Ông là Lê Huy Xuân – người lính đặc công nước từng khiến đối phương khiếp sợ tại chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng, với chiến công phá hủy hàng chục xe bọc thép.
Trong căn nhà nhỏ đơn sơ, ông Lê Huy Xuân xúc động nhắc về thời hoa lửa của mình. Năm nay đã 81 tuổi nhưng ông vẫn nhớ như in những kỷ niệm thời trai trẻ. Năm 1963, chàng thanh niên Lê Huy Xuân hừng hực sức trẻ viết đơn tình nguyện ra trận. Thế nhưng trong lần khám tuyển đầu tiên ông bị loại. Lý do không đủ sức khỏe vì ông nhỏ người, chỉ nặng có 41 kg.
Không nản lòng, sang năm 1964 ông tiếp tục ứng tuyển. Đơn vị tuyển quân khi ấy nhận định: “Người thấp bé, nhẹ cân thế này lại rất phù hợp với nhiệm vụ luồn lách, bí mật của đặc công”. Vậy là chính cái vóc dáng nhỏ bé ấy đã đưa ông trở thành một chiến sĩ đặc công tinh nhuệ.
Tháng 10.1964, sau 3 tháng huấn luyện, ông cùng đồng đội hành quân vào chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng, bắt đầu những ngày tháng chiến đấu oanh liệt tại đây. Khi đó đơn vị đặc công chính quy chưa thành lập, ông được biên chế vào đơn vị trinh sát đặc nhiệm B12, trực thuộc Bộ Tư lệnh Công binh. Tại đèo Hải Vân, đơn vị 120 người của ông chia làm hai ngả: một nửa ngược lên Tây nguyên, một nửa xuôi về vùng chảo lửa Quảng Nam. Ông Xuân nằm trong số những người về vùng Điện Bàn, Duy Xuyên, Đại Lộc, những nơi được mệnh danh là “vùng đất chết” bởi bom đạn đối phương.
Là lính đặc công, đặc biệt là đặc công nước và công binh, nhiệm vụ chính của ông Xuân và đồng đội là đánh cầu, phá đường để cắt đứt các tuyến giao thông huyết mạch của đối phương. Trong bóng đêm đen đặc, những người lính đặc công ngâm mình hàng giờ dưới làn nước lạnh, bí mật áp sát chân cầu để gài mìn. Sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc, bởi chỉ cần sơ suất gây ra một tiếng động nhỏ, hay một sai sót trong kỹ thuật kích nổ, họ sẽ mãi mãi nằm lại dưới lòng sông.
Ông Xuân bồi hồi nhớ lại trận đánh đầu tiên vào ngày 25.2.1965. Mục tiêu là cầu Cao Lâu trên QL1. Bằng sự mưu trí và gan dạ, ông cùng đồng đội đã đánh sập cây cầu này, gây tiếng vang lớn, làm tê liệt tuyến giao thông huyết mạch của đối phương trong nhiều ngày. Tiếp đó là những trận đánh vang dội khác như phá cầu Bình Long, cầu Thượng Đức.
Đặc biệt, dấu ấn sâu đậm ở chiến trường khốc liệt với ông là những chiến công phá xe bọc thép, nơi da thịt đối đầu với sắt thép. Ông và đồng đội phải luồn sâu vào lòng địch, tiếp cận các xe bọc thép để phá hủy. Đây là nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm vì nếu bị đối phương phát hiện thì chắc chắn hy sinh.
Vậy mà ông Xuân đã cùng đồng đội phá hủy tới hơn 20 xe bọc thép và tiêu diệt gần 300 lính đối phương, trong đó có lần phá hủy hơn 10 xe, tiêu diệt 152 lính. Sau mỗi trận đánh, ông đều được tặng bằng khen, giấy khen ghi nhận chiến công.
Với những thành tích xuất sắc, ông đã vinh dự được trao tặng Huân chương Chiến công hạng nhì, 2 Huân chương Chiến công hạng ba và rất nhiều bằng khen, giấy khen. Ông cũng đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh (năm 1965 -1966), Chiến sĩ thi đua toàn Quân khu 5 (năm 1967 – 1968).
Nhưng chiến tranh không chỉ có chiến công, mà còn là rất nhiều hy sinh. Ông Xuân ngậm ngùi nhớ lại, đại đội của ông khi vượt Trường Sơn vào nam có hơn 100 người lính trẻ măng, hừng hực khí thế. Vậy mà đến ngày đất nước im tiếng súng, chỉ còn khoảng hơn 20 người trở về. Những người chỉ huy dạn dày kinh nghiệm như đại đội trưởng, chính trị viên đều đã nằm lại mãi mãi nơi chiến trường.
Nỗi đau càng thắt lại khi ông nhắc về những người đồng hương. Cùng đi từ thôn Bà Khê năm ấy có 8 anh em, nhưng chỉ còn 3 người trở về, trong đó ông Xuân đã để lại một phần máu thịt nơi chiến trường. Trong một trận càn ác liệt, ông Xuân cõng một đồng đội bị thương rút lui, đã không may vấp phải mìn, mất một phần chân trái và 3 lần phải cưa chân do đang tuổi phát triển, xương chân cứ thế trồi ra.
Hành trình từ cõi chết trở về của ông Xuân cũng đầy khốc liệt. Cuối năm 1969, ông được chuyển ra Bắc điều trị. Đoàn xe thương binh chở những người lính không còn lành lặn rời xa chiến trường, nhưng bom đạn vẫn không buông tha. Khi đoàn xe đi đến Hang Đá (Quảng Bình), máy bay đối phương phát hiện và trút bom. “Xe cháy, 40 thương binh ngồi trên xe trúng bom hy sinh gần hết, chỉ còn vài người sống sót, trong đó có tôi”, ông Xuân đau đớn nhớ lại. Ông liên tục thấm nước mắt khi nhắc lại kỷ niệm đau thương và cho biết thế hệ thanh niên quê ông năm ấy ra đi có rất ít người trở về, trong đó có những anh em của mình.
Năm 1971, sau thời gian điều trị, ông Lê Huy Xuân phục viên trở về quê hương Bà Khê. Cơ thể không còn lành lặn nhưng ông vẫn hăng hái tham gia công tác địa phương. Suốt 33 năm (từ 1971 – 2004), ông làm Tổ trưởng tổ tự quản, tham gia giữ gìn an ninh trật tự cho xóm làng. Dù thương tật hành hạ mỗi khi trái gió trở trời, ông vẫn cần mẫn làm thợ mộc, làm ruộng để lo cho con cái.
Tuy nhiên có một điều chưa trọn vẹn là do bị thất lạc nhiều giấy tờ nên ông gặp rất nhiều khó khăn và thiệt thòi về các chế độ chính sách. Hiện ông chỉ được hưởng chế độ thương binh hạng 3/4. Ngoài ra, một người con của ông bị chậm phát triển trí tuệ, nghi do ông nhiễm chất độc khi tham gia chiến đấu ở chiến trường. Dẫu vậy, chưa khi nào ông đòi hỏi chế độ, bởi với ông, việc được sống và trở về đã là may mắn hơn những đồng đội của mình.
Khi chúng tôi hỏi ông muốn nhắn nhủ điều gì với thế hệ trẻ hôm nay, người lính già chia sẻ: “Tôi mong thế hệ trẻ hiểu và trân trọng sự hy sinh của thế hệ cha anh. Ngày xưa chúng tôi đi chiến trường là xác định sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì đất nước, không toan tính thiệt hơn. Lớp trẻ bây giờ được sống trong hòa bình, cần chịu khó học tập và làm việc sao cho xứng đáng với thế hệ cha anh. Đừng bao giờ quên lịch sử, quên đi cái giá của độc lập tự do ngày hôm nay”.
Đây là chặng đua hướng tới vòng chung kết Ngày hội Trạng Nguyên toàn quốc được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Ngày hội Trạng Nguyên nhỏ tuổi, Trạng Nguyên Nét chữ - Nết người và Trạng Nguyên School Tour toàn quốc là hoạt động thường niên uy tín, năm nay sang tuổi thứ 24.
Đây là sân chơi kiến thức dành cho độc giả của Báo Chăm Học và Báo Thiếu niên Tiền phong cuối tháng (2 ấn phẩm của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng), đồng thời là nơi tôn vinh những gương mặt học sinh ưu tú, nỗ lực trong học tập trên cả nước.
Qua hơn hai thập kỷ tổ chức, ngày hội đã nhận được sự đánh giá cao từ Bộ GD-ĐT, T.Ư Đoàn cũng như sự tin tưởng của đông đảo phụ huynh, giáo viên toàn quốc.
Tại hội thi diễn ra ở Hà Tĩnh, 115 học sinh của 28 trường tiểu học trong tỉnh đã tranh tài ở những nét chữ, nết người. Không khí tại trường Albert Einstein trở nên náo nhiệt khi các "sĩ tử nhí" thể hiện bản lĩnh và tinh thần hiếu học của vùng đất học miền Trung.
Kết thúc chương trình, ban tổ chức đã trao 4 giải Trạng Nguyên, 8 giải Bảng Nhãn, 12 giải Thám Hoa và các giải Hoàng Giáp. Đặc biệt, 8 gương mặt xuất sắc nhất (bao gồm 4 Trạng Nguyên cá nhân và 4 Trạng Nguyên School Tour) đã chính thức được vinh danh và nhận tấm vé đặc cách tham dự Vòng chung kết toàn quốc diễn ra vào cuối tháng 4.2026 tại thủ đô Hà Nội.
Lễ phát động tại Hà Tĩnh được xem là bước khởi đầu, trong khi vòng chung kết sắp tới tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tranh tài, là cơ hội để các em trải nghiệm không gian văn hóa, lịch sử và tiếp nối truyền thống khoa bảng vẻ vang của dân tộc.
Ban tổ chức cũng bày tỏ kỳ vọng thế hệ "sĩ tử nhí" này sẽ tiếp tục tỏa sáng, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam tài năng và giàu tri thức.
"Nằm yên trên ngực mình, em nhỏ đến mức chỉ cần một chút hơi ấm cũng đủ để em bám lấy thế giới này. Không cần điều gì lớn lao, chỉ cần ở lại, giữ ấm cho em, lắng nghe từng nhịp thở cũng đã là cách để giữ lại một hy vọng", chàng trai đang viral (lan tỏa) khắp mạng xã hội với hành động "ấp" bé sơ sinh 1,1 kg bị mất mẹ, bày tỏ.
Đêm muộn, trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, Hoàng Hiệp cho biết bức ảnh đang viral trên mạng xã hội được chàng trai chia sẻ vào ngày 1.4, cũng là ngày đầu tiên bản thân tham gia vào hoạt động ý nghĩa này. Hiệp đang là sinh viên năm nhất Trường ĐH Khoa học, ĐH Thái Nguyên.
"Mình biết thông tin tuyển tình nguyện viên qua fanpage CLB Tình nguyện và tuyên truyền - ICTU (Trường ĐH Công nghệ thông tin và Truyền thông Thái Nguyên). Ban đầu mình cũng ngại vì chưa tham gia công việc này bao giờ. Mình sợ bản thân không đủ khéo léo, chưa đủ tốt…", Hoàng Hiệp kể và cho biết khi được sự hướng dẫn của các anh chị nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên (nhóm là thành viên mạng lưới Tình nguyện quốc gia khu vực miền Bắc, thuộc Trung tâm Tình nguyện quốc gia), đặc biệt là các y bác sĩ tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, Hiệp và các bạn tình nguyện viên dần quen với công việc này.
"Mỗi ca sẽ có hai người, trong thời gian 4 tiếng đồng hồ. Công việc của mình là nằm yên như vậy, hạn chế cử động, cho bé nằm trên ngực mình trong 4 tiếng đồng hồ. Bạn còn lại sẽ là người theo dõi, quan sát, nếu có sự cố gì sẽ kịp thời báo bác sĩ", nam sinh kể về công việc "ấp" em bé lần đầu được làm của mình.
Hiệp gọi người bạn nhỏ đặc biệt Nguyễn Công Dương (tức em bé 1,1 kg mà bản thân tham gia "ấp")là chiến binh kiên cường. "Em bé chỉ nặng 1,1kg, con nhỏ xíu, vừa chào đời đã mất mẹ. Đến hiện tại, bé vẫn chưa xác định được người thân", Hoàng Hiệp chia sẻ.
Trao đổi với người viết, đại diện Phòng Công tác xã hội - Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên cho biết bé Nguyễn Công Dương (1,1 kg) đang điều trị tại Khoa Nhi sơ sinh cấp cứu của bệnh viện.
"Hiện tại con đã được ra môi trường bình thường. Mẹ mất, các tình nguyện viên nhóm Bảo vệ sự sống thay phiên nhau giữ ấm theo phương pháp da kề da và chăm sóc con những ngày qua", đại diện Phòng Công tác xã hội - Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên cho biết.
Chị Nguyễn Thị Vân (35 tuổi, Trưởng nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên) cho biết nhóm đã đồng hành cùng bệnh viện và cơ quan chức năng trong nhiều hoạt động động thiện nguyện trước đó. Bé Nguyễn Công Dương là một trong những trường hợp trẻ sinh non tháng được nhóm chăm sóc.
Chị Vân cho biết mẹ bé vào nhập viện cấp cứu trong tình trạng co giật và không có người nhà. Bé sinh ngày 27.2 chỉ nặng 1,1kg, đẻ ra khóc yếu, tím tái. Theo hồ sơ, mẹ bé bị động kinh, thiểu năng trí tuệ.
Theo chị Vân, khi tiếp nhận thông tin từ bệnh viện, nhóm của chị đến và nỗ lực cùng sự hỗ trợ của y bác sĩ để cứu con.
Nguyễn Công Dương là tên chị Vân đặt cho bé với hy vọng dù ở bất cứ hoàn cảnh nào con sẽ luôn mạnh mẽ, nên người.
Người đứng đầu nhóm Bảo vệ sự sống cho biết "ấp" là hành động da kề da liên tục trong thời gian dài nhằm duy trì ổn định nhiệt độ cơ thể, điều hòa nhịp tim, hỗ trợ phát triển não bộ, hạn chế được tình trạng nhiễm khuẩn sơ sinh... Thường thân nhiệt nam cao hơn nữ nên tình nguyện viên nam sẽ đảm nhận việc "ấp" bé, còn các bạn nữ sẽ theo dõi quan sát. Theo chị Vân, phương pháp này được ứng dụng nhiều ở Việt Nam và thế giới.
Cũng theo chị Vân, tình nguyện viên tham gia "ấp" bé phải đảm bảo sức khỏe tốt, không bị cảm cúm, sổ mũi, viêm da, không có bệnh truyền nhiễm,… Trước khi tham gia, các tình nguyện viên được các bác sĩ, y tá hướng dẫn cụ thể công việc, sát khuẩn toàn thân và cách phối hợp cùng nhân viên y tế trong suốt quá trình "ấp bé".
Nguyễn Hoàng Hiệp là lớp trưởng lớp lịch sử B, Ủy viên Ban Chuyên môn CLB Sinh viên 5 tốt, đồng thời là Phó ban Chuyên môn CLB Dân ta phải biết sử ta của trường. Kết quả tích lũy học tập và rèn luyện của Hoàng Hiệp đều đạt mức xuất sắc (3,76/4.0 điểm).
Ở bậc phổ thông, nam sinh Thái Nguyên là học sinh tiêu biểu, từng đạt danh hiệu "Học sinh 3 rèn luyện" cấp T.Ư, 2 năm liên tục đạt danh hiệu "Học sinh 3 rèn luyện" cấp tỉnh, giải ba tại Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh năm 2025…
Chị Vân cũng cho biết Hoàng Hiệp là tình nguyện viên nhiệt tình, lễ phép, biết lắng nghe.
Trên hành trình thanh xuân của mình, Hoàng Hiệp đã tham gia nhiều hoạt động tình nguyện như quyên góp, ủng hộ chương trình "Chăn ấm cho người nghèo", tiếp sức mùa thi, hỗ trợ bà con Thái Nguyên sau ảnh hưởng của cơn bão lịch sử Yagi, nấu ăn cho các chương trình cộng đồng…
Với Hoàng Hiệp, tuổi trẻ của em may mắn được cống hiến. Khoảnh khắc được sưởi ấm cho em bé đang nằm trên ngực khiến Hiệp nhận ra tình nguyện không phải là làm điều gì vĩ đại, mà là không rời đi khi một ai đó đang cần.
Trên trang cá nhân của mình, Hoàng Hiệp cũng chia sẻ: Thật may mắn trên hành trình đầu đời của mình, điểm tựa không chỉ là một người mà là cả những trái tim sẵn sàng ở bên. Mong rằng sẽ có thêm nhiều vòng tay như thế, để những em bé như này không bắt đầu cuộc đời trong cô đơn.
Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, trong 24 giờ qua, khu vực Nam bộ ghi nhận nắng nóng chạm ngưỡng 40 độ. Nắng nóng xảy ra trên diện rộng. Dự báo trong 24 - 48 giờ tới, khu vực Nam bộ tiếp tục xuất hiện nắng nóng trên diện rộng, có nơi nắng nóng gay gắt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 - 37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Thời gian nắng nóng trong ngày chủ yếu từ 12 - 16 giờ và được dự báo nắng nóng gay gắt kỷ lục kéo dài trong nhiều ngày tới.
Người trẻ ùa ra đường vào chiều tối để tránh nắng nóng chạm ngưỡng 40 độ ban ngày
ẢNH: AN VY
Nguyễn Tuấn Du, sinh viên Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho biết gần đây anh bạn gần như đổi hẳn lịch đi chơi. "Ban ngày nắng quá gay gắt, ra đường rất mệt nên mình thường chờ đến tối mới đi. Buổi tối không khí dễ chịu hơn, việc đi lại cũng đỡ ngột ngạt. Nếu có hẹn bạn bè thì mình cũng ưu tiên chọn nơi có máy lạnh để ngồi lâu vẫn thoải mái", Du nói.
Không chỉ thay đổi giờ ra ngoài, Du nói hiện nay, nhiều bạn của Du còn chủ động cắt bớt các hoạt động ngoài trời vào ban ngày. Thay vào đó, họ tranh thủ giải quyết công việc từ sáng sớm hoặc dời sang chiều tối.
"Nếu buộc phải ra đường, mình chuẩn bị thêm cả nước uống, áo khoác chống nắng, khẩu trang, nón, quạt cầm tay… Nhưng phải bắt buộc dữ lắm, mình mới chịu đi, còn không mình sẽ dời lịch, hẹn sang buổi tối cho mát mẻ", Du nói.
Trần Thị Thu Hiền, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết thời tiết nắng nóng khiến sinh hoạt hàng ngày của cô gái thay đổi đáng kể. Trước đây, Hiền thường tranh thủ ra ngoài vào đầu giờ chiều để đi shopping, cà phê hoặc gặp bạn, nhưng nay cô nói rằng chuyện này cần tính toán lại. Bởi lẽ, theo Hiền, trời vào lúc 4 - 5 giờ chiều vẫn còn nắng, còn thời gian từ 1 - 3 giờ chiều thì nắng quá gay gắt, có thể là… phỏng da.
"Chỉ đứng ngoài một lúc là thấy người mệt và da nóng ran. Vì thế, mình chờ đến chiều tối mới chịu ra đường. Chưa kể, ngay cả chuyện ăn uống cũng thay đổi, mình uống nước nhiều hơn, chọn món thanh mát hơn vì cơ thể lúc nào cũng có cảm giác thiếu nước", Hiền nói.
Đặng Hoàng Thu Thảo (29 tuổi), ngụ ở đường 8 P.Thủ Đức (TP.HCM), cũng có cách thích nghi tương tự. Thảo cho biết những ngày nắng gắt kéo dài khiến cơ thể dễ uể oải, mất sức nếu di chuyển ngoài đường lâu. Vì vậy, cô hạn chế các cuộc hẹn vào buổi trưa, đồng thời ưu tiên những địa điểm mát mẻ hoặc có cây xanh.
Tại một số trung tâm thương mại ở TP.HCM, lượng khách ghé đến vào những ngày nắng nóng có chiều hướng tăng. Anh Nguyễn Bá Long, nhân viên tại Vincom Đồng Khởi (TP.HCM), cho biết trời càng nóng, khách tìm đến trung tâm mua sắm càng đông hơn vào buổi tối. Theo anh Long, nhiều người chọn đây như một điểm để tránh nóng sau giờ làm, vừa mua sắm, ăn uống, vừa tận hưởng không gian mát mẻ.
Theo chuyên gia, bên cạnh chuyện đảo lịch sinh hoạt để né nắng, người trẻ cũng cần chú ý giữ sức khỏe trong những ngày oi bức kéo dài. Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị điều trị ban ngày, Bệnh viện đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết thời tiết nóng nực khiến cơ thể dễ mất nước do ra nhiều mồ hôi, từ đó ảnh hưởng đến các chức năng cơ thể và làm giảm điện giải.
Bác sĩ Vũ khuyến cáo bạn trẻ nên uống đủ nước, ưu tiên nước đun sôi để nguội hoặc các loại nước uống phù hợp như nước dừa, nước chanh, sinh tố trái cây. Ngoài ra, bạn có thể bổ sung thêm các loại trái cây mọng nước và rau xanh trong bữa ăn hàng ngày. Ngược lại, bạn nên hạn chế đồ uống chứa cồn, quá nhiều đường hoặc quá lạnh để tránh cơ thể mất nước nhiều hơn.