Xung đột Trung Đông khiến 20% sản lượng dầu khí toàn cầu qua eo biển Hormuz tắc nghẽn, đẩy giá cả nhiên liệu tăng cao. Bên cạnh gấp rút tiết kiệm năng lượng và củng cố dự trữ, một số quốc gia phát tín hiệu tập trung hơn cho năng lượng sạch.
Công ty xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings dự báo đầu tư vào điện tái tạo và pin lưu trữ sẽ tăng ở các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, bao gồm cả những nước châu Âu. Trong khi, Trung Quốc đang là nhà cung cấp dẫn đầu thế giới về pin lưu trữ, thiết bị năng lượng mặt trời và xe điện.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Trung Quốc sản xuất hơn 85% pin và 70% xe điện toàn cầu. Vì thế, AP cho rằng ngành công nghiệp “xanh” của nước này dự báo hưởng lợi nhờ cuộc xung đột Trung Đông.
Các nhà đầu tư đồng quan điểm, đặt cược rằng chiến sự sẽ thúc đẩy nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo, giúp các nhà cung cấp Trung Quốc hưởng lợi. Trong tháng 3, cổ phiếu của CATL và BYD tại Hong Kong đã tăng lần lượt 24% và 11%.
Tại Anh, nhu cầu thuê xe điện tăng hơn 30% trong ba tuần đầu tháng 3 so với cùng kỳ tháng 2, theo Octopus Energy. Tập đoàn năng lượng tái tạo này cũng ghi nhận doanh số bán các hệ thống điện mặt trời áp mái gia tăng.
Indonesia, nước xuất khẩu than lớn nhất thế giới, đang có triển vọng trở thành khách hàng công nghệ xanh lớn của Trung Quốc. Vào tháng 3, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tuyên bố thúc đẩy phát triển xe điện, bao gồm kế hoạch sản xuất ôtô điện và mở rộng cơ sở hạ tầng sạc.
Giấc mơ điện hóa giao thông đang thu hút chú ý trở lại, theo Putra Adhiguna, nhà nghiên cứu tại viện Energy Shift Institute (Jakarta). Các công ty Trung Quốc đang đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng sạch Indonesia.
Họ đã ký các thỏa thuận trị giá hơn 54 tỷ USD với công ty điện lực nhà nước vào năm 2023 và bổ sung thêm cam kết 10 tỷ USD trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Prabowo vào năm 2024. “Các công ty Trung Quốc sẽ hưởng lợi trực tiếp về mặt tài chính”, nhà nghiên cứu Sam Reynolds tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) trụ sở tại Mỹ, đánh giá.
Khi thế giới đối mặt với sự mong manh của nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, các tập đoàn công nghiệp lớn như BYD hay CATL có vị thế tốt để tận dụng nhu cầu các sản phẩm phát thải thấp đang gia tăng.”Cách tiếp cận của Trung Quốc đối với sự phát triển ngành năng lượng và địa chính trị đã được chứng minh hoàn toàn đúng đắn bởi cuộc xung đột Iran”, ông Sam Reynolds tại IEEFA, nhận định.
Hơn một thập kỷ trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gắn an ninh năng lượng với an ninh quốc gia. Kể từ đó, nước này đã tăng phát triển năng lượng tái tạo, dù nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm ưu thế trong cơ cấu năng lượng quốc gia.
Kế hoạch 5 năm đến 2030 của Trung Quốc tiếp tục ưu tiên các ngành công nghiệp xanh. “Họ đang ở vị thế tiên phong trong lĩnh vực này, hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới, chắc chắn hơn cả Mỹ”, Li Shuo, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, nhận định.
Thực tế, cả trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong các công nghệ sạch đã ngày càng nới rộng. Vài năm qua, các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc đã mở rộng phát triển và sản xuất xe điện, tăng trưởng xuất khẩu nhanh hơn các đối thủ Mỹ, châu Âu. Họ cung cấp các mẫu xe rẻ hơn và giành được thị phần ở một số khu vực, như Đông Nam Á.
Hay như Pakistan đã nhập khẩu hơn 50 gigawatt tấm pin mặt trời “made in China” vào tháng 12/2025. Tính chung tháng cuối năm ngoái, xuất khẩu hàng công nghiệp xanh Trung Quốc gồm xe điện, pin mặt trời và pin lưu trữ đạt kỷ lục gần 22,3 tỷ USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước, theo viện nghiên cứu Ember.
Trong khi, nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã giảm đầu tư vào năng lượng tái tạo và dựa vào nguồn tài nguyên dầu khí để thúc đẩy xuất khẩu năng lượng, nhằm đạt được điều mà ông Trump mô tả là “sự thống trị năng lượng”.
Bà Amy Myers Jaffe, chuyên gia tại Trung tâm Quan hệ Toàn cầu thuộc Đại học New York, dự báo cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông “giúp ích cho ngành công nghiệp Trung Quốc trên toàn cầu và tổn hại cho ngành công nghiệp ôtô Mỹ”.
Phát biểu tại Hội nghị bàn giao công tác ngày 8/4, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhìn nhận giai đoạn hiện nay, Bộ Tài chính không chỉ quản lý thu, chi ngân sách nhà nước mà còn tham mưu chiến lược trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Theo Bộ trưởng, việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính là nhiệm vụ then chốt, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.
"Mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới đặt ra yêu cầu rất lớn với ngành Tài chính", Bộ trưởng nói. Theo ông, công tác thu ngân sách, điều hành chi tiêu đến huy động nguồn vốn cho đầu tư phát triển sẽ phải được nâng tầm, bảo đảm chủ động, linh hoạt và hiệu quả trong mọi tình huống
Ông Ngô Văn Tuấn được Quốc hội phê chuẩn làm Bộ trưởng Tài chính nhiệm kỳ 2026-2031, thay ông Nguyễn Văn Thắng - người sẽ vị trí Phó thủ tướng nhiệm kỳ này. Tân Bộ trưởng 55 tuổi, quê Bắc Ninh, có trình độ thạc sĩ Tài chính - Ngân hàng, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, 14, đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông trưởng thành từ Bộ Tài chính, từng giữ các vị trí như Phó phòng, Vụ Chính sách tài chính; Trưởng phòng Thư ký Văn phòng Bộ; Phó chánh Văn phòng Bộ; Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính.
Đầu năm 2017, ông được chỉ định làm Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương; sau đó làm Phó bí thư Tỉnh ủy Hòa Bình và giữ chức Bí thư Tỉnh ủy. Tháng 7/2022, ông được giao phụ trách Kiểm toán nhà nước và 3 tháng sau giữ chức Tổng Kiểm toán nhà nước.
Bộ trưởng chia sẻ lần trở lại Bộ Tài chính này mang lại "ý thức rõ ràng về trách nhiệm phía trước". Song ông tin tưởng ngành tài chính sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ nhờ "kỷ cương, tinh thần trách nhiệm cao". Ông cũng khẳng định toàn ngành sẽ tiếp tục nỗ lực, đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển.
Ông khẳng định sẽ thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ với mục tiêu xây dựng ngành tài chính hiện đại, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tại buổi lễ, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn ký kết Biên bản bàn giao công tác.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận nhiệm vụ Bộ trưởng Tài chính vào cuối tháng 11/2024 - thời điểm cả hệ thống chính trị sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Bộ trưởng nhắc lại thời điểm đó, Bộ Tài chính phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ kiện toàn tổ chức đến đảm bảo nguồn lực tài chính cho các chương trình cải cách lớn.
"Ngành vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đặc biệt là thu, chi ngân sách nhà nước", ông nói. Trong giai đoạn mới, ông Thắng kỳ vọng ngành tài chính tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong quản lý tài chính - ngân sách quốc gia, phát triển thị trường tài chính, tham mưu cho Chính phủ trong điều hành kinh tế vĩ mô. Đồng thời, ngành sẽ huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực, góp phần thúc đẩy đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã có văn bản hỏa tốc gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, đặc biệt là các địa phương có đường biên giới, yêu cầu tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Công văn của bộ này phát đi trong bối cảnh có nguy cơ thất thoát nguồn cung và mất an toàn cháy nổ từ hoạt động thu gom, vận chuyển xăng dầu trái phép qua biên giới theo thông tin phản ánh từ một số phương tiện thông tin đại chúng.
Theo đó, Bộ Công Thương cho hay xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, Chính phủ và Bộ Công Thương đã chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Vì vậy, thực hiện Chỉ thị số 06 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, cơ quan quản lý đã phối hợp với các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều hành thị trường xăng dầu, từ dự báo cung cầu, điều tiết nguồn hàng đến tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh.
Dù vậy, thời gian gần đây, một số thông tin phản ánh tình trạng các cá nhân, tiểu thương tại khu vực cửa khẩu, đặc biệt tại Lao Bảo (Quảng Trị), có dấu hiệu thu gom xăng dầu từ các cửa hàng bán lẻ.
Theo những thông tin này, các đối tượng tiến hành cải tạo phương tiện vận chuyển, lắp thêm thùng chứa nhiên liệu để đưa xăng dầu sang nước láng giềng tiêu thụ nhằm hưởng chênh lệch giá.
Cơ quan quản lý cho rằng các hành vi nêu trên, nếu không được kiểm soát kịp thời, có nguy cơ gây thất thoát nguồn cung trong nước, đồng thời tiềm ẩn rủi ro mất an toàn cháy nổ trong quá trình vận chuyển và lưu trữ.
Vì vậy, Bộ Công Thương đề nghị các lực lượng chức năng liên quan chủ trì, phối hợp chặt chẽ với công an, hải quan và bộ đội biên phòng để giám sát hoạt động tại các cửa hàng bán lẻ xăng dầu.
Ngoài ra, trên các tuyến đường bộ, đường thủy, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi găm hàng hoặc bán với số lượng lớn cho các đối tượng có dấu hiệu thu gom xuất lậu.
Bên cạnh đó, các địa phương cần thiết lập đường dây nóng nhằm tiếp nhận phản ánh của người dân về các điểm tập kết xăng dầu trái phép, đồng thời tăng cường vận động các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ký cam kết không tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại.
Bộ Công Thương cho rằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát chặt chẽ thị trường xăng dầu tại khu vực biên giới, bảo đảm nguồn cung trong nước và giữ vững ổn định thị trường trong bối cảnh nhiều biến động.
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
