Dự án “Thiết kế và phát triển thiết bị ACUIRPEN sử dụng bộ lọc Hampel nhằm nâng cao độ chính xác khi xác định huyệt đạo” của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh (Đồng Nai) vừa đoạt giải nhất hội thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT.
Ý tưởng nghiên cứu bắt đầu từ câu chuyện cá nhân khi bà của Thiên Duyên thường xuyên phải điều trị bằng phương pháp châm cứu. Duyên nói phương pháp này khá hiệu quả nhưng lại phụ thuộc nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thực hiện nên rất tò mò.
Sự tò mò đó dẫn lối cho cô bạn chủ động tìm hiểu các tài liệu về y học cổ truyền và thấy việc xác định huyệt đạo là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị. Nhưng phương pháp này vẫn thiếu sự chuẩn hóa, dễ sai lệch giữa các lần xác định huyệt đạo do chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của người thực hiện châm cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, hai bạn tiếp tục phát hiện các thiết bị hỗ trợ xác định huyệt đạo trên thị trường phần lớn dựa vào điện trở da. Phương pháp này còn hạn chế về độ ổn định và điều kiện đo do phải tiếp xúc trực tiếp, dễ bị ảnh hưởng bởi lực tay, mồ hôi, môi trường đồng thời phải điều chỉnh thông số phù hợp với từng người.
Qua một số nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ ra huyệt đạo có đặc trưng nhiệt độ cao hơn vùng xung quanh, mở ra một hướng tiếp cận mới. Từ đó, hai bạn muốn ứng dụng cảm biến hồng ngoại để phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ, kết hợp với thuật toán xử lý dữ liệu nhằm xác định huyệt đạo chính xác hơn, thay vì tiếp tục đi theo các phương pháp truyền thống.
“Tụi mình chọn sử dụng cảm biến hồng ngoại để đo sự chênh lệch nhiệt độ tại huyệt đạo. Huyệt chỉ cao hơn khoảng 0,5 – 0,7oC so với vùng xung quanh nên cần chọn cảm biến đủ chính xác và thiết kế rất nhỏ gọn”, Duyên nói.
Ban đầu nhóm thử nghiệm với các Model AI nhưng gặp hạn chế về tốc độ và tài nguyên. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm sử dụng bộ lọc Hampel để xử lý dữ liệu.
“Quan trọng là chọn phương pháp phù hợp với bài toán, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp nhất”, Dân cười.
Để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, cả hai gần như bắt đầu từ con số 0, tự học từ lập trình nhúng, thiết kế mạch đến xử lý dữ liệu. Tình cờ Duyên được một đàn anh chia sẻ về các hoạt động nghiên cứu tại khoa điện – điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ấn tượng với môi trường thực hành và những sản phẩm do sinh viên chế tạo, Duyên được rủ tham gia một khóa học hè của Câu lạc bộ Pay It Forward.
Cô gái chỉ nghĩ đơn giản cứ đi thử cho biết nhưng không ngờ trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt. Từ chỗ chưa có nền tảng, Duyên được các anh chị hướng dẫn kiến thức cơ bản, cách thiết kế, lắp ráp một sản phẩm hoàn chỉnh. Cô bạn còn thường xuyên lên phòng lab thực hành, hỗ trợ các đề tài để tích lũy kinh nghiệm thực tế.
“Có những ngày mình ở phòng lab từ sáng đến tối, vừa học vừa làm và đã dần theo được”, Duyên khoe. Nền tảng về lập trình nhúng và thiết kế mạch từ đây trở thành lợi thế quan trọng trong quá trình phát triển thiết bị.
Còn Chí Dân tận dụng thế mạnh về thuật toán, tự đọc tài liệu, tiếp cận các bài nghiên cứu khoa học và thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau trước khi tìm ra hướng phù hợp.
Duyên dự định theo học ngành điện – điện tử, còn Chí Dân theo đuổi khoa học máy tính. Nhóm cho biết đã phát triển ứng dụng hỗ trợ tra cứu huyệt đạo, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng tích hợp thêm tính năng mới như nhận diện tên huyệt bằng AI và nghiên cứu các thuật toán nhằm nâng cao độ chính xác của thiết bị.
Cô Vũ Thị Phương – giáo viên hướng dẫn hai bạn nghiên cứu – nói điểm đáng chú ý ở hai học sinh không chỉ nằm ở kết quả sản phẩm mà còn ở nền tảng và quá trình tự tích lũy trước đó. Kỷ niệm được cô Phương nhớ hoài là sự cố thiết bị đứt dây tại vòng thi cấp tỉnh. Lúc ấy Duyên lập tức lấy dụng cụ ra hàn lại ngay tại bàn thi. “Giám khảo nhìn cô học trò làm còn cười nói chỉ có học sinh tự làm thì sản phẩm mới như vậy, chứ khó ai đi thi mà để dây lòng thòng, mối hàn xấu vậy cả”, cô Phương cười.
Học chuyên Anh lại trở thành lợi thế với Thiên Duyên khi phần lớn tài liệu chuyên ngành đều bằng tiếng Anh, nhờ khả năng ngoại ngữ tốt giúp cô gái tiếp cận kiến thức nhanh hơn. Trong khi đó Nguyễn Ngọc Chí Dân có thế mạnh rõ rệt về thuật toán nhờ nền tảng học sinh chuyên tin. Bạn ấy lo phần nghiên cứu, so sánh các phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau để chọn ra giải pháp tối ưu cho bài toán của đề tài.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Becky Kennedy (Mỹ) cho biết, kết quả của việc nuôi dạy con tốt không nằm ở sự tuân thủ tuyệt đối từ trẻ, mà thường thể hiện qua 5 tình huống dưới đây.
Trẻ nói: "Con ghét bố mẹ!"
Khi quá tải cảm xúc, trẻ thường dùng lời lẽ mạnh để bộc lộ sự thất vọng. Việc trẻ nói ra câu này thay vì kìm nén cho thấy trẻ tin gia đình là nơi an toàn để bộc lộ những góc khuất tâm lý. Ngược lại, một đứa trẻ sợ hãi phản ứng của phụ huynh sẽ thường chọn cách im lặng và thu mình.
Trẻ phản kháng khi bị đặt giới hạn
Khi bị yêu cầu tắt tivi hoặc ngừng chơi game, việc trẻ thể hiện sự bất bình mang lại giá trị tích cực hơn là việc lẳng lặng tuân lệnh vì sợ hãi. Sự tức giận lúc này cho thấy trẻ tin tưởng vào mối quan hệ với cha mẹ đủ để đối mặt với những thời điểm mâu thuẫn. Qua đó, trẻ học cách bảo vệ ý kiến cá nhân và chịu đựng sự thất vọng.
Trẻ tự thừa nhận lỗi
Dù lỗi lầm là làm vỡ bình hoa hay những vi phạm lớn hơn, việc trẻ tự nguyện thú nhận là một thành công của gia đình. Điều này cho thấy cha mẹ đã xây dựng được niềm tin, giúp con hiểu việc mắc lỗi là bình thường và có thể sửa chữa. Thay vì tạo ra một đứa trẻ hoàn hảo, phụ huynh đang nuôi dạy một người trung thực.
Bà Becky Kennedy cho biết đây không phải sự thiếu tôn trọng mà là cách giao tiếp khi trẻ cảm thấy cô độc trong suy nghĩ. Câu nói chứa đựng hy vọng cha mẹ sẽ nỗ lực để hiểu chúng hơn. Khi phụ huynh lắng nghe, thái độ gay gắt của trẻ sẽ biến mất do nhu cầu được thấu hiểu đã được đáp ứng.
Trẻ chê bai món quà
Nhiều người lớn khó chịu khi con chê món quà mình chuẩn bị. Tuy nhiên, ở góc độ tâm lý, điều này cho thấy trẻ thoải mái thể hiện sự thành thật, không cần giả tạo để làm hài lòng người khác. Đây là cơ hội để cha mẹ dạy con cách trung thực nhưng vẫn giữ thái độ lịch sự, thay vì ép trẻ giả vờ biết ơn.
Để duy trì kết nối khi trẻ có những hành vi trên, phụ huynh có thể áp dụng 4 nguyên tắc:
Chấp nhận cảm xúc, ngăn chặn hành vi: Phụ huynh có thể nói "Mẹ biết con đang buồn, nhưng mẹ không cho phép con ném đồ vật".
Đưa ra lựa chọn thay thế: Hướng dẫn trẻ cách giải tỏa cơn giận như đấm vào gối, về phòng riêng hoặc hít thở sâu.
Không bài trừ cảm xúc: Thay vì ép trẻ nín khóc, cha mẹ nói: "Bố thấy con đang giận, đây là cách chúng ta xử lý việc này".
Làm gương về sự bình tĩnh: Cha mẹ nói cho trẻ biết khi mình bực bội và thể hiện cách kiểm soát cảm xúc trước khi bắt đầu cuộc đối thoại.
Mục tiêu của giáo dục là xây dựng một môi trường nơi trẻ thấy cảm xúc của mình được tôn trọng và an toàn khi là chính mình.
Những ý tưởng, đề xuất được đánh giá không chỉ phản ánh tư duy đổi mới mà còn cho thấy tiếng nói, vai trò của thiếu nhi thành phố ngày càng rõ nét, góp phần nhiều hơn vào việc chung sức cùng thành phố phát triển.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng học tập và xây dựng năng lực công dân số rất được học sinh quan tâm. Từ thực tiễn tiếp cận công nghệ trong học tập và đời sống, các bạn nhỏ đưa ra nhiều đề xuất sao cho phát huy hiệu quả các nền tảng số, góp phần xây dựng môi trường học tập hiện đại, an toàn và toàn diện.
Các bạn cho rằng việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy các môn khoa học, lịch sử và địa lý là hướng đi cần thiết. Điều này giúp nâng cao trải nghiệm học tập, thay vì chỉ học qua sách vở. Học sinh có thể quan sát mô hình 3D hoặc tiếp cận các sự kiện lịch sử một cách trực quan, sinh động hơn. Các bạn kiến nghị nên làm thí điểm trước khi nhân rộng.
Cạnh đó, học sinh đề xuất xây dựng ứng dụng học tập kết nối, tích hợp nội dung về kiến thức, kỹ năng và đạo đức. Đồng thời tạo cầu nối giữa học sinh giỏi cùng các khu vực còn gặp khó khăn. Bạn Nguyễn Hoàng Phương Trinh (Trường THCS Lê Văn Hưu, xã Nhà Bè) nói về mô hình lớp học không biên giới với các "trạm học tập thông minh".
Ở đó, học sinh giỏi trường chuyên có thể hướng dẫn học tập trực tuyến cho các bạn vùng sâu vùng xa qua nền tảng video call.
"Có thể sử dụng chatbot AI để tự động hóa việc tóm tắt bài giảng và tạo bài tập cá nhân hóa cho từng bạn dựa trên học lực, giúp việc tự học trở nên dễ dàng hơn", Phương Trinh nêu ý kiến.
TP thông minh qua góc nhìn trẻ em không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ trong quản lý và vận hành mà còn xây dựng môi trường sống hiện đại, bền vững. Trên cơ sở đó, các học sinh đề xuất ba trụ cột chính gồm: giao thông - hạ tầng và dịch vụ công; năng lượng xanh; giáo dục đa dạng trải nghiệm. Từ đó góp phần hoàn thiện diện mạo đô thị tại thành phố.
Bạn Tô Nhã Kỳ (Trường THCS Láng Dài, xã Đất Đỏ) đề xuất xây dựng hệ thống bản đồ không gian mát của thành phố sử dụng dữ liệu nhiệt độ, cây xanh, mặt nước. Nhờ đó người dân và du khách chủ động lựa chọn lộ trình, cũng giúp thành phố có cơ sở khoa học quy hoạch tạo không gian xanh.
Các bạn nhỏ đề xuất triển khai hệ thống giao thông thông minh với camera giám sát và tín hiệu điều khiển linh hoạt, đặc biệt tại khu vực trường học nhằm giảm ùn tắc. Về năng lượng cần áp dụng hệ thống quản lý điện thông minh dựa trên trí tuệ nhân tạo nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng. Cùng với đó là việc lắp đặt các cảm biến để phát hiện sớm sự cố điện, nước.
Phó bí thư Thành Đoàn - Chủ tịch Hội đồng Đội TP.HCM Trịnh Thị Hiền Trân - cho rằng các hiến kế tại kỳ họp chứng minh đại biểu trẻ em nghiên cứu tài liệu và tìm hiểu, quan sát cũng như lắng nghe ý kiến bạn bè tại trường, lớp khá toàn diện.
"Việc tham quan thực tế tại các cơ quan, đơn vị quản lý đô thị cũng giúp đại biểu có cái nhìn trực quan hơn về hoạt động điều hành của thành phố, từ đó có nhiều đề xuất sát thực tiễn", chị Trân đánh giá.
Công an tỉnh Hưng Yên ngày 17-4 cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 3 trường hợp về tội giết người và gây rối trật tự công cộng.
Đây là các bị can liên quan vụ nhóm thanh thiếu niên mang hung khí đuổi, đánh nhau trên đường xảy ra hôm 6-4.
Theo kết quả điều tra, khoảng 1h ngày 6-4, xảy ra vụ việc 2 nhóm thanh thiếu niên (15-20 tuổi) lái xe mô tô, mang theo hung khí truy đuổi, đánh nhau trên đường Võ Nguyên Giáp (phường Trà Lý, tỉnh Hưng Yên).
Khi bỏ chạy, một nạn nhân đã lái xe lao lên vỉa hè, đâm vào cột sắt và tử vong, 2 người khác bị thương.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an tỉnh Hưng Yên đã vào cuộc điều tra, làm rõ 3 người trực tiếp liên quan.
Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, lái xe phóng nhanh, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí tiềm ẩn nguy cơ rất lớn dẫn đến tai nạn nghiêm trọng và vi phạm pháp luật.
Cơ quan này đề nghị các phụ huynh tăng cường quản lý, nắm bắt thời gian sinh hoạt, các mối quan hệ của con em, đặc biệt vào ban đêm.
Phụ huynh tuyệt đối không giao xe cho con em khi chưa đủ điều kiện lái xe, nhắc nhở chấp hành nghiêm quy định về an toàn giao thông.
Phụ huynh cần chủ động phối hợp với nhà trường và lực lượng công an trong quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các biểu hiện tụ tập, đua xe, gây rối trật tự công cộng.
