Từ lâu, các gia đình Trung Quốc đã coi trọng các nghi thức mai táng, trong đó việc có ngôi mộ trang trọng được xem là hành động hiếu thảo.
Do quá trình đô thị hóa nhanh chóng làm hạn chế diện tích đất có sẵn và dân số già hóa làm tăng nhu cầu, không gian chôn cất ngày càng khan hiếm, dẫn đến giá tăng cao.
Ví dụ, tính đến tháng 7/2025, Thượng Hải có hơn 54 nghĩa trang thương mại và đã gần như được bán hết. Vào tháng 3/2023, nghĩa trang Songhe ở Thượng Hải gây xôn xao dư luận sau khi giá đất tại đây được tiết lộ lên tới khoảng 760.000 nhân dân tệ (3 tỷ đồng) mỗi m2.
Thời điểm đó, giá nhà trung bình ở Thượng Hải khoảng 55.000 nhân dân tệ (210 triệu đồng) mỗi m2, theo một số trang web bất động sản trực tuyến.
Theo khảo sát về chi phí tang lễ toàn cầu năm 2020 do công ty bảo hiểm SunLife thực hiện, chi phí tang lễ của Trung Quốc đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Nhật Bản và tương đương nửa thu nhập cả năm của một người.
Ngược lại, giá bất động sản đã giảm 40% từ năm 2021 đến năm 2025, một phần do sự điều tiết của chính phủ – “nhà cửa là để ở, không phải để đầu cơ”.
Khi giá đất tại các nghĩa trang truyền thống ngày càng trở nên đắt đỏ, người dân bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế. Một số người chọn mua căn hộ để lưu trữ tro cốt như một lựa chọn thiết thực hơn.
Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết vấn đề vị trí lưu trữ mà còn mang lại lợi ích về mặt tài chính, vì bất động sản có thể giữ được giá trị và cho phép sử dụng lâu hơn để lưu trữ tro cốt.
Ví dụ, tại Bắc Kinh, một lô đất nghĩa trang tầm trung chỉ có quyền sử dụng trong 20 năm. Với ngân sách tương tự, các gia đình có thể mua một căn hộ nhỏ hơn ở một thành phố hạng hai hoặc hạng ba với quyền sở hữu 70 năm. Như thế, họ có thể trang trí linh hoạt và đến viếng thăm bất cứ lúc nào, mang đến hình thức tưởng niệm cá nhân hơn.
Trong trường hợp khó khăn về tài chính, gia chủ cũng có thể bán hoặc cho thuê như một tài sản thông thường.
Cách làm này gây ra nhiều tranh cãi, với những lo ngại có thể làm phiền hàng xóm và gây khó chịu về mặt tâm lý. Nó cũng có khả năng ảnh hưởng đến giá trị bất động sản.
Tại Thiên Tân, miền bắc Trung Quốc, một khu lưu giữ tro cốt công cộng ở thị trấn Zhongtang từng được xây dựng với 16 tòa nhà được bán hoặc cho thuê như “nhà thờ tổ tiên gia đình”. Nơi này được sử dụng riêng để lưu trữ tro cốt, chứa được hàng chục nghìn hũ tro cốt.
Vào nhiều dịp trong đó có Thanh Minh, việc đốt hương và các hoạt động nghi lễ đã làm phiền lòng cư dân sống gần đó.
Dừng tất cả dự án nghĩa trang tư nhân
Quy định mới về quản lý dịch vụ tang lễ chính thức có hiệu lực tại Trung Quốc vào ngày 30/3 vừa qua đã đánh dấu sự điều chỉnh lớn đầu tiên sau gần 30 năm.
Chính sách sửa đổi này định nghĩa lại dịch vụ tang lễ là hoạt động xã hội phi lợi nhuận, không được phép thêm bất kỳ hạng mục hoặc khoản phí nào ngoài những gì đã được liệt kê chính thức trong danh mục. Giá các dịch vụ mai táng do chính phủ quy định.
Quy định nêu rõ sẽ không có nghĩa trang tư nhân hoặc thương mại nào được phê duyệt kể từ thời điểm này trở đi.
Các bệnh viện được yêu cầu thực hiện kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt để ngăn nhân viên làm rò rỉ thông tin bệnh nhân hoặc giới thiệu dịch vụ bất hợp pháp.
Ngoài ra, một cơ chế quản lý chung đã được triển khai toàn quốc, chính sách mới kỳ vọng đảm bảo hành trình cuối đời được xử lý một cách trang trọng và công bằng hơn.
Ngoài ra, luật cũng cấm mua căn hộ chung cư làm nơi lưu trữ tro cốt người. Động thái này đã gây tranh cãi khi nhiều ý kiến cho rằng: “Nếu tôi giữ tro cốt trong nhà, làm sao mà người ta biết được? Vấn đề thực sự là đất nghĩa trang quá đắt và việc này chỉ giải quyết triệu chứng chứ không phải nguyên nhân”.
“Thật trớ trêu. Người sống không đủ tiền mua nhà, còn người chết lại không đủ tiền mua đất chôn cất”, một người khác nêu quan điểm.
Luật cũng đặt mục tiêu giảm chi phí tang lễ, kiểm soát dịch vụ và thúc đẩy hình thức mai táng “xanh”.
Quy định mới nhấn mạnh dịch vụ tang lễ phải tuân theo nguyên tắc tiết kiệm, văn minh và thân thiện môi trường; đồng thời thúc đẩy cải cách phong tục mai táng truyền thống.
Luật mới cũng nhấn mạnh các hình thức được khuyến khích để “hạ nhiệt” thị trường đất nghĩa trang, hạn chế đầu cơ đất nghĩa trang và tiết kiệm đất đô thị. Các biện pháp gồm: hỏa táng không bia mộ lớn, hải táng, chôn cây (tree burial), tưởng niệm không mộ…
Trung Quốc là một trong những quốc gia có dân số già hóa tăng nhanh nhất thế giới. Nước này ghi nhận 11,3 triệu ca tử vong vào năm 2025, cao hơn nhiều so với 7,9 triệu ca sinh cùng năm.
Trước tình trạng số lượng người được chôn cất ngày càng tăng và nguồn cung đất ngày càng hạn chế, chính quyền các thành phố lớn như Thượng Hải đang trợ cấp chi phí cho những người lựa chọn “phương pháp chôn cất sinh thái”, bao gồm “chôn cất sâu dưới lòng đất hoặc chôn cất tro cốt dưới biển”.
Năm 2025, số lượng các vụ chôn cất người chết trên biển ở Thượng Hải đạt mức cao kỷ lục với hơn 10.000 trường hợp.
Quá trình thụ lý xem xét kháng cáo của các bên, bà Nguyễn Ngọc Ánh - mẹ cố diễn viên Đức Tiến, nhiều lần có đơn kiến nghị tòa giám định chữ ký của con trai trên bản di chúc ngày 9/8/2023 lập tại Mỹ về việc để lại toàn bộ di sản cho vợ - Nguyễn Bình Phương (Hoa hậu áo dài Dallas Bình Phương).
Ngoài ra, bà Ánh còn đề nghị tòa định giá lại 2 bất động sản tranh chấp là nhà đất tại phường Hiệp Bình, TP HCM và mảnh đất tại Tây Ninh (Long An cũ). Theo bà, việc định giá lại nhằm xác định chính xác giá trị tài sản do chính sách pháp luật thay đổi và biến động thị trường dẫn đế giá theo chứng thư thẩm định tại cấp sơ thẩm không còn phù hợp.
Hồi tháng 5/2024, Đức Tiến qua đời ở tuổi 44 tại Mỹ. Sau đó, vợ anh xuất trình di chúc thể hiện chồng để lại toàn bộ tài sản cho mình. Bà Ánh (mẹ Đức Tiến) cho rằng di chúc "không hợp pháp", hai bên phát sinh tranh chấp. Không thỏa thuận được, tháng 3 năm ngoái Bình Phương khởi kiện yêu cầu chia di sản.
Ngày 28/10, TAND TP HCM xử sơ thẩm, xác định di chúc lập tại Mỹ hợp pháp và đã được hợp pháp hóa lãnh sự. Di sản của Đức Tiến gồm nhà đất tại phường Linh Đông, TP Thủ Đức (nay là Hiệp Bình), trị giá 6,2 tỷ đồng và một thửa đất ở Long An (nay là Tây Ninh), trị giá khoảng một tỷ đồng.
Quá trình giải quyết vụ kiện và tại tòa sơ thẩm, bà Ánh đề nghị HĐXX không công nhận di chúc lập tại Mỹ (Đức Tiến để lại toàn bộ tài sản cho vợ) là hợp pháp tại Việt Nam. Bà cho rằng căn nhà ở Thủ Đức là tài sản chung của bà và con trai, nên đề nghị chia đôi và bà được nhận hiện vật là căn nhà. Còn thửa đất ở Long An, bà cho rằng đó là tài sản riêng của Đức Tiến, đề nghị chia đều theo pháp luật cho bà, con dâu và cháu nội.
Tòa không chấp nhận quan điểm của Bình Phương cho rằng toàn bộ tài sản là hình thành trong thời kỳ hôn nhân, bởi căn nhà được mua trước khi kết hôn và thửa đất đã thanh toán 70% trước thời điểm đăng ký kết hôn. Với tư cách giám hộ hợp pháp của con gái, Bình Phương được hưởng và quản lý hơn 70% tổng giá trị di sản; tòa giao cô nhận phần hiện vật và hoàn trả lại tiền tương ứng cho bà Ánh.
Sau phán quyết của tòa sơ thẩm, Bình Phương kháng cáo một phần bản án sơ thẩm. Cô đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại và công nhận cô sở hữu 50% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình (trước đây là phường Linh Đông, TP Thủ Đức) và một thửa đất tại Long An, nay là tỉnh Tây Ninh.
Ngoài ra, Bình Phương không đồng ý việc bà Ánh được hưởng 10% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình vì "không có đóng góp về tài chính" trong việc hình thành khối tài sản này. Bởi Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác định tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng, trừ khi chứng minh được là tài sản riêng.
Bình Phương cũng phản đối việc tòa sơ thẩm cho rằng bà Ánh "có công quản lý, tôn tạo tài sản" vì bà trông coi nhà chỉ là thỏa thuận tạm thời, không làm tăng giá trị tài sản. Nguyên đơn đề nghị tòa xác định di sản Đức Tiến để lại là phần tài sản sau khi trừ chi phí chữa bệnh và mai táng hợp lý tại Mỹ.
Còn bà Ánh kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, cho rằng tòa chưa xem xét đánh giá toàn diện, đầy đủ các chứng cứ trong hồ sơ; có sự nhầm lẫn trong áp dụng pháp luật dẫn tới việc ban hành bản án không khách quan cũng như đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của mình. Bà đề nghị tòa cấp phúc thẩm sửa bản án theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu phản tố của mình, được sở hữu nhà con trai để lại.
Ngày 6/4, Công an Đồng Nai tạm giữ Lê Thành Nguyên, 40 tuổi; Trần Ngọc Huân, 37 tuổi để điều tra hành vi Trộm cắp tài sản và Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.
Thời gian gần đây, chủ đầu tư dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành phát hiện nhiều cột điện chiếu sáng ở đường dân vào cao tốc đi qua xã Phước Thái bị kẻ gian cắt, lấy trộm dây.
Sau nhiều ngày mật phục, rạng sáng 4/4, các trinh sát hình sự Công an Đồng Nai phối hợp Công an xã Phước Thái đã bắt quả tang Lê Thành Nguyên đang thực hiện hành vi cắt và cuốn dây điện trên đường dẫn cao tốc Bến Lức - Long Thành. Tại hiện trường, cảnh sát thu giữ 40 m dây điện, kềm sắt, dao, đèn pin, xe máy.
Mở rộng điều tra, trinh sát ập vào khám xét nhà Trần Ngọc Huân, thu giữ 90 kg lõi dây điện đồng, hơn 100 kg vỏ nhựa của dây điện mà người này thu mua lại của Nguyên.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài gần 58 km, 4 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp, kết đi qua Long An (cũ), TP HCM và Đồng Nai. Trước đó, năm ngoái, chủ đầu tư đưa vào khai thác gần 30 km. Trong đó, những đoạn đã thông xe nằm ở hai đầu tuyến là Tây Ninh, phía tây TP HCM và cuối tuyến ở Đồng Nai.
Ngày 4-4, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết đã yêu cầu xử lý, kiểm điểm các cá nhân, tổ chức liên quan đến sai phạm trong cấp phép, quản lý khai thác khoáng sản và thu thuế tài nguyên tại khu vực phía tây tỉnh giai đoạn 2019 đến giữa năm 2024 sau khi Thanh tra tỉnh này có kết luận.
Kết luận thanh tra cho thấy việc giám sát sản lượng khai thác sau cấp phép chủ yếu dựa vào báo cáo của doanh nghiệp, thiếu kiểm tra thực tế.
Tại nhiều mỏ đá của Công ty cổ phần Xây dựng và lắp máy Trung Nam, Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam, Công ty TNHH An Nguyên và Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Vũ, trạm cân được bố trí không đúng vị trí và chưa kết nối dữ liệu camera, trạm cân về cơ quan quản lý, khiến việc kiểm soát sản lượng chủ yếu dựa trên số liệu doanh nghiệp tự kê khai, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên.
Ngoài ra, Công ty TNHH Hà Bình và Công ty cổ phần Đoàn Chính Nghĩa không lắp thiết bị giám sát hành trình, không lưu trữ dữ liệu phương tiện theo quy định, gây khó khăn cho việc kiểm soát phạm vi và sản lượng khai thác.
Vi phạm về đất đai cũng diễn ra khá phổ biến. Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam và Công ty TNHH Hà Bình sử dụng đất của người dân làm bãi tập kết khoáng sản nhưng chưa chuyển mục đích sử dụng; nhiều doanh nghiệp khai thác cát cũng chưa hoàn tất thủ tục thuê đất mặt nước theo quy định.
Đáng chú ý, tổng thu từ hoạt động khoáng sản giai đoạn 2019 đến giữa năm 2024 đạt hơn 438 tỉ đồng nhưng vẫn còn nợ gần 4,7 tỉ đồng, trong đó Công ty TNHH MTV Khai khoáng Thiên Ý nợ khoảng 2,34 tỉ đồng, Công ty TNHH Khoáng sản Thiên An nợ khoảng 1,9 tỉ đồng.
Thanh tra cũng chỉ ra giai đoạn 2021 - 2022, giá vật liệu xây dựng biến động trên 20% nhưng việc tham mưu điều chỉnh bảng giá tính thuế tài nguyên chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.
Theo kết luận thanh tra, Sở Tài nguyên và Môi trường Đắk Lắk trước đây (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tham mưu cấp, gia hạn 17 giấy phép thăm dò và phối hợp cấp thêm 2 giấy phép.
Tuy nhiên, công tác hậu kiểm bị buông lỏng khi Công ty TNHH TV, Công ty TNHH Khoáng sản Khải Dương, Công ty TNHH Xây dựng thương mại và dịch vụ Tân Thành Đạt không nộp báo cáo, không bàn giao mẫu vật sau khi giấy phép hết hiệu lực mà không bị xử lý.
Kiểm tra 8/17 hồ sơ cho thấy toàn bộ đều có sai sót, từ không công khai thông tin doanh nghiệp, không lấy ý kiến chuyên gia đến thiếu biên bản kiểm tra thực địa.
Đáng chú ý, Công ty TNHH MTV Thương mại dịch vụ An Huy được gia hạn nhưng không hoàn trả tối thiểu 30% diện tích thăm dò; ngoài ra 5 doanh nghiệp khác còn được chấp thuận khảo sát, lấy mẫu dù không đủ điều kiện theo quy định.
Thanh tra xác định giai đoạn 2018 - 2020, có 6 giấy phép và gia hạn cấp cho Công ty TNHH Xây dựng công trình Hoàng Khánh, Hợp tác xã khai thác cát Đoàn Kết, Công ty TNHH Hà Bình, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và dịch vụ MJ, Công ty TNHH Xây dựng cầu đường Trí Đức, Công ty TNHH Hùng Anh tại các khu vực ngoài quy hoạch khoáng sản, trái quy định.
Đáng chú ý, giai đoạn 2019 - 2023, 9 giấy phép khai thác được cấp trước ngày 1-7-2011 vẫn tiếp tục được gia hạn, trái Luật Khoáng sản 2010; các giấy phép này thuộc khu vực không đấu giá nhưng không nêu rõ mục đích phục vụ công trình sử dụng ngân sách nhà nước.
Liên quan thực tế quản lý, một số doanh nghiệp có diện tích nằm trong khu vực cấm, tạm cấm. Trong đó, Công ty TNHH Phú Bình - chi nhánh Đắk Lắk có 4,84km dọc sông Krông Nô thuộc diện cấm, tạm cấm; Công ty TNHH Xuân Bình có 18,72ha trong khu vực tương tự.
Năm 2024, UBND tỉnh đã yêu cầu Công ty TNHH Xuân Bình dừng hoạt động tại khu vực này, tuy nhiên việc kiểm tra, xác minh chưa được thực hiện đầy đủ như báo cáo của doanh nghiệp.
