Rạng sáng 7.4, tại một quán bánh bèo vỉa hè trên đường Hoàng Văn Thụ (ở phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai), bà Trần Thị Lan (60 tuổi), bị một thanh niên chửi bới, nhổ nước bọt, ném ghế, dùng dao hăm dọa và tát liên tục vào mặt.
Con trai bà đến can ngăn cũng bị nhóm 3 người đấm đá, rượt đuổi. Clip từ camera lan truyền trên mạng xã hội. Cộng đồng mạng phẫn nộ. Công an tỉnh Gia Lai tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý (35 tuổi) về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Câu chuyện trên quen thuộc đến mức cư dân mạng có thể đoán trước được cái kết. Clip lan truyền, dư luận sôi sục, cơ quan chức năng vào cuộc, đối tượng bị tạm giữ.
Rồi vài ngày sau, một clip khác xuất hiện, một nạn nhân khác, một cơn phẫn nộ khác. Tôi gọi đó là vòng lặp, bởi nó lặp đi lặp lại mà không có gì thay đổi ở phần gốc rễ.
Chỉ tính riêng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4.2026, báo chí đã phản ánh một chuỗi vụ hành hung nơi công cộng với mật độ đáng lo ngại.
Đêm 31.3, tại Đắk Lắk, nhóm thanh niên mang hung khí truy sát người đi đường trên tỉnh lộ 2.
Ngày 5.4, tại Nghệ An, một phụ nữ bị 2 đối tượng bịt mặt dùng hung khí hành hung giữa ban ngày.
Ngày 7.4, tại Huế, một người đàn ông đánh học sinh trong tiệm tạp hóa.
Cùng ngày, tại Lâm Đồng, một sản phụ bị hành hung ngay trước giờ sinh tại bệnh viện. Và cũng trong ngày 7.4, bà Lan bị đánh ở Quy Nhơn Nam.
Năm vụ trong chưa đầy một tuần, trải dài từ Tây nguyên đến Bắc Trung bộ, với nạn nhân đủ mọi lứa tuổi và hoàn cảnh.
Tại Thanh Hóa, theo thống kê của cơ quan chức năng, chỉ trong 3 tháng từ 15.12.2025 đến 15.3.2026, địa bàn tỉnh này đã xảy ra 34 vụ gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích và giết người với khoảng 200 đối tượng liên quan.
Vụ Đặng Chí Thành đánh phụ nữ tại sảnh chung cư Sky Central ở Hà Nội (tháng 8.2025) vừa kết thúc phúc thẩm đầu tháng 4.2026 với mức án 6 tháng tù. Vụ hành hung hàng xóm tại chung cư CT5-ĐN2 tại Hà Nội vào tháng 1.2026 cũng xử lý theo tội gây rối trật tự công cộng.
Những con số ấy cho thấy bạo lực đời thường không phải hiện tượng cá biệt mà đang trở thành một dạng “rối loạn xã hội” có tính hệ thống. Nhưng cách xã hội phản ứng lại mang tính sự vụ. Dư luận chỉ bùng lên khi có clip đủ sốc, đủ rõ nét, đủ biểu tượng.
Clip của bà Lan gây chấn động vì hội tụ tất cả các yếu tố kích hoạt cảm xúc tập thể. Nạn nhân là người già, hành vi côn đồ diễn ra trắng trợn trước camera, lời bà Lan nhẫn nhịn “tôi già rồi, anh cứ chửi thoải mái” trở thành biểu tượng cho sự bất lực. Nhưng không phải vụ nào cũng có camera. Không phải nạn nhân nào cũng đủ “điển hình” để viral (lan truyền).
Tôi không phủ nhận vai trò tích cực của mạng xã hội trong việc đẩy nhanh xử lý. Nếu không có clip, rất có thể vụ bà Lan sẽ kết thúc bằng việc gia đình Nguyễn Văn Ý đến thăm hỏi, hỗ trợ tiền, và bà Lan chấp nhận bỏ qua, đúng như bà đã bày tỏ khi nói rằng vợ người đó đang mang thai nên không muốn làm lớn chuyện.
Áp lực dư luận đã buộc Công an tỉnh Gia Lai phải tạm giữ khẩn cấp Nguyễn Văn Ý thay vì để vụ việc lắng xuống ở cấp phường. Nhưng chính sự phụ thuộc vào áp lực dư luận ấy lại là triệu chứng của một vấn đề sâu hơn.
Khi việc xử lý bạo lực phụ thuộc vào sức nóng truyền thông thay vì quy trình tố tụng, pháp luật không còn vận hành theo nguyên tắc bình đẳng nữa. Một vụ hành hung được xử lý nhanh vì clip có hàng triệu lượt xem. Một vụ khác với mức độ côn đồ tương đương nhưng không có camera thì liệu có trôi vào im lặng?
Chi tiết đáng suy nghĩ nhất trong vụ này là phản xạ đầu tiên của bà Lan. Khi bị hành hung lúc rạng sáng, bà không gọi công an. Bà gọi con trai đến đưa đi bệnh viện.
Phản xạ ấy không phải của riêng bà Lan. Nó phản ánh một thực tế phổ biến rằng với rất nhiều nạn nhân bạo lực đời thường ở Việt Nam, pháp luật không phải nơi họ nghĩ đến đầu tiên khi bị xâm hại.
Có thể vì họ chưa tin vào tốc độ phản ứng của cơ quan chức năng? Có thể vì họ biết rằng với thương tích nhẹ, vụ việc sẽ chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính? Có thể vì văn hóa nhẫn nhịn và dĩ hòa vi quý khiến người bị hại tự cắn răng chịu đựng?
Dù lý do nào thì kết quả cũng giống nhau. Nạn nhân không tìm đến pháp luật và pháp luật cũng không chủ động tìm đến nạn nhân.
Vòng lặp ấy vận hành bằng 3 bước. Thứ nhất là bạo lực xảy ra và nạn nhân chọn im lặng. Thứ hai là clip lan truyền phá vỡ sự im lặng, dư luận phẫn nộ, cơ quan chức năng xử lý theo sức ép. Thứ ba là mọi thứ lắng xuống, không có thay đổi nào về cơ chế phòng ngừa, không có đánh giá nào về lỗ hổng xử lý cho đến khi clip tiếp theo xuất hiện.
Điều 318 bộ luật Hình sự 2015 quy định tội gây rối trật tự công cộng với khung hình phạt cơ bản từ phạt tiền 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Khung tăng nặng theo khoản 2 lên đến 7 năm tù khi có tổ chức, dùng hung khí, hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng.
Nhưng phần lớn các vụ bạo lực gặp trong đời thường rơi vào khung 1 với mức án phổ biến quanh 6 tháng tù. Mức chế tài ấy có đủ sức răn đe hay không? Tần suất các vụ việc gây rối trong thời gian gần đây đang tự trả lời.
Để phá vỡ vòng lặp ấy cần thay đổi ở cả 3 bước cùng lúc. Nạn nhân cần được khuyến khích và hỗ trợ để trình báo thay vì im lặng. Cơ quan chức năng cơ sở cần chủ động xử lý theo quy trình thay vì chờ áp lực dư luận. Và chế tài cần đủ nghiêm khắc để người có ý định bạo lực phải cân nhắc trước khi hành động thay vì chỉ hối hận sau khi clip lên mạng.
Camera quán bánh bèo của bà Lan đã ghi lại toàn bộ hành vi côn đồ của Nguyễn Văn Ý. Nhưng camera chỉ là “nhân chứng” thụ động. Nó ghi lại được vòng lặp nhưng không phá vỡ được vòng lặp. Việc phá vỡ ấy là phần việc của pháp luật, của thiết chế và của cả xã hội.
Nếu chúng ta tiếp tục chỉ phẫn nộ theo từng clip rồi quên thì vòng lặp sẽ tiếp tục quay. Và nạn nhân tiếp theo có thể là bất kỳ ai.
Ngày 4-4, Trung tâm phục vụ hành chính công xã Thái Mỹ (TP.HCM) tổ chức lễ trao giấy đăng ký khai sinh, trao thư chúc mừng và quà đến hai trường hợp trẻ đăng ký khai sinh trực tuyến đúng hạn.
Anh Phan Trường Sơn (ngụ ấp Bàu Điều) cho biết hôm 3-4, anh đến Trung tâm phục vụ hành chính công xã Thái Mỹ làm giấy khai sinh cho con trai mới sinh 6 ngày tuổi và được cán bộ công chức nhiệt tình hỗ trợ, hướng dẫn đăng ký khai sinh trực tuyến.
"Hôm nay tôi đã nhận được giấy khai sinh, kèm quà và thư chúc mừng, tôi rất vui và cảm ơn các cán bộ, công chức ở đây rất nhiều", anh Trường Sơn bày tỏ.
Còn bà Trần Thị Lũy (ngụ ấp Mít Nài) cho biết bà rất bất ngờ khi nhận được thư chúc mừng kèm quà tặng trong lúc đến trung tâm nhận giấy khai sinh cho cháu.
"Tôi đã ba lần đến nhận giấy khai sinh cho các cháu, đây là lần đầu nhận được quà tặng kèm thư chúc mừng. Tôi rất vui và bất ngờ. Xin gửi lời cảm ơn đến các cán bộ, công chức ở đây", bà Lũy nói.
Bà Nguyễn Thị Họp - Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công xã Thái Mỹ - cho biết qua rà soát bước đầu, đây là xã đầu tiên tại TP.HCM triển khai mô hình "Đăng ký khai sinh đúng hạn - trao quà yêu thương" kể từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.
Mô hình trên nhằm khuyến khích người dân tham gia thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử và nâng cao tỉ lệ đăng ký hộ tịch đúng thời gian quy định.
Với điều kiện áp dụng trẻ em có cha, mẹ hoặc người giám hộ thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại xã Thái Mỹ đáp ứng đủ hai tiêu chí. Gồm, về thời gian: Thực hiện đăng ký khai sinh đúng hạn theo quy định pháp luật (trong vòng 60 ngày kể từ ngày trẻ được sinh ra); về hình thức: Hồ sơ được thực hiện qua hình thức trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Mỗi trẻ sơ sinh đăng ký hồ sơ trực tuyến đúng hạn sẽ được nhận một phần quà tặng và thư chúc mừng.
Cùng ngày 4-4, tại văn phòng ấp Bình Hạ Đông, xã Thái Mỹ tổ chức lễ ra quân thực hiện mô hình "Điểm hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến" trên địa bàn xã.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Nhựt - Phó chủ tịch UBND xã - cho biết qua theo dõi nhận thấy vẫn còn một bộ phận bà con - đặc biệt là người cao tuổi, người lao động bận rộn - còn gặp khó khăn khi thao tác trên điện thoại thông minh hoặc máy tính để nộp hồ sơ trực tuyến. Mô hình trên ra đời với mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, đưa dịch vụ công đến tận cơ sở.
Việc triển khai điểm hỗ trợ tại ấp Bình Hạ Đông sẽ mang lại những lợi ích thiết thực. Người dân không phải đi xa lên trụ sở UBND xã. Mọi thủ tục từ cấp bản sao trích lục, đăng ký khai sinh cho đến hồ sơ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được cán bộ hướng dẫn và thực hiện ngay tại ấp, giúp tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí đi lại.
Theo Trung tâm phục vụ hành chính công xã Thái Mỹ, tại điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến trên vào sáng thứ bảy đến cuối tháng 5-2026, đội ngũ cán bộ và tổ công nghệ số cộng đồng sẽ hướng dẫn trực tiếp, cầm tay chỉ việc cho người dân tạo lập và sử dụng tài khoản VNeID, hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến các thủ tục như đăng ký khai sinh, kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân, thủ tục về trợ cấp xã hội, bảo hiểm… ngay tại ấp mà không cần đi xa.
Mỗi ngày, ông Đinh Thanh Sơn, 61 tuổi cùng vợ là bà Đinh Thị Thơ, 60 tuổi ở xã Minh Hóa, mang theo cây sào tre dài hơn 5 m đi tìm tổ lấy trứng. Mỗi lần đi săn trứng kiến thường phải hai người.
Dụng cụ gồm rựa, liềm, thau nhôm, nong và bao nylon. Khi thấy tổ trên cây, ở đầu sào ông Sơn buộc chiếc liềm đưa lên cắt cành cho tổ rơi xuống. Với cành to, ông trèo lên dùng rựa chặt.
Mỗi ngày, ông Đinh Thanh Sơn, 61 tuổi cùng vợ là bà Đinh Thị Thơ, 60 tuổi ở xã Minh Hóa, mang theo cây sào tre dài hơn 5 m đi tìm tổ lấy trứng. Mỗi lần đi săn trứng kiến thường phải hai người.
Dụng cụ gồm rựa, liềm, thau nhôm, nong và bao nylon. Khi thấy tổ trên cây, ở đầu sào ông Sơn buộc chiếc liềm đưa lên cắt cành cho tổ rơi xuống. Với cành to, ông trèo lên dùng rựa chặt.
Vào mùa làm tổ, từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, kiến thường xuất hiện nhiều tại các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Thượng Trạch. Loài này làm tổ trên các cành gần ngọn cây. Người dân địa phương tranh thủ vào rừng tìm, khai thác trứng kiến để bán, tăng thêm thu nhập.
Vào mùa làm tổ, từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, kiến thường xuất hiện nhiều tại các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Thượng Trạch. Loài này làm tổ trên các cành gần ngọn cây. Người dân địa phương tranh thủ vào rừng tìm, khai thác trứng kiến để bán, tăng thêm thu nhập.
Anh Đinh Văn Minh, xã Thượng Trạch, bắt được năm tổ kiến buộc vào nhau mang về lấy trứng. Mặc dù đã xuống đất hơn 30 phút, kiến còn trong tổ. Anh dùng đoạn cây tre cầm, hạn chế kiến bò lên người.
Anh Đinh Văn Minh, xã Thượng Trạch, bắt được năm tổ kiến buộc vào nhau mang về lấy trứng. Mặc dù đã xuống đất hơn 30 phút, kiến còn trong tổ. Anh dùng đoạn cây tre cầm, hạn chế kiến bò lên người.
Để ngăn kiến bò lên người, thợ săn mang ủng. Bên ngoài ủng được tưới nước cho ướt rồi rải một lớp tro bếp bám vào.
Để ngăn kiến bò lên người, thợ săn mang ủng. Bên ngoài ủng được tưới nước cho ướt rồi rải một lớp tro bếp bám vào.
Chị Đinh Thị Thuyết, xã Kim Điền, cho trứng kiến vào mẹt sảy để loại bỏ lá cây. "Trứng phải được làm sạch, nhặt hết con đen trước khi đem bán", chị nói.
Chị Đinh Thị Thuyết, xã Kim Điền, cho trứng kiến vào mẹt sảy để loại bỏ lá cây. "Trứng phải được làm sạch, nhặt hết con đen trước khi đem bán", chị nói.
Ngoài kiến đen, kiến vàng làm tổ bằng lá cây. Để bắt, người thợ dùng sào gắn túi ở phía trên. Khi phát hiện tổ, họ lắc mạnh cho tổ bung ra, trứng và kiến rơi vào túi. Kiến vàng to hơn kiến đen, tổ nào lá xanh, cành sà xuống thì nhiều trứng, còn tổ lá khô thì ít trứng.
Ngoài kiến đen, kiến vàng làm tổ bằng lá cây. Để bắt, người thợ dùng sào gắn túi ở phía trên. Khi phát hiện tổ, họ lắc mạnh cho tổ bung ra, trứng và kiến rơi vào túi. Kiến vàng to hơn kiến đen, tổ nào lá xanh, cành sà xuống thì nhiều trứng, còn tổ lá khô thì ít trứng.
Trên mâm cơm đãi khách của người dân xã Minh Hóa thường có món trứng kiến khi vào mùa. Trứng kiến được nấu canh với lá rau rừng, là món ăn phổ biến. Ngoài ra, trứng còn được chiên, rang hoặc kho cá.
Trên mâm cơm đãi khách của người dân xã Minh Hóa thường có món trứng kiến khi vào mùa. Trứng kiến được nấu canh với lá rau rừng, là món ăn phổ biến. Ngoài ra, trứng còn được chiên, rang hoặc kho cá.
Ngày 7.4, TP.HCM ra quân "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư" tại xã Hiệp Phước, xã Đất Đỏ và xã Bắc Tân Uyên. Đây là mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới mà trước đó phường Xuân Hòa là nơi làm điểm đầu tiên.
Trong ngày ra quân, nhân viên y tế của các đội chăm sóc sức khỏe mang túi dụng cụ đến từng nhà dân, đo huyết áp cho người cao tuổi, tư vấn cho người bệnh mạn tính, rà soát nhóm nguy cơ, cập nhật hồ sơ sức khỏe…
Tại các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư, đội trưởng chịu trách nhiệm quyết định kế hoạch chăm sóc và kết nối hội chẩn tuyến trên. Điều dưỡng chịu trách nhiệm điều phối lịch chăm sóc tại nhà và quản lý hồ sơ sức khỏe. Dược sĩ đảm bảo cung ứng thuốc thiết yếu và hướng dẫn sử dụng an toàn. Nhân viên y tế công cộng và các cộng tác viên sức khỏe cộng đồng là những "cánh tay nối dài" nắm rõ từng hộ gia đình để sàng lọc nguy cơ kịp thời.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, đây chính là tinh thần của một mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới. Chuyển từ "nơi khám bệnh" sang "nơi quản lý sức khỏe người dân", từ "thụ động" sang "chủ động", từ "dịch vụ đơn lẻ" sang "chăm sóc liên tục". Đây cũng là bước đi cụ thể để đưa y tế cơ sở trở thành nền tảng thực sự của hệ thống y tế.
Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư xã Hiệp Phước và xã Bắc Tân Uyên thăm khám cho người dân cao tuổi ngay tại nhà vào ngày 7.4
ẢNH: S.Y.T
"Thành công bước đầu của mô hình tại 3 địa phương này đến từ sự vận hành nhịp nhàng của 3 trụ cột chiến lược. Đó là sự vào cuộc của chính quyền; tinh thần dấn thân của y tế cơ sở và sự dẫn dắt chuyên nghiệp của ngành y tế", lãnh đạo Sở Y tế nhận định.
Mô hình bác sĩ gia đình kiểu mới này không chỉ dừng lại tại các xã điểm, mà sẽ nhanh chóng lan rộng ra tất cả các phường, xã trên địa bàn TP.HCM.
