Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là “bumping” (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này “mọi lúc”.
“Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay”, ông nói.
Ai là người dễ bị “mời” xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
“Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách “bumping”. Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ”, ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
“Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng”, ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị “bumping” hãy lên tiếng. “Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu”, ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
Làm gì để tránh bị “mời” xuống máy bay
– Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
– Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được “chốt”. Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
– Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
– Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị “mời” ở lại.
– Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Hank Nuwer, sinh năm 1946, cựu Giáo sư báo chí tại Indiana, Mỹ, từng nhiều lần gặp sự cố khi du lịch tự túc. Ông từng lạc đường tại Brussels, Bỉ và mất tiền cọc vì hủy chuyến đi Ba Lan.
Năm 2015, ở tuổi 69, Hank quyết tâm quay lại Ba Lan, tìm về cội nguồn là quê nhà của ông nội. Thay vì tự mình xoay xở, ông tìm kiếm một hướng dẫn viên bản địa để hỗ trợ về ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa.
Mục tiêu chính của Hank là khám phá Warsaw. Những gì ông biết về quê hương chỉ là những câu kể rời rạc của ông nội. Để chuẩn bị, Hank tự học tiếng Ba Lan trong vài năm và bắt đầu mở rộng mạng lưới kết nối với những người lạ ở Ba Lan trên LinkedIn.
Thay vì tìm đến các công ty lữ hành chuyên nghiệp, ông gửi tin nhắn cho Małgorzata Wróblewska (Gosia), một kế toán sống tại Warsaw, nhờ cô làm hướng dẫn viên vì hy vọng tìm được một người thực sự am hiểu thành phố.
Gosia, khi đó 45 tuổi, ban đầu phớt lờ vì thấy lời đề nghị lạ lùng từ một người lạ mặt. Tuy nhiên, sự tò mò về vị giáo sư người Mỹ và mong muốn thay đổi nhịp sống đơn điệu khi phải dành phần lớn thời gian chăm sóc cha mẹ già yếu đã khiến cô đồng ý.
Trước khi gặp mặt, Gosia đã tìm hiểu kỹ về Hank qua các cuộc phỏng vấn trên truyền hình Mỹ về chuyên môn của ông. Sự đĩnh đạc và ấm áp của Hank trên màn ảnh đã thuyết phục cô rằng đây là một người đáng tin cậy. Cô chuẩn bị một lịch trình chi tiết qua các địa điểm lịch sử, bảo tàng và các khu phố cổ của Warsaw cho ngày gặp mặt đầu tiên.
Cuộc gặp đầu tiên diễn ra tại sảnh khách sạn của Hank ở Warsaw vào năm 2015. Gosia nhận ra Hank ngay lập tức, còn vị giáo sư lại bị thu hút bởi vẻ ngoài của người dẫn đường.
"Tôi hoàn toàn bị choáng ngợp trước cô ấy, nhưng cố gắng không để lộ ra", Hank nhớ lại.
Thay vì đưa khách đến các điểm tham quan thông thường, Gosia dẫn Hank đi bộ qua các di tích, tường thành và bảo tàng. Họ dành hàng giờ để xem bản đồ Ba Lan thay đổi qua các thời kỳ, tìm hiểu bối cảnh lịch sử giai đoạn ông nội Hank từng sinh sống. Với Hank, đây không còn là một tour tham quan đơn thuần mà là hành trình kết nối với tổ tiên thông qua sự dẫn dắt của một người bản địa.
Trong quá trình di chuyển bằng xe điện và đi bộ hàng dặm qua các con phố Warsaw, sự thấu hiểu giữa hai người lạ bắt đầu nảy sinh. Hank chia sẻ về cuộc hôn nhân tan vỡ và cuộc sống sau ly hôn chỉ xoay quanh chú chó Casey cùng việc tập tạ.
Gosia tâm sự về nỗi cô đơn khi vòng bạn bè thu hẹp vì bận rộn chăm sóc gia đình. Họ nhận ra điểm chung là sự đồng điệu trong tâm hồn. Kết thúc chuyến tham quan Warsaw, Gosia phải sang Bồ Đào Nha du lịch cùng con gái, Hank và cô hứa sẽ giữ liên lạc.
Sau khi Hank trở về Mỹ, cả hai trò chuyện qua email và các cuộc gọi hằng ngày. Vài tháng sau, Hank mời Gosia tới Chicago du lịch nhân dịp lễ Tạ ơn. Chuyến đi này đã biến tình bạn thành tình yêu. Họ cùng nhau đi bộ đường dài tại Vườn quốc gia Starved Rock và ăn tối tại khách sạn Drake.
Thực tế địa lý là thách thức lớn. Gosia không muốn rời xa cha mẹ đang cần sự chăm sóc ở Ba Lan. Sự kiên trì của Hank là yếu tố quyết định giúp duy trì mối quan hệ.
Suốt hai năm, họ liên tục bay qua lại giữa hai quốc gia mỗi khi có thời gian rảnh. Có lần, khi Hank đang giảng dạy, Gosia gọi điện nhầm múi giờ. Thay vì ngắt máy, các sinh viên của Hank đã cổ vũ ông trả lời và khen ngợi vẻ đẹp của bạn gái ông qua màn hình điện thoại.
Năm 2017, khi Hank 71 tuổi và Gosia 47 tuổi, ông cầu hôn cô. Lo sợ về việc mất đi sự độc lập và những định kiến về hôn nhân đã khiến Gosia chần chừ. Một tuần trước đám cưới dự kiến tại Mỹ, cô đã gọi điện hủy hôn.
Hank buồn bã đến mức im lặng suốt ba ngày. Chính sự im lặng đó khiến Gosia nhận ra nỗi sợ hãi lớn nhất không phải là kết hôn, mà là mất đi sự hiện diện của Hank. Cô chủ động kết nối lại với Hank và đám cưới của cặp đôi đã diễn ra tại Indiana vào cuối năm 2017.
"Đó là một đám cưới rất đáng yêu", Hank chia sẻ.
Sau khi cha mẹ Gosia qua đời, cô chuyển hẳn sang Mỹ định cư. Để dung hòa thói quen sống độc lập lâu năm, họ đặt ra mật mã "Chim cánh cụt", nếu một người nói từ này, mọi tranh luận phải dừng lại ngay lập tức để tránh tổn thương nhau.
Năm 2022, cặp đôi chuyển đến Fairbanks, Alaska. Hank tiếp tục giảng dạy bán thời gian và viết lách, còn Gosia làm kế toán. Họ cùng nhau tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp thực hiện một chuyên mục cho tờ báo địa phương. Hank phụ trách nội dung, còn Gosia ghi lại những hình ảnh đời thường qua ống kính.
Dù định cư tại Mỹ, vợ chồng Hank vẫn quay lại Warsaw mỗi mùa hè để thăm con gái của Gosia. Hiện, cả hai vẫn tận hưởng hạnh phúc và lên kế hoạch khám phá các điểm du lịch mới.
Hank cho hay chuyến đi Warsaw đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông ở tuổi xế chiều. "Đừng chỉ đi tìm tình yêu, hãy dấn thân vào những chuyến đi ở nơi bạn chưa từng dám tới, bạn có thể sẽ gặp được người đồng hành phù hợp", ông nói.
Cơm gà Hải Nam nguyên bản phải được chế biến từ gà Văn Xương, giống gà đặc hữu của đảo Hải Nam, Trung Quốc. Loại gà thả vườn có cỡ nhỏ, được nuôi bằng chế độ ăn riêng biệt gồm hạt cây đa, cơm dừa và cám đậu phộng. Quy trình nuôi dưỡng này giúp thớ thịt có độ chắc, vị ngọt và mùi thơm khác biệt so với các giống gà công nghiệp.
Tiền thân của cơm gà Hải Nam vốn là bữa ăn đạm bạc của những người lao động nghèo. Họ thường mang theo cơm và gà trong những chiếc giỏ tre để ăn dọc đường. Món ăn này được cho là đã du nhập vào đại lục từ đầu thời nhà Minh (1368-1644), sau đó theo chân dòng người di cư từ Hải Nam lan tỏa khắp Đông Nam Á vào thế kỷ 19. Các gia đình ở Hải Nam thường tận dụng gà già (gà thải) để nấu, dùng mỡ gà để thổi cơm và nấu nước dùng.
Đến giữa thế kỷ 20, dù nguồn cung gà Văn Xương trở nên khan hiếm do biến động chính trị. Thay vì biến mất, món ăn này vẫn lan tỏa khi được các nền văn hóa bản địa tiếp nhận. Tại mỗi điểm dừng chân, cộng đồng địa phương điều chỉnh công thức và thay đổi nguyên liệu, tạo nên những biến thể mang đặc trưng từng vùng miền.
Cả Malaysia và Singapore đều tự nhận là nơi khai sinh ra phiên bản cơm gà Hải Nam hiện đại, kiểu gà luộc theo kỹ thuật Quảng Đông, ăn cùng cơm nấu bằng nước dùng đậm đà và các loại nước chấm đặc trưng. Cuộc tranh cãi này vẫn kéo dài từ khi Singapore tách ra độc lập vào năm 1965.
Cơm gà Hải Nam tại Singapore là phiên bản phổ biến nhất. Điểm khác biệt nằm ở kỹ thuật luộc gà của người Quảng Đông. Gà sau khi chín được ngâm ngay vào nước đá để tạo lớp da giòn. Gạo được nấu cùng nước dùng, mỡ gà, lá dứa và tỏi. Nước chấm đi kèm gồm ba loại, tương ớt xay, gừng băm và hắc xì dầu.
Tại Malaysia, ở thành phố như Malacca hay Seremban, cơm được vo thành viên tròn để giữ ấm. Ngoài gà luộc, người Malaysia còn ưa chuộng gà quay hoặc ăn kèm hủ tiếu. Tại vùng Ipoh, món ăn này luôn được phục vụ cùng giá đỗ chần, loại nông sản nổi tiếng mập và giòn nhờ nguồn nước khoáng địa phương.
Người Thái gọi cơm gà Hải Nam là Khao Man Gai. Điểm đặc trưng là nước chấm làm từ tương đen lên men trộn với tỏi, gừng và ớt hiểm. Một phần cơm thường có thêm huyết, nội tạng gà và dọn kèm bát canh trong kiểu Tomyum. Tại Bangkok, phiên bản cơm gà chiên giòn cũng thịnh hành.
Tại Việt Nam, biến thể gần giống cơm gà Hải Nam là cơm gà Hội An. Gà thường được xé phay, trộn cùng hành tây và rau răm, dọn kèm cơm nấu cùng nghệ. Khác với các nước trong khu vực, cơm gà tại Việt Nam chú trọng sự tươi mát khi ăn kèm nhiều loại rau sống, xoài xanh bào sợi và nước mắm chua ngọt.
Tại đảo Hải Nam, món ăn vẫn giữ cách chế biến mộc mạc. Thịt gà chặt miếng còn xương, có độ dai và chắc hơn phiên bản tại Đông Nam Á. Nước chấm chỉ gồm gừng, tỏi và rau mùi, không sử dụng hắc xì dầu hay tương ớt ngọt. Nước dùng đôi khi được hầm thêm xương lợn để tăng vị đậm đà.
Sự phổ biến của món ăn này được các chuyên gia đánh giá là kết quả của quá trình giao thoa văn hóa trong cộng đồng người Hoa hải ngoại.