Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, hôm 11/4 thông báo bắt đầu quá trình “tạo điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz”.
Thông tin được công bố một ngày sau khi báo New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Thủy lôi về cơ bản là khối kim loại được nhồi thuốc nổ, được triển khai trên mặt nước hoặc dưới lòng biển, duy trì trạng thái neo lơ lửng hoặc chìm hẳn dưới đáy biển và bảo đảm hoạt động trong nhiều tháng. Chúng có thể kích hoạt bằng nhiều cơ chế, từ chạm nổ tới cảm ứng từ trường, âm thanh và áp suất.
Thủy lôi là một trong những vũ khí có sức tàn phá khủng khiếp nhất mà hải quân Mỹ từng đối mặt, gây hư hại cho nhiều tàu hơn bất kỳ phương thức tấn công nào khác kể từ Thế chiến II, theo báo cáo của Viện Hải quân Mỹ.
H. I. Sutton, chuyên gia hải quân tại viện nghiên cứu Hội đồng Địa chiến lược có trụ sở ở Anh, cho biết Iran sở hữu nhiều loại thủy lôi khác nhau.
Trong số đó có dòng Maham-3, được coi là “mối đe dọa chính ở vùng nước sâu” và có thể triển khai ở khu vực có độ sâu tới 100 m. Sau khi triển khai, Maham-3 sẽ nổi lên theo dây neo và lơ lửng ở độ sâu ngay dưới đáy các tàu đi ngang qua.
Nó thường được kích hoạt cách mục tiêu vài mét bằng cảm biến âm thanh, chủ yếu dựa vào tín hiệu tần số thấp do tàu thuyền phát ra. Loại thủy lôi này có thể được nâng cấp bằng cách trang bị cảm biến âm thanh định hướng, cũng như ngòi nổ từ tính để phát hiện và tấn công tàu ngầm.
Mỗi quả Maham-3 có khối lượng 383 kg, trong đó khoảng 120 kg là thuốc nổ mạnh, có đường kính 0,8 m và chiều cao 1,3 m.
Tiếp theo là thủy lôi neo Maham-1, được kích nổ bằng dòng điện khi mục tiêu va chạm với 5 gai tiếp xúc trên thân. Maham-1 có thiết kế đơn giản hơn nhiều so với Maham-3, nhưng vẫn được coi là mối đe dọa nghiêm trọng với phương tiện trên biển. Nó có tổng cộng 4 biến thể với khối lượng đầu đạn khác nhau từ 20-120 kg.
Một mẫu khác là thủy lôi đáy Maham-2, chuyên nằm dưới đáy biển và khó phát hiện hơn so với thủy lôi neo. Loại thủy lôi này mang đầu đạn nặng khoảng 320 kg, thường gài ở vùng nước nông để có thể gây sát thương hiệu quả. Nó được kích nổ dựa trên tín hiệu âm thanh hoặc từ trường của mục tiêu.
“Giống như các loại thủy lôi cảm ứng khác của Iran, nó có khả năng hoãn kích hoạt trong vài ngày và được trang bị bộ đếm tàu để bỏ qua số lượng phương tiện nhất định. Điều này khiến nỗ lực rà phá trở nên khó hơn nhiều”, chuyên gia Sutton cho hay.
Tehran còn sở hữu một loại thủy lôi đáy khác là Maham-6, được cho là phiên bản sao chép sát với dòng Manta do Italy sản xuất. Thiết kế hình nón giúp loại thủy lôi này khó bị phát hiện khi nằm dưới đáy biển, song đầu đạn 150 kg khiến nó chỉ phát huy hiệu quả tối đa ở những vùng biển nông.
Iran từng công bố hình ảnh của mẫu thủy lôi tự hành, có hình dáng tương tự dòng Maham-2, song được gắn thêm hệ thống động lực của ngư lôi. “Có khả năng nó được thiết kế để phóng từ tàu ngầm hoặc tổ hợp phòng thủ bờ biển. Tầm bắn không được công bố, song có lẽ là 10-20 km. Vũ khí này có thể dựa trên thủy lôi tự hành EM-56 của Trung Quốc”, Sutton nhận định.
Chuyên gia này nêu khả năng Iran nhập khẩu thủy lôi EM-52 Trung Quốc. Nó được trang bị động cơ rocket và đặt dưới đáy biển ở độ sâu tối đa 200 m. Khi cảm biến âm thanh phát hiện tàu di chuyển phía trên, quả đạn sẽ phóng lên và lao vào phần đáy mục tiêu.
Theo Sutton, Iran được cho là cũng nhập khẩu thủy lôi từ Nga, có thể là mẫu mìn đáy chuyên thả từ máy bay. Cũng có thông tin cho rằng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sử dụng pháo phản lực phóng loạt Fajr-5 cỡ nòng 333 mm để rải mìn đáy ở những vùng biển có độ sâu 30 m.
Báo Wall Street Journal cho biết Iran còn biên chế một số loại mìn gắn vào thân tàu mục tiêu bằng nam châm.
Mối đe dọa từ thủy lôi Iran dường như khiến Mỹ đang phải huy động nhiều lực lượng đến Trung Đông.
Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết USS Chief và USS Pioneer, thuộc lớp tàu quét mìn Avenger của Mỹ, đã cập cảng Ao Makham ở Thái Lan vào sáng 13/4, song chưa rõ điểm đến tiếp theo. Trang tin USNI của Viện Hải quân Mỹ cuối tuần trước cho biết hai tàu đã nhận lệnh đến khu vực tác chiến của CENTCOM.
USS Tulsa, tàu chiến đấu ven biển (LCS) được cấu hình cho nhiệm vụ quét mìn, hôm 3/4 di chuyển qua eo biển Malacca về hướng tây bắc và chưa rõ tung tích. Một chiếc khác là USS Santa Barbara dường như đang di chuyển trên Ấn Độ Dương ngày 19/3. Đây là 2 trong 3 tàu LCS quét mìn đồn trú ở Trung Đông, nhưng đã rút về Singapore chỉ vài ngày sau khi xung đột bùng phát.
“Rà phá thủy lôi là hoạt động chậm chạp, phức tạp và tiềm ẩn rủi ro đáng kể ngay cả trong môi trường an toàn. Nguy cơ với lực lượng rà phá mìn tại eo biển Hormuz còn nghiêm trọng hơn nhiều, nhất là khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran và có thể leo thang xung đột”, biên tập viên Joseph Trevithick của War Zone đánh giá.
Tin Gốc: Vnexpress
Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz vì Israel vi phạm lệnh ngừng bắn
Theo một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran, Ngoại trưởng Araghchi “đã thảo luận về các vi phạm lệnh ngừng bắn của chế độ Do Thái tại Iran và Lebanon” trong cuộc điện đàm với Thống soái Pakistan Asim Munir.
Cùng thời điểm, truyền thông Iran và Đài Al Jazeera dẫn lời các quan chức Iran cảnh báo Tehran sẵn sàng rút khỏi lệnh ngừng bắn và đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn trong các cuộc tấn công vào Lebanon”, một nguồn thạo tin tiết lộ.
Trong khi đó, một quan chức khác nói rằng “lệnh ngừng bắn cần được áp dụng trên toàn khu vực. Israel nổi tiếng với việc phá vỡ các cam kết và chỉ có thể bị răn đe bằng vũ lực”.
Đáng chú ý, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin Tehran đã dừng lưu thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Lebanon.
Hiện Iran đang cân nhắc trừng phạt Israel do các đợt không kích nhằm vào Lebanon.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin rằng nước này có thể rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon tiếp diễn. Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, Iran đang hoàn tất các bước chuẩn bị cho "các hoạt động răn đe" chống lại các mục tiêu quân sự của Israel.
Các tuyên bố trên được đưa ra sau khi quân đội Israel thông báo đã tiến hành 100 cuộc không kích nhằm vào nhiều địa điểm trên khắp Lebanon chỉ trong vòng 10 phút.
Bộ trưởng Y tế Lebanon Rakan Nassereddine nói đợt oanh tạc của Israel tại quốc gia này đã khiến ít nhất 89 người thiệt mạng và 722 người bị thương.
Quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công là một phần của chiến dịch mới với tên gọi "Bóng tối vĩnh cửu" nhằm mục tiêu vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền Nam và Đông Lebanon, cũng như ở Beiruth.
Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng sẽ tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran nhưng sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào Hezbollah ở Lebanon.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif ngày 8-4 cho hay đã ghi nhận được các vi phạm ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi các quốc gia tôn trọng thỏa thuận đình chiến.
“Tôi tha thiết và chân thành kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tôn trọng lệnh ngừng bắn trong hai tuần theo thỏa thuận, để ngoại giao có thể đóng vai trò chủ đạo hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột”, ông Sharif nói.
Ở phía ngược lại, trang tin Axios của Mỹ dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói Lebanon không phải là một phần của thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Donald Trump cũng nhấn mạnh các cuộc không kích của Israel tại Lebanon là "một cuộc giao tranh riêng rẽ". Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng lực lượng Hezbollah "không thuộc phạm vi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran".
Vì sao ông Viktor Orban thất bại?
Tối 12-4 (giờ địa phương), Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã thừa nhận thất bại trước ứng viên Peter Magyar - người giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary cùng ngày.
Với khoảng 90% số phiếu đã được Văn phòng Bầu cử quốc gia kiểm đếm, Đảng Tisza của ông Peter Magyar giành được 53,72%, tương đương 138 trong tổng số 199 ghế tại Quốc hội Hungary, qua đó vượt ngưỡng đa số tuyệt đối.
Trong khi đó liên minh cầm quyền của ông Orban - gồm Đảng Fidesz và Đảng Dân chủ Cơ Đốc giáo (KDNP) - chỉ nhận được 37,67% số phiếu, tương đương với 54 ghế.
Phát biểu trước những người ủng hộ, ông Orban tuyên bố chấp nhận kết quả và cho biết vẫn sẽ tiếp tục "phục vụ đất nước và dân tộc Hungary từ vị thế đối lập".
Ông Viktor Orban nếm trải thất bại trong bối cảnh tỉ lệ cử tri đi bầu đạt 77,8% - con số cao kỷ lục kể từ khi Hungary chuyển sang thể chế dân chủ.
Các chuyên gia nhận xét điều này phản ánh sự xa rời của người dân đối với di sản 16 năm cầm quyền của ông.
Trang Politico dẫn lời nhà nghiên cứu Mátyás Bódi, thuộc Đại học Eötvös Loránd ở Budapest, nhận định lý do lớn nhất khiến đa số cử tri Hungary quyết định quay lưng với ông Orban là do lạm phát, suy thoái kinh tế và tham nhũng tràn lan.
Trước sự bất mãn của người dân, đối thủ Peter Magyar đã đưa ra lời hứa xây dựng một "Hungary hiện đại, mang đậm tinh thần châu Âu". Phát biểu không chỉ thu hút cử tri trẻ mà còn cả những cử tri truyền thống.
Nhà nghiên cứu Timothy Ash thuộc Viện Chatham House cho biết việc ông Magyar nêu bật vấn nạn tham nhũng cũng rất đáng chú ý. "Người dân chỉ có thể chấp nhận một chế độ tham nhũng chừng nào nền kinh tế còn phát triển tốt" - ông Ash nhận định.
Đồng quan điểm, giáo sư Kim Lane Scheppele tại Đại học Princeton cho hay ông Orban có thể liên tục tái đắc cử miễn là nền kinh tế Hungary còn vững mạnh. Tuy nhiên "nền kinh tế đình trệ cùng với nhiều vụ phanh phui tham nhũng" đã khiến công chúng mất niềm tin.
Về mặt đối ngoại, trong 16 năm làm Thủ tướng, ông Orban cũng gây căng thẳng nghiêm trọng cho mối quan hệ của Hungary và EU. Gần đây nhất, ông đã dùng quyền phủ quyết chặn khoản vay 90 tỉ euro của EU dành cho Ukraine.
Trong khi đó ông lại xây dựng mối quan hệ với Mỹ và Nga. Mới đây, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance đã có chuyến thăm Budapest để ủng hộ ông Orban trước thềm bầu cử.
Ngoài ra, căng thẳng giữa Budapest và Brussels cũng leo thang sau những cáo buộc chính phủ của ông Orban chia sẻ thông tin mật của EU với Matxcơva.
Theo Đài CNN, chiến dịch tranh cử của ông Orban với mục tiêu trọng tâm khẳng định Đảng Fidesz là "lựa chọn an toàn" để bảo vệ Hungary khỏi những mối đe dọa được cho là đến từ Ukraine.
Tuy nhiên một số cuộc phỏng vấn cho thấy người dân Hungary không thực sự chú ý đến vấn đề này. "Sự can thiệp của nước ngoài chẳng có ý nghĩa gì cả" - ông Márton Tompos, nghị sĩ thuộc Đảng Momentum, cho biết.
Tại đêm bầu cử, anh Róbert Horváth (32 tuổi), một người dân sống tại Budapest, chia sẻ: "Tôi nhận ra từ 10 năm trước, khi những bê bối tham nhũng đầu tiên xuất hiện, Đảng Fidesz đã không thể hiện được những gì họ nói. Tôi đã bỏ phiếu cho phe đối lập để Hungary có cơ hội chứng minh mình thuộc về châu Âu".
Sau bầu cử, các nhà lãnh đạo châu Âu hoan nghênh kết quả này. Thủ tướng Đức Friedrich Merz gửi lời chúc mừng tới ông Peter Magyar, bày tỏ mong muốn hợp tác vì "một châu Âu mạnh mẽ, an toàn và đoàn kết".
Trong khi đó Thủ tướng Anh Keir Starmer mô tả đây là "khoảnh khắc lịch sử, không chỉ đối với Hungary mà còn đối với nền dân chủ châu Âu".
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhận định: "Hungary đã lựa chọn châu Âu. Một quốc gia đang quay trở lại con đường châu Âu. Liên minh sẽ trở nên mạnh mẽ hơn".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
