Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn, đây còn là bước tiến trong hành trình phát triển của y học Việt Nam, nhằm đem lại cơ hội điều trị tốt hơn cho bệnh nhân trong nước lẫn quốc tế.
Đầu tháng 4-2026, PGS Vương Thị Ngọc Lan – Phó hiệu trưởng kiêm Trưởng bộ môn phụ sản, ĐH Y Dược TP.HCM và ThS Lê Hoàng Anh – Trưởng labo Bệnh viện Mỹ Đức – lên đường sang Pháp để trực tiếp hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật trưởng thành noãn trong ống nghiệm (IVM 2 pha) tại Bệnh viện Saint Joseph, TP Marseille.
Giữ vai trò Giám đốc khoa học của chương trình hợp tác nghiên cứu tại Pháp, PGS Ngọc Lan chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp tham gia chuyển giao kỹ thuật IVM 2 pha cho Pháp vì nhiều lý do. Trước hết là tâm huyết của đồng nghiệp Pháp trong việc tìm kiếm một lựa chọn điều trị mới, an toàn, hiệu quả, thuận tiện và ít xâm lấn cho bệnh nhân.
Bên cạnh đó, người bệnh tại Pháp cũng đặt nhiều kỳ vọng vào kỹ thuật này. Với tôi, việc hướng dẫn trực tiếp tại chỗ luôn có giá trị khác biệt so với đào tạo lý thuyết, giúp đội ngũ bác sĩ tự tin, thuần thục hơn khi triển khai trong thực hành”.
Cách đây bốn năm, các bác sĩ Pháp đã đến Việt Nam để tham quan và học tập mô hình IVM 2 pha. Sau khi trở về nước, họ đã chuẩn bị các thủ tục hành chính, đầu tư máy móc cũng như lên danh sách bệnh nhân để kịp triển khai kỹ thuật mới với sự giúp sức của đoàn bác sĩ Việt Nam.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bác sĩ Isabelle Koscinski – bác sĩ sinh học của Bệnh viện Saint Joseph – bồi hồi nhớ lại quyết định táo bạo của mình: “Phải đến Việt Nam tìm PGS Lan học tập mô hình IVM 2 pha”. Đó là lời khuyên chân thành mà bà nhận được từ vị GS người Bỉ Johan Smitz khi bà đề cập đến những trăn trở trong ngành hỗ trợ sinh sản.
Mùa thu năm 2021, bác sĩ Koscinski chính thức gia nhập vào đội ngũ hỗ trợ sinh sản của Bệnh viện Saint Joseph. Những tháng đầu tiên nhận nhiệm vụ, bà học cách quan sát, thích nghi, làm quen với một hệ thống đã vận hành ổn định nhiều năm. Tuy nhiên có một câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu: liệu kỹ thuật IVM có thể làm tốt hơn những gì đang có?
Ở Pháp, IVM không phải là điều gì mới mẻ. Tuy nhiên bác sĩ Koscinski vẫn chưa thực sự thuyết phục với kết quả từ các phương pháp tiêu chuẩn, cả về hiệu quả lẫn cách tiếp cận sinh học. Đó không phải là sự phủ nhận mà là sự trăn trở của một bác sĩ được đào tạo chuyên sâu trong mảng hỗ trợ sinh sản. Bà nhận thấy vẫn còn một khoảng trống cần được lấp đầy.
Câu trả lời đến với bác sĩ Koscinski khi bà tham dự hội nghị ESHRE diễn ra ở Milan (Ý) vào tháng 7-2022. Khi nghe ThS.BS Hồ Mạnh Tường của Việt Nam trình bày về phác đồ cũng như kết quả IVM 2 pha đã khiến bà “chậm lại một nhịp”. Không chỉ vì kết quả, bác sĩ Koscinski nhận ra một triết lý điều trị khác: giảm can thiệp hormone nhưng vẫn tối ưu hóa chất lượng noãn.
Trở về Pháp, bác sĩ Koscinski bước vào giai đoạn gần như “tự đào sâu” về kiến thức IVM 2 pha. Bà đọc toàn bộ các công bố liên quan, đối chiếu dữ liệu và tìm cách hiểu tận gốc phương pháp này.
Sau đó bà trao đổi với GS Smitz để định hình con đường mà bà sẽ đi. “Tôi đã thuyết phục ban giám đốc của bệnh viện hỗ trợ chi phí đào tạo để tham gia học mô hình IVM 2 pha tại Việt Nam vào tháng 10-2022”, bà vui mừng kể.
Nếu hành trình học lý thuyết của bác sĩ Koscinski diễn ra trong thời gian ngắn thì quá trình đưa kỹ thuật về Pháp lại kéo dài bốn năm với nhiều thách thức. Để bắt đầu một kỹ thuật mới, đội ngũ bác sĩ Pháp phải xây dựng gần như toàn bộ hành lang pháp lý đi kèm.
Bà chia sẻ: “Khi triển khai dự án nghiên cứu OPKAPAMIV, dự kiến tuyển 30 bệnh nhân trong vòng ba năm, chúng tôi phải được Cơ quan Quản lý dược quốc gia phê duyệt, cũng như được Ủy ban Bảo vệ người tham gia nghiên cứu chấp thuận.
Ngoài ra, toàn bộ hoạt động hỗ trợ sinh sản tại Pháp đều chịu sự giám sát của Cơ quan Sinh học y học nên chúng tôi cần có sự đồng thuận từ cơ quan này. Khi bệnh viện triển khai kỹ thuật IVM 2 pha mới, chúng tôi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của dự án nghiên cứu”.
Song song đó, đội ngũ nghiên cứu hợp tác quốc tế của bác sĩ Koscinski được hình thành gồm: Nhóm Bỉ (GS Smitz và cộng sự) cung cấp nền tảng khoa học và môi trường nuôi cấy. Nhóm Việt Nam (PGS Lan và ThS Hoàng Anh) đảm nhiệm việc hỗ trợ kỹ thuật. Nhóm Pháp (bác sĩ Koscinski và cộng sự) phụ trách tuyển chọn và chuẩn bị bệnh nhân cũng như chuyên môn về kỹ thuật đông lạnh noãn.
Khó khăn tiếp theo chính là khoảng cách khá xa giữa phòng mổ và phòng labo. Điều này buộc bệnh viện phải thiết kế một “trạm điều nhiệt” kèm kính hiển vi phóng đại được đặt ngay tại phòng mổ để xử lý noãn sau chọc hút.
Sau bốn năm chuẩn bị, vào tháng 4-2026, mọi thứ mới thực sự bắt đầu. Bốn ca chọc hút noãn đầu tiên được thực hiện trong hai ngày 8 và 9-4 tại Bệnh viện Saint Joseph với sự tham gia trực tiếp của đội ngũ bác sĩ Việt Nam.
Bác sĩ Koscinski xúc động kể: “Khi những phức hợp noãn đầu tiên được thu nhận thành công, cả ê kíp nhận ra một khoảnh khắc rất đặc biệt vì bệnh nhân không cần kích thích buồng trứng bằng hormone mà vẫn lấy được noãn.
Với bệnh nhân, đó là lựa chọn nhẹ nhàng nhưng với chúng tôi, thử thách này khó nhằn hơn. Mọi người đều hồi hộp chờ kết quả từng ngày từ phòng labo cho đến khi chuyển phôi. Chúng tôi dự kiến chuyển phôi vào tháng sau nếu có phôi chất lượng tốt”.
Bác sĩ Koscinski khẳng định sự hỗ trợ kỹ thuật từ các đồng nghiệp Việt Nam là yếu tố then chốt giúp khởi động thành công dự án nghiên cứu OPKAPAMIV.
Trên thực tế, các biến chứng tiểu đường, đặc biệt là tổn thương thần kinh và rối loạn tuần hoàn máu, thường biểu hiện rõ hơn vào ban đêm. Khi cơ thể nghỉ ngơi, lưu lượng máu đến chân giảm và sự chú ý của não bộ không còn bị phân tán, khiến cảm giác đau trở nên rõ rệt hơn, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Nếu cơn đau chân ban đêm xuất hiện các dấu hiệu sau thì không nên chủ quan với tiểu đường.
Đây là kiểu đau phổ biến nhất liên quan đến tiểu đường. Người bệnh thường cảm thấy bàn chân như bị nóng rát, kim châm hoặc có cảm giác như điện giật. Cơn đau thường xuất hiện rõ khi nằm nghỉ và có xu hướng nặng hơn vào ban đêm.
Nguyên nhân chính là do đường huyết tăng cao trong thời gian dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Khi đó, tín hiệu cảm giác bị rối loạn, khiến não nhận được những tín hiệu đau ngay cả khi không có kích thích thực sự. Đồng thời, cơ chế kiểm soát cảm giác đau của cơ thể cũng suy giảm, làm cơn đau trở nên dai dẳng hơn.
Ngoài cảm giác đau, người bệnh có thể kèm theo tê bì hoặc giảm cảm giác ở bàn chân. Đây là dấu hiệu cho thấy tổn thương thần kinh đang tiến triển và cần được kiểm tra sớm.
Chuột rút là tình trạng cơ co thắt đột ngột, gây đau dữ dội và thường xảy ra khi đang ngủ. Nếu hiện tượng này xuất hiện thường xuyên, đặc biệt ở người có nguy cơ cao, thì có thể liên quan đến tiểu đường.
Chuột rút do tiểu đường thường xảy ra ở bắp chân, kéo dài vài phút, sau đó có thể để lại cảm giác đau âm ỉ. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần thì không nên chủ quan.
Một kiểu đau khác dễ bị bỏ qua là cảm giác đau âm ỉ, nặng chân hoặc mỏi sâu trong cơ. Cơn đau này thường không rõ vị trí cụ thể và có thể xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm.
Người bệnh đôi khi còn thấy chân lạnh, da nhợt hoặc dễ mệt khi đi lại. Đây là dấu hiệu quan trọng vì nếu kéo dài có thể dẫn đến loét hoặc tổn thương nghiêm trọng ở chi dưới.
Không phải lúc nào đau chân cũng được mô tả là đau. Một số người cảm thấy chân rất khó chịu, như có kiến bò hoặc ngứa sâu bên trong, khiến họ phải liên tục cử động chân mới dễ chịu hơn.
Tình trạng này thường xuất hiện vào buổi tối hoặc khi nằm nghỉ, làm người bệnh khó ngủ hoặc ngủ không sâu. Đây là biểu hiện của hội chứng chân không yên, một rối loạn có liên quan đến tiểu đường, đặc biệt khi đã có tổn thương thần kinh, theo Verywell Health.
Bác sĩ Phạm Thanh Việt - Phó giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy - cho biết những năm gần đây, y học thế giới và Việt Nam ghi nhận nhiều bước tiến vượt bậc, từ chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử đến điều trị cá thể hóa, góp phần nâng cao chất lượng điều trị, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Đáng chú ý, sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong thực hành y khoa. Các mô hình hỗ trợ chẩn đoán, phân tích dữ liệu lớn và thiết bị thông minh ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong lâm sàng.
Trên cơ sở đó, Bệnh viện Chợ Rẫy xác định định hướng phát triển đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khám chữa bệnh.
Tất cả hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người dân một cách toàn diện, hiệu quả và công bằng.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cũng đã đánh giá cao Bệnh viện Chợ Rẫy không chỉ là bệnh viện tuyến cuối mà còn là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật hàng đầu cả nước.
Thông qua hội nghị, bệnh viện tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu chuyên môn, kết nối hiệu quả các nhà khoa học trong và ngoài nước, góp phần nâng cao năng lực hệ thống y tế khu vực và cả nước.
Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh trong thời gian qua, công tác chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Đây là lĩnh vực cần chú trọng, nhất là tâm lý, một phần thiết yếu trong quá trình điều trị và chăm sóc toàn diện cho người bệnh.
Theo các nghị quyết hiện hành, ngành y tế tập trung vào một số định hướng lớn. Trước hết, đưa dịch vụ y tế đến gần người dân nhằm giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, để các cơ sở này tập trung vào kỹ thuật chuyên sâu. Người dân cần được tiếp cận dịch vụ ngay từ điểm đầu của hệ thống.
Cùng với đó là chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", xây dựng hồ sơ sức khỏe cá nhân, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hằng năm và phát triển y tế cơ sở.
Để thực hiện các mục tiêu này, cần xây dựng trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp hoàn chỉnh, đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đặc biệt là nguồn nhân lực.
Nguồn nhân lực chính là yếu tố then chốt, cần có giải pháp cụ thể để đảm bảo nhân lực cho y tế cơ sở. Bộ Y tế đề nghị giới khoa học tập trung nghiên cứu các giải pháp bảo đảm nguồn nhân lực cho y tế cơ sở.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng lưu ý việc phát triển cấp cứu ngoại viện. Theo đó, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM cần tính đến phương án cấp cứu bằng đường không trong bối cảnh ùn tắc giao thông giờ cao điểm, xe cứu thương không chạy được, đánh mất giờ vàng.
Trong bối cảnh hiện nay, khoa học công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục là động lực then chốt cho sự phát triển của ngành y tế, đặc biệt trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao trong chẩn đoán, điều trị, can thiệp chuyên sâu và quản lý bệnh viện.
Thứ trưởng đề nghị trong thời gian tới, ngành y tế tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như: nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn lâm sàng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; tăng cường chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo...
Có người ăn đều một ngày ba bữa, xem bữa sáng là bữa ăn quan trọng, nhằm cung cấp năng lượng dự trữ. Tuy nhiên, có người quan niệm không ăn sáng để cơ thể tiêu hóa hết dinh dưỡng buổi tối, giảm tích lũy mỡ. Nhìn chung, đây là sở thích của từng người. Trường hợp nhịn ăn sáng mà mệt mỏi, mất tập trung, giảm hiệu suất thì không nên bỏ. Bỏ ăn sáng thường phù hợp với nhóm thức dậy muộn hoặc đi ngủ buổi tối muộn.
Nhiều trường hợp không ăn sáng, đặc biệt đàn ông dẫn đến không đủ năng lượng. Mỗi ngày cơ thể cần 2.000 - 2.500 calo, trong đó bữa sáng chiếm 400 - 500 calo, giúp tái cung cấp năng lượng sau một giấc ngủ dài. Nhịn bữa sáng có thể gây tăng cân do dễ dàng cảm thấy đói và ăn uống không kiểm soát. Nhịn ăn sáng sau đó tiêu thụ một lượng lớn thức ăn vào buổi trưa dễ gặp vấn đề về tiêu hóa như trào ngược dạ dày hoặc đau bụng, viêm loét dạ dày; kích thích hệ tiêu hóa.
Nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ, năm 2022, cho rằng việc chỉ ăn một bữa mỗi ngày làm tăng nguy cơ tử vong ở người Mỹ từ 40 tuổi trở lên. Bỏ bữa sáng hoặc bữa tối làm gia tăng khả năng mắc bệnh tim mạch. Người ăn hai hoặc ba bữa cách nhau dưới 4,5 tiếng có tỷ lệ tử vong vì mọi nguyên nhân cao hơn.
Tạp chí Tim mạch Dự phòng châu Âu cũng cho biết người bỏ bữa sáng và ăn tối muộn có nguy cơ tử vong cao gấp 4-5 lần vì bệnh tim mạch, so với người không có thói quen này. Nhịn ăn sáng có thể làm tăng mức cortisol, có khả năng dẫn đến thèm ăn nhiều hơn và chất lượng giấc ngủ kém.
Do đó, bạn nên theo dõi và lắng nghe cơ thể, bổ sung dinh dưỡng phù hợp kết hợp tập luyện để đủ năng lượng hoạt động trong cả ngày.
