Trong chiến tranh, khu vực đèo Hải Vân bị bom đạn phá hủy nặng nề. Khi những vụ sạt lở diễn ra liên tiếp ở các tỉnh thành miền Trung trong năm 2020 thì cánh rừng Bắc Hải Vân, Huế vẫn đứng vững và xanh tươi.
Bắc Hải Vân là khu rừng ở phía Nam thành phố Huế, một nơi đặc biệt có giá trị về đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Rừng nằm trong vùng giao thoa sinh học giữa các luồng thực vật từ phía Bắc xuống và từ phía Nam lên. Nơi đây đã hình thành nên một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều loài động thực vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Lịch sử của Bắc Hải Vân là những trảng cỏ tranh, lau lách và cây đót. Đến mùa đót, cư dân sống ven rừng vào khai thác đem về bán rồi lại đốt rừng triền miên để lấy tranh. Đất rừng ngày càng thoái hóa. Đến mùa khô, khu rừng đứng trước nguy cơ cháy, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Những năm 1987 và 1988, chính quyền Bình Trị Thiên cũ đầu tư trồng rừng trên diện tích cỏ tranh bằng keo lá tràm. Ba năm sau, rừng keo lá tràm khép tán, phủ xanh.
Năm 1994, với sự giúp đỡ của Ban quản lý dự án PAM 4304, Ban quản lý (BQL) rừng Bắc Hải Vân đã tiến hành trồng 21,3ha thử nghiệm các loài cây bản địa bằng nguồn vốn hỗ trợ của dự án. Một năm sau, cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Họ cũng rút ra được một số kinh nghiệm về kỹ thuật.
Để giải quyết khó khăn về vốn và đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian dinh dưỡng, ánh sáng cho cây bản địa, BQL dự án đề xuất tỉa thưa kết hợp lợi dụng sản phẩm trung gian keo lá tràm làm nguyên liệu. Từ năm 1995 trở đi, nguồn vốn đầu tư trồng rừng cây bản địa chủ yếu là nguồn thu từ tỉa thưa rừng keo và có một phần vốn hỗ trợ của chương trình các dự án.
Với phương thức “lấy sản phẩm rừng trồng lại rừng”, đến nay có 406,7ha cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm được trồng và chăm sóc từ nguồn thu tỉa thưa rừng trồng tại tiểu khu 250. Việc trồng cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm là một mô hình điển hình ở Bắc Hải Vân.
Trong ký ức của anh Trần Quốc Hùng, Phó giám đốc BQL rừng phòng hộ Bắc Hải Vân, đó là những ngày họ trực tiếp vào các khu vực rừng tự nhiên lựa chọn cây giống như chò chỉ, trâm, dầu rái, gõ, lim xanh… để theo dõi thu hái hạt hoặc bứng cây tái sinh đưa về gieo ươm.
Những hạt giống, cây con được đem về gieo ươm. Đến thời điểm thích hợp, họ lại gánh gồng, mang vác vượt núi đi trồng rừng. Thành quả đến giờ toàn khu rừng có hơn 40 loài cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Một số loài cây thích nghi với điều kiện lập địa sau khi được mở tán keo, chăm sóc, tạo ra khu rừng trồng nhiều tầng tán, góp phần đẩy nhanh phục hồi rừng Bắc Hải Vân.
“Nhờ những sự nỗ lực của các thành viên qua nhiều thời kỳ, sự cần mẫn chăm sóc và bảo vệ đã phục hồi, tạo nên một khu rừng xanh tốt. Mô hình này đã được các đơn vị lâm nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế tham quan học tập và đánh giá cao”, ông Hùng tự hào nói.
Để Bắc Hải Vân phát triển tốt, bền vững không chỉ thành quả của hành trình trồng, mà đó còn là những bước chân của các thành viên luôn luồn lách bảo vệ rừng.
Rừng ở đây xanh tốt, muôn thú bình an là có cả máu và nước mắt của đội tuần tra bảo vệ. Khu vực đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, độ dốc cao nên người dân giáp ranh lợi dụng địa hình để khai thác trái phép lâm sản, săn bắt trái phép động vật hoang dã. Điều này dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động vật rừng hoang dã quý hiếm, gây suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng.
Lợi nhuận lớn từ việc săn bắt động vật hoang dã mang lại nên các đối tượng hoạt động vô cùng tinh vi, manh động, sẵn sàng chống người thi hành công vụ để tẩu thoát. Khi bị truy đuổi ban ngày, các đối tượng chuyển sang hoạt động cài đặt bẫy vào ban đêm.
Hai mươi năm trước, khi đang còn ngồi trong quán nước, anh Hùng từng bị một thanh niên dùng ly đánh một cú mạnh vào cổ. Anh phải nằm viện nửa tháng, với vết thương may 15 mũi. Anh nghĩ chắc do mấy đợt phục kịch bắt tang vật các đối tượng khai thác gỗ trái phép nên giờ bị trả thù.
Các thế hệ giữ rừng Bắc Hải Vân luôn trải qua sự phá hoại của đối tượng phá rừng, đặt bẫy thú. 5 năm trước, anh Nguyễn Văn Lương (36 tuổi), đội trưởng đội chuyên trách bảo vệ rừng, cũng đã bị một kẻ ném đá làm gãy sống mũi, thương tích lên đến 24%. Kẻ thủ ác sau đó bị kết tội 2 năm tù.
Lần khác, trong một chuyến cùng anh em chạy xe máy lên dựng ở bìa rừng, rồi đi sâu vào trong đẩy đuổi các đối tượng đặt bẫy thú, đến lúc quay trở về, chiếc xe máy của anh Lương và hai chiếc của đồng đội bị đốt cháy chỉ còn trơ khung sắt. Đồng lương họ ba cọc ba đồng, những anh em khác bèn gom góp ủng hộ để đồng đội mình mua xe mới.
Chuyện bị đánh, chém, đốt, phá xe diễn ra như cơm bữa ở cánh rừng Bắc Hải Vân. Trong câu chuyện của những người giữ rừng, xe máy của họ còn bị kẻ ác mở bình nhớt đổ cát vào. Chỉ cần không để ý, khởi động xe chạy là phải thay mới động cơ. Rất nhiều anh em ở đây đã lâm vào chuyện đó.
Còn việc chặt phá bánh xe, đập bể kính chiếu hậu là tổn hại nhỏ nhất mà những người giữ rừng ở đây phải gánh chịu. Nhưng vì khu rừng, họ không thể chùn bước.
Đi sâu vào rừng, những gốc cây cổ thụ hiện ra, vững chãi và lừng lững. Gốc cây, rễ cây bám chặt vào đất, vào đá giữ cho khu rừng tránh xói mòn. Những đàn voọc ngũ sắc chạy nhảy từ cây này sang cây khác, hú hét vang cả một góc rừng.
Những đội tuần tra vẫn hằng ngày băng đèo, lội suối đi canh gác. Những thế hệ cây mới tiếp tục được gieo mầm, trồng xuống tạo thành khu rừng với nhiều tầng tán, đem lại cảnh sắc, màu xanh tươi mát cho núi đồi.
Đầu tháng 4, David và Melanie Moor thuê đội vận chuyển cắt rời ngôi nhà 4 phòng ngủ để cẩu sang lô đất liền kề tại thị trấn Camperdown, bang Victoria. Việc di dời khép lại vụ tranh chấp pháp lý kéo dài hai năm giữa họ và người hàng xóm.
Năm 2021, vợ chồng Moor mua lô đất số 2 rộng hơn 2 hecta với giá 300.000 AUD (195.000 USD). Tháng 4/2024, họ chi 500.000 AUD để làm móng, dựng nhà lắp ghép và kéo đường điện nước.
Tuy nhiên, 5 tháng sau, hội đồng địa phương thông báo toàn bộ công trình của họ nằm trên lô số 1 của người khác. "Ban đầu chúng tôi nghĩ đây là sự nhầm lẫn, bởi hội đồng địa phương đã ký duyệt bản vẽ và cấp phép xây dựng", bà Moor kể.
Sai sót bắt nguồn từ việc các cọc ranh giới bị đánh dấu sai số lô. Quá trình làm móng, thanh tra địa phương đã ba lần đến kiểm tra nhưng không phát hiện công trình nằm ngoài ranh giới cấp phép. Gia đình Moor cho rằng phía môi giới đã chỉ sai vị trí đất, nhưng đại lý này phủ nhận.
Vợ chồng Moor đề nghị hoán đổi đất nhưng chủ lô số 1 từ chối. Tháng 8/2025, người hàng xóm yêu cầu gia đình dỡ bỏ công trình, trả lại mặt bằng. Sau nhiều lần đàm phán, hai bên thống nhất gia đình Moor phải dọn sạch lô đất trước ngày 2/5/2026.
Dù được cảnh báo kết cấu nhà lắp ghép có thể hư hỏng khi di dời, ông bà Moor vẫn thuê đơn vị vận chuyển. Dịch vụ tiện ích bị ngắt, hệ thống hầm cầu bị đào lên. Cần cẩu nhấc ngôi nhà khỏi móng, đặt lên xe đầu kéo để chuyển đi 100 m sang lô số 2. Hiện công trình được kê tạm trên các thùng phuy rỗng chờ thi công móng mới. "Chúng tôi chưa dám vào trong kiểm tra mức độ hư hại do ngôi nhà đặt trên thùng phuy chưa đủ ổn định", bà Moor cho biết.
Gia đình Moor cũng phải nhổ bỏ 160 cọc nền bê tông và cây xanh để trả lại nguyên trạng cho hàng xóm. Quá trình di dời tốn khoảng 100.000 AUD (72.000 USD). Khoản này chưa bao gồm tiền sửa chữa kết cấu hư hỏng do rung lắc, trát lại tường và làm lại cảnh quan.
Ông David Moor cho biết gia đình đã mua một chiếc xe cắm trại để sống tạm cùng con gái trong khoảng một năm tới, chờ công trình hoàn thiện. "Khi đưa ra các quyết định xây dựng lớn, mọi người hãy tự kiểm tra kỹ lại ranh giới thay vì phó mặc hoàn toàn cho các bên dịch vụ", ông nói.
Tại Việt Nam, sự việc xây nhà nhầm đất cũng nhiều lần xảy ra. Tháng 3, một phụ nữ tại TP Thủ Đức, TP HCM nhận phán quyết buộc tháo dỡ ngôi nhà 4 tầng do xây nhầm đất hàng xóm, dù trước đó bà đã nhờ chủ đầu tư cắm mốc. Cuối năm 2025, một hộ dân tại TP Thủy Nguyên (Hải Phòng) cũng phải bỏ hàng trăm triệu đồng thuê "thần đèn" di dời căn nhà hai tầng trả lại mặt bằng cho chủ đất.
Chiều 16/4, khoảng 50 người dân xã Cổ Đạm (huyện Nghi Xuân cũ) tập trung tại ruộng dưa của gia đình chị Phan Thị Mong, 43 tuổi, ở thôn Vân Thanh Bắc.
Là lao động chính trong nhà, chị Mong bị gãy chân trong tai nạn cách đây một tháng. Chị cho biết chồng đi dạy học, hai con còn nhỏ, gia đình neo người khiến mọi việc đồng áng bị đình trệ.
Ruộng dưa bở rộng 2.500 m2 của gia đình có sản lượng ước tính 10 tấn, đang vào độ chín. Theo bà Trương Tuyết, Chi hội trưởng Hội phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc, đặc tính của dưa bở là khi chín vỏ sẽ nứt toác, ruột hỏng trong vài ngày nên phải hái đồng loạt khi quả ngả vàng. "Sợ bà con thiệt hại lớn, Hội Phụ nữ đã huy động hội viên ra đồng hỗ trợ", bà Tuyết nói.
Dưa sau khi hái được vận chuyển bằng xe máy có gắn rơ-moóc về nhà chị Mong, cách đó khoảng một km. Mỗi xe chở tối đa 70 kg. Dân làng phải huy động hàng chục chuyến xe kéo để đẩy nhanh tiến độ. Hết ngày 17/4, nhóm thu hoạch được 7 tấn.
Bà Trần Thị Hường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm, cho biết sau khi tập kết nông sản, hội đã đăng thông tin lên mạng xã hội để bán với giá 15.000 đồng một kg. 33 chi hội phụ nữ trong xã được giao làm đầu mối chốt đơn và phân công người đi giao. Nhiều người dân và doanh nghiệp địa phương đã đến mua ủng hộ.
Sau một ngày rưỡi, 7 tấn dưa bở được tiêu thụ hết. Ba tấn dưa còn lại ngoài ruộng sẽ tiếp tục được thu hoạch và bán trong những ngày tới.
"Sự chung tay của cộng đồng là cách chia sẻ thiết thực nhất với gia đình trong lúc hoạn nạn", bà Hường cho biết.
Đây không phải lần đầu chị Mong được cộng đồng hỗ trợ. Hồi tháng 3, khi chị nằm viện bó bột, người dân xã Cổ Đạm cũng giúp gia đình xuất chuồng 1.500 con gà giống đến kỳ bán.
"Nhờ bà con giúp đỡ kịp thời, gia đình mới vớt vát được kinh tế đợt này", chị Mong nói.
Thực hiện quy định của Chính phủ quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng; quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Bộ Quốc phòng đăng công khai danh sách 31 tập thể và 1 cá nhân được cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị đầu mối trực thuộc Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề nghị tặng thưởng Huân chương Quân công, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, Huân chương Lao động để lấy ý kiến nhân dân và cán bộ, chiến sĩ.
Cụ thể, 2 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba gồm Cục Chính trị, Quân khu 2 và Cục Công trình quốc phòng, Binh chủng Công binh.
9 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhất gồm Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Bộ Tham mưu, Quân khu 2; Cục Chính trị, Quân khu 9; Sư đoàn 330, Quân khu 9; Trường cao đẳng Kỹ thuật quân sự 1, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phân hiệu phía Nam, Học viện Quân y; Phòng Tài chính, Bộ Tham mưu, Quân khu 4; Khoa Lý luận - Mác Lênin, Học viện Quân y; Công ty cổ phần X20, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật.
Đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhì đối với 4 tập thể gồm Lữ đoàn 601, Quân khu 1; Kho K890, Cục Quân khí, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phòng Sau đại học, Học viện Chính trị.
Ngoài ra, 16 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba gồm: Cục Hậu cần, Tổng cục Chính trị; Trung đoàn 261, Sư đoàn 367, Quân chủng Phòng không - Không quân; Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội, Tổng cục Chính trị; Đoàn 871, Tổng cục Chính trị; Trường cao đẳng Hậu cần 1, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Kho K896, Cục Quân khí, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Kho 190, Cục Xăng dầu, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; M951, Ban Cơ yếu Chính phủ;
Viện Tên lửa, Viện Khoa học và công nghệ quân sự, Bộ Tổng tham mưu; Viện Kiểm sát quân sự Thủ đô Hà Nội; Bộ môn - Trung tâm Hồi sức cấp cứu, chống độc, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y; Hệ bồi dưỡng lý luận chính trị trung cao cấp, Học viện Chính trị; Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Bộ Tổng tham mưu; Phòng Tài chính, Tổng cục Chính trị; Ban Tác huấn, Phòng Tham mưu, Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk, Quân khu 5; Ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk, Quân khu 5.
Bộ Quốc phòng cũng lấy ý kiến về việc đề nghị tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhì với đại tá Nguyễn Văn Bắc, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tổng công ty Thái Sơn.
