Thời gian qua, các công cụ AI như: KlingAI, Veo 3, Gemini, Sora… được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra hình ảnh, video ngắn với nhiều mục đích, chủ yếu là “cho vui” và “câu view”. Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển, nhiều người rất khó nhận ra các nội dung dạng deepfake, dẫn đến bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những thông tin xấu, độc.
Thực tế đã có nhiều người bị xử lý vì đăng tải hình ảnh, video do AI tạo ra có nội dung giả mạo, gây hoang mang dư luận. Cụ thể ngày 2.4, Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về việc Phòng Cảnh sát hình sự đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với chị N.T.K. (33 tuổi, ngụ P.Hồng An, TP. Hải Phòng) vì có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân.
Theo cơ quan công an, từ tháng 6 đến 12.2025, K. đã sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện không có thật để đăng tải lên kênh YouTube “Ký sự bí mật”, thu hút hơn 10 triệu lượt xem, kéo về hơn 113.000 người theo dõi. Trong số này có nhiều video gắn tiêu đề gây sốc, đánh vào tâm lý tò mò và sợ hãi của người dùng mạng xã hội, đáng chú ý có video đưa thông tin bịa đặt về “vụ án Đà Lạt rúng động, 3 sinh viên bị chôn sống trong 1 đêm định mệnh”.
Trước đó vào ngày 31.3, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền hình ảnh một con cá sấu đang bơi trên sông Chắc Băng, thuộc địa bàn ấp Thới Bình, xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Qua xác minh, lực lượng chức năng xã Thới Bình xác định người tạo ra bức ảnh là T.C.K. (17 tuổi, ngụ ấp Thới Bình, xã Thới Bình).
Làm việc với cơ quan chức năng, K. trình bày đã dùng AI để tạo hình ảnh cá sấu để mẹ “hù dọa” em gái, do thường xuyên đòi xuống bơi dưới sông trước nhà. Tuy nhiên sự việc đi quá xa khi người thân của K. đã không biết đây là hình ảnh giả mạo và đã tự ý sao chép, lưu về điện thoại rồi gửi cho nhiều người, dẫn đến lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây hiểu nhầm và tạo dư luận xấu. Sau đó, cơ quan chức năng xã Thới Bình đã nhắc nhở em K. về hành vi trên.
Gần nhất vào ngày 8.1, Báo Thanh Niên cũng đã đăng tải thông tin Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM làm việc, răn đe đối với T.T.H. (ngụ P.An Phú, TP.HCM) và N.T.M.D (ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) do có hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội được tạo bằng AI. Cụ thể, hai người này đã dùng AI đã tạo ra ảnh, video giả bịa đặt thông tin một nghệ sĩ (Quyền Linh) bị bắt, gây hiểu nhầm dư luận và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Trao đổi với chúng tôi, luật sư Hà Thị Thu Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết dưới góc độ pháp lý, việc sử dụng AI để tạo video, hình ảnh hoặc thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích “câu view” trên mạng xã hội là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành cũng như các quy định mới sắp có hiệu lực.
Bà Thủy cũng viện dẫn Nghị định 14/2022/NĐ-CP, nghiêm cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhầm lẫn trên mạng, có thể bị xử phạt hành chính từ 10 – 20 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Cũng theo Bà Thủy, đáng chú ý, luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2026) và luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.3.2026) đã siết chặt hơn khi trực tiếp cấm hành vi sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video hoặc tạo nội dung sai sự thật nhằm thao túng nhận thức, trục lợi. Theo đó, Điều 7 luật An ninh mạng 2025, đã bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc xã hội. Song song đó, luật Trí tuệ nhân tạo 2025 khẳng định nguyên tắc AI phải được con người kiểm soát và nghiêm cấm việc sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc phát tán nội dung giả mạo gây tổn hại xã hội, với chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
“Pháp luật không loại trừ trách nhiệm với lý do “do AI tạo ra”, mà xác định rõ chủ thể đăng tải là người chịu trách nhiệm chính. Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích trục lợi, cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù”, luật sư Hà Thị Thủy nhấn mạnh.
Nữ kỹ sư khởi nghiệp với trái mù u, thu gần 300 triệu đồng/năm
Sau khi tốt nghiệp ngành nông nghiệp sạch Trường Nông nghiệp, ĐH Cần Thơ, chị Ngô Thị Xuân Thủy (36 tuổi, ngụ xã Tam Ngãi, Vĩnh Long - trước là xã Thông Hòa, H.Cầu Kè, Trà Vinh) có nhiều năm làm việc tại các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nông nghiệp. Quá trình làm việc, chị tích lũy được kiến thức, hiểu rõ nhu cầu thị trường và hình thành tư duy phát triển sản phẩm nông nghiệp sạch.
Những lần về quê, thấy bà con hái trái mù u bán dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị chưa được khai thác trọn vẹn khiến chị trăn trở. Đến năm 2019, chị xin nghỉ việc, về quê khởi nghiệp từ trái mù u.
Trong quá trình nghiên cứu, chị phát hiện hạt mù u có thể chiết xuất thành loại dầu thảo dược có giá trị cao, thị trường trong nước còn nhiều tiềm năng. Chị bắt đầu mua hạt từ bà con người đồng bào dân tộc Khmer và những hộ dân quanh vùng, vừa tạo nguồn thu ổn định cho họ, vừa chủ động nguyên liệu sạch.
"Sau khi tìm hiểu, tôi biết cây mù u đã được người dân sử dụng từ hơn 30 năm trước như một phương thuốc trị bỏng rất hiệu quả. Tuy nhiên, bà con chỉ trồng mà chưa biết cách khai thác giá trị kinh tế. Vì vậy tôi nảy sinh ý tưởng làm dầu mù u", chị Thủy cho biết.
Năm 2021, chị Thủy chính thức đưa ra thị trường dòng dầu mù u sạch đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình khởi nghiệp. Chị chọn hướng đi khác biệt, làm dầu sạch theo phương pháp truyền thống, đảm bảo "3 không" (không pha tạp, không hóa chất, không phụ gia), đồng thời kiểm soát quy trình từ hạt đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Tất cả sản phẩm của chị Thủy đều đã được kiểm định chất lượng an toàn tại Trung tâm kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 (Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia).
Nhằm đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao giá trị dược liệu địa phương, ngoài trái mù u, chị Thủy mở rộng danh mục sản phẩm từ hạt chùm ngây, tinh dầu sả chanh, bạc hà, vỏ bưởi… Sản phẩm không chỉ góp phần chăm sóc sắc đẹp, mà còn mang đến giải pháp phục hồi da tổn thương theo hướng an toàn.
Chị còn giúp 20 hộ đồng bào Khmer và nông dân trong vùng có đầu ra ổn định cho trái mù u. Nhiều hộ dân cho biết trước đây trái mù u rụng đầy vườn nhưng không ai mua. Từ khi có cơ sở của chị Thủy, bà con phơi khô bán được 10.000 - 15.000 đồng/kg. Bà Diêu Thị Thuận (ngụ xã Tam Ngãi, Vĩnh Long) cho hay: "Hồi trước trồng chơi thôi, trái rụng cũng bỏ. Giờ có cô Thủy mua đều đặn, tới mùa hái bán có thêm thu nhập. Nguồn thu tuy nhỏ nhưng ổn định, giúp nhiều hộ đồng bào Khmer như tôi có thêm chi phí sinh hoạt".
Hiện mỗi năm cơ sở của chị Thủy cung ứng khoảng 3 - 5 tấn dầu mù u, giá bán từ 500.000 đồng/lít, thu nhập dao động 200 - 300 triệu đồng/năm. Với vùng nguyên liệu ngày càng mở rộng, chị đặt mục tiêu tăng công suất lên 10 tấn dầu/năm; đồng thời dự định thành lập tổ hợp tác, HTX liên kết các nhà vườn trong vùng, hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ khâu mua nguyên liệu đến chế biến, tinh luyện, đóng chai, đưa ra thị trường.
Cặp song sinh bí mật làm một chuyện sau kỳ thi, khiến cả điểm thi ngoái nhìn
Kết thúc buổi thi đánh giá năng lực đợt 1 do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, giữa đám đông thí sinh và phụ huynh chờ đón con, một tấm bảng cổ vũ xuất hiện khiến nhiều người phải ngoái nhìn.
Nhân vật chính của câu chuyện là cặp song sinh Nguyễn Song Nhật Minh và Nguyễn Song Trúc Minh, cùng học lớp 10 Trường THPT Nguyễn Hữu Huân, TP.Thủ Đức, TP.HCM. Hai em mang theo một tấm bảng có hình chị gái là Nguyễn Xuân Mai, học lớp 12 chuyên toán cùng trường, kèm dòng chữ vui nhộn "1000+ thẳng tiến" để tiếp sức tinh thần cho chị sau kỳ thi.
Nhật Minh cho biết ý tưởng làm tấm bảng được cả hai bí mật chuẩn bị từ tối hôm trước. Từ việc chọn ảnh, nghĩ câu chữ đến mang đi in, mọi thứ đều được cặp song sinh tự làm mà không báo cho gia đình biết.
"Mục đích của tụi em rất đơn giản. Đó là tạo cho chị gái một bất ngờ trong ngày thi quan trọng", Nhật Minh nói.
Vậy là buổi trưa 5.4, sau khi chờ chị ở cổng trường, hai em giơ cao tấm bảng giữa đám đông để chị dễ dàng nhìn thấy. Nhật Minh kể tụi em cố tình chọn những tấm hình trông đáng yêu nhất của chị rồi ghép vào bảng cùng lời nhắn "1000+ thẳng tiến".
"Hai em chỉ mong chị thi thật tốt, đạt hơn 1.000 điểm để đỡ áp lực và không phải bước vào đợt thi tiếp theo", Nhật Minh bật mí.
Từ xa nhìn thấy tấm bảng có hình mình, Xuân Mai thoáng bẽn lẽn vì không nghĩ hai em lại chuẩn bị một màn cổ vũ công phu như vậy. Nữ sinh cho biết bản thân cảm thấy đề thi năm nay không thật sự dễ thở, nên bước ra khỏi phòng thi vẫn còn khá lo. Thế nhưng, sự xuất hiện của hai em cùng món quà nhỏ bất ngờ khiến Mai bật cười và nói rằng cô bạn thấy nhẹ lòng hơn sau nhiều giờ làm bài căng thẳng.
Thấy chị chưa tự tin về kết quả, Trúc Minh lập tức trấn an bằng một câu nói khiến những người đứng gần đó cũng phải mỉm cười. Em nói với chị rằng không sao đâu, nếu lần 1 chưa như mong muốn thì vẫn còn lần 2, quan trọng là chị gái đã cố gắng hết sức. Với hai em, chị Mai luôn là người chị giỏi giang và đáng tự hào.
Cặp song sinh kể ở nhà, chị Xuân Mai học rất tốt, chăm chỉ, nghiêm túc trong việc học. Là học sinh lớp chuyên toán, nữ sinh có nhiều thành tích nổi bật nên từ lâu đã trở thành hình mẫu để các em noi theo. Không chỉ ngưỡng mộ, Nhật Minh và Trúc Minh còn dành cho chị gái sự quấn quýt rất đặc biệt, vì trong nhà chị em vốn luôn gần gũi, yêu thương nhau.
Chia sẻ thêm với người viết, mẹ của các em cho biết chị hoàn toàn không hay biết gì về kế hoạch này. Đến khi ra điểm thi, thấy hai con giơ tấm bảng để đón chị, người mẹ cũng bất ngờ không kém. Người mẹ nói mình vừa vui vừa tự hào vì các con biết nghĩ cho nhau, biết động viên nhau theo cách rất hồn nhiên, nhưng cũng đầy tình cảm.
Theo người mẹ, ở nhà ba chị em vốn thân thiết, thường xuyên trò chuyện, chia sẻ chuyện học hành và sinh hoạt hằng ngày. Những dịp quan trọng như thi cử, cả nhà đều cố gắng tạo tâm lý thoải mái nhất cho con. Tuy vậy, việc cặp song sinh chủ động chuẩn bị một món quà tinh thần cho chị gái mà không báo trước vẫn là điều khiến người mẹ xúc động.
Về phần mình, Xuân Mai cho hay điều làm em vui nhất không nằm ở tấm bảng mà là tình cảm của hai em dành cho mình. "Khi nhìn thấy các em đứng chờ với vẻ mặt háo hức, em cảm giác áp lực như dịu đi rất nhiều", Mai nói.
Khoảnh khắc ấy cũng khiến nhiều người xung quanh chú ý. Không ít phụ huynh, thí sinh và sinh viên tình nguyện đứng gần đó đã bật cười vì sự dễ thương của cặp song sinh.
Nguyễn Bình Minh, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết bạn khá bất ngờ khi chứng kiến cảnh này ngay tại điểm thi. Theo Bình Minh, điều khiến bạn ấn tượng không chỉ là tấm bảng được làm chỉn chu mà còn là cách hai em nhỏ cổ vũ chị gái rất tự nhiên, chân thành.
Trong khi đó, Huỳnh Quốc Bảo, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cũng nhận xét hình ảnh này quá dễ thương. Với Bảo, sau một buổi thi dài, có người thân đứng chờ sẵn với một lời động viên đúng lúc như vậy hẳn là kỷ niệm đáng nhớ.
