PGS.TS Nguyễn Quang – Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam – cho rằng có một “thế giới vô hình” đang âm thầm chi phối sức khỏe sinh sản và sinh lý của nam giới, nhưng lâu nay ít được chú ý đó là hệ vi sinh vật trong cơ thể.
Theo ông, trong cơ thể mỗi người tồn tại hàng nghìn tỉ vi sinh vật, đặc biệt tập trung ở đường ruột. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, hệ vi sinh này còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng, bao gồm cả chất lượng tinh trùng, nồng độ testosterone và khả năng sinh lý nam.
Theo PGS Nguyễn Quang, trong nhiều thập kỷ, y học từng cho rằng cơ quan sinh dục nam như tinh hoàn, tuyến tiền liệt hay tinh dịch là môi trường vô khuẩn. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, quan điểm này đã thay đổi.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy những cơ quan này đều có hệ vi sinh riêng, tạo thành một “hệ sinh thái” đặc thù. Hệ vi sinh này không chỉ tồn tại mà còn tham gia trực tiếp vào các hoạt động sinh lý, từ sản xuất tinh trùng đến chức năng cương dương.
PGS Nguyễn Quang cho biết thực tế lâm sàng cho thấy không ít cặp vợ chồng vô sinh dù kết quả xét nghiệm truyền thống đều bình thường. Có người đàn ông bị rối loạn cương dương nhưng được cho là do yếu tố tâm lý. Tuy nhiên khi nhìn sâu hơn, nhiều trường hợp có sự khác biệt rõ rệt ở hệ vi sinh đường ruột hoặc trong tinh dịch.
“Những gì được gọi là ‘tâm lý’ đôi khi lại có nền tảng sinh học, và nền tảng đó có thể bắt đầu từ hệ vi sinh”, ông Quang chia sẻ.
Một số nghiên cứu cho thấy trong tinh dịch khỏe mạnh thường có sự hiện diện của các vi khuẩn “có lợi” như Lactobacillus hay Bifidobacterium. Ngược lại, khi hệ vi sinh mất cân bằng, các vi khuẩn có hại có thể gia tăng, đi kèm với tình trạng giảm chất lượng tinh trùng hoặc tăng tổn thương DNA tinh trùng.
Trong báo cáo khoa học “Vô sinh ở nam giới và hệ vi sinh vật đường ruột của con người” do nhóm tác giả Hoa Kỳ công bố cho thấy dữ liệu khoa học cũng ghi nhận phần lớn mẫu tinh dịch ở nam giới đều có vi khuẩn, nhưng không phải cứ có vi khuẩn là gây bệnh.
Vấn đề nằm ở sự cân bằng. Khi cân bằng này bị phá vỡ, nguy cơ viêm nhiễm, stress oxy hóa và tổn thương tinh trùng có thể tăng lên.
Nghiên cứu cho thấy khoảng 30 – 50% trường hợp vô sinh nam hiện nay vẫn chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng. Một trong những giả thuyết được quan tâm là vai trò của hệ vi sinh, thông qua cơ chế gây viêm hoặc làm tăng stress oxy hóa, yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tinh trùng.
Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng hệ vi sinh không chỉ là vấn đề của riêng nam giới mà còn liên quan đến cả hai vợ chồng. Quan hệ tình dục có thể làm thay đổi hệ vi sinh của cả nam và nữ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Một số nghiên cứu cho thấy khi cả hai cùng có tình trạng mất cân bằng vi sinh, tỉ lệ thành công của thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể giảm, trong khi nguy cơ sẩy thai tăng lên.
Theo các chuyên gia, việc đánh giá hệ vi sinh có thể trở thành một bước quan trọng trong chẩn đoán vô sinh nam trong tương lai. Thay vì chỉ dựa vào tinh dịch đồ hay xét nghiệm nội tiết, bác sĩ có thể cần xem xét thêm yếu tố vi sinh để có cái nhìn toàn diện hơn.
Bên cạnh đó, các biện pháp điều chỉnh hệ vi sinh như thay đổi chế độ ăn uống, sử dụng men vi sinh hoặc kết hợp điều trị nhiễm khuẩn cũng đang được nghiên cứu như những hướng tiếp cận tiềm năng.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng lĩnh vực này vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên người để khẳng định rõ vai trò và hiệu quả của các can thiệp.
Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào từng cơ quan riêng lẻ, cách tiếp cận mới coi cơ thể là một hệ thống liên kết, trong đó vi sinh vật đóng vai trò như “đồng đội” của con người.
“Có thể câu trả lời cho nhiều trường hợp vô sinh hoặc rối loạn sinh lý không nằm ở những nơi chúng ta vẫn tìm kiếm lâu nay, mà nằm ở hệ vi sinh”, PGS Nguyễn Quang nhận định.
Theo các chuyên gia, việc hiểu và chăm sóc tốt hệ vi sinh, thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây hại có thể là cách để giúp cải thiện sức khỏe sinh sản nam giới trong tương lai.
Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch tại Hiệp hội Tim mạch Anh (BHF) vừa nhấn mạnh hai trong số những lựa chọn thay thế tự nhiên hiệu quả nhất đã được các nghiên cứu chứng minh có tác động tích cực đến nồng độ cholesterol.
Việc kiểm soát chỉ số này là yếu tố sống còn để duy trì sức khỏe tim mạch, bởi cholesterol trong máu tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và các vấn đề về tuần hoàn. Về cơ bản, cholesterol tồn tại dưới hai dạng:
Lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL): Hay còn gọi là cholesterol "xấu" - vận chuyển cholesterol từ gan đến các cơ quan khác.
Lipoprotein tỷ trọng cao (HDL): Được gọi là cholesterol "tốt" - vận chuyển cholesterol dư thừa từ cơ thể quay trở lại gan để đào thải.
Nồng độ LDL cao có thể dẫn đến hình thành các mảng bám chất béo bên trong thành động mạch. Theo thời gian, các mảng bám này cứng lại và làm hẹp động mạch, hạn chế lưu thông máu đến các cơ quan thiết yếu như tim và não, dẫn đến đau tim hoặc đột quỵ.
Một số loại thực phẩm chứa các hợp chất tự nhiên có khả năng hạ cholesterol theo cách tương tự thuốc statin. Những thực phẩm này rất giàu chất xơ hòa tan, sterol/stanol thực vật và axit béo omega-3.
Thuốc statin hoạt động bằng cách ức chế một loại enzyme trong gan (HMG-CoA reductase) - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất cholesterol. Trong khi đó, một số thực phẩm như yến mạch và sterol thực vật cũng giúp gan loại bỏ nhiều cholesterol hơn khỏi máu để sản xuất mật.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng dù thực phẩm rất tốt, không có một loại thực phẩm hay sự thay đổi chế độ ăn uống đơn lẻ nào có thể thay thế hoàn toàn hiệu quả của thuốc statin trong trường hợp bệnh lý nặng. Việc tư vấn bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn là vô cùng quan trọng.
Dưới đây là 2 "siêu thực phẩm" được các chuyên gia nhắc tên:
Yến mạch
Một nghiên cứu gần đây của Đại học Bonn (Đức) cho thấy việc ăn yến mạch trong hai ngày liên tiếp có thể giúp giảm cholesterol đáng kể. Yến mạch chứa nhiều beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan chính yếu.
Khi vào hệ tiêu hóa, beta-glucan tạo thành một chất dạng gel, bẫy các axit mật giàu cholesterol và ngăn chúng hấp thụ vào máu. Để bù đắp, gan buộc phải rút thêm cholesterol từ máu để tạo mật mới, từ đó làm giảm mức LDL.
Một đánh giá trên 58 thử nghiệm lâm sàng công bố trên British Journal of Nutrition cho thấy người trung niên giảm 4,2% cholesterol "xấu" khi tiêu thụ 3,5 g beta-glucan mỗi ngày.
FDA khuyến nghị nạp 3 g beta-glucan mỗi ngày. Theo BHF, một bát cháo yến mạch (40 g) chứa khoảng 2 g beta-glucan, trong khi một ly sữa yến mạch (250ml) cung cấp khoảng 1 g.
Thực phẩm từ sữa
Nhiều loại bơ thực vật, sữa và sữa chua hiện nay được tăng cường sterol và stanol thực vật (phytosterol). Các chất này có cấu trúc tương tự cholesterol, tạo ra sự "cạnh tranh" hấp thụ tại đường ruột, khiến lượng cholesterol đi vào máu ít hơn.
Một đánh giá trên 124 nghiên cứu năm 2014 cho thấy tiêu thụ tối đa 3,3 g phytosterol mỗi ngày có thể giảm dần cholesterol LDL từ 6-12% sau khoảng 4 tuần.
Mặc dù phytosterol có sẵn trong trái cây, rau củ và hạt, nhưng lượng nạp vào từ thực phẩm tự nhiên thường thấp (dưới 600 mg/ngày). Do đó, các thực phẩm bổ sung tăng cường (như sữa công thức) được coi là nguồn cung cấp hiệu quả hơn để đạt mức 2 g/ngày theo khuyến nghị.
Hiệp hội Tim mạch Anh lưu ý: "Mặc dù sterol và stanol thực vật giúp hạ cholesterol, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh chúng làm giảm trực tiếp nguy cơ đau tim và đột quỵ rõ rệt như statin".
Vì vậy, hãy coi các loại thực phẩm này là "đồng minh" hỗ trợ bên cạnh lối sống lành mạnh bao gồm: tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và không hút thuốc. Nếu bạn đang điều trị bệnh lý, hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung các loại thực phẩm tăng cường này vào thực đơn hàng ngày.
Ngày 16-4, nhân kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam (18-4), Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh đã phối hợp cùng Sở Y tế TP.HCM tổ chức chương trình "Hành trình yêu thương - Tự tin tỏa sáng" .
Ông Phạm Hoàng Anh - Phó trưởng Phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em và Bảo trợ xã hội Sở Y tế TP.HCM - cho hay công tác chăm sóc người khuyết tật luôn là nhiệm vụ trọng tâm trong chính sách an sinh xã hội của thành phố.
Ngành y tế thành phố luôn xác định vai trò nòng cốt trong công tác chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người khuyết tật.
Theo báo cáo trong quý 1-2026, Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh hiện đang quản lý 234 người khuyết tật, đây là những nhóm yếu thế cần được chăm sóc toàn diện cả về thể chất và tinh thần.
Bên cạnh đó trung tâm đã tổ chức khám, điều trị cho hàng trăm lượt người, phối hợp hợp các bệnh viện trên địa bàn thực hiện cấp thuốc BHYT cho 258 lượt bệnh nhân.
Đồng thời triển khai các hoạt động vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, các hoạt động văn hóa, tinh thần.
Đặc biệt, tỉ lệ hài lòng của người khuyết tật đối với công tác chăm sóc tại đây đạt mức ấn tượng hơn 94,7%, minh chứng rõ nét cho sự nỗ lực của trung tâm.
Định hướng trong thời gian tới, ngành y tế TP.HCM sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe chuyên sâu cho người khuyết tật, tăng cường phối hợp cơ sở y tế với cơ sở bảo trợ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý…
Đồng thời tăng cường xã hội hóa, kêu gọi sự chung tay của cộng đồng để chăm lo người khuyết tật có điều kiện sống tốt hơn.
Bà Phạm Thị Hồng Phượng - Giám đốc Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh - chia sẻ đây cũng là dịp hết sức ý nghĩa nhằm tôn vinh nghị lực, ý chí vươn lên của người khuyết tật, đồng thời khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với cộng đồng người khuyết tật.
Trung tâm hiện đang nuôi dưỡng, chăm sóc 234 người khuyết tật. Dù còn đối mặt với nhiều khó khăn về sức khỏe và tâm lý, các học viên tại đây vẫn không ngừng nỗ lực để khẳng định giá trị bản thân.
Trong thời gian qua, trung tâm đã không ngừng nỗ lực nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng và tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lao động trị liệu, tham quan trải nghiệm phù hợp với từng người.
Thực tiễn tại trung tâm cho thấy nhu cầu tập vật lý trị liệu của các học viên là rất lớn và thường xuyên. Nhiều cô bác, anh chị em cần được hỗ trợ lâu dài với các bài tập chuyên sâu để phục hồi vận động, giảm đau, phòng ngừa biến chứng và từng bước lấy lại khả năng sinh hoạt độc lập.
Tuy nhiên điều kiện về trang thiết bị, vật tư y tế và nguồn lực phục vụ vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi sự chung tay góp sức từ cộng đồng.
Trong thời gian tới, trung tâm rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ và đồng hành của quý cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và toàn xã hội để người khuyết tật được chăm sóc toàn diện.
Nam thanh niên 20 tuổi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương trong tình trạng sẩn đỏ ở tay chân có mụn nước, ngứa nhiều. Bệnh nhân tắm lá, đắp lá nhưng thương tổn không giảm, xuất hiện thêm thương tổn mới, một số thương tổn có bọng nước trên nền sẩn đỏ.
Trường hợp khác là bệnh nhân nữ, 50 tuổi xuất hiện các dát (một dạng vết trên da), sẩn đỏ, một số thương sẩn có mụn nước ở bề mặt, thương tổn tăng dần số lượng, ngứa nhiều ở cẳng tay, chân và rải rác vùng thắt lưng bụng suốt 2 tuần.
Bệnh nhân đã tự ra hiệu thuốc mua thuốc bôi không rõ loại, thương tổn không giảm, ngứa nhiều, thêm thương tổn da mới. Bà chia sẻ nhà có nuôi 2 con chó.
Tương tự, bệnh nhi 7 tuổi cũng đến viện với nhiều thương tổn sẩn đỏ, sẩn có mụn nước nhiều ở tay chân, mông, rải rác ở thân mình. Gia đình tự bôi thuốc, thương tổn có giảm ngứa, song vẫn xuất hiện thương tổn mới. Nhà có nuôi chó, mèo.
TS Quách Thị Hà Giang, Trưởng Khoa điều trị bệnh da nam giới, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay trường hợp bị phản ứng mạnh, vùng da quanh sẩn có thể viêm tấy đỏ lan tỏa, hình thành bọng nước.
Thương tổn thường gặp ở vùng da hở như tay, chân, lan rộng toàn thân nếu nặng. Người bệnh rất ngứa, châm chích, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Một số bệnh nhân cho biết phát hiện con bọ chét có kích thước rất nhỏ, màu đen hoặc hơi nâu đỏ, không có cánh, có khả năng nhảy rất nhanh ở trên da và môi trường như sàn nhà, ga giường, thảm, vật nuôi. Đây có thể là nguyên nhân gây kích ứng da.
"Điều trị bằng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc áp dụng phương pháp dân gian có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da khu trú hoặc lan tỏa, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn", TS Giang nói.
TS Giang cho hay bọ chét đốt người, để hút máu gây bệnh sẩn ngứa, ở Việt Nam thường gặp bọ chét chó và bọ chét mèo. Thương tổn là các sẩn huyết thanh, kích thước 1-2 mm, gờ cao hơn mặt da, đỉnh chóp sẩn có mụn nước nhỏ, rất ngứa.
Trường hợp phản ứng mạnh có thể bị viêm tấy đỏ lan tỏa xung quanh sẩn. Thương tổn thường gặp ở phần da hở hoặc vùng da tiếp xúc trực tiếp với con vật khi ôm, bế chúng như vùng cổ, mặt, tay, chân, quanh thắt lưng.
Ngoài ra, bọ chét có thể là vật chủ trung gian truyền một số bệnh. Trong đó, bọ chét phương Đông (Xenopsylla cheopis) truyền một số bệnh dịch, bệnh sốt kéo dài từ chuột sang người. Bọ chét mèo và chó truyền bệnh sán dây từ vật chủ này sang vật chủ khác.
Bọ chét phát triển trong điều kiện nóng ẩm, thích hợp ở nhiệt độ 21-35 độ C và độ ẩm 70-85%. Ở môi trường trong nhà, bọ chét sinh sản quanh năm, còn ở ngoài trời chúng chỉ phát triển vào những tháng ấm. Ở miền Bắc, bọ chét phát triển nhiều vào tháng 2 tháng 3 khi thời tiết chuyển từ mùa đông sang mùa xuân hè.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khi bị ngứa nhiều, nổi sẩn đỏ, sẩn có mụn nước, bọng nước, đặc biệt ở tay, chân, vùng da hở; bệnh có xu hướng kéo dài, xuất hiện thương tổn mới... nên đến cơ sở y tế khám, điều trị đúng cách. Không tự điều trị hoặc áp dụng mẹo dân gian như bôi thuốc không rõ nguồn gốc, dùng thuốc corticoid kéo dài, tắm lá, đắp lá.
Điều trị sai có thể làm bệnh kéo dài, lan rộng, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, để lại sẹo hoặc thâm da. Đồng thời, trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, cần chú ý hơn đến vệ sinh môi trường sống và chăm sóc vật nuôi.
