Quý I, Việt Nam xuất khẩu khoảng 590.500 tấn cà phê, thu về 2,75 tỷ USD, tăng 12,5% về lượng nhưng giảm 7,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân giá xuất khẩu bình quân mặt hàng này khoảng 4.657 USD một tấn, giảm 17,6%. Trên thị trường nội địa, giá cà phê Robusta tuần qua cũng xuống quanh 85.000-86.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 35% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp nhất 3 năm qua.
Diễn biến tương tự xảy ra với gạo khi xuất khẩu 3 tháng đầu năm đạt khoảng 2,3 triệu tấn, tương đương 1,11 tỷ USD, gần như đi ngang về lượng nhưng giảm 7,8% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 480 USD một tấn, giảm 8%, trong đó đã bao gồm các dòng gạo thơm và chất lượng cao. Trong khi đó, giá giao dịch phổ biến của gạo 5% tấm còn quanh 360-365 USD một tấn, cho thấy mặt bằng giá thực tế vẫn ở mức thấp.
Đằng sau xu hướng này là áp lực dư cung ngày càng rõ rệt trên thị trường toàn cầu. Với cà phê, sản lượng năm 2026 được dự báo vượt nhu cầu khoảng 10 triệu bao khi các quốc gia sản xuất lớn đồng loạt được mùa. Brazil – nước xuất khẩu lớn nhất thế giới – chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch từ giữa năm với sản lượng dự kiến tăng mạnh, trong khi tồn kho trên các sàn quốc tế đang đi lên, khiến các nhà rang xay hạn chế mua vào.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (Vicofa), cho rằng thị trường đang phản ứng trước kỳ vọng nguồn cung tăng nhanh, trong khi nhu cầu chưa có dấu hiệu cải thiện tương ứng. Bên cạnh đó, các yếu tố tài chính và địa chính trị cũng khiến giá biến động mạnh hơn, khi dòng tiền đầu cơ rút khỏi thị trường sau giai đoạn tăng nóng.
Áp lực giá không chỉ đến từ cung – cầu mà còn lan sang hoạt động thương mại. Chi phí vận chuyển và đầu vào vẫn ở mức cao khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong giao dịch. Một số đơn vị cho biết cước vận chuyển sang châu Âu tăng gấp đôi, buộc họ phải xuất khẩu cầm chừng, kéo theo nhu cầu thu mua trong nước suy yếu.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo giảm chủ yếu do cung toàn cầu tăng mạnh trong khi nhu cầu chững lại. Việc nhiều quốc gia sản xuất lớn được mùa, cùng với một số nước dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu, khiến thị trường rơi vào trạng thái dư cung và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu lớn tại châu Á có xu hướng giảm mua hoặc giãn tiến độ nhập khẩu, tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.
Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2025-2026, thị trường gạo toàn cầu tiếp tục ở trạng thái nguồn cung dồi dào khi sản lượng duy trì ở mức cao tại các nước sản xuất lớn. Điều này khiến cạnh tranh xuất khẩu gia tăng và gây áp lực lên giá.
Ở góc độ rộng hơn, các tổ chức quốc tế cũng cho thấy xu hướng tương tự. Dự báo của FAO cho thấy sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt khoảng 563,4 triệu tấn, tăng 2,1% và lập kỷ lục mới.
Thực tế, một số thị trường như Trung Quốc tăng mua, nhưng mức tăng chưa đủ bù đắp cho xu hướng giá chung đi xuống. Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, tuy nhiên mức giá nhập khẩu không còn cao như trước.
Trong ngắn hạn, triển vọng của hai mặt hàng gạo và cà phê vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến cung – cầu toàn cầu. Với gạo, mặt bằng giá nhiều khả năng duy trì ở mức thấp nếu nguồn cung tiếp tục dồi dào. Trong khi đó, với cà phê, nguồn cung từ Brazil và Indonesia dự kiến tiếp tục gây áp lực trong quý II, còn nhu cầu tại EU và Mỹ phục hồi chậm. Yếu tố thời tiết, đặc biệt nguy cơ El Nino quay trở lại, có thể trở thành biến số lớn nhưng tác động rõ nét hơn từ cuối năm.
Khi giá xuất khẩu bình quân của cả cà phê và gạo cùng đi xuống, tăng trưởng kim ngạch thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào sản lượng, khiến dư địa cải thiện giá trị xuất khẩu trở nên hạn chế, theo các chuyên gia.
UBND tỉnh An Giang cho biết tỉnh vừa có báo cáo về tình hình triển khai một số dự án lưới điện trên địa bàn đặc khu Phú Quốc.
Theo đó tính đến 30-3-2026, công trình đường dây 110kV Phú Quốc - Nam Phú Quốc có tổng chiều dài hơn 19km (với 79 vị trí trụ) và diện tích thu hồi đất công trình này hơn 37.700m2. Địa phương đã bàn giao mặt bằng được 70/79 trụ.
Dự án đường dây 110kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc có chiều dài gần 20km (tổng số 75 vị trí trụ), diện tích sử dụng đất là hơn 13.000m2. Đến nay công trình này mới bàn giao được 19/75 trụ.
Còn dự án trạm biến áp 220kV Phú Quốc có diện tích sử dụng đất hơn 49.500m2. Địa phương đã hoàn thành bàn giao mặt bằng được 4,6ha rừng và hoàn thành phương án hỗ trợ đất 12 hộ dân bị ảnh hưởng…
Bên cạnh kết quả đạt được, các dự án trên còn gặp một số khó khăn như tuyến đường dây khá dài, ảnh hưởng nhiều đến tổ chức và hộ dân; công việc đo đạc, khảo sát thực địa lớn trong khi lực lượng thực hiện giải phóng mặt bằng còn hạn chế.
Một số hộ dân chưa đồng thuận giao đất. Đồng thời địa phương rà soát chỉnh lý, cập nhật biến động đất đai chưa kịp thời nên phát sinh nhiều vướng mắc.
Từ đó lãnh đạo tỉnh An Giang đề nghị Chính phủ xem xét cho áp dụng cơ chế đặc thù về việc giao nhiệm vụ chuẩn bị các điều kiện thực hiện một số biện pháp để triển khai nhanh dự án phục vụ Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 2027 (APEC 2027).
Tỉnh cam kết với Chính phủ đảm bảo tiến độ giải phóng mặt bằng theo thời hạn và xử lý tình trạng vướng mắc. Địa phương phối hợp với ngành điện và đơn vị liên quan để hoàn thành các dự án đúng tiến độ phục vụ cấp điện trên đảo và đón APEC 2027.
Lúc 7h sáng ngày 20/4, giá dầu Brent tăng 7% lên gần 97 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI tăng 8% lên 90 USD.
Giá vàng thế giới hiện cũng giảm 76 USD về 4.753 USD một ounce. Các diễn biến này đảo ngược so với cuối tuần trước, do căng thẳng tại Trung Đông tăng nhiệt trở lại.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/4 cho biết quân đội Mỹ đã nổ súng vào một tàu container Iran tại Vịnh Oman, sau đó bắt giữ tàu này. Ông cho biết con tàu cố vượt qua lệnh phong tỏa Hải quân của Mỹ để ra vào các cảng của Iran, nhưng không thành công.
Trước đó, Iran tấn công một tàu dầu tại eo biển Hormuz ngày 18/4. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã nổ súng vào tàu dầu này. Một tàu container khác cũng bị trúng vật thể chưa xác định, theo Trung tâm Điều phối Hàng hải Vương quốc Anh.
Ông Trump tiếp tục dọa sẽ phá hủy mọi nhà máy điện và cầu tại Iran nếu lãnh đạo nước này không chấp nhận một thỏa thuận với Mỹ. Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran dự kiến hết hiệu lực tuần này. Ông gọi các cuộc tấn công tàu cuối tuần qua của Iran là "vi phạm hoàn toàn" thỏa thuận ngừng bắn.
Hiện chưa rõ Mỹ và Iran có tiến hành vòng đàm phán hòa bình thứ hai tại Pakistan hay không. Ông Trump cho biết hai bên dự định đàm phán tại Islamabad ngày 20/4. Tuy nhiên, Iran tuyên bố sẽ không tham dự khi lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn được duy trì và hai bên còn nhiều bất đồng khác, theo hãng thông tấn Israel IRNA.
Căng thẳng Trung Đông đột ngột leo thang cuối tuần qua, sau khi Mỹ và Iran dường như tiến gần tới một thỏa thuận. Giá dầu lao dốc ngày 17/4 sau khi Iran bất ngờ tuyên bố tạm thời mở hoàn toàn eo biển Hormuz cho tàu thương mại, nhằm đáp lại thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon. Tuy nhiên, nước này vẫn duy trì nhiều điều kiện về di chuyển như trước đây.
Ông Trump cũng không dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng của Iran. Gần một ngày sau, Tehran tuyên bố đóng lại Hormuz.
Cơ quan Khí tượng và Đại dương Mỹ (NOOA) cập nhật cảnh báo về hiện tượng El Nino giữa tuần, trong đó xác suất diễn ra cường độ "siêu mạnh" là 25%. Siêu El Nino là hiện tượng hiếm gặp, đã diễn ra ba lần trong bốn thập kỷ qua. Về thời điểm, giới khí tượng cho rằng hiện tượng này sẽ rõ nét trong các tháng 5-7, với xác suất 61%, sớm hơn dự báo trước đó.
Phân tích tổng hợp từ Hệ thống Dự báo theo mùa Bắc Mỹ (gồm NOOA, NASA cùng các mô hình khu vực) và Trung tâm dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), trang tin Severe Weather nhận định Trái Đất chuẩn bị đón siêu El Nino mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.
El Nino là pha ấm trong chu kỳ ENSO (Dao động nam El Nino), hiện tượng biến động khí hậu tự nhiên ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, bên cạnh pha lạnh La Nina và pha trung tính (chuyển tiếp giữa nóng và lạnh). Nó thường xảy ra chu kỳ 2-7 năm một lần, kéo dài khoảng 9-12 tháng.
Siêu El Nino thường được dùng để chỉ hiện tượng El Nino cường độ rất mạnh, với bề mặt đại dương tăng ít nhất 2 độ C so với mức trung bình. Theo CNN, hiện tượng này được ghi nhận trong các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Giới khoa học lưu ý rằng, hiện tượng El Nino gần nhất chưa ở cường độ "siêu", nhưng đã đưa 2024 trở thành năm Trái Đất nóng kỷ lục.
Ảnh hưởng đến hành tinh ra sao?
Nếu hình thành, CNN nhận định siêu El Nino lần này sẽ vẽ lại bản đồ thời tiết toàn cầu, gây lũ lụt, hạn hán, cháy rừng ở những vùng khác nhau, đồng thời đẩy nhanh tốc độ nóng lên toàn cầu.
Trong giai đoạn 2015-2016, hiện tượng này kéo theo mùa bão kỷ lục ở trung tâm Bắc Thái Bình Dương, gây tình trạng thiếu nước ở Puerto Rico và hạn hán ở Ethiopia. Năm 2016 cũng ghi nhận mức nhiệt độ toàn cầu cao nhất trong lịch sử, trước khi kỷ lục này bị phá vỡ vào các năm 2023, 2024 và 2025.
Bên cạnh đó, nước ấm hơn ở khu vực trung tâm và phía đông vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương có thể hình thành những cơn bão dữ dội hơn. Trong quá khứ, một số nơi như miền đông nam nước Mỹ và Texas đón nhiều mưa hơn, trong khi miền nam châu Phi lại trải qua những đợt nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng, gây thiệt hại mùa màng, kéo theo nạn đói. Trong khi đó, lượng mưa ít và nhiệt độ cao hơn tại Indonesia và Australia làm tăng các vụ cháy rừng.
Ảnh hưởng của El Nino cũng có thể gây ra tác động domino đến quần thể động vật hoang dã. Theo một nghiên cứu năm 2006 trên tạp chí Biological Conservation, quần thể chim cánh cụt trên quần đảo Galápagos (Ecuador) đã suy giảm nghiêm trọng sau hai hiện tượng El Nino mạnh vào những năm 80 và 90. Đại dương ấm lên cũng làm giảm lượng chất dinh dưỡng và cá trong nước, khiến một bộ phận chim cánh cụt chết đói.
Về mặt khí hậu, hiện tượng này có xu hướng giải phóng lượng nhiệt khổng lồ tích trữ trong đại dương trở lại khí quyển, làm tăng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu. Nếu một hiện tượng El Nino mạnh hình thành và kéo dài suốt mùa đông, 2026 và 2027 sẽ là năm hành tinh lập kỷ lục nhiệt độ mới.
Giới khí tượng ví von nếu biến đổi khí hậu gây hiện tượng nóng lên toàn cầu, với nhiệt độ tăng dần như đi thang cuốn, một năm El Nino tương đương với việc "nhảy cóc" lên hoặc xuống khi đi trên thang cuốn đó. Điều này khiến khí hậu đạt những kỷ lục mới chỉ trong thời gian ngắn.
Nat Johnson, nhà khí tượng học tại NOAA, cho biết vẫn còn xác suất quanh hiện tượng El Nino sắp tới, gồm nhiều kết quả dự báo khác nhau, đặc biệt về cường độ. Bởi lẽ, các dự báo mô hình máy tính được thực hiện vào mùa xuân thường có độ chính xác thấp hơn so với các thời điểm khác trong năm. Trong thông báo mới nhất, NOOA cho biết họ sẽ cập nhật dự báo về chu kỳ ENSO trong tháng tới.
