn san hô, gắn với xây dựng các mô hình như tổ tình nguyện bảo vệ rạn san hô, tuyến đường ven biển không rác thải nhựa.
Các bên thực hiện nghiêm túc cam kết phối hợp để bắt tay ngay vào việc cụ hóa các hoạt động trong quý 2-2026, đảm bảo đúng tiến độ mà văn kiện dự án đã phê duyệt.
Tháng 5/2023, hành động của ông chủ một nhà hàng đồ nướng ở thành phố Truy Bác, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) từng gây xôn xao dư luận nước này.
Thời điểm đó, lượng khách tới quán quá tải khiến người chủ quỳ gối xin lỗi trước mặt những khách phải xếp hàng đợi quá lâu nhưng không được vào ăn, thu hút sự chú ý.
Vụ việc xảy ra tại quán đồ nướng của ông chủ Dương ở thành phố Truy Bác nằm ở phía đông của tỉnh Sơn Đông, nổi tiếng với đặc sản thịt nướng.
3 năm trôi qua, quán đồ nướng ông Dương vẫn còn hoạt động, nhưng không tấp nập quá tải như trước.
Vào một buổi tối tháng 4, ông Dương mặc áo tối màu, bước đi thong thả giữa các bàn ăn, lúc trò chuyện với nhân viên, khi vỗ vai khách quen hỏi thăm. Gương mặt ông hồng hào, lời nói điềm tĩnh khác hẳn vẻ mệt mỏi, đứng đi không vững giữa lúc quán thịt nướng bùng nổ khách hồi tháng 5/2023.
Trái ngược với cảnh đông đúc trước đó, đến nay quán đồ nướng của ông trở về những ngày tháng kinh doanh ổn định. Lượng khách tới Truy Bác ăn đồ nướng vẫn nhộn nhịp nhưng không vỡ trận như trước kia. Các quán nướng ven đường cũng lần lượt mở cửa, trong khi những thương hiệu lớn và quán trải nghiệm mới có lượng khách ổn định buổi tối.
"Lượng khách thời điểm này không thể so với thời kỳ đỉnh cao năm 2023 nhưng vẫn khả quan. Ngày nghỉ lễ 1/5 sắp tới chắc chắn sẽ rất bận rộn", ông Dương dự định.
Nhớ lại thời kỳ đỉnh cao, chủ quán đồ nướng cho biết, mỗi ngày ông nhận từ 500 đến 600 cuộc gọi. Nhiều khách chấp nhận bay hàng nghìn cây số, xếp hàng từ sáng sớm để chờ thưởng thức.
Quán có 170 bàn tiếp đón hơn 20.000 khách mỗi ngày. Con số này gấp 20 lần bình thường. Dịp nghỉ lễ 1/5 năm đó, ông và nhân viên chỉ được ngủ 3 tiếng mỗi ngày.
"Lúc đó tôi có cảm giác không phải làm hàng ăn mà như đội cứu hộ khẩn cấp. Nhà hàng phát số thứ tự cho khách nhưng vẫn không đủ rồi xảy ra tranh cãi. Bởi vậy mới có cảnh tôi quỳ gối xin lỗi khách. Hình ảnh này cũng gây nhiều tranh cãi", ông cười nói.
Hiện lượng khách và doanh thu trở lại mức hợp lý. Việc kinh doanh không quay cuồng như trước khiến ông yên tâm hơn. Ông cho rằng, lượng khách giảm nhưng hầu hết đều là khách quen gắn bó lâu năm. Đây đều là nhóm khách mê đồ nướng ở Truy Bác. Như vậy, ông có thể an tâm tập trung vào chất lượng đồ ăn, thể hiện ẩm thực địa phương đúng nghĩa.
"Chúng tôi hiện xây dựng khu bếp trung tâm. Mỗi ngày quán làm 40.000-50.000 que xiên thịt. Đồ nướng Truy Bác vẫn chưa giảm nhiệt nhưng nay về đúng bản chất của mình", ông nhận xét.
Một người kinh doanh trái cây ở gần đó cho biết, hiện lượng khách vừa phải cũng giúp cuộc sống của người dân địa phương ổn định.
Theo bà Phó Oánh, Chủ tịch Hiệp hội đồ nướng Truy Bác, năm 2023, số lượng quán nướng tăng từ hơn 1.100 lên hơn 2.000. Con số tăng trưởng gần như gấp đôi. Hiện nay, theo đăng ký kinh doanh số lượng còn khoảng hơn 1.500 quán chuyên đồ nướng đang hoạt động. Nếu tính cả các quán chỉ bán theo mùa hè, tổng số khoảng hơn 1.700 quán.
“Sau cơn sốt, bong bóng vỡ, thứ còn lại là bản chất và sự kiên trì của ngành đồ nướng địa phương. Quy mô hiện tại dần cân bằng với dân số, sức tiêu dùng và nhu cầu thực tế. Từ hiện tượng bùng nổ, ngành đồ nướng tại đây trở lại nhịp sống bình thường. Đây cũng là quy luật tất yếu của thị trường", bà Oánh nhận xét.
Hiện ngành đồ nướng địa phương được chính quyền chia thành 4 loại gồm quán truyền thống, quán kết hợp văn hóa, quán sáng tạo trẻ trung và quán nhỏ khu dân cư.
Hiệp hội đồ nướng Truy Bác cũng đã chuẩn hóa ngành, xây dựng thương hiệu và mở rộng ra nhiều thành phố. Du khách tới đây không chỉ thưởng thức ẩm thực, còn tham quan bảo tàng, khu phố cổ. Thời gian lưu trú trung bình của khách từ 3-4 ngày. Đây cũng là mô hình được giới chức đẩy mạnh gồm ẩm thực và du lịch.
