Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Bắc Kinh sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi việc phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa. Việt Nam ủng hộ các sáng kiến toàn cầu của Trung Quốc về phát triển, an ninh, văn minh và quản trị, nhất quán thực hiện chính sách “một Trung Quốc”, theo Bộ Ngoại giao.
Ông Tập Cận Bình khẳng định Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc, tin tưởng Việt Nam sẽ hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đề ra, sớm thực hiện thành công hai mục tiêu 100 năm, đưa Việt Nam thành nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Hai lãnh đạo khẳng định trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp, Việt Nam và Trung Quốc cần đoàn kết, tăng cường tin cậy chiến lược, kết nối chính sách, thương mại, hạ tầng, năng lượng, tiếp tục làm sâu sắc, nâng tầm quan hệ trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế – thương mại, đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước.
Hai bên cần tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, logistics và thị trường.
Việt Nam đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, thúc đẩy thương mại cân bằng, đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam.
Hai nước phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược, đẩy mạnh hợp tác về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương, cung cấp nhiều học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, cũng như hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu.
Lãnh đạo Việt Nam cũng đề nghị hai bên tăng cường tin cậy chính trị và phối hợp chiến lược ở tầm cao mới, đẩy mạnh tiếp xúc cấp cao, phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hợp tác toàn diện trên các kênh, tăng cường trao đổi lý luận, đào tạo cán bộ.
Hai nước tăng hợp tác giữa các cơ quan trọng yếu, thường xuyên là Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, triển khai hiệu quả cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 cấp bộ trưởng, tăng cường hợp tác an ninh, công nghiệp quốc phòng, thương mại quân sự.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đánh giá cao và nhất trí với các đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đề nghị hai bên thực hiện tốt hợp tác kết nối giữa Sáng kiến “Vành đai và Con đường” với Khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai”, đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh càng nhiều hàng hóa Việt Nam chất lượng cao xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, đề nghị hai bên tăng cường hợp tác trong các ngành nghề trọng điểm, chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng, khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam đầu tư, tăng cường kết nối chính sách khoa học công nghệ, giao lưu nhân văn.
Hai bên nhất trí tiếp tục giải quyết thỏa đáng bất đồng, thúc đẩy hợp tác phù hợp với tầm mức mới của quan hệ Việt – Trung trên cơ sở luật pháp quốc tế, tuân thủ nghiêm túc đồng thuận giữa ASEAN với Trung Quốc trong việc thực hiện DOC và thúc đẩy sớm đạt được COC phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên thực sự tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Tại hội đàm, hai lãnh đạo tuyên bố khởi động “Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026 – 2027”, nhất trí đẩy mạnh hợp tác, nâng cấp hạ tầng, dịch vụ du lịch, củng cố và giữ vững vị thế là thị trường khách du lịch lớn nhất của nhau. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên nghiên cứu miễn thị thực cho du khách theo đoàn tại một số địa điểm nhất định trên cơ sở có đi có lại.
Sau hội đàm, lãnh đạo hai nước đã chứng kiến Lễ ký các văn bản thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực hợp tác mà hai bên đạt được trong chuyến thăm.
"Cũng như các máy bay không người lái của Iran giáng đòn nhanh như chớp nhằm vào Mỹ và Israel, lực lượng hải quân của chúng ta cũng sẵn sàng gây ra thất bại cay đắng mới cho kẻ thù", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được đọc trên truyền hình Iran ngày 18/4.
18/4 là ngày thành lập quân đội Iran. Trong thông điệp, ông Khamenei mô tả các lực lượng vũ trang Iran đã "dũng cảm bảo vệ lãnh thổ, vùng biển và lá cờ của mình" trước các động thái quân sự của Mỹ cùng Israel.
"Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và người dân, quân đội Iran đã đối đầu hai thế lực bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới", Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết.
Ông Khamenei nói rằng Iran cần nỗ lực thúc đẩy đà phát triển của quân đội, đồng thời cho biết các biện pháp cần thiết sẽ sớm được ban hành.
Cảnh báo được Lãnh tụ Tối cao Iran đưa ra khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa nước này và Mỹ sẽ hết hạn vào ngày 22/4. Cuộc đàm phán đầu tiên giữa hai nước hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan đã không đạt được kết quả về các vấn đề then chốt, như quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Nguồn thạo tin nói Mỹ đề xuất Iran đình chỉ mọi hoạt động hạt nhân trong vòng 20 năm, trong khi Tehran có thể chấp nhận mức 3-5 năm. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tối 18/4 cho biết Mỹ và Iran "đã có tiến triển trong đàm phán, nhưng hai bên vẫn còn khoảng cách lớn".
Các bên trung gian đang thúc đẩy để Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump ngày 17/4 cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.
"Israel ủng hộ quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công chống lại Iran trong hai tuần với điều kiện Iran ngay lập tức mở cửa eo biển Hormuz và ngừng tất cả cuộc tấn công vào Mỹ, Israel cũng như các quốc gia trong khu vực", văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu ra tuyên bố ngày 8/4, vài tiếng sau thông báo của ông chủ Nhà Trắng.
Israel cho biết nước này ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm đảm bảo rằng Iran "không còn gây ra mối đe dọa hạt nhân, tên lửa" đối với Mỹ, Israel, các nước láng giềng Arab cũng như thế giới.
"Mỹ đã nói với Israel rằng họ cam kết đạt được những mục tiêu này trong các cuộc đàm phán sắp tới", tuyên bố cho biết thêm.
Tuy nhiên, Israel nói rằng thỏa thuận ngừng bắn hai tuần không bao gồm Lebanon, nơi họ giao tranh với nhóm Hezbollah do Tehran hậu thuẫn.
Tuyên bố này trái ngược với thông báo trước đó của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc xung đột. Ông Sharif nói rằng Mỹ và các đồng minh đã đồng ý ngừng bắn "ở khắp mọi nơi, trong đó có cả Lebanon". Hezbollah và chính quyền Lebanon chưa đưa ra phản ứng.
Israel và Hezbollah từng đạt được lệnh ngừng bắn năm 2024, nhưng sau khi Israel hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei hôm 28/2, Hezbollah phóng tên lửa về phía Israel để trả thù, còn Israel đáp trả bằng cách đưa quân sâu hơn vào Lebanon.
Cuộc xung đột đã khiến hơn 1.500 người ở Lebanon thiệt mạng và hơn một triệu người tại nước này phải di tản.
Mỹ và Iran đã đồng ý ngừng bắn trong hai tuần, trong đó Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian này "với sự điều phối từ lực lượng vũ trang".
Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
Tuy nhiên, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết điều này không đồng nghĩa với việc "chiến sự đã chấm dứt", thêm rằng Iran vẫn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Tehran cũng cảnh báo chỉ cần đối phương "mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi".
Các bên trung gian đang thúc đẩy để Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này tiến triển còn chậm chạp, báo Mỹ Wall Street Journal ngày 15/4 dẫn các nguồn thạo tin cho biết.
Theo đó, Washington và Tehran đã nhất trí về nguyên tắc rằng hai bên sẽ gặp lại, nhưng chưa ấn định thời gian và địa điểm, sau khi vòng đàm phán hòa bình thứ nhất tại Islamabad cuối tuần trước kết thúc mà không đạt thỏa thuận nào.
Reuters và AP hồi đầu tuần dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4 tại Pakistan. Tuy nhiên, kế hoạch này nhiều khả năng không diễn ra, do Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đang công du tới Arab Saudi, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ ngày 15-18/4.
Trong chuyến công du này, ông Sharif sẽ thảo luận với lãnh đạo các quốc gia trên về hợp tác song phương cũng như "hòa bình và an ninh khu vực".
Mỹ và Iran ngày 7/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần để nối lại nỗ lực ngoại giao. Hai nước ngày 11/4 đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan, với sự tham gia của nước chủ nhà, nhưng cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Một quan chức Mỹ ngày 15/4 nói với AFP rằng Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại với Tehran, vốn sẽ kết thúc vào ngày 22/4. "Mỹ và Iran vẫn tiếp tục trao đổi nhằm đạt được một thỏa thuận", người này nói.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cùng ngày xác nhận hai bên vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp qua trung gian Pakistan.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin một phái đoàn Pakistan "đang trên đường đến nước này để truyền tải một thông điệp từ phía Mỹ và lên kế hoạch cho vòng đàm phán thứ hai". Quân đội Pakistan sau đó thông báo tư lệnh lục quân Asim Munir và Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi đã tới Tehran.
Trong khi đó, trang Axios dẫn lời hai quan chức Mỹ nói nước này và Iran đã có tiến triển trong các trao đổi hôm 14/4 và đang tiến gần hơn đến một khuôn khổ thỏa thuận hòa bình.
Trong khi đó, căng thẳng trên thực địa vẫn ở mức cao. Sau khi vòng đàm phán cuối tuần trước không có tiến triển, Tổng thống Trump đã lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc Iran chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Ông chủ Nhà Trắng hôm nay tiếp tục cảnh báo nếu xung đột tiếp diễn, Mỹ có thể "phá hủy mọi cây cầu, nhà máy điện của Iran trong vòng một giờ".
"Chúng tôi không muốn làm vậy... hãy chờ xem chuyện gì xảy ra tiếp theo", ông Trump nói với Fox Business.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố động thái của Mỹ "gây mất an ninh cho các tàu thương mại và tàu chở dầu của Iran", được coi là "vi phạm lệnh ngừng bắn". Iran cảnh báo nếu hành động còn tiếp diễn, họ sẽ chặn hoạt động thương mại qua vịnh Ba Tư, biển Đỏ và vịnh Oman để đáp trả.
