“Nổi loạn tuổi teen” là khái niệm xuất hiện gần đây trong xã hội Mỹ để mô tả hiện tượng tụ tập của thanh thiếu niên, khởi phát bởi lời hẹn trên mạng xã hội. Đám đông thường có xu hướng cùng nhau đổ về những khu phố thương mại hoặc điểm công cộng để gây chú ý. Trong một số trường hợp, các cuộc gặp nhanh chóng leo thang thành hỗn loạn, ẩu đả và cướp giật.
Video nhiều sự việc đã lan nhanh trên mạng xã hội Mỹ thời gian qua, kéo theo tranh cãi về nguyên nhân cũng như cách xử lý. Giới chức thủ đô Washington đã triển khai cùng lúc hai biện pháp để đối phó hiện tượng “nổi loạn tuổi teen”.
Một mặt, thành phố tăng cường các hoạt động đêm dành cho thanh thiếu niên, trong đó có Teen Spring Jam tổ chức tại trung tâm giải trí Greenleaf hôm 4/4.
Mặt khác, thành phố áp dụng Đạo luật Giờ giới nghiêm Trẻ vị thành niên với tất cả cá nhân dưới 18 tuổi, bao gồm cả cư dân địa phương lẫn khách vãng lai. Theo đó, thiếu niên không được phép lưu lại tại các nơi công cộng hoặc khuôn viên cơ sở kinh doanh trong khung giờ giới nghiêm toàn thành phố, kéo dài từ 23h đêm đến 6h sáng hôm sau vào tất cả các ngày trong tuần.
Thành phố còn có các “Vùng giới nghiêm đặc biệt”, cấm người dưới 18 tuổi tụ tập thành nhóm từ 9 người trở lên. Giờ giới nghiêm tại đây có thể bắt đầu sớm hơn nhưng không trước 20h. Người vi phạm có thể bị bắt giữ.
Dù vậy, một số vụ ẩu đả vẫn xảy ra tại vùng đặc biệt xung quanh khu vực tổ chức sự kiện Teen Spring Jam nói trên, khiến 8 thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi bị bắt.
Diễn biến này một lần nữa đẩy Washington vào cuộc tranh cãi về trật tự công cộng và an toàn thanh thiếu niên. Thị trưởng Washington Muriel Bowser ủng hộ duy trì giới nghiêm và chỉ trích hội đồng thành phố trì hoãn bỏ phiếu gia hạn chính sách này, khi quy định hiện tại sẽ hết hiệu lực ngày 15/4.
Chủ tịch hội đồng thành phố Phil Mendelson cũng ủng hộ biện pháp này, nhưng thừa nhận vấn đề phức tạp hơn nhiều so với chỉ tổ chức hoạt động giải trí hay dựng rào cản về giờ giấc. Theo ông, người lớn dường như vẫn đang bị thanh thiếu niên “đi trước một bước” và phải tiếp tục tìm cách ứng phó mới.
Tại trung tâm giải trí Greenleaf, nhân chứng các vụ ẩu đả nói không khí bên trong sự kiện Teen Spring Jam khá tích cực. Song rắc rối lại xảy ra ngay bên ngoài trung tâm này.
Gwendolyn McKoy, 62 tuổi, sống đối diện trung tâm, kể rằng bà thấy một cuộc ẩu đả xảy ra ngay trong hàng người chờ vào sự kiện. Xe đạp, xe điện nằm vương vãi, một vài đứa trẻ trèo rào, còn cảnh sát chật vật tìm cách hạ nhiệt đám đông. Sau đó lại có thêm một vụ đánh nhau khác trên sân. Nhiều em bị cướp đồ, một cậu bé hoảng loạn tìm đến nhà của McKoy nhờ gọi điện cho mẹ vì em bị lấy mất giày.
Vài giờ trước đó, cảnh sát cũng giải tán một cuộc tụ tập khác phía sau trung tâm Banneker và bắt ba người sau khi xảy ra ẩu đả, dù lúc ấy còn chưa tới giờ giới nghiêm. Một nam thiếu niên 17 tuổi bị cáo buộc mang theo dao đến hiện trường. Một phụ nữ trưởng thành bị thương do dao đâm ở khu vực xảy ra ẩu đả, nhưng không nguy hiểm tính mạng.
Giới chức Mỹ cho rằng hiện tượng “nổi loạn tuổi teen” không chỉ diễn ra riêng tại vùng đô thị thủ đô Washington, mà đã xuất hiện ở nhiều thành phố lớn trên cả nước như Memphis, Miami và Chicago.
Thị trưởng Atlanta Andre Dickens cho biết chính quyền thành phố đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp, bao gồm việc trực tiếp gặp gỡ các thanh thiếu niên và đầu tư 50.000 USD vào mô hình “không gian cộng đồng”, nơi để giới trẻ có thể tụ tập và vui chơi một cách an toàn. Những không gian này có thể là các khu vui chơi điện tử, trung tâm giải trí cộng đồng hoặc câu lạc bộ không phục vụ đồ uống có cồn.
Tại Chicago, Ủy ban An toàn Công cộng thuộc Hội đồng Thành phố ngày 9/4 đã họp để tìm cách đối phó các vụ tụ tập gây rối. Các lãnh đạo địa phương đang cân nhắc phối hợp kiểm soát cùng những nền tảng mạng xã hội, nơi những cuộc tụ tập được nhen nhóm kế hoạch, song chưa có hành động cụ thể nào được đưa ra.
Ở New York, giới chức quận Bronx cũng đang chuyển trọng tâm chính sách ứng phó sang vai trò của mạng xã hội.
Sau vụ hỗn loạn tại trung tâm thương mại Bay Plaza hồi tháng 2, công tố viên quận Bronx cùng một số quan chức địa phương đã gửi thư cho TikTok, Snapchat, Instagram và YouTube đề nghị các công ty chủ động giám sát và gỡ bỏ nội dung cổ vũ hoặc tổ chức “nổi loạn tuổi teen”. Giới chức cũng muốn các nền tảng phối hợp với lực lượng hành pháp và cộng đồng để nhận diện sớm những sự kiện có nguy cơ mất an toàn.
Một số nghị sĩ Mỹ cho rằng đã tới lúc siết trách nhiệm phụ huynh. Có ý kiến đề xuất nghiên cứu mô hình phạt tiền cha mẹ nếu con em vi phạm giới nghiêm, tương tự quy định từng áp dụng tại một số khu vực lân cận Washington. Lập luận của nhóm này là chính quyền có thể tạo sân chơi và tăng tuần tra, nhưng không thể thay thế vai trò gia đình trong việc quản lý thanh thiếu niên.
Với nhiều người trẻ, các buổi tụ tập không hẳn xuất phát từ ý định gây rối, mà từ nhu cầu rất cơ bản như được gặp gỡ, nghe nhạc, nhảy múa và giao tiếp trực tiếp vào cuối tuần.
Một cô gái 18 tuổi nói rằng giới trẻ ở Washington gần như không có không gian phù hợp để vui chơi, nên họ tìm đến những không gian công cộng. Một thanh niên 19 tuổi tự nhận là streamer cũng nói mục tiêu của nhiều người chỉ là “được tụ tập thành một nhóm”.
Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel ngày 8/4 cho biết nghi phạm rò rỉ thông tin cho báo chí là một cựu nhân viên Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc nhiệm Mỹ (SOCOM), từng hỗ trợ các lực lượng chiến đấu cấp cao nhất của quân đội. Tuy nhiên, FBI không công bố danh tính nghi phạm.
Tiêm kích đa năng F-15E của Mỹ bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4, nhưng Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó không công bố thông tin. NY Times và hàng loạt hãng tin khác ngay sau đó dẫn lời "quan chức Mỹ giấu tên" đăng tải thông tin này, cho biết một phi công đã được giải cứu, nhưng người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran.
Trong hơn hai ngày, chính phủ Mỹ liên tục từ chối xác nhận vụ tiêm kích F-15E bị bắn rơi, cũng như thông tin về một phi công mất tích, bất chấp hàng loạt bản tin từ truyền thông Mỹ cũng như Iran.
Trong họp báo ở Nhà Trắng hôm 6/4, Tổng thống Trump cho biết chính phủ đang ráo riết truy tìm nghi phạm làm lộ tin F-15 bị bắn rơi, đồng thời gây sức ép lên cơ quan báo chí được cho là bên đầu tiên đăng thông tin, cảnh báo khả năng phạt tù phóng viên với lý do đe dọa đến an ninh quốc gia.
Ông Trump cho rằng vụ rò rỉ đã đẩy phi công và lực lượng ứng cứu vào tình thế nguy hiểm. "Khi thông tin bị lộ, lập tức cả Iran đều biết có một phi công đang ở đâu đó trên lãnh thổ của họ. Chiến dịch trở nên phức tạp hơn nhiều", ông Trump nói, cho biết Iran đã "treo thưởng rất lớn" cho người bắt được phi công gặp nạn.
Chiến dịch giải cứu phi công F-15 là một trong những chiến dịch tìm kiếm cứu nạn táo bạo và tốn kém nhất lịch sử quân đội Mỹ, với hàng trăm binh sĩ, lính đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay tham gia. Khi tiến hành, quân đội Mỹ đã ném bom dữ dội vào khu vực để ngăn lực lượng Iran tiếp cận dãy núi ở Isfahan, nơi phi công đang ẩn nấp.
Sau khi giải cứu được phi công, họ rút về sân bay dã chiến để rời Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt và phá hủy những chiếc máy bay gặp sự cố.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu, nhưng lực lượng hứng chịu nhiều tổn thất về khí tài.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Giám đốc FBI cũng đăng thông điệp cảnh báo những hành động rò rỉ thông tin trong tương lai. "Hãy coi đây như một thông điệp tới những người có thể làm lộ thông tin: Chúng tôi đang điều tra, và sẽ bắt các người. FBI sẽ không dung thứ cho những kẻ tìm cách phản bội đất nước và đẩy người Mỹ vào hiểm cảnh", ông Patel viết trên X.
Đến tối qua (4.4, theo giờ VN), số phận phi công điều khiển máy bay tiêm kích F-15 của Mỹ vẫn chưa rõ.
Trước đó, chiều tối 3.4 (theo giờ VN), Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ, nhưng kết quả xác minh sau thì chiến đấu cơ bị bắn hạ là dòng F-15. Chiến đấu cơ này được điều khiển bởi 2 thành viên phi hành đoàn. Trong đó, người phụ trách điều khiển vũ khí của chiến đấu cơ đã được giải cứu thành công, còn phi công trực tiếp điều khiển máy bay thì chưa rõ số phận giữa bối cảnh người này đang bị Iran ra sức truy lùng. Vụ việc tạo ra những thách thức quân sự và ngoại giao cho Mỹ. Vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn nếu phi công Mỹ bị Iran bắt làm tù binh.
Tiếp đến, Iran cũng đã bắn trúng 2 trực thăng UH-60 Blackhawk tham gia tìm kiếm và cứu nạn thành viên phi hành đoàn chiếc F-15. Một số binh sĩ trên 2 trực thăng UH-60 Blackhawk bị thương nhẹ nhưng tất cả đều an toàn.
Không những vậy, đến rạng sáng 4.4, 1 chiếc máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II đã bị Iran bắn trúng. Tuy nhiên, phi công đã kịp điều khiển chiếc A-10 ra khỏi lãnh thổ Iran, rồi nhảy dù và được giải cứu. Quân đội Iran tuyên bố chiếc máy bay rơi xuống vịnh Ba Tư sau khi bị hệ thống phòng không của nước này bắn ở gần eo biển Hormuz.
Tờ The Washington Post dẫn lời chuẩn tướng không quân về hưu Houston Cantwell (Mỹ) cho biết lần cuối cùng một chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là chiếc A-10 Thunderbolt II. Vụ việc xảy ra trong cuộc chiến Iraq năm 2003. Chính vì thế, việc chiếc F-15 vừa bị bắn hạ được cho là điều chưa từng xảy ra với không quân Mỹ trong hơn 20 năm qua.
Nhận xét về vụ việc, ông Behnam Ben Taleblu, Giám đốc cấp cao chương trình Iran tại Quỹ bảo vệ dân chủ - một tổ chức tư vấn chính sách ở Washington (Mỹ), đánh giá nhiều khả năng phía Iran đã sử dụng tên lửa đối không vác vai để bắn hạ chiếc F-15. Khi tác chiến, chiến đấu cơ có thể phải bay rất thấp.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1.4 công bố quân đội nước này đã tiến hành hơn 13.000 lượt không kích trong cuộc tấn công Iran từ ngày 28.2, và đã đánh trúng 12.300 mục tiêu.
Mỹ cũng đã tự tin rằng đã vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng không Iran. Cách đây vài ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy đến mức Mỹ triển khai máy bay ném bom B-52 dễ dàng tấn công lãnh thổ nước này. Ra đời và chiến đấu hơn 70 năm, oanh tạc cơ B-52 có ưu thế mang lượng vũ khí lớn, nhưng tốc độ bay chậm hơn các dòng oanh tạc cơ hiện đại và cũng thiếu khả năng tàng hình. Việc tăng cường triển khai B-52 trực tiếp tấn công cho thấy Mỹ tự tin đã phá hủy năng lực phòng không của Iran.
Chính vì thế, việc F-15 bị bắn hạ là lời cảnh báo cho không quân Mỹ trong cuộc chiến chưa hạ nhiệt ở Iran, nhất là khi Tổng thống Trump đe dọa sẽ sử dụng không quân để đưa đối phương "về thời kỳ đồ đá".
Bên cạnh đó, một điểm nghẽn khác của cuộc chiến là eo biển Hormuz - nơi Iran đang phong tỏa để gây áp lực với Mỹ. Để "mở cửa" Hormuz, Mỹ nhiều khả năng có thể sử dụng sức mạnh quân sự. Với giải pháp này, máy bay cường kích A-10 đóng vai trò quan trọng để có thể triệt hạ các ổ tấn công di động mà Iran có thể triển khai ở vùng núi dọc eo biển Hormuz. Các máy bay này cần tiến hành các phi vụ liên tục và đảm bảo một chuỗi tiêu diệt chặt chẽ để có thể nhanh chóng vô hiệu hóa các mục tiêu. Dòng máy bay cường kích này cũng là vũ khí hữu hiệu để hỗ trợ lực lượng Mỹ nếu đổ bộ lên đảo Kharg của Iran. Thực tế, từ ngày 1.4, tờ The New York Times dẫn lời quan chức Mỹ Lầu Năm Góc đang điều động thêm 18 cường kích A-10 để gia nhập 12 chiếc A-10 hiện có ở Trung Đông.
Song song là lớp phòng thủ với trực thăng vũ trang để thiết lập lực lượng yểm trợ chống lại tàu tấn công nhanh, tàu không người lái của Iran. Có như thế, Mỹ mới hạn chế việc các tàu chiến bị tập kích ở vùng biển này. Tuy nhiên, với việc 2 chiến đấu cơ bị bắn hạ và 2 máy bay trực thăng bị tấn công chỉ trong 1 ngày khiến các toan tính trên của Washington gặp thách thức lớn.
Theo South China Morning Post ngày 4-4, sân bay quốc tế Hong Kong đã khai trương khu vực hỗ trợ hành khách giảm căng thẳng khi di chuyển, hướng đến những người có khiếm khuyết không nhìn thấy như tự kỷ, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), chứng sợ không gian hẹp và sa sút trí tuệ.
Ông Chris Au Young - Tổng giám đốc phụ trách trải nghiệm nhà ga và hành khách của Cơ quan Quản lý sân bay quốc tế Hong Kong - cho biết khu vực này, gọi là "góc trải nghiệm cảm giác", có diện tích khoảng 30m², nằm gần cổng 10, tầng sáu khu vực khởi hành nhà ga số 1.
Theo ông, việc di chuyển bằng đường hàng không thường là thách thức với nhóm hành khách trên do phải thích nghi với môi trường xa lạ, đông đúc và các khâu kiểm tra, nhập cảnh nhiều áp lực. Không gian mới được thiết kế yên tĩnh, an toàn, giúp họ ổn định cảm xúc và thích nghi tốt hơn trước chuyến bay.
Ông thông tin thêm nhân viên đang được đào tạo để nâng cao kỹ năng hỗ trợ hành khách có nhu cầu đặc biệt. Hành khách có thể nhận dây đeo hình hoa hướng dương tại quầy dịch vụ để báo hiệu cần được hỗ trợ và thêm thời gian khi làm thủ tục.
Góc trải nghiệm cảm giác sẽ mở cửa hằng ngày, miễn phí cho hành khách mọi lứa tuổi, từ 5h sáng đến nửa đêm và có thể chứa tối đa 12 người cùng lúc.
Bên trong căn phòng có tường và sàn được lót đệm, tạo môi trường an toàn cho người dùng bò, lăn, nhảy hoặc nằm xuống để làm dịu hệ thần kinh và ổn định cảm xúc.
Hành khách có thể lựa chọn thư giãn tại khu vực yên tĩnh, bao gồm hai buồng mô phỏng môi trường cabin kín, được thiết kế để giúp họ chuẩn bị tâm lý cho chuyến bay sắp tới.
Ngoài ra, họ có thể tận hưởng nhiều hình thức kích thích thị giác, thính giác và xúc giác khác nhau trong khu vực hoạt động.
Khu vực này có hai ống bong bóng phát sáng, với chuyển động đều giúp làm dịu hệ thần kinh, đồng thời cải thiện khả năng tập trung và theo dõi bằng mắt.
Bên cạnh đó là trò chơi tương tác cảm giác, yêu cầu người dùng bước lên các tấm sàn phát âm thanh và cảm ứng để phản hồi với các ô phát sáng trên tường, giúp rèn luyện khả năng phối hợp và nhận thức.
Căn phòng cũng được trang bị các tấm ốp tường cho phép chạm, nhấn để tạo âm thanh, góp phần giảm căng thẳng và điều chỉnh cảm xúc.
Bà Shing Wai In, mẹ của bé Justin 4 tuổi, mắc chứng tự kỷ và chậm phát triển, cho biết môi trường sân bay là thách thức lớn đối với bé. Mỗi lần làm quen với không gian mới, bé có thể mất đến 15 phút và thường phản ứng mạnh như khóc, la hét, lăn ra sàn và không hợp tác.
Bà đã đưa Justin đến trải nghiệm góc cảm giác ở sân bay quốc tế Hong Kong trước khi khai trương, cho biết không gian này đã giúp cậu trở nên bình tĩnh và tập trung hơn, vì cậu cảm thấy mình có thể kiểm soát được mọi thứ bên trong căn phòng.
Bà chia sẻ cảm thấy tự tin hơn và sẽ đưa con đi du lịch Singapore lần đầu tiên.
Trước đó, nhiều sân bay lớn trên khắp thế giới, bao gồm cả sân bay Changi (Singapore) và Heathrow (Anh), đã giới thiệu các phòng cảm giác hoặc khu vực yên tĩnh dành cho hành khách có thần kinh khác biệt (neurodivergent), như một phần của nỗ lực tăng cường hòa nhập.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 1 tỉ người trên toàn thế giới đang sống chung với các rối loạn sức khỏe tâm thần.
