Như Báo Thanh Niên thông tin hôm 3.4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (38 tuổi) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Lý do ông T. bị phạt là “tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp” theo điểm c khoản 1 điều 23 Nghị định số 35 năm 2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 14 điều 1 Nghị định số 07 năm 2022).
Trước đó, ngày 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm – chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, tổ tuần tra phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Ông T. đề nghị được bổ sung hóa đơn vào ngày hôm sau nhưng đến nay ông T. vẫn chưa chứng minh được xuất xứ, nguồn gốc 42 gốc mai vàng nói trên.
Vậy khi nào người dân phải lập bảng kê lâm sản, quy định pháp luật sao về trường hợp này? Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Công ty luật TNHH Lê Văn, cho biết theo điều 42 luật Lâm nghiệp, hoạt động kiểm tra nguồn gốc lâm sản là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong toàn bộ chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.
Theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp: “lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến”.
“Căn cứ vào quy định trên, một cái cây chỉ được xác định lâm sản khi nó lớn lên từ hệ sinh thái rừng. Ngược lại, những cây xanh trong vườn nhà, trên đất ở do chính tay người dân đầu tư trồng trọt và chăm sóc, về bản chất là tài sản sở hữu tư nhân”, luật sư Hoan nói.
Khi một cái cây không bắt nguồn từ rừng và không nằm trong danh mục các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm cần bảo tồn đặc biệt, thì nó hoàn toàn đứng ngoài sự điều chỉnh của các quy định về hồ sơ lâm sản thông thường. Điều này có nghĩa là quyền tự định đoạt của người dân đối với cây trồng trong vườn là rất lớn.
Mặc dù trong nội dung của Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp – Môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 của bộ này) có nhắc đến thuật ngữ “gỗ vườn nhà” hay “cây vườn nhà”, nhưng trên hết đối tượng điều chỉnh vẫn là “lâm sản” và cần phải hiểu cho đúng nghĩa.
Tại điều 6 của Thông tư 26, quy định rằng đối với “gỗ vườn nhà” hay cây trồng phân tán do cá nhân tự đầu tư, chủ sở hữu hoàn toàn có quyền tự xây dựng phương án khai thác cho riêng mình, không cần phải cơ quan chức năng phê duyệt, trừ trường hợp cây này liên quan đến nhóm thực vật quý, hiếm cần bảo tồn.
Về vấn đề hồ sơ nguồn gốc, Thông tư 26 năm 2025 quy định đối với những loài gỗ thông thường được khai thác từ vườn nhà, hồ sơ chỉ đơn giản là một bản chính bảng kê lâm sản do chính chủ lâm sản tự lập.
“Việc xác nhận của cơ quan kiểm lâm lên bảng kê này không phải là một nghĩa vụ bắt buộc trong mọi trường hợp. Nó chỉ trở thành một thủ tục khi chủ lâm sản có nhu cầu tự nguyện đề nghị xác nhận để thuận tiện hơn cho các giao dịch thương mại lớn, hoặc vận chuyển đi xa qua nhiều trạm kiểm soát”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Theo luật sư Hoan, tại điều 5 của Thông tư 26, người dân chỉ lập và xin xác nhận bảng kê lâm sản trở thành bắt buộc khi “đối tượng đó liên quan trực tiếp đến những giá trị cần bảo tồn, hoặc có nguồn gốc từ công sản”.
Cụ thể, bảng kê bắt buộc phải có xác nhận của kiểm lâm khi đó là gỗ thông thường khai thác từ rừng tự nhiên, là lâm sản sau khi bị tịch thu, hoặc được chuyển giao quyền sở hữu từ Nhà nước, hoặc là các loại gỗ quý hiếm thuộc danh mục đặc biệt và phụ lục CITES. Đối với những loài động vật rừng thông thường hoặc nguy cấp, quý hiếm thì việc xác nhận cũng là yêu cầu không thể thiếu để ngăn chặn các hành vi săn bắt, buôn bán trái phép.
“Như vậy, đối với đại đa số các loại cây ăn quả, cây bóng mát, cây cảnh, hay cây lấy gỗ thông thường mọc trên đất vườn của hộ gia đình không thuộc quy hoạch lâm nghiệp. Chúng ta có thể yên tâm rằng mình không thuộc diện phải làm các thủ tục hồ sơ lâm sản theo quy định của Thông tư 26”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Những cây thông thường (không phải loại cần phải bảo tồn) tự trồng trong vườn không hội đủ yếu tố để gọi là “lâm sản” theo định nghĩa pháp lý của ngành lâm nghiệp nên người dân không nhất thiết phải lập bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26.
Cũng theo luật sư Hoan, những cây trong vườn của người dân sẽ không cần bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26 khi thỏa mãn ba điều kiện: không có nguồn gốc khai thác từ rừng, không thuộc danh mục loài nguy cấp quý hiếm và không nằm trong phụ lục các loài bảo tồn quốc tế CITES.
Ngày 8-4, UBND phường Vũng Tàu (TP.HCM) tổ chức lấy ý kiến người dân về việc quy hoạch tổng mặt bằng tỉ lệ 1/500 công viên chuyên đề tại số 21 đường Thống Nhất.
Cụ thể, khu đất rộng hơn 13.000m2 nằm ở trung tâm phường Vũng Tàu, xung quanh có nhiều trường học. Đây được xem là "khu đất vàng" với 4 mặt tiền ở các trục đường lớn gồm Thống Nhất, Lê Lai, Phạm Ngũ Lão và Lý Thường Kiệt.
Hiện trạng khu đất lập quy hoạch không có công trình kiến trúc, là đất cây xanh với nhiều cây cổ thụ nhưng mọc tự nhiên, thiếu quy hoạch, không được chăm sóc đinh kỳ… nên khai thác chưa hiệu quả.
Theo thiết kế, công viên gồm khối nhà trung tâm có chức năng trưng bày kết hợp dịch vụ, biểu tượng bạch tuộc đại diện cho sự thích nghi, sự thông minh và khả năng sinh tồn.
Ngoài ra, công viên còn có nhiều phân khu chức năng gồm: văn hóa - lịch sử (các mô hình khủng long tái hiện kỷ Jura), khoa học - nghệ thuật, phim ảnh - truyện tranh... với tính tương tác cao và kết nối cộng đồng.
Đặc biệt, toàn bộ cây xanh cổ thụ hiện hữu sẽ được giữ lại và dựa trên thực trạng để thiết lập mô hình công viên mở, tối ưu hóa khả năng tiếp cận đa hướng cho người dân và du khách.
Tại cuộc họp, hầu hết người dân ủng hộ việc quy hoạch khu đất vàng ở số 21 đường Thống Nhất làm công viên.
Tuy nhiên người dân góp ý chính quyền địa phương xem xét đặc thù nằm giữa rất nhiều trường học có thể bố trí thiết kế phù hợp, thêm các phần phục vụ cho trẻ em, học sinh, mở rộng khu vực đậu xe xung quanh công viên.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề xuất cân nhắc lựa chọn hình ảnh bạch tuộc ở kiến trúc trung tâm bằng biểu tượng khác để phù hợp hơn với địa phương.
Theo UBND phường Vũng Tàu, khu đất trên có vị trí địa lý thuận lợi khi kết nối giao thông huyết mạch và hệ thống hạ tầng xã hội, dịch vụ đồng bộ.
Việc xây dựng công viên phù hợp với chủ trương phát triển các công trình tiện ích công cộng của TP.HCM cũng như nâng cao về chất lượng môi trường sống cho người dân xung quanh.
Sau khi tiếp nhận các ý kiến đóng góp của người dân, phường sẽ tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo để triển khai dự án theo quy định.
Theo dự kiến, công viên có tổng mức đầu tư khoảng 20 tỉ đồng, sẽ được khởi công vào quý 3 và hoàn thành xây dựng, đi vào hoạt động vào cuối năm 2026.
Có một nghịch lý đang diễn ra tại các cổng dự án nhà ở xã hội phía bắc. Cùng một bộ hồ sơ mua nhà, nếu người lao động tự đi làm thì mất nhiều tháng và thường bị trả lại vì thiếu giấy tờ. Nhưng nếu trao cho nhóm môi giới đứng ngay trước dự án thì chỉ mất 4 - 7 triệu đồng và vài ngày là xong.
Con số này không phải giả thuyết mà là mức giá xử lý hồ sơ được Công an tỉnh Bắc Ninh công bố ngày 17.3 khi khởi tố 5 bị can về tội "làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức" tại dự án Thống Nhất Smart City.
Trước đó 3 tháng, Công an tỉnh Thái Nguyên cũng đã khởi tố một nhóm tương tự tại dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi việc làm sai lại nhanh và chắc chắn hơn việc làm đúng thì lỗi không nằm ở người chọn đường tắt mà nằm ở chính con đường chính ngạch.
Về mặt pháp lý, hành vi làm giả giấy xác nhận đối tượng, giấy xác nhận điều kiện thu nhập, đơn xác nhận tiền lương rồi hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội cấu thành tội "làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức" theo điều 341 bộ luật Hình sự năm 2015.
Khung cơ bản tại khoản 1 quy định phạt tiền từ 30 - 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 2 năm.
Khung tại khoản 2 nâng lên từ 2 đến 5 năm tù nếu thuộc một trong các trường hợp định khung tăng nặng như làm giả từ 2 đến 5 tài liệu, thu lợi bất chính từ 10 đến dưới 50 triệu đồng.
Khung tại khoản 3 là 3 đến 7 năm tù nếu làm giả từ 6 tài liệu trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên. Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố theo khoản 3 điều 341.
Vấn đề là khi người mua ký vào bộ hồ sơ do môi giới lập khống, biết rõ mình không đủ điều kiện mà vẫn nộp cho chủ đầu tư, họ cũng đã đồng phạm với vai trò người sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Đây không phải là suy đoán mà là hệ quả trực tiếp từ cấu trúc tội danh ghép của điều 341. Giấc mơ an cư trong trường hợp này có thể kết thúc bằng một bản án treo hoặc một bản án tù giam tùy vào mức độ hiểu biết và sự thành khẩn khi bị phát hiện.
Nhưng tập trung toàn bộ sự chú ý vào người mua và nhóm môi giới sẽ là cách tiếp cận sai. Hồ sơ mua nhà ở xã hội không phải thứ người ta tự lập rồi tự phê duyệt.
Theo quy trình được quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 261/2025/NĐ-CP và Nghị định 54/2026/NĐ-CP, bộ hồ sơ phải đi qua ít nhất 3 lớp kiểm tra, gồm: chủ đầu tư tiếp nhận và đối chiếu điều kiện, Sở Xây dựng địa phương kiểm tra nhằm loại trừ việc một đối tượng được hỗ trợ nhiều lần và công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thông tin thu nhập theo quy định mới tại Nghị định 54/2026.
Ba lớp kiểm tra đó, trên lý thuyết, đủ để một bộ hồ sơ khống không thể lọt qua. Thực tế lại cho thấy hàng trăm bộ đã lọt qua tại dự án Thống Nhất Smart City và dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi một cơ chế 3 lớp không chặn được hành vi được thực hiện công khai thì cơ chế đó chỉ tồn tại trên văn bản hoặc là có người ở một trong 3 lớp đã "nhắm mắt cho qua".
Cả hai khả năng đều đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan chức năng chứ không chỉ của nhóm môi giới bị khởi tố.
Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11.12.2025 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rất rõ nguyên tắc trách nhiệm. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện chính sách phát triển, bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm hướng dẫn, hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ hậu kiểm trên phạm vi cả nước và tổ chức kiểm tra chuyên đề. Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo công an cấp xã xác nhận điều kiện thu nhập và điều tra các hành vi môi giới trái phép.
Cả 3 cấp đều được giao nhiệm vụ cụ thể. Thế nhưng từ tháng 12.2025 đến nay, chưa có địa phương nào công khai danh tính cán bộ Sở Xây dựng hoặc công an cấp xã đã ký xác nhận trên các bộ hồ sơ bị làm giả mà hàng trăm căn hộ đã được bán. Chưa có chủ đầu tư nào bị xử lý hành chính với lý do tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện.
Một chính sách an sinh xã hội không thể chỉ được bảo vệ bằng việc khởi tố nhóm môi giới ở vòng ngoài. Nghị định 54/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế công khai danh sách người mua sau khi ký hợp đồng lên hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Đồng thời giao công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thu nhập trong các trường hợp cần thiết. Nhưng cơ chế hậu kiểm chỉ có ý nghĩa khi đi kèm một cơ chế truy trách nhiệm rõ ràng đối với người đã ký xác nhận sai.
Nếu một cán bộ xã ký xác nhận tình trạng nhà ở hoặc xác nhận thu nhập cho người không đủ điều kiện, hành vi đó có thể cấu thành tội "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" theo điều 360 bộ luật Hình sự, hoặc tội "lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo điều 356 nếu có yếu tố vụ lợi.
Niềm tin vào chính sách an sinh xã hội không bị xói mòn bởi vài nhóm môi giới. Nó bị xói mòn khi người lao động thu nhập thấp sau khi tuân thủ đầy đủ quy định, vẫn nhìn thấy những căn hộ đáng lẽ dành cho mình được sang tay công khai với giá chênh lệch hàng trăm triệu đồng.
Một chính sách lớn không thể vận hành bằng những cú hích từ trên xuống mỗi khi có vụ việc nổi cộm. Nó phải vận hành bằng một cơ chế chịu trách nhiệm thường trực tại chính nơi bộ hồ sơ được ký xác nhận.
Từ 2 vụ án tại Bắc Ninh và Thái Nguyên, điều cần làm không phải là ban hành thêm chỉ thị hay thông tư. Cần làm ngay 3 việc cụ thể để thay đổi tình hình.
Thứ nhất là công khai trên cổng thông tin Sở Xây dựng danh tính đầy đủ của cán bộ đã ký xác nhận đối tượng và điều kiện thu nhập trên mỗi bộ hồ sơ được duyệt, kèm theo cơ chế khiếu nại của người dân.
Thứ hai là mở rộng điều tra các vụ án đã khởi tố theo hướng xem xét trách nhiệm hình sự của người ký xác nhận sai theo điều 360 hoặc điều 356 bộ luật Hình sự, không để dừng lại ở nhóm môi giới trung gian.
Thứ ba là bổ sung vào luật Nhà ở một điều khoản về trách nhiệm liên đới của chủ đầu tư khi tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện, thay vì chỉ buộc người mua phải trả lại căn hộ.
Khi chịu trách nhiệm được phân bổ đều trên toàn bộ chuỗi xét duyệt, hành vi hợp thức hóa sẽ không còn chỗ để hình thành mặt bằng giá công khai như đã xảy ra.
Mục tiêu một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 không thể đạt được bằng những con số tiến độ trên báo cáo. Nó chỉ có ý nghĩa khi người công nhân thu nhập 8 triệu đồng/tháng tin rằng nếu mình tuân thủ đúng quy trình, mình sẽ có cơ hội.
Niềm tin một khi đã mất thì không thể khôi phục bằng cách khởi tố thêm vài nhóm môi giới mà chỉ có thể khôi phục bằng việc để người thu nhập thấp nhìn thấy cán bộ nào đã ký xác nhận sai phải chịu trách nhiệm hình sự tương xứng với hậu quả họ gây ra.
Đó không phải là một yêu cầu khắt khe mà là điều kiện tối thiểu để một chính sách an sinh xã hội giữ được tính chính danh.
Chiều 13/4, Ban Tổ chức Trung ương phối hợp Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa công bố quyết định của Bộ Chính trị điều động, chỉ định Thượng tướng Lê Đức Thái giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trao quyết định.
Thượng tướng Lê Đức Thái 59 tuổi, quê phường Hiệp Hòa, tỉnh Quảng Ninh, tốt nghiệp Đại học chuyên ngành Quân sự. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng 2 khóa 13 và 14; Đại biểu Quốc hội khóa 16.
Ông trưởng thành từ lực lượng Bộ đội Biên phòng, có nhiều năm công tác tại các đơn vị cơ sở ở Quảng Ninh, từng giữ các chức vụ từ Đội trưởng, Phó đồn trưởng đến Đồn trưởng tại các đồn biên phòng. Sau đó, ông đảm nhiệm các vị trí chỉ huy, tham mưu cấp tỉnh như Trợ lý tác chiến, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu Móng Cái, Phó tham mưu trưởng, Tham mưu trưởng và Phó chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh.
Năm 2014, ông giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh, tham gia cấp ủy địa phương và được đào tạo, bồi dưỡng tại các học viện trong quân đội. Năm 2017, ông được điều động về Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, giữ chức Phó tư lệnh, sau đó là Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng. Năm 2020, ông được giao phụ trách và sau đó giữ chức Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.
Giai đoạn 2021-2025, ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, được thăng quân hàm Trung tướng năm 2021. Tháng 11/2025, ông được thăng quân hàm Thượng tướng, giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.
Từ năm 2026, ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa 14, tiếp tục giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; đồng thời là Đại biểu Quốc hội khóa 16 và từ tháng 4/2026 giữ chức Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội khóa 16 tỉnh Thanh Hóa.
Tỉnh ủy Thanh Hóa hiện có 3 Phó bí thư, gồm ông Nguyễn Hồng Phong, Nguyễn Hoài Anh và Trịnh Tuấn Sinh.
Nằm ở Bắc Trung Bộ, Thanh Hóa có diện tích tự nhiên hơn 11.100 km2, đứng thứ 12 cả nước; dân số khoảng 4,3 triệu người, xếp thứ 8. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh ước đạt 8,36%, quy mô GRDP đạt gần 349.300 tỷ đồng, cao nhất khu vực Bắc Trung Bộ.
Năm 2026, Thanh Hóa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên, GRDP bình quân đầu người đạt trên 3.920 USD. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu duy trì mức tăng trưởng GRDP bình quân từ 11% mỗi năm; đến năm 2030, GRDP bình quân đầu người đạt trên 7.900 USD, hướng tới trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ.
