Xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đã bước sang tuần thứ sáu kể từ các đợt không kích quy mô lớn bắt đầu ngày 28/2.
Với hàng chục nghìn quả bom và tên lửa được sử dụng, chiến dịch phối hợp chung của Washington và Tel Aviv nhằm vào các mục tiêu quân sự Iran đã làm suy yếu đáng kể năng lực phòng không và chỉ huy của Tehran. Tuy nhiên, Iran vẫn kiểm soát eo biển chiến lược Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 20% dầu thô toàn cầu và tuyên bố đóng cửa hoàn toàn kể từ đầu tháng 3. Tổng thống Donald Trump liên tục đe dọa leo thang, bao gồm khả năng triển khai bộ binh chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu chính của Iran.
Đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 25-32km, là “huyết mạch” kinh tế của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran. Hòn đảo này xử lý khoảng 90-95% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, tương đương 1,5-2 triệu thùng/ngày trước chiến tranh, mang lại doanh thu hàng trăm triệu USD mỗi ngày. Các bến cảng sâu cho phép tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) neo đậu, kết nối trực tiếp với các mỏ dầu lớn như Ahvaz và Marun qua đường ống ngầm.
Theo các tài liệu tình báo Mỹ từ thập niên 1980 (nay vẫn còn giá trị), bất kỳ gián đoạn nào tại Kharg cũng đe dọa sự sống còn của nền kinh tế Iran. Tổng thống Trump đã công khai coi việc kiểm soát hoặc phá hủy cơ sở hạ tầng dầu tại đây là “lựa chọn ưu tiên” để buộc Iran mở lại eo biển Hormuz và đàm phán.
Dù đã hứng chịu thiệt hại nặng nề từ các đợt không kích của Mỹ – Israel (hơn 90 mục tiêu quân sự trên Kharg đã bị tấn công ngày 13/3 nhưng cơ sở dầu này vẫn được giữ nguyên), Iran thậm chí duy trì khả năng phản công bất đối xứng. Các chuyên gia từ Viện Hudson, Atlantic Council và Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) đều cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực chiếm đóng trên bộ nào cũng sẽ kích hoạt phản ứng mạnh mẽ từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Dưới đây là bốn kịch bản đáp trả chính mà Tehran có thể lựa chọn để đáp trả Mỹ nếu hòn đảo bị tấn công.
1, Kháng cự mặt đất và hỏa lực bất đối xứng
Kịch bản có xác suất cao nhất là Iran phản công trực tiếp nếu lính Mỹ đặt chân lên đảo Kharg. Hòn đảo nhỏ này (rộng khoảng 20km²), nằm trong tầm bắn dễ dàng của tên lửa đạn đạo ngắn, UAV tấn công và pháo binh ven bờ do IRGC kiểm soát.
Chuyên gia Bryan Clark từ Viện Hudson (Mỹ) nhận định: lực lượng IRGC vẫn đồn trú trên đảo và đã chuẩn bị sẵn các bẫy, bao gồm thiết bị nổ tự chế (IED), mìn và nhiều bất ngờ khác. Một khi Mỹ cố chiếm giữ, việc khôi phục sản xuất dầu sẽ trở nên khó khăn, nên Iran có thể tận dụng để gây thương vong tối đa, tạo áp lực chính trị nội bộ lên Tổng thống Trump.
Chuyên gia Joe Costa từ Atlantic và Jason Campbell từ Viện Trung Đông (Mỹ) đồng quan điểm rằng Iran có thể duy trì cường độ tấn công bằng rocket, UAV, thủy lôi và xuồng tốc độ cao. Với quân số hơn 190.000 người trong Lực lượng Vệ binh và quân đội chính quy, bất kỳ chiến dịch kiểm soát đảo hoặc eo biển Hormuz nào cũng dễ dàng chuyển thành chiến tranh du kích kéo dài.
Các nguồn báo chí Nga như TASS và RT cũng nhấn mạnh rằng Iran đã cảnh báo sẽ dùng tên lửa đạn đạo và UAV quy mô lớn để “thiêu rụi” các cơ sở dầu khí Mỹ và đồng minh nếu Kharg bị tấn công.
Theo giới chuyên gia, việc chiếm giữ Kharg không dễ. Hòn đảo cách các căn cứ Mỹ ở Kuwait 225 m, đòi hỏi hậu cần phức tạp. Chuyên gia Danny Citrinowicz từ INSS (Israel) cảnh báo: “Sẽ rất khó chiếm đảo Kharg. Iran có thể dùng tên lửa đạn đạo bắn phá đường băng, UAV săn lùng tàu tiếp tế và máy bay”.
Kinh nghiệm từ chiến trường Ukraine cho thấy UAV tự sát và mìn (hoặc ngư lôi) có thể làm tê liệt chuỗi cung ứng. Nếu Mỹ triển khai khoảng 3.000 lính từ Sư đoàn Dù 82, họ sẽ đối mặt với hỏa lực liên tục từ đất liền, dẫn đến thương vong cao và áp lực rút quân nhanh chóng.
2, Tấn công các trung tâm dầu khí Vùng Vịnh
Nếu Mỹ đưa bộ binh vào Iran, Tehran rất có thể leo thang bằng cách nhắm vào hạ tầng năng lượng của các đồng minh Mỹ tại vịnh Ba Tư. Iran đã chứng minh khả năng này qua các cuộc tấn công trả đũa gần đây vào cơ sở khí đốt Qatar và Ả rập Xê út sau khi Israel nhắm vào mỏ Pars South.
Chuyên gia Jon Hoffman từ Viện Cato (Mỹ) lưu ý: “Iran vẫn kiềm chế nhưng sẵn sàng leo thang. Họ có thể tấn công cơ sở dầu mỏ, nhà máy điện, thậm chí nhà máy khử mặn, những mục tiêu mang lại lợi ích lớn nhất bằng cách siết chặt thị trường năng lượng toàn cầu”.
Các phân tích từ giới chuyên gia của CSIS (Mỹ) và Foreign Policy cho thấy: một cuộc tấn công vào đảo Kharg hoặc eo Hormuz sẽ đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng, thậm chí cao hơn nếu Iran mở rộng mục tiêu sang các mỏ dầu ở Ả rập Xê út, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) hay Qatar. Iran đã phóng tên lửa đạn đạo vào nhà máy điện lớn nhất Israel tuần trước, chứng tỏ họ sẵn sàng nhắm dân sự và năng lượng.
Theo TASS, Iran tuyên bố sẽ “biến tất cả cơ sở dầu khí của Mỹ và đồng minh thành tro bụi” nếu Kharg bị tấn công. Điều này có thể gây gián đoạn sản xuất dầu khu vực, đẩy dầu Brent lên mức kỷ lục (150 USD/thùng) và gây lạm phát toàn cầu. Ông Trump từng giảm nhẹ tác động giá xăng nội địa Mỹ bằng cách cho rằng chỉ là tạm thời, nhưng các nhà phân tích cảnh báo, nếu chiến tranh kéo dài đến giữa tháng 4, gián đoạn nguồn cung sẽ trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến cử tri Mỹ.
Iran có mạng lưới “ủy nhiệm” dày đặc, đã hoạt động mạnh từ đầu xung đột. Các nhóm dân quân Iraq (được Iran hậu thuẫn) đã nhiều lần rocket và UAV vào đại sứ quán Mỹ tại Baghdad và căn cứ Mỹ ở Iraq trong tháng 3. Lực lượng Hezbollah tại Li Băng vẫn giữ khả năng phóng tên lửa vào Israel. Chuyên gia Hoffman (Viện Cato) nhận định: “Các nhóm này sẵn sàng tham gia sâu hơn”.
Lực lượng Houthi tại Yemen (thân Iran) có thể chuyển hướng tấn công sang biển Đỏ. Dù Mỹ từng không kích, làm suy yếu lực lượng này từ tháng 5/2025, họ bị cáo buộc vẫn rải mìn và dùng UAV, tên lửa, gây nguy hiểm cho tàu bè di chuyển trên biển. Chuyên gia Bryan Clark (Viện Hudson) cảnh báo rằng, lực lượng Houthis “mặc dù chưa mạnh bằng Iran nhưng đã chứng minh khả năng gây rối trên biển Đỏ”. Nếu Mỹ leo thang chiến sự tại đảo Kharg, Houthi có thể phong tỏa Bab el-Mandeb, nơi 10% dầu và khí toàn cầu đi qua.
RT (Nga) dẫn nguồn quân sự Iran chỉ rõ, nếu Mỹ gây áp lực hải quân tại vịnh Ba Tư, Tehran chắc chắn sẽ “mở thêm các mặt trận bất ngờ”. Các lực lượng ủy nhiệm có thể tấn công sân bay, cảng và căn cứ quân sự Mỹ ở UAE, Qatar, Ả rập Xê út. Điều này buộc Mỹ và đồng minh phải phân tán lực lượng, tạo “thế tiến thoái lưỡng nan” như chuyên gia Joe Costa nhận định.
4, Đóng eo biển Bab el-Mandeb và mở rộng bất ổn hàng hải
Eo biển Hormuz không phải là mục tiêu duy nhất. Eo Bab el-Mandeb (trên biển Đỏ) là “điểm nghẽn chiến lược thứ hai”, rộng khoảng 32km. Quân đội Iran đã cảnh báo từ cuối tuần trước rằng nếu Mỹ – Israel tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng nước này, Tehran sẽ mở rộng sang các tuyến đường này. Một nguồn quân sự Iran nói với Tasnim: “Chúng tôi sẽ khiến đối phương trả giá gấp đôi”.
Báo Politico và Al Jazeera ghi nhận, lực lượng ủy nhiệm Houthis từng làm gián đoạn biển Đỏ năm 2023-2025 bằng UAV và tên lửa. Iran có thể cung cấp thêm vũ khí, chỉ huy để Houthis rải mìn và tấn công tàu chở dầu. Khoảng 9-10% nguồn cung dầu toàn cầu qua Bab el-Mandeb. Kết hợp với eo Hormuz đang bị phong tỏa, điều này tạo hai mặt trận hàng hải, buộc Mỹ phải huy động hải quân lớn hơn và làm trầm trọng hóa khủng hoảng năng lượng.
Rủi ro leo thang và tác động toàn cầu
Các kịch bản trên không độc lập mà có thể kết hợp, tạo hiệu ứng domino trên toàn khu vực. Theo Foreign Policy, việc Mỹ tấn công đảo Kharg sẽ “quốc tế hóa xung đột” ngay lập tức vì ảnh hưởng đến giá năng lượng. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính, gián đoạn kéo dài có thể đẩy giá dầu vượt 120 USD/thùng, ảnh hưởng tiêu cực chuỗi cung ứng toàn cầu.
Quan điểm từ Nga (TASS) nhấn mạnh rằng chính quyền Iran không chấp nhận “cú đánh đau” vào đảo Kharg và sẽ dùng mọi phương tiện đáp trả bất đối xứng. Truyền thông phương Tây cảnh báo, việc chiếm giữ Kharg khiến khó khăn về logistics, dễ biến thành “bẫy” như chiến tranh Iraq năm 2003. Các khách hàng dầu lớn nhất của Iran có thể phản đối mạnh mẽ qua ngoại giao, dù chưa can thiệp quân sự.
Iran đã củng cố phòng thủ cho đảo Kharg bằng hệ thống tên lửa tối tân, UAV và mìn (theo nguồn tình báo Mỹ). Dù suy yếu, hệ thống chỉ huy IRGC vẫn hoạt động khá hiệu quả và chặt chẽ, cho phép phản ứng đáp trả nhanh. Ông Trump đang cân nhắc đàm phán song song với đe dọa, nhưng chuyên gia Kenneth Katzman từ báo Al Jazeera cho rằng “một khi Mỹ bắt đầu chiếm lãnh thổ Iran, mọi kịch bản đều mở”.
Kết thúc xung đột phụ thuộc vào việc mở lại eo Hormuz và đàm phán. Tuy nhiên, nếu ông Trump ra lệnh chiếm đảo Kharg, 4 kịch bản trên có thể khiến Mỹ trả giá đắt: thương vong binh sĩ, giá năng lượng tăng vọt và bất ổn khu vực lan rộng.
Lịch sử Trung Đông cho thấy chiến tranh bất đối xứng hiếm khi mang lại thắng lợi nhanh chóng. Đến ngày 6/4, thế giới đang chờ xem quyết định của Mỹ sẽ dẫn đến hòa bình hay một cuộc chiến kéo dài, đắt đỏ hơn cả những gì Washington đang dự tính.
Theo The Hill, NYT, Bloomberg
Ngày 6-4, Hãng tin Reuters dẫn nguồn Hãng thông tấn IRNA của Iran đưa tin: Tehran đã chuyển tới Pakistan phản hồi về đề xuất chấm dứt xung đột do Mỹ đưa ra.
Theo đó, Tehran bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn và nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Phản hồi của Iran cũng bao gồm 10 điều khoản, trong đó gồm yêu cầu chấm dứt các xung đột tại khu vực, thiết lập quy trình đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ trừng phạt và tái thiết.
Trước đó, trang tin Axios dẫn các nguồn tin cho biết các bên trung gian hòa giải đang thảo luận một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 45 ngày. Đây là một phần trong thỏa thuận gồm hai giai đoạn hướng đến chấm dứt xung đột vĩnh viễn.
Theo Hãng tin Reuters và NBC News, phát biểu với phóng viên bên lề sự kiện Easter Egg Roll ngày 6-4, ông Trump khẳng định 20h ngày 7-4 giờ Mỹ (sáng 8-4 giờ Việt Nam) là "hạn chót" để Iran đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz.
Ông cho biết Iran đã đưa ra một đề xuất quan trọng. Theo ông, đây là một "bước tiến quan trọng" nhưng "vẫn chưa đủ tốt".
"Cuộc chiến có thể kết thúc rất nhanh nếu họ làm những gì cần phải làm. Họ phải làm một số việc nhất định. Họ biết điều đó, tôi nghĩ họ đã đàm phán một cách thiện chí", ông nói.
Cũng trong ngày 6-4, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump chưa phê duyệt đề xuất ngừng bắn 45 ngày trong xung đột Mỹ - Israel với Iran.
"Đó là một trong nhiều ý tưởng, và Tổng thống chưa ký thông qua. Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng vẫn tiếp tục", một quan chức Nhà Trắng nói với Hãng tin AFP.
Vị quan chức này cũng cho biết ông Trump sẽ phát biểu về xung đột ở Iran trong cuộc họp báo lúc 13h ngày 6-4 giờ Mỹ (0h ngày 7-4 giờ Việt Nam).
Trong bài đăng hôm 5-4, Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ tấn công nhiều hạ tầng ở Iran nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Ngày 6-4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, cho biết quân đội nước này đã tấn công tổ hợp hóa dầu lớn nhất của Iran, phục vụ mỏ khí đốt South Pars - nơi có trữ lượng khí tự nhiên lớn nhất thế giới.
Giới chức địa phương cũng cho biết các cuộc không kích đã nhằm vào một tổ hợp hóa dầu khác gần thành phố Shiraz.
Theo kênh NBC News, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 6-4 tuyên bố lực lượng quân sự nước này đã tập kích một tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli (LHA-7) của Mỹ.
Theo IRGC, vụ tấn công đã buộc tàu Mỹ phải rút lui sâu xuống khu vực phía nam Ấn Độ Dương. Phía Mỹ chưa xác nhận thông tin này.
Sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ "cận kề thắng lợi", đồng thời đe dọa sẽ ném bom Iran "về thời kỳ đồ đá", truyền thông nhà nước Iran đăng bản đồ đế chế Achaemenid từng bao trùm khắp Trung Đông cách đây hơn 2.500 năm, kèm thông điệp: "Bản đồ này cho thấy Iran đang ở thời kỳ đồ đá. Các vị có chắc là muốn chúng tôi quay lại thời kỳ đó không?".
Trong 5 tuần chiến sự, Iran hứng chịu thiệt hại đáng kể trước sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ và Israel, nhưng những thông điệp như vậy cho thấy giới chức nước này vẫn sẵn sàng đối đầu đến cùng, nhằm kết thúc xung đột theo những điều khoản do Tehran đưa ra, theo giới quan sát.
"Với niềm tin vào Thượng đế toàn năng, cuộc chiến này sẽ tiếp diễn cho đến khi các người bị bẽ bàng, nhục nhã, vĩnh viễn phải hối hận và buông vũ khí đầu hàng", Ebrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố hôm 2/4.
Theo các chuyên gia, niềm tin của Iran rằng họ đang giành ưu thế trong cuộc chiến không phải là không có cơ sở. Với Tehran, chiến thắng không nhất thiết đồng nghĩa với đánh bại hoàn toàn đối phương trên chiến trường, mà là buộc Mỹ, Israel phải thay đổi hành vi.
"Các căn cứ đã bị nhắm mục tiêu. Nhiều chỉ huy quân sự thiệt mạng. Nhưng từ góc nhìn của họ, họ đang thắng trong cuộc chiến", Saeid Golkar, phó giáo sư khoa học chính trị Đại học Tennessee, chuyên gia về Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói. "Họ có thể khiến ông Trump quay lại bàn đàm phán".
Chiến tranh bất đối xứng
Một trong những yếu tố then chốt giúp Iran duy trì niềm tin chiến thắng là chiến lược chiến tranh bất đối xứng. Thay vì đối đầu trực diện bằng sức mạnh quân sự đơn thuần, Tehran chọn đánh vào những điểm yếu mang tính hệ thống của đối phương.
Sau hơn 16.000 cuộc không kích từ Mỹ và Israel, trọng tâm cuộc chiến không còn nằm ở năng lực quân sự của Iran, mà chuyển sang tác động đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Iran coi biến động giá dầu là bằng chứng cho thấy chiến lược của họ phát huy hiệu quả, từ đó tạo ra hiệu ứng dây chuyền lan ra toàn cầu, buộc các cường quốc phải cân nhắc lại chiến lược.
Eo biển Hormuz đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này. Là tuyến vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới từ vùng Vịnh, Iran từ lâu đã công khai coi Hormuz là "át chủ bài". Không cần phải phong tỏa hoàn toàn, chỉ cần tạo ra rủi ro đủ lớn đối với hoạt động vận tải qua eo biển này, Tehran có thể gây sức ép đáng kể.
Tổng thống Trump cũng thừa nhận tình thế khó khăn ở eo biển Hormuz. Khi trả lời báo giới ngày 26/3, ông đưa ra một cách giải thích ngắn gọn về lý do trong hơn 40 năm qua, Iran luôn đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz nếu bị tấn công.
"Vấn đề với eo biển là thế này", ông Trump nói. "Giả sử chúng ta làm rất tốt, đạt tới 99%. Nhưng thiếu 1% còn lại là không thể chấp nhận được, bởi vì đó có thể là một quả tên lửa bắn trúng thân con tàu trị giá cả tỷ USD".
Chính "1% rủi ro" đó là nền tảng để Iran xây dựng chiến lược răn đe. Từ thập niên 1980, khi cuộc chiến với Iraq lan rộng từ trên bộ sang tàu dầu trên vịnh Ba Tư, Tehran đã đầu tư mạnh vào các phương tiện có thể gây gián đoạn vận tải biển như thủy lôi và xuồng cao tốc. Mục tiêu không phải là kiểm soát eo biển, mà là đảm bảo khả năng gây thiệt hại bất ngờ, đủ để đối phương phải dè chừng.
Song song với phong tỏa Hormuz, Iran còn triển khai hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) nhằm vào căn cứ Mỹ tại Trung Đông và cơ sở dầu khí ở các nước láng giềng. Những cuộc tấn công này góp phần đẩy lạm phát tăng cao, tạo áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông.
Kết quả, chính quyền Tổng thống Trump đã phải nới lỏng một phần trừng phạt đối với dầu thô Iran, cho phép dòng tiền trị giá 15 tỷ USD quay trở lại Tehran, đình chỉ trừng phạt với dầu thô Nga. Động thái này càng củng cố niềm tin rằng chiến lược gây sức ép kinh tế của Iran đang buộc Mỹ phải điều chỉnh hành vi.
Ý thức hệ mạnh mẽ
Trong khi đó, các nỗ lực của Mỹ và Israel nhắm vào đội ngũ lãnh đạo Iran lại tạo ra hiệu ứng ngược. Thay vì làm suy yếu chính quyền Iran, việc hạ sát Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và các quan chức cấp cao lại thúc đẩy hệ thống quyền lực tại Iran trở nên đoàn kết và cứng rắn hơn.
"Hệ thống lãnh đạo ở Iran mang tính ý thức hệ. Chính yếu tố này đã giúp bộ máy không tan rã, nhanh chóng tái cấu trúc và siết chặt quyền lực", phó giáo sư Golkar nói.
Bất chấp những cảnh báo từ Tổng thống Trump, Iran đã bầu Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei và có lập trường thậm chí cứng rắn hơn cả cha, làm tân Lãnh tụ Tối cao. Ông Mojtaba sau đó tiếp tục chọn những người cứng rắn trong IRGC làm cố vấn thân cận cho mình.
"Chế độ này cứng rắn hơn, ít sẵn sàng thỏa hiệp hơn và thể hiện sự gắn kết công khai hơn với IRGC", Mona Yacoubian, giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. "Các đòn hạ sát loạt lãnh đạo Iran không dẫn đến bất kỳ sự thay đổi sâu sắc nào về việc ai mới là người nắm quyền, cũng như lập trường của họ đối với Mỹ".
Điều này khiến triển vọng đàm phán trở nên phức tạp hơn. Những quan chức có xu hướng thực dụng hoặc có khả năng dung hòa giữa ý thức hệ và lợi ích quốc gia đã bị gạt ra bên lề hoặc thiệt mạng trong các cuộc không kích.
Khi những tiếng nói ôn hòa biến mất, không gian cho thỏa hiệp cũng bị thu hẹp lại. Ngay cả khi đàm phán diễn ra, khả năng đạt thỏa thuận linh hoạt cũng rất hạn chế. Thậm chí, xung đột có thể tiếp tục leo thang thông qua các lực lượng ủy nhiệm.
IRGC đã đe dọa cùng lực lượng Houthi ở Yemen mở rộng chiến sự sang eo biển Bab al-Mandab, đồng thời công bố danh sách các cơ sở năng lượng trong khu vực mà họ có thể nhắm tới nếu Mỹ tiếp tục tấn công.
"Họ sẵn sàng cho kiểu chiến tranh này", ông Golkar nói, thêm rằng hệ thống của Iran được thiết kế để tồn tại trong điều kiện chiến tranh kéo dài.
Tuy nhiên, niềm tin chiến thắng của Iran không đồng nghĩa với việc họ không phải đối mặt với khó khăn. Nền kinh tế chịu áp lực nặng nề, và dấu hiệu căng thẳng nội bộ đã xuất hiện.
Cựu ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif viết trong bài bình luận đăng trên tạp chí Foreign Affairs rằng nước này đang nắm "thế thượng phong" trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel, nhưng lập luận Tehran cần chấm dứt chiến tranh để tránh thêm thương vong dân sự và thiệt hại cơ sở hạ tầng.
"Iran nên tận dụng lợi thế của mình không phải để tiếp tục chiến đấu mà để tuyên bố chiến thắng và đạt được một thỏa thuận vừa chấm dứt xung đột này vừa ngăn chặn cuộc xung đột tiếp theo", ông Zarif viết hôm 2/4.
"Iran nên đề xuất áp đặt các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của mình và mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt. Thỏa thuận này Washington trước đây không chấp nhận, nhưng giờ có thể sẽ cân nhắc", cựu ngoại trưởng cho biết.
"Đây là hình ảnh một vận tải cơ C-130 Hercules tham gia chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn ở tây nam Iran đã bị mắc kẹt, không thể di chuyển. Sau cùng, máy bay này đã bị bỏ lại rồi phá hủy bởi lực lượng Delta", OSINTWarfare, tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở, cho biết ngày 5/4.
Tài khoản này đăng kèm ảnh một cột khói đen bốc lên từ khu vực trống trải, phía sau là đồi núi.
Jack Murphy, đồng sáng lập trang tin về an ninh quốc gia Mỹ The High Side, mô tả địa điểm xảy ra sự việc là "một điểm tiếp nhiên liệu tiền phương (FARP)" và bánh xe của chiếc C-130 mắc kẹt trong cát. "Một nhóm đặc nhiệm Delta buộc phải vào phá hủy tại chỗ. Toàn bộ chiến dịch cực kỳ mạo hiểm, nhưng họ vẫn hoàn thành", Murphy viết trên X.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trong khi đó, hãng tin Iran Fars News đưa tin khi Mỹ mở chiến dịch giải cứu, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Lực lượng Thực thi Pháp luật (FARAJA) "đã phối hợp tấn công, phá hủy một máy bay địch, khiến Washington chịu thêm một thất bại ê chề".
Truyền thông Iran công bố hình ảnh các mảnh vỡ cháy đen nằm rải rác trên vùng sa mạc, khói vẫn bốc lên từ hiện trường.
Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã giải cứu được phi công còn lại trong vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ tại Iran. Chiến dịch giải cứu diễn ra trong đêm 4/4, huy động hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
Một quan chức quân sự Mỹ trả lời New York Times rằng sau khi phi công được giải cứu, hai máy bay vận tải dùng để đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay mới tới để đưa toàn bộ binh sĩ Mỹ và phi công rời đi, đồng thời phá hủy hai chiếc máy bay gặp sự cố nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran.
C-130 Hercules là vận tải cơ được tập đoàn Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay Fairchild C-123 Provider, biên chế cho không quân Mỹ từ năm 1956. C-130 được đánh giá là xương sống trong các chiến dịch của quân đội Mỹ nhờ lợi thế hậu cần, có thể hoạt động trên các đường băng dã chiến và không đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp. Máy bay sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt để tăng hiệu quả hoạt động và công suất vận tải.
Vận tải cơ C-130 có tổ bay 5 người, tầm bay 3.800 km, tốc độ tối đa 590 km/h, trần bay 10.000 m khi không chở hàng và 7.000 m khi đầy tải. Máy bay có thể chở tối đa 19 tấn hàng, 92 binh sĩ hoặc 64 lính dù, 6 pallet hàng, 2-3 thiết giáp Humvee, hai thiết giáp M113 hoặc một pháo tự hành CAESAR 155 mm.
Mỹ đã liên tục nâng cấp dòng C-130 để đáp ứng thay đổi về hoạt động trên toàn thế giới. Trong số này, biến thể HC-130J Combat King II, với tầm bay hơn 6.400 km, là loại máy bay cánh cố định chuyên dụng duy nhất của Không quân Mỹ cho nhiệm vụ tìm kiếm - cứu nạn nhân sự. Chi phí sản xuất một chiếc HC-130J năm 2010 là 66 triệu USD, tương đương hơn 98 triệu USD theo tỷ giá hiện tại.