Đề xuất được Bộ Công an nêu trong dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, kèm cơ chế trừ, phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Dự thảo đang được lấy ý kiến đến hết 19/4, dự kiến có hiệu lực từ 1/7.
So với quy định hiện hành, dự thảo lần này siết chặt xử lý xe “trá hình” khi vừa tăng mức phạt, vừa bổ sung hình thức trừ điểm giấy phép lái xe. Phạm vi xử lý cũng mở rộng sang chủ phương tiện nếu giao xe hoặc để người khác chở khách, chở hàng thu tiền trái phép. Các hành vi như nhận đặt chỗ, ký hợp đồng chở khách được quy định rõ hơn nhằm hạn chế việc lách luật.
Theo Bộ Công an, sau một năm thực hiện Nghị định 168, tai nạn giao thông giảm nhưng tình hình trật tự, an toàn giao thông vẫn phức tạp, trong đó nổi lên tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng thu tiền. Việc này làm méo mó cạnh tranh, thiếu minh bạch và gây thất thu ngân sách, đồng thời né tránh quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải.
Để xử lý, dự thảo đề xuất phạt 12-14 triệu đồng với người lái ôtô không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng chở khách có thu tiền hoặc nhận đặt chỗ, ký hợp đồng vận chuyển; đồng thời trừ 6 điểm giấy phép lái xe.
Chủ phương tiện cũng bị xử phạt nếu giao xe hoặc để người làm công thực hiện hành vi này, với mức 8-10 triệu đồng đối với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Với vận tải hàng hóa, người điều khiển ôtô không đăng ký kinh doanh nhưng vẫn chở hàng thu tiền có thể bị phạt 8-12 triệu đồng.
Xe hợp đồng đón trả khách sai điểm bị phạt 10-20 triệu đồng
Bên cạnh việc xử lý xe cá nhân kinh doanh “trá hình”, dự thảo tập trung siết các kẽ hở mà xe hợp đồng thường lợi dụng để hoạt động như xe tuyến cố định, như “xé lẻ” hợp đồng, bán vé, thu tiền.
Theo đó, hành vi dùng xe hợp đồng nhưng nhận đặt chỗ từng hành khách, bán vé hoặc thu tiền ngoài hợp đồng sẽ bị xử phạt. Trường hợp tự ấn định hành trình, lịch trình cố định để chở nhiều khách, giả danh xe tuyến cố định, cũng chịu mức phạt 10–12 triệu đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Dự thảo cũng nhắm vào tình trạng biến trụ sở thành “bến cóc”, khi đề xuất phạt 10–20 triệu đồng với hành vi đón, trả khách tại trụ sở chính, văn phòng đại diện hoặc các điểm cố định do đơn vị vận tải thuê, hợp tác trái quy định.
Mức phạt này đồng thời áp dụng với việc đón, trả khách không đúng địa điểm ghi trong hợp đồng, đặc biệt với xe chở trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và công nhân.
Bỏ xử phạt lái xe kinh doanh vận tải không có ghế trẻ em
Nghị định 168 hiện quy định phạt 800.000 đến một triệu đồng với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.
Tuy nhiên, từ 1/1, quy định này đã được điều chỉnh trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo hướng xe kinh doanh vận tải hành khách không bắt buộc phải trang bị ghế an toàn cho trẻ, nhằm phù hợp điều kiện thực tế và tránh gây khó cho taxi, xe công nghệ, xe khách.
Để thống nhất với luật, dự thảo nghị định đề xuất bỏ xử phạt người lái xe kinh doanh vận tải đối với hành vi không có ghế an toàn cho trẻ em.
Ngày 11/4, Ninh Tuyết Anh bị Công an TP HCM tạm giữ hình sự, điều tra hành vi Giết người. Nạn nhân là ông Vũ, 49 tuổi.
Theo điều tra ban đầu, trưa 9/4, Tuyết Anh cùng ông Vũ và hai người khác nhậu trước chung cư Nguyễn Ngọc Phương, phường Thạnh Mỹ Tây. Trong lúc uống rượu, hai người xảy ra cự cãi. Người phụ nữ sau đó đi xe máy về nhà, lấy dao rồi quay lại tìm bạn trai.
Khi thấy ông Vũ đang nằm ở khu vực bờ kè gần đó, Tuyết Anh lao tới đâm nhiều nhát khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.
Nhận tin báo, cảnh sát trích xuất camera, lấy lời nhân chứng, nhanh chóng truy xét và bắt giữ nghi phạm.
Bước đầu, nguyên nhân án mạng được cho xuất phát từ mâu thuẫn tình cảm.
Bộ Luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng dự án sửa đổi, với chính sách mở rộng nhiều tội danh được áp dụng phạt tiền thay án tù, thường là tội nhẹ, án kinh tế, thương mại, chứng khoán, ngân hàng.
Hiện, xu hướng phi hình sự hóa đã được nhiều nước áp dụng, giảm dần sự lệ thuộc vào hình phạt tước tự do đối với các tội phạm ít nguy hiểm, tội phạm kinh tế hoặc do lỗi vô ý mà hậu quả có thể bồi thường được.
Ở Đức, những tội có mức hình phạt tối thiểu không quá một năm tù thường được xếp vào nhóm ít nghiêm trọng, và tòa án có thể áp dụng phạt tiền thay vì giam giữ.
Tiền phạt được tính theo hệ thống "ngày thu nhập" (day-fine). Thẩm phán xác định số ngày phạt dựa vào mức độ tội phạm, rồi nhân với thu nhập mỗi ngày của người đó. Nếu người phạm tội không nộp tiền, số ngày phạt sẽ tự động chuyển thành số ngày tù tương ứng.
Đức, Pháp, Áo và các nước Bắc Âu đều áp dụng hình phạt dựa trên mức tình hình tài chính của người vi phạm. Ở Phần Lan, các tội có khung hình phạt tù dưới 6 tháng có thể được xử lý hoàn toàn bằng tiền phạt.
Hệ thống "day-fine" của nước này cũng dựa trên thu nhập, khiến người giàu và người nghèo chịu tác động tương đương. Điều này đồng nghĩa, bạn càng giàu, tiền phạt bạn phải nộp càng nhiều. Còn người nghèo có thể phải ngồi tù một đêm thay vì bị phạt tiền.
Điều đó tạo ra những bản án gây chú ý. Chẳng hạn, triệu phú Anders Wiklöf từng bị phạt 121.000 euro (hơn 3 tỷ đồng) vào năm 2023 khi lái xe với tốc độ 59 km/h trong khu vực giới hạn 30 km/h. Cùng mùa hè, ông tiếp tục vượt đèn đỏ và bị phạt số tiền tương tự.
Hoặc Thụy Sĩ, với triết lý làm luật tương tự, đang là quốc gia giữ kỷ lục về mức phạt tốc độ cao nhất lịch sử lên tới gần 1 triệu euro (28 tỷ đồng) với người lái chiếc Mercedes-Benz SLS AMG đi tốc độ tới 290 km/h.
Về mặt pháp lý, hành vi này vẫn là tội hình sự, nhưng không dẫn đến tù giam vì luật coi đây là vi phạm không bạo lực, không gây hậu quả nghiêm trọng.
Trong khi đó, các tội bạo lực nghiêm trọng như cướp, hiếp dâm hoặc tội phạm ma túy sẽ chủ yếu bị áp dụng tù giam. Ranh giới vì thế không nằm ở việc hành vi có phải tội hình sự hay không mà nằm ở mức độ nguy hiểm.
Nộp tiền không đúng hạn, tự động chuyển thành án tù
Ở Nhật Bản, tương tự Bộ luật Hình sự Việt Nam, luật ghi hai lựa chọn: phạt tiền hoặc tù, tùy tòa án xác định mức độ cụ thể.
Các hành vi như xúc phạm danh dự, phỉ báng, gây thương tích nhẹ, trộm vặt hoặc vi phạm bản quyền thường được xử lý bằng tiền. Nhưng nếu hậu quả nghiêm trọng hoặc người phạm tội có tiền án, tòa có thể chuyển sang phạt tù.
Khi tuyên án phạt tiền, tòa đồng thời xác định luôn mức quy đổi giữa tiền và số ngày giam. Ví dụ, với người bị phạt 300.000 yên, tòa có thể quy đổi theo mức 5.000 yên mỗi ngày. Nếu không nộp, họ sẽ phải chấp hành 60 ngày giam giữ thay thế. Việc quy đổi được ấn định ngay trong bản án, nên khi quá hạn nộp tiền, cơ quan thi hành án chỉ cần áp dụng thời gian giam tương ứng.
Điều này khiến phạt tiền thực chất trở thành tù án treo bằng tiền: Nộp tiền thì không phải đi tù, không nộp thì bị giam giữ.
Điểm đặc biệt của hệ thống này là tạo ra một ranh giới rõ ràng: Tòa ưu tiên phạt tiền cho tội nhẹ, nhưng vẫn giữ "cửa tù" để đảm bảo hiệu lực. Vì vậy, phạt tiền trong luật Nhật không phải chỉ là nghĩa vụ tài chính mà luôn gắn với nguy cơ mất tự do nếu không thi hành.
Tại Singapore, chính sách luật thường là phạt tiền cực nặng ở lỗi nhỏ để tránh phải sử dụng tù giam nhưng đủ khiến người vi phạm "đau ví" thực sự.
Chẳng hạn, hành vi xả rác nơi công cộng có thể bị phạt tới 2.000 SGD (41,5 triệu đồng) cho lần đầu, và tăng lên 4.000-10.000 SGD (83- 207 triệu đồng) nếu tái phạm. Ai say rượu gây mất trật tự có thể bị phạt đến 5.000 SGD (103 triệu đồng). Nếu hành vi mang tính cố ý rõ rệt hoặc tái phạm, người vi phạm còn có thể đối mặt với hình phạt bổ sung như đánh roi hoặc tù giam.
Người vi phạm còn có thể bị yêu cầu tham gia "Corrective Work Order" - lao động công ích dọn vệ sinh nơi công cộng trong trang phục dễ nhận diện. Một số người vừa phải nộp phạt vừa lao động dọn rác trên phố đã trở thành ví dụ mang tính răn đe xã hội rất mạnh.
Thông tin từ lãnh đạo phường Hà Huy Tập (Hà Tĩnh) ngày 17-4 cho biết trên địa bàn vừa xảy ra vụ án mạng khiến một phụ nữ tử vong, nghi phạm đã bị công an bắt ngay trong đêm.
Theo cơ quan công an, khoảng 20h40 tối 16-4, chị L.T.M. (40 tuổi, ngụ tổ dân phố Hòa Thắng, phường Hà Huy Tập) đến nhà em trai gần đó chơi và gặp lại chồng cũ là Trần Văn Thắng (45 tuổi, ngụ cùng tổ dân phố).
Trong lúc chị M. và Thắng đang ngồi ngoài hành lang nói chuyện, bất ngờ Thắng dùng dao chuẩn bị sẵn trong người đâm chị M.. Gây án xong nghi phạm rời khỏi hiện trường.
Nạn nhân sau đó được đưa đi cấp cứu ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh nhưng không qua khỏi.
Nhận tin báo, Công an phường Hà Huy Tập đã triển khai lực lượng vây bắt khi Thắng lẩn trốn tại một đồi keo gần địa điểm gây án.
Được biết, chị M. vừa trở về địa phương ít ngày sau thời gian đi xuất khẩu lao động.
Vụ việc đang được các cơ quan chức năng tiếp tục điều tra.
