Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 8/4 tới Washington họp kín với Tổng thống Mỹ Donald Trump để thảo luận về những vấn đề gai góc nhất trong mối quan hệ song phương, đặc biệt là về cuộc chiến Iran, cuộc xung đột hoàn toàn không liên quan đến liên minh quân sự lớn nhất thế giới này.
Kể từ khi phát động cuộc chiến, ông Trump đã chế giễu các đồng minh châu Âu là “những kẻ hèn nhát”, chỉ trích NATO là “hổ giấy” vì đã phớt lờ lời kêu gọi hỗ trợ của ông khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với ngành năng lượng thế giới.
Ông Trump ngày 1/4 tuyên bố “chắc chắn sẽ xem xét” khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Đến ngày 6/4, Tổng thống Mỹ tiếp tục nhắc lại lời đe dọa này.
Những tuyên bố cứng rắn của ông Trump đã làm sứt mẻ nghiêm trọng mối quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh Mỹ trong NATO. Tuy nhiên, các lãnh đạo châu Âu phải tìm cách ngăn ông rút khỏi NATO, ngay cả khi những quốc gia này đang chật vật gánh chịu những tổn thất kinh tế từ cuộc chiến của Mỹ – Israel với Iran. Điều đó khiến ông Rutte đối mặt với một “sứ mệnh giải cứu” đầy khó khăn trong chuyến đi tới Washington, theo bình luận viên Lorne Cook của AP.
Câu hỏi đầu tiên mà các phóng viên đặt ra cho Tổng thư ký NATO sau khi ông kết thúc cuộc họp kín với Tổng thống Mỹ là ông Trump có tuyên bố rút Mỹ khỏi liên minh hay không. Ông Rutte tránh trả lời trực tiếp vào câu hỏi, mô tả cuộc gặp là “cuộc trò chuyện thực sự giữa những người bạn”.
Ông Trump, trong một bài viết trên mạng xã hội ngày 9/4, cho rằng NATO “thật đáng thất vọng” và không hiểu bất cứ điều gì “trừ khi bị gây áp lực”. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không nhắc lại lời đe dọa rút khỏi NATO.
“Đôi khi chúng tôi vẫn phải lo liệu các vấn đề chính trị trong nước”, ông Rutte phát biểu tại Viện Ronald Reagan ở Washington hôm 9/4, một lời nhắc nhở khéo léo rằng cuộc chiến tại Iran vốn không được lòng dân tại châu Âu. “Tất nhiên NATO tồn tại để bảo vệ châu Âu, nhưng cũng là để bảo vệ Mỹ”.
Ông chỉ rõ rằng quân đội Mỹ vẫn được hưởng lợi rất lớn từ hệ thống căn cứ tại châu Âu khi đã sử dụng những nơi này làm hậu cứ cho các chiến dịch tại Iran, bất chấp căng thẳng đang diễn ra.
Tuy nhiên, những rạn nứt ngày càng lớn cho thấy dù Mỹ – Iran có thể đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự trong cuộc đàm phán ở Pakistan vào cuối tuần này, những tổn thương trong mối quan hệ đồng minh Mỹ – NATO khó có thể xóa nhòa trong một sớm một chiều, theo bình luận viên Cook.
Cuộc chiến Iran “đã trở thành một bài kiểm tra sức bền đối với mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói, đồng thời thừa nhận đất nước ông đang chịu tổn thất nặng nề do thị trường năng lượng bị gián đoạn vì xung đột.
“Chúng tôi không muốn và cá nhân tôi cũng không muốn thấy NATO bị chia rẽ”, ông cho hay.
Ông Trump đã tỏ thái độ không hài lòng với NATO từ nhiều năm trước, xuất phát từ quan điểm cho rằng các nước châu Âu bấy lâu nay chỉ hưởng lợi nhờ chiếc ô an ninh của Mỹ. Cơn thịnh nộ mới nhất bắt nguồn từ việc các đồng minh không ủng hộ việc Mỹ cùng Israel tấn công Iran, trong đó Anh và Tây Ban Nha thậm chí còn hạn chế chiến đấu cơ Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ.
Tổng thống Trump gia tăng lời đe dọa nhắm vào NATO dù đang hướng tới việc kết thúc cuộc chiến. Trước khi phát động chiến dịch tấn công, ông thậm chí còn không muốn xây dựng một liên minh với các nước châu Âu.
Tuần trước, ông nói với báo Telegraph rằng mình có thể sẽ rút Mỹ hoàn toàn khỏi liên minh. Trong cuộc họp báo hồi đầu tuần, một ngày trước lệnh ngừng bắn, Tổng thống còn nhắc lại việc vẫn muốn giành quyền kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch ở Bắc Đại Tây Dương.
Ông Trump nói rằng Mỹ muốn có Greenland nhưng NATO không chịu giao hòn đảo, coi đó là lý do hàng đầu khiến ông muốn rút khỏi liên minh. Việc Tổng thống Trump quay trở lại tập trung vào vấn đề Greenland gây bất ngờ bởi hồi tháng 1, ông từng tuyên bố mình và ông Rutte đã thiết lập được khuôn khổ “tuyệt vời” cho thỏa thuận tương lai về hòn đảo.
Các cuộc đàm phán ba bên giữa giới chức Greenland, Đan Mạch và Mỹ vẫn tiếp diễn từ đó đến nay. Dù chưa có dấu hiệu nào cho thấy những cuộc thảo luận sẽ giúp Washington giành được quyền kiểm soát Greenland, một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền vẫn rất lạc quan về tiến trình đàm phán.
Trước đây, nhiều đồng minh của ông Trump tại Washington từng tìm cách kiềm chế Tổng thống công kích NATO, cố gắng nhắc nhở ông về sức mạnh mà Mỹ nhận được khi có thể đồn trú quân đội và chiến đấu cơ tại châu Âu. Tuy nhiên, trong những tuần qua, nhiều người ủng hộ cuộc chiến tại Iran đã quay sang hậu thuẫn ông Trump gây áp lực lên NATO, nhất là khi Tổng thống đang giận dữ trước việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz.
Sean Hannity, người dẫn chương trình Fox News, đã phát biểu trong chương trình tối 8/4 rằng châu Âu là “một lục địa đang chết dần”, đồng thời đặt câu hỏi rằng “liệu có đáng để tiếp tục duy trì NATO trong tương lai hay không”.
Jack Keane, tướng quân đội về hưu từng được ông Trump trao tặng Huân chương Tự do Tổng thống vào năm 2020, nói ông không nghĩ Tổng thống sẽ rút khỏi NATO vì liên minh này vẫn còn giá trị, nhưng ông tin rằng chắc chắn sẽ có những hệ lụy đi kèm.
“Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu chúng ta quyết định rút bớt quân khỏi các nước Tây Âu để chuyển sang các quốc gia Đông Âu”, tướng Keane cho biết.
Wall Street Journal hôm 8/4 đưa tin Tổng thống Trump đang cân nhắc chuyển quân đội Mỹ đồn trú tại châu Âu từ những quốc gia bị coi là không hỗ trợ chiến dịch ở Iran sang những nước có thái độ ủng hộ như Ba Lan và Romania. Nhà Trắng không bình luận về thông tin này, nhưng một quan chức quân sự cấp cao Mỹ tại châu Âu tiết lộ các phương án đang được xem xét.
Tổng thư ký NATO từ chối xác nhận thông tin này. “Tôi hoàn toàn hiểu rằng theo thời gian, Mỹ ngày càng muốn xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, ông Rutte nói.
Ông cũng ca ngợi ông Trump vì đã buộc các đồng minh phải chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng. Tổng thư ký NATO chúc mừng Tổng thống Mỹ về cuộc chiến Iran và kiềm chế chỉ trích lời cảnh báo của ông Trump rằng “cả một nền văn minh sẽ lụi tàn” nếu Iran không chịu mở lại eo biển.
“Tại đây, cho phép tôi được tán dương Tổng thống Trump vì tầm nhìn và sự lãnh đạo táo bạo của ông”, ông Rutte nói trong bài phát biểu hôm 9/4 về vai trò của Mỹ trong NATO. Tổng thư ký NATO cũng “trách khéo” một số đồng minh vì “hơi chậm trễ” trong việc hỗ trợ Mỹ giải quyết vấn đề Iran.
Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, AP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/nato-tim-cach-xoa-diu-ong-trump-5060668.html
Vợ lính Mỹ bị giam gần một tuần trong cơ sở của ICE
Annie Ramos, 22 tuổi, sinh ra tại Honduras và là vợ của trung sĩ Matthew Blank, bị bắt hôm 2/4 khi cùng chồng tới căn cứ Fort Polk tại bang Louisiana để làm thủ tục đăng ký quyền lợi dành cho người thân của binh sĩ, bao gồm bảo hiểm và tiến tới xin thẻ xanh.
Gia đình cho biết bố mẹ mang theo Ramos vượt biên vào Mỹ khi cô chưa đầy 2 tuổi. Năm 2020, cô từng nộp đơn xin tham gia chương trình Hoãn Trục xuất với Người đến Mỹ từ khi còn nhỏ (DACA), được ban hành năm 2012 dưới thời cựu tổng thống Barack Obama.
Chương trình DACA nhằm bảo vệ những người được thân nhân đưa đến Mỹ từ khi chưa đủ tuổi thành niên và không có giấy tờ hợp pháp, giúp họ tránh bị trục xuất và mở ra con đường để họ có giấy phép lao động. Tuy nhiên, hồ sơ DACA của Ramos bị trì hoãn phê duyệt 6 năm qua vì những tranh cãi pháp lý và chính trị xoay quanh chương trình này.
Hồi tháng 3, Ramos kết hôn với Blank, một công dân Mỹ. Hai vợ chồng đã thuê luật sư và đang hoàn tất hồ sơ hợp pháp hóa tình trạng cư trú cho cô theo diện kết hôn với công dân Mỹ.
Blank đã phục vụ trong quân đội Mỹ 5 năm, từng được triển khai đến Trung Đông và châu Âu. Anh cho biết hai người dự định chuyển đến sống cùng nhau tại căn cứ sau lễ Phục sinh.
Hôm 2/4, Blank đưa vợ tới căn cứ Fort Polk, mang theo giấy khai sinh, hộ chiếu Honduras của Ramos, giấy đăng ký kết hôn và chứng minh thư quân đội của anh để làm thủ tục đăng ký phúc lợi cho cô. Khi nhân viên hành chính tại căn cứ hỏi về tình trạng cư trú của Ramos, gia đình giải thích rằng cô không có visa hay thẻ xanh, nhưng luật sư của họ đã chuẩn bị các giấy tờ cần thiết để đăng ký.
"Chúng tôi sẽ làm rõ điều này", nhân viên hành chính tại căn cứ trả lời, sau đó gọi một số cuộc điện thoại. Sĩ quan chỉ huy tại căn cứ sau đó đến cùng với một thành viên Cơ quan Điều tra Hình sự (CID) của căn cứ. Người này sau đó thông báo sẽ liên hệ với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cùng Bộ An ninh Nội địa về trường hợp của Ramos.
Ramos sau đó bị còng tay và bị quân cảnh đưa đến một tòa nhà khác. Ba đặc vụ ICE đến Fort Polk và bắt cô, nói rằng "họ không còn lựa chọn nào khác", theo lời kể của gia đình Blank.
"Tôi đã cầu xin họ đừng đưa con bé đi, nhưng họ nói rằng cấp trên đã ra lệnh", Jen Ricklin, mẹ của Blank, cho hay.
Ramos bị chuyển tới cơ sở giam giữ của ICE tại Basile, cách căn cứ hơn 100 km. Gia đình Ramos cho biết khi đến thăm vài ngày sau, họ không được phép mang theo bất kỳ giấy tờ, khiến cô không thể ký tên vào hồ sơ xin thẻ xanh đã đến bước hoàn tất.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết Ramos từng bị thẩm phán di trú ra lệnh trục xuất vắng mặt từ năm 2005, khi gia đình cô không xuất hiện tại một phiên điều trần. Cơ quan này cho hay cô không có tình trạng pháp lý hợp lệ và lệnh bắt được thực thi trên cơ sở Ramos "tìm cách xâm nhập một căn cứ quân sự".
Sự việc gây phản ứng từ một số chính trị gia và tổ chức bảo vệ người nhập cư, cho rằng việc ICE bắt giữ vợ của một quân nhân có thể ảnh hưởng tới tinh thần binh sĩ và tác động tiêu cực đến các nỗ lực tuyển quân.
Một số ý kiến cũng cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump đang từng bước chấm dứt các chính sách nới lỏng về thực thi luật nhập cư đối với gia đình quân nhân, dù trước đây đây là một yếu tố được sử dụng để khuyến khích tuyển quân.
Sau gần một tuần, Ramos được ICE phóng thích, nhưng phải đeo thiết bị giám sát GPS gắn ở cổ chân. DHS cho hay đây là biện pháp đề phòng nguy cơ cô bỏ trốn trong khi chờ triển khai các thủ tục trục xuất tiếp theo. "Cô ấy sẽ được xử lý theo quy trình pháp lý công bằng", DHS lưu ý.
"Tôi chỉ mong được sống một cách đàng hoàng tại đất nước mà tôi coi là quê hương từ khi còn nhỏ", Ramos nói sau khi được thả. Cô cho biết muốn mong muốn hoàn thành việc học và xây dựng cuộc sống cùng chồng tại Mỹ.
Thanh Danh (Theo AP, NYTimes)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/vo-linh-my-bi-giam-gan-mot-tuan-trong-co-so-cua-ice-5059829.html
Ông Trump chê đồng minh truyền thống, khen nức nở vùng Vịnh
Theo Hãng tin AFP, cuối buổi họp báo ngày 6-4 (giờ địa phương) tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã một lần nữa công kích gay gắt các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì đã không hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến tại Iran.
Phát biểu trước chuyến thăm Washington dự kiến trong tuần này của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump kể lại rằng ông từng ngỏ lời với NATO: "Nếu các bạn muốn giúp thì tốt thôi".
Tuy nhiên, theo ông Trump, các nước NATO đã đáp lại bằng những cái lắc đầu. Ông còn cáo buộc các thành viên NATO "cố tình né tránh" việc hỗ trợ Mỹ.
"NATO chỉ là con hổ giấy. (Tổng thống Nga Vladimir) Putin chẳng sợ gì NATO cả. Nhưng ông ấy sợ chúng tôi, rất sợ chúng tôi. Ông ấy đã giải thích điều đó cho tôi nhiều lần. Tôi biết ông ấy rất rõ", ông Trump khẳng định.
Tổng thống Mỹ cũng khẳng định gốc rễ mâu thuẫn với NATO nằm ở Greenland - vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch, một đồng minh NATO.
"Chúng tôi muốn Greenland. Họ không chịu nhường, và tôi nói: tạm biệt", ông Trump tuyên bố.
Không chỉ NATO, ông Trump còn chỉ đích danh một số đồng minh ngoài khối như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc vì "không giúp gì cả".
Ông nhấn mạnh Mỹ đang duy trì 50.000 quân tại Nhật và 45.000 quân tại Hàn Quốc để "bảo vệ hai nước này trước Triều Tiên", dù ông có quan hệ cá nhân tốt đẹp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.
Ngược lại, ông dành lời khen cho các nước vùng Vịnh. Ông đánh giá Saudi Arabia, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Bahrain được đánh giá "xuất sắc".
Riêng Kuwait, dù được khen ngợi, ông Trump vẫn nhắc lại sự cố bắn nhầm khi lực lượng Kuwait dùng tên lửa Patriot của Mỹ bắn hạ khoảng 3 máy bay Mỹ.
Ngày 7-4, Hãng tin Kyodo dẫn nguồn Chính phủ Nhật Bản cho biết một công dân nước này bị Iran giam giữ từ tháng 1 đã được trả tự do. Người này được cho là trưởng văn phòng đại diện của Đài truyền hình quốc gia Nhật Bản (NHK) tại Tehran.
Đây là công dân Nhật Bản thứ hai được Iran trả tự do, sau trường hợp đầu tiên được Chính phủ Nhật Bản công bố hồi tháng 3.
Theo các nguồn tin trước đó, trưởng văn phòng NHK bị bắt ngày 20-1 và bị đưa đến một nhà tù chuyên giam giữ tù nhân chính trị.
Chính phủ Nhật Bản khi đó xác nhận có công dân bị giam nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết. NHK cũng không bình luận.
Trước đó, đêm 6-4, Hãng tin Tasnim đưa tin Ngoại trưởng Iran và Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu vừa hoàn tất cuộc điện đàm về tình hình khu vực và cuộc xung đột đang diễn ra.
Tại điện đàm, phía Iran lên án các tuyên bố của quan chức Mỹ đe dọa tấn công hạ tầng năng lượng Iran, đồng thời cảnh báo về nguy cơ "bình thường hóa tội ác chiến tranh".
Ngược lại, phía Nhật Bản nhấn mạnh sự cần thiết của giải pháp ngoại giao, bày tỏ ủng hộ các nỗ lực chấm dứt chiến tranh ở cấp khu vực và quốc tế. Hai bên cũng trao đổi về vấn đề lãnh sự, trong đó phía Nhật Bản cảm ơn Iran đã hỗ trợ công dân Nhật sinh sống tại nước này.
Tokyo hiện chưa phản hồi về tuyên bố điện đàm trên của Iran.
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/ong-trump-che-dong-minh-truyen-thong-khen-nuc-no-vung-vinh-20260407084457656.htm
