Sứ mệnh Artemis II hiện bước sang ngày thứ ba trên vũ trụ. Bốn phi hành gia gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) đang tích cực thực hiện một loạt nhiệm vụ được giao. Trong thời gian 10 ngày trên quỹ đạo, họ cũng ăn uống theo cách riêng.
Theo NASA, thực phẩm trên tàu Artemis II dựa trên tiêu chí hỗ trợ sức khỏe và hiệu suất làm việc tối đa của phi hành đoàn trong suốt sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Do không có khả năng tiếp tế, làm lạnh hoặc nạp đồ muộn, tất cả bữa ăn phải được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo an toàn, bảo quản được lâu và dễ chế biến.
“Việc lựa chọn đồ ăn được phát triển, phối hợp với các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn để cân bằng nhu cầu calo, lượng nước và chất dinh dưỡng, đồng thời đáp ứng sở thích cá nhân của từng thành viên phi hành đoàn, cũng như khả năng tương thích với khối lượng, thể tích và yêu cầu năng lượng của tàu Orion”, NASA giải thích trên website.
Cũng theo NASA, thực phẩm trên tàu Orion và các tàu vũ trụ có người lái nói chung phải dễ chế biến và tiêu thụ trong môi trường không trọng lực, hạn chế tối đa vụn thức ăn, đồng thời phải đảm bảo an toàn và ổn định trong suốt sứ mệnh. Phi hành đoàn đã đóng góp ý kiến từ rất sớm trước khi các bữa ăn được đóng gói cho chuyến bay thử nghiệm.
Với một ngày làm nhiệm vụ điển hình, ngoại trừ lúc phóng và quay trở lại Trái Đất, các phi hành gia có lịch trình ăn sáng, ăn trưa và ăn tối cùng nhau. Mỗi phi hành gia được phân bổ hai loại đồ uống có hương vị mỗi ngày, có thể gồm cà phê. Thực phẩm tươi sống sẽ không được vận chuyển trên tàu Artemis II vì tàu Orion không có hệ thống làm lạnh hay rã đông.
Các sứ mệnh Apollo trước đây dựa trên công nghệ thực phẩm sơ khai với ít sự đa dạng, trong khi các sứ mệnh tàu con thoi mở rộng hơn. Tuy nhiên, thực đơn của Artemis II đa dạng nhất từ trước đến nay, phản ánh sự tiến bộ qua nhiều thập kỷ trong hệ thống thực phẩm vũ trụ.
Phi hành đoàn Artemis II có quyền trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn thực đơn. Trước khi phóng, các thành viên sẽ dùng thử, đánh giá và xếp hạng tất cả các món ăn. Lượng thức ăn sẽ đóng gói đủ dùng cho một người trong 2-3 ngày, sau đó đổi món, tạo sự linh hoạt trong việc lựa chọn bữa ăn trong suốt nhiệm vụ. Do là đồ chế biến sẵn, phi hành đoàn sử dụng thiết bị nhỏ gọn dạng vali để làm nóng bữa ăn.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo NASA)
Ảnh cận cảnh Mặt Trăng đầu tiên chụp từ Artemis II
Tranh luận về ảnh chụp Trái Đất cách đây 54 năm ‘sáng đẹp’ hơn 2026
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Tuy nhiên, GPS lại không hoạt động hiệu quả dưới độ sâu của đại dương vì tín hiệu vệ tinh không thể xuyên qua nước biển, buộc các phương tiện dưới nước như tàu ngầm phải dựa vào hệ thống định vị thay thế, cụ thể là Hệ thống Định vị Quán tính (INS), để xác định vị trí.
INS có khả năng tính toán chuyển động và hướng đi của tàu ngầm mà không cần tham chiếu bên ngoài, từ đó giúp đảm bảo an toàn cho các tuyến đường trong điều kiện tầm nhìn hạn chế. Để giảm thiểu sai sót trong quá trình định vị, thủy thủ đoàn có thể kết hợp INS với các bản đồ địa hình đáy biển và các phương pháp ước lượng vị trí thủ công (dead reckoning) dựa trên hướng đi và tốc độ của tàu.
Ngoài ra, tàu ngầm cũng có thể sử dụng sonar (định vị và đo khoảng cách bằng sóng âm) hoặc các phương pháp âm thanh khác để xác định vị trí, mặc dù cần thận trọng vì việc phát tín hiệu có thể tiết lộ vị trí của tàu cho đối thủ. Một giải pháp kín đáo hơn là định vị tương đối địa hình, vốn so sánh địa hình thực tế với bản đồ để điều chỉnh hướng đi.
Một trong những lý do khiến GPS không hoạt động dưới nước là do tín hiệu sóng radio mà nó sử dụng nhanh chóng suy yếu khi xuyên qua nước, đặc biệt là nước biển có độ dẫn điện cao. Kết quả là tàu ngầm hoàn toàn bị cô lập khỏi các vệ tinh GPS khi hoạt động dưới biển. Mặc dù có một số phương án sóng vô tuyến tần số cực thấp có thể liên lạc với tàu ngầm, nhưng tốc độ truyền tải rất chậm và không phù hợp cho việc định vị trong thời gian thực.
Viện Đổi mới Vệ tinh siêu nhỏ thuộc Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (IAMCAS), đơn vị phát triển tàu, cho biết chuyến bay đã xác nhận những công nghệ then chốt cho các vụ phóng tương lai, đồng thời thúc đẩy chương trình không gian thương mại của nước này. "Tàu vũ trụ chở hàng Khinh Châu sẽ tiếp tục được cải tiến và tối ưu hóa, hướng tới xây dựng cầu nối đáng tin cậy cho việc vận chuyển hàng hóa giữa không gian và mặt đất", IAMCAS hôm 16/4 cho biết.
Nguyên mẫu Khinh Châu đang bay trên quỹ đạo cao 600 km, triển khai thành công hai vệ tinh nhỏ, đồng thời tiến hành thử nghiệm tiếp cận và rút lui với một trong số chúng. Một số thử nghiệm công nghệ quan trọng khác gồm in kim loại 3D trên quỹ đạo, sản xuất năng lượng khép kín bằng phương pháp điện phân nước và công nghệ pin nhiên liệu, vận hành thiết bị trị liệu được thiết kế để duy trì sức khỏe xương trong môi trường không trọng lực.
Con tàu cũng sử dụng một thiết bị bám dính để thử nghiệm quy trình bắt giữ và kéo các "mục tiêu không hợp tác" như vệ tinh đã ngừng hoạt động hoặc mảnh tên lửa, mở đường cho hoạt động dọn rác vũ trụ. Có hàng triệu mảnh rác với khối lượng lên đến hàng nghìn tấn trôi nổi trên quỹ đạo Trái Đất thấp, gây nguy cơ va chạm với phương tiện đang hoạt động.
Tháng 11 năm ngoái, tàu Thần Châu 20 của Trung Quốc bị một mảnh vỡ nhỏ đâm trúng khi đang neo đậu trên trạm Thiên Cung, dẫn đến cửa sổ bị nứt và làm chậm chuyến trở về của phi hành đoàn ba người. Họ được chuyển sang tàu Thần Châu 21 để hạ cánh an toàn vài ngày sau, trong khi tàu Thần Châu 20 trở về trong trạng thái không người lái.
Khinh Châu cùng hai vệ tinh nhỏ bay lên không gian từ Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, tây bắc Trung Quốc, bằng tên lửa đẩy Kinetica-2 ngày 30/3. Đây là tàu đơn module, nhỏ và nhẹ hơn Thiên Châu, loại tàu đang vận chuyển hàng hóa cho trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc.
Khinh Châu nặng 4,2 tấn, mang theo tải trọng thí nghiệm khoa học một tấn, gồm hơn 20 bộ thiết bị thí nghiệm, dự kiến hoạt động trên quỹ đạo ba năm. Ngoài chở hàng cho trạm Thiên Cung, tàu cũng có thể hoạt động như một nền tảng thử nghiệm cho các vật liệu và công nghệ vũ trụ.
Theo SamMobile, người hâm mộ Samsung bất ngờ khi phát hiện một tính năng 'độc lạ' xuất hiện trong bản cập nhật ứng dụng Expert RAW phiên bản 5.0.08.2. Đó chính là Ocean Mode (chế độ đại dương), một công nghệ chụp ảnh vốn được Samsung thiết kế riêng để phục vụ dự án phục hồi rạn san hô toàn cầu.
Chụp ảnh dưới nước luôn là thử thách lớn ngay cả với những mẫu flagship hàng đầu do hiện tượng khúc xạ ánh sáng và sai lệch màu sắc (thường bị ám xanh nặng). Ocean Mode ra đời để giải quyết triệt để vấn đề này.
Thông qua các thuật toán xử lý hình ảnh phức tạp, tính năng này tự động hiệu chỉnh độ biến dạng của ống kính và khôi phục màu sắc trung thực của các sinh vật biển. Trước đây, các thợ lặn chuyên nghiệp đã dùng chính công nghệ này trên Galaxy S24 Ultra để lập bản đồ đáy biển và giám sát san hô với độ chính xác cao.
Hiện tại, Ocean Mode đã xuất hiện trên Galaxy S25 Ultra thông qua bản firmware One UI 8.5 Beta. Tuy nhiên, tin vui còn dành cho cả người dùng Galaxy S24 Ultra. Vì vốn dĩ tính năng này được phát triển trên phần cứng của S24 Ultra từ 2 năm trước, nên việc Samsung sớm tung ra bản cập nhật chính thức cho mẫu flagship của năm 2024 này chỉ còn là vấn đề thời gian.
Dù Ocean Mode mang lại những bức ảnh 'sống ảo' tuyệt đẹp dưới lòng đại dương, người dùng cần đặc biệt lưu ý rằng đây là tính năng phần mềm, không phải là nâng cấp phần cứng.
Samsung nhấn mạnh Ocean Mode không hề làm tăng khả năng chống nước của điện thoại. Các tiêu chuẩn IP hiện nay chủ yếu dành cho môi trường nước ngọt. Nước muối và Clo tại các hồ bơi vẫn là 'kẻ thù' số một có thể ăn mòn ron cao su, gây hư hỏng thiết bị. Để an toàn tuyệt đối khi lặn biển như các nhà khoa học, người dùng được khuyến cáo nên sử dụng thêm các bộ vỏ bảo vệ chuyên dụng (watertight case) thay vì chỉ tin vào chuẩn IP của máy.
