Kết quả môn ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021–2025 cho thấy Hải Phòng và Hà Nội duy trì điểm khá cao, Huế tăng rõ rệt, TP.HCM và Cần Thơ biến động mạnh, trong khi Đà Nẵng thuộc nhóm cuối.
Kết quả đối sánh môn ngữ văn 6 thành phố trước sáp nhập
Trong nhiều năm, đánh giá chất lượng giáo dục Việt Nam chủ yếu dựa vào đối sánh kết quả thi THPT giữa các địa phương với so sánh chung toàn quốc. Cách làm này thiếu công bằng vì điều kiện kinh tế – xã hội, đầu vào học sinh rất khác nhau. Trong bối cảnh đó, đối sánh nhóm trở thành cách tiếp cận phù hợp. Đối sánh nhóm là so sánh kết quả học tập, thi cử giữa các đơn vị tương đồng về điều kiện. Chẳng hạn, với 6 thành phố trực thuộc T.Ư trước và sau khi sáp nhập.
Xét điểm trung bình môn ngữ văn giai đoạn 2021–2025, Hải Phòng dẫn đầu với hơn 7,44 điểm, tiếp đến là Hà Nội trên 7,14 điểm, đều cao hơn mức trung bình của nhóm khoảng 6,75 điểm. Hai địa phương này duy trì chất lượng khá ổn định. Huế đạt mức trung bình, có xu hướng cải thiện trong các năm 2024–2025 gần đây rõ rệt hơn.
Ngược lại, TP.HCM và Cần Thơ thuộc nhóm trung bình thấp, điểm số không quá yếu nhưng thứ hạng biến động mạnh. Đáng chú ý, Sóc Trăng có điểm ngữ văn cao hơn Cần Thơ và Hậu Giang. Điều này phản ánh đặc trưng đô thị lớn, nơi thí sinh đông, phân hóa cao và nhiều học sinh không đặt nặng kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Riêng Đà Nẵng (cũ), điểm trung bình 5 năm chỉ hơn 6 điểm, thấp nhất; thứ hạng hầu như luôn nằm ở nhóm cuối của cả nước, và năm 2025 rơi xuống vị trí 63/63.
Để đảm bảo tính so sánh tương đồng, giá trị trung bình của nhóm được xác định bằng trung bình cộng điểm trung bình môn ngữ văn của 12 địa phương theo từng năm; trong khi đó, trung bình cả nước được tính bằng trung bình cộng điểm trung bình của 63 tỉnh, thành. Dữ liệu điểm thi và thứ hạng môn ngữ văn 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Bức tranh điểm trung bình và xếp hạng môn ngữ văn năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư sau sáp nhập cho thấy sự phân hóa khá rõ.
Hà Nội giữ vị trí cao với 7,62 điểm, xếp 3/34, nhờ không thay đổi địa giới, bảo đảm sự ổn định về đội ngũ và cách đánh giá. Cần Thơ sau khi sáp nhập Hậu Giang và Sóc Trăng đạt 7,23 điểm, xếp 5/34; Huế với điểm trung bình 7,18 điểm, xếp 7/34, vẫn phát huy truyền thống dạy – học ngữ văn.
TP.HCM sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đạt 7,07 điểm, xếp 9/34; Hải Phòng sáp nhập Hải Dương đạt 7,03 điểm, xếp 10/34.
Riêng Đà Nẵng sau khi sáp nhập với Quảng Nam chỉ đạt 6,26 điểm, xếp 33/34. Kết quả này vừa phản ánh sự chênh lệch vùng miền, vừa gợi lại tranh luận về cách chấm ngữ văn ở Đà Nẵng vốn được cho là nghiêm và chặt.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng ngữ văn ở các thành phố không cao nằm ở sự thay đổi trong việc ưu tiên trong học tập. Trong nhiều năm, các đô thị lớn tập trung mạnh vào ngành nghề STEM, công nghệ, ngoại ngữ, kỹ năng số và hội nhập quốc tế. Đây là lựa chọn hợp lý trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số nhưng hệ quả không mong muốn là ngữ văn dần bị đẩy xuống vị trí thứ yếu.
Với không ít học sinh thành phố, ngữ văn trở thành môn chỉ cần “đủ điểm tốt nghiệp”, không phải môn quyết định tương lai. Khi động lực học tập không cao, kết quả trung bình khó có thể bứt phá, đặc biệt trong một kỳ thi ngày càng coi trọng năng lực đọc hiểu và nghị luận xã hội, thể hiện ý kiến cá nhân về một vấn đề nào đó.
Với trường hợp Đà Nẵng, thành phố này không chỉ được biết đến với sự quan tâm cho giáo dục mà còn nổi bật bởi văn hóa thi cử nghiêm túc, kỷ cương. Tuy nhiên, điểm thi môn ngữ văn thấp gần đây làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số ý kiến cho rằng cách chấm thi còn chặt, thiên về “ý chuẩn”, ít linh hoạt với bài viết sáng tạo. Ý kiến khác lại nhìn nhận học sinh chưa đầu tư đúng mức cho môn văn khi xu hướng lựa chọn các ngành STEM ngày càng mạnh.
Những nhận định này cần được nhìn nhận thận trọng nhưng có cơ sở. Đà Nẵng vốn đề cao sự chuẩn mực, rõ ràng trong quản lý – điều phù hợp với các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Nhưng với ngữ văn, môn học đòi hỏi tư duy mở và cá tính, cách chấm quá khuôn mẫu có thể khiến những bài viết sáng tạo bị đánh giá thấp.
Từ năm 2025, khi đề thi ngữ văn không còn bám sách giáo khoa, tăng yêu cầu đọc hiểu và bày tỏ chính kiến, hạn chế này càng bộc lộ rõ. Chấm mở không đồng nghĩa với chấm dễ, mà đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp và sự đổi mới tư duy của giáo viên.
Cũng cần nhấn mạnh rằng điểm thi thấp không đồng nghĩa học sinh Đà Nẵng yếu. Đây là địa phương có tỷ lệ học sinh theo học chương trình chất lượng cao, quốc tế khá lớn, nên ít tập trung vào bài thi ngữ văn theo chuẩn quốc gia. Dù vậy, trong bối cảnh hội nhập, năng lực ngôn ngữ và viết vẫn là nền tảng quan trọng cho học tập và phát triển lâu dài.
Trong khi đó, Hà Nội và Hải Phòng, cũng là những đô thị lớn, nhưng vẫn duy trì được chất lượng ngữ văn khá ổn định.
Huế là ví dụ điển hình cho sự trở lại của “văn hóa học văn”. Khi đề thi chuyển sang đánh giá năng lực đọc hiểu, Huế – với truyền thống nhân văn và chiều sâu văn hóa – đã cải thiện thứ hạng rõ rệt năm 2024, 2025. Điều này cho thấy đề thi mới không bất lợi cho đô thị, mà bất lợi cho nơi chưa coi trọng năng lực ngôn ngữ đúng mức.
Để nâng cao chất lượng môn ngữ văn, các thành phố cần thay đổi từ gốc, chứ không chỉ điều chỉnh kỹ thuật ôn thi hay chấm thi.
Trước hết, cần khẳng định ngữ văn là môn học công cụ, nền tảng cho tư duy phản biện, giao tiếp, hợp tác và sáng tạo – những năng lực cốt lõi của công dân toàn cầu. Ngữ văn không đối lập với STEM mà là môi trường để STEM vận hành hiệu quả. Ngữ văn cùng với toán là 2 trụ cột chính trong các tổ hợp tuyển sinh ĐH.
Thứ hai, cần đổi mới cách dạy theo hướng phát triển năng lực đọc – viết – nói – nghe, gắn với các vấn đề đương đại, liên ngành, toàn cầu. Học sinh phải được tranh luận, phản biện, trình bày chính kiến, thay vì chỉ học thuộc văn mẫu và phân tích tác phẩm.
Thứ ba, đổi mới cách chấm và đánh giá. Chấp nhận sự khác biệt có lý lẽ, khuyến khích lập luận độc lập, coi trọng cách diễn đạt sáng tạo. Đây là khâu khó nhất nhưng quyết định thành công của đề thi mở. Riêng Đà Nẵng, giải pháp then chốt là chuyển từ kỷ cương cứng sang kỷ cương mềm trong môn ngữ văn. Nghiêm túc không đồng nghĩa với khép chặt. Thành phố cần đầu tư bồi dưỡng giáo viên ngữ văn theo hướng giáo dục ngôn ngữ hiện đại, giúp họ tự tin đánh giá bài viết sáng tạo mà vẫn công bằng.
Cùng đó, đưa ngữ văn trở lại đúng vị thế trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực: coi năng lực diễn đạt, thuyết phục, phản biện là kỹ năng sống còn của công dân toàn cầu và trái tim bản sắc dân tộc Việt Nam.
Theo đề xuất của Bộ Giáo dục Hàn Quốc, “học tập nhận thức” được hiểu là các hoạt động giảng dạy do giáo viên hướng dẫn, mang tính luyện tập lặp lại các nội dung như ngôn ngữ và toán học.
Với trẻ dưới 36 tháng tuổi, các hình thức này sẽ bị cấm hoàn toàn. Đối với trẻ từ 3 tuổi trở lên, thời lượng học sẽ bị giới hạn tối đa 3 giờ mỗi ngày, tương đương 15 giờ mỗi tuần.
Chính sách này là một phần trong nỗ lực nhằm hạn chế tình trạng học sớm quá mức trong khu vực giáo dục tư nhân, dự kiến có hiệu lực sớm nhất từ nửa cuối năm sau, sau khi hoàn tất sửa đổi luật liên quan đến các cơ sở dạy thêm.
Bộ Giáo dục cho biết sẽ đưa các hình thức giảng dạy này vào nhóm “hành vi giảng dạy bị coi là gây hại”, qua đó tạo cơ sở pháp lý để cấm.
Các quy định mới được cho là sẽ tác động đáng kể đến các cơ sở thường được gọi là “mẫu giáo tiếng Anh”, vốn tổ chức chương trình học cả ngày với nội dung giảng dạy ngôn ngữ có cấu trúc.
Bên cạnh việc giới hạn thời lượng học, cơ quan quản lý cũng đề xuất cấm các hoạt động đánh giá mang tính cạnh tranh đối với trẻ nhỏ. Cụ thể, các cơ sở giáo dục tư nhân sẽ không được tổ chức kiểm tra viết hoặc vấn đáp nhằm mục đích xếp hạng, tuyển chọn hoặc phân lớp học sinh; đồng thời không được công bố kết quả đánh giá nội bộ.
Theo Bộ Giáo dục, các hoạt động như yêu cầu trẻ đọc lặp lại từ vựng trên bảng, làm bài tập trong vở hằng ngày, hoặc ghi nhớ dãy số theo trình tự và lặp lại cho đến khi đúng sẽ bị xếp vào nhóm “hành vi giảng dạy gây hại” và bị cấm theo quy định sửa đổi.
Tuy nhiên, việc triển khai các quy định này được dự báo sẽ gặp thách thức. Đại diện cơ quan quản lý thừa nhận vẫn tồn tại những “vùng xám” trong việc xác định thế nào là “học tập nhận thức”, do đó sẽ cần ban hành thêm hướng dẫn chi tiết và các bộ tình huống minh họa, dựa trên phương pháp giảng dạy, tài liệu và môi trường lớp học.
Một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại về khả năng lách luật, khi phụ huynh có thể cho trẻ học tại nhiều cơ sở khác nhau hoặc thuê gia sư riêng để vượt qua giới hạn thời lượng. Ngoài ra, các cơ sở giáo dục có thể điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thời lượng các hoạt động được phân loại là trải nghiệm để tránh bị coi là vi phạm.
Song song với các biện pháp trên, Bộ Giáo dục cũng dự kiến siết chặt hoạt động quảng cáo sai lệch hoặc phóng đại của các cơ sở giáo dục tư nhân, bao gồm việc tự xưng là “mẫu giáo tiếng Anh”.
Theo đề xuất, mức phạt có thể lên tới 50% doanh thu liên quan, trần phụ thu được nâng lên 10 triệu won, đồng thời mở rộng cơ chế thưởng cho người tố cáo nhằm tăng cường thực thi.
Dù thừa nhận việc thực thi có thể còn hạn chế, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc thiết lập một chuẩn mực rõ ràng về giới hạn học tập đối với trẻ nhỏ vẫn có ý nghĩa quan trọng.
Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục Hàn Quốc sẽ triển khai khảo sát hằng năm về chi tiêu cho giáo dục tư nhân đối với trẻ nhỏ, đồng thời phối hợp với các tổ chức học thuật trong lĩnh vực giáo dục mầm non, khoa học thần kinh và nhi khoa nhằm nâng cao nhận thức về các phương pháp giáo dục phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Đại diện Bộ Giáo dục nhấn mạnh mục tiêu của chính sách là bảo vệ quyền phát triển của trẻ em trong giai đoạn đầu đời - thời kỳ có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển lâu dài.
Theo www.koreaherald.com
Dự thảo Thông tư quy định về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục ĐH đang được Bộ GD-ĐT xem xét và lấy ý kiến đóng góp. Trong đó, ngành sức khỏe là một trong những lĩnh vực có quy định cao về chương trình, giảng viên.
Theo dự thảo, các cơ sở giáo dục ĐH có thể thực hiện nhiều chương trình đào tạo khác nhau. Cụ thể, chương trình đào tạo nói chung phải xác định định hướng đào tạo theo hướng học thuật/nghiên cứu hoặc chuyên nghiệp/ứng dụng phù hợp với mục tiêu đào tạo và trình độ đào tạo.
Ngoài ra, các trường có thể cung cấp cho sinh viên chương trình đào tạo tích hợp; chương trình đào tạo liên ngành, xuyên ngành; chương trình đào tạo chuyên sâu; chương trình đào tạo song ngành, ngành chính – ngành phụ; chương trình đào tạo có định hướng và yêu cầu riêng; chương trình đào tạo cấp chứng chỉ giáo dục ĐH (được thiết kế độc lập hoặc là một cấu phần của chương trình đào tạo cấp văn bằng). Chương trình đào tạo có định hướng và yêu cầu riêng có các chương trình như kỹ sư tài năng, cử nhân tài năng, chương trình tiên tiến và các chương trình tương tự.
Các chương trình đào tạo trên phải được xây dựng phù hợp với sứ mạng cụ thể, chức năng, nhiệm vụ và chiến lược phát triển của cơ sở đào tạo đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Bên cạnh đó, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực hiện tại và dự báo của ngành, lĩnh vực; phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Các chương trình đào tạo phải xác định bậc trình độ theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam; được thiết kế theo hướng bảo đảm khả năng tích lũy, công nhận kết quả học tập và liên thông giữa các trình độ, phù hợp với vị trí trong cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân.
Ở tất cả các chương trình đào tạo, giảng viên cơ hữu giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức thực hiện chương trình đào tạo; giảng viên thỉnh giảng chỉ đảm nhận tối đa 1/4 khối lượng giảng dạy.
Mỗi chương trình đào tạo (trừ khối ngành sức khỏe, pháp luật; kỹ thuật then chốt; ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật, thể thao) phải có ít nhất 7 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ, có chuyên môn ngành đúng, ngành gần hoặc ngành có chuyên môn phù hợp chủ trì; trong đó luôn có 2 giảng viên chịu trách nhiệm chính về việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.
Đối với chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe, pháp luật phải có ít nhất 7 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ ngành đúng hoặc ngành gần chủ trì, trong đó luôn có 1 giảng viên chịu trách nhiệm chính về việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.
Đặc biệt, giảng viên giảng dạy và người hướng dẫn thực hành các học phần liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh phải có giấy phép hành nghề chuyên môn phù hợp với học phần được giao nhiệm vụ giảng dạy, có tối thiểu 3 năm kinh nghiệm và đang hoặc đã từng làm việc trực tiếp tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cơ bản trở lên theo quy định của luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Trong khi đó, chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, quốc phòng, an ninh và ngành, lĩnh vực mới phải có ít nhất 7 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ ngành có chuyên môn phù hợp chủ trì, trong đó luôn có 1 giảng viên chịu trách nhiệm chính về việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.
Chương trình đào tạo các ngành ngôn ngữ, văn học, văn hóa Việt Nam và nước ngoài, lĩnh vực nghệ thuật, thể thao phải có ít nhất 4 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ có chuyên môn phù hợp chủ trì, trong đó luôn có 1 giảng viên chịu trách nhiệm chính về việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.
Trong thời gian tối thiểu 3 năm tính đến ngày 31 tháng 12 của năm liền kề trước năm tổ chức thực hiện chương trình đào tạo, bình quân một năm của một giảng viên chủ trì phải có ít nhất 1 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus.
Với các ngành ngôn ngữ, văn học, văn hóa Việt Nam và nước ngoài, lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, giảng viên phải có sách xuất bản hoặc bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích bao gồm cả tác phẩm, công trình, giải thưởng chuyên môn, huy chương tại các cuộc thi, liên hoan, giải thi đấu thể thao do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam hoặc quốc tế công nhận.
Kiến nghị được đưa ra tại buổi làm việc của Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng với 4 phường Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà, Quảng Phú về tình hình phát triển kinh tế, xã hội chiều 16-4.
Theo báo cáo tại buổi làm việc, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, từ ngày 1-7-2025, khu vực thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam) trước đây được tổ chức lại thành 4 đơn vị hành chính gồm 4 phường: Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú.
Lãnh đạo các phường có ý kiến sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, việc điều phối phát triển trên phạm vi toàn khu vực không còn được tổ chức theo một đầu mối thống nhất như trước, không gian phát triển bị chia cắt, thiếu tính liên kết tổng thể.
Khi không còn thực hiện chức năng là đô thị tỉnh lỵ, các địa phương đối mặt với sự dịch chuyển mạnh mẽ nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức ra công tác tại Trung tâm hành chính thành phố.
Cùng với đó, tần suất và quy mô các hoạt động chính trị, hành chính, các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch giảm đáng kể. Hệ quả kéo theo là các hoạt động thương mại, dịch vụ vốn phụ thuộc nhiều vào khối hành chính và dân cư có thu nhập ổn định bị thu hẹp rõ rệt.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Lan, Bí thư Đảng ủy phường Tam Kỳ, qua 9 tháng vận hành chính quyền hai cấp, bà con nhân dân cử tri ở địa bàn Tam Kỳ (cũ) tâm tư, trăn trở về việc sụt giảm trong thương mại, dịch vụ.
"Đề xuất thành phố cần tập trung các giải pháp khắc phục sụt giảm thương mại, dịch vụ, mà yếu tố cần đầu tiên là dân số, con người. Điều phối các cơ sở giáo dục, đại học, cao đẳng, đào tạo nghề từ thành phố Đà Nẵng vào khu vực này", bà Lan đề xuất.
Tại buổi làm việc, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết trước đây có bàn dần dần từng bước hình thành trung tâm giáo dục đào tạo ở trong khu vực này.
Ông đề xuất chủ trương đưa các trường đại học vào khu vực phía nam, đặc biệt khu vực Tam Kỳ (cũ). Đây là chủ trương rất lớn, cũng phải bàn cho kỹ, nếu được thì rất tốt. Ông cho rằng các trung tâm y tế, viện dưỡng lão đưa về khu vực này cũng rất phù hợp.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng, trong quy hoạch, phải tư duy là quy hoạch vùng chứ không phải xã, phường. Ông cũng thống nhất với ý kiến đưa cơ sở y tế, giáo dục về đây, nhưng phải có quy hoạch cụ thể, chi tiết.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, Phó chủ tịch Trần Nam Hưng cho biết trước đây tỉnh Quảng Nam (cũ) đã có quy hoạch làng đại học. Diện tích đất đai ở khu vực phía nam còn rộng lớn, nếu đưa các trường đại học vào đây sẽ tăng thêm dân số. Bên cạnh đó giảm thiểu áp lực dân số ở vùng lõi trung tâm thành phố Đà Nẵng mà lại phát triển được khu vực phía nam thì rất tốt.
Theo ông, sắp tới giao thông kết nối rất thuận lợi, đường cao tốc đô thị cũng đã được tính toán, đường sắt đô thị tốc độ cao, thuận tiện đi lại từ trung tâm Đà Nẵng vào Chu Lai. Ngoài giáo dục, thì loại hình dịch vụ y tế chăm sóc sức khỏe gắn với nghỉ dưỡng, Viện dưỡng lão cũng phù hợp với khu vực phía nam này vì không khí trong lành.
Ông cũng nói rằng việc đưa các trường đại học vào phía nam sẽ khả thi, nếu có chủ trương của Đảng, Nhà nước, Thành ủy, UBND thành phố Đà Nẵng, được sự thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì sẽ làm được.
